bij dit examen
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de
atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen
haakjes staan, naar de 51e druk van de atlas.
De bronnen staan in bijlage 1.
Alleen bron 3 staat in bijlage 2.
opgave 1Opgave 1 − Mogelijke toetreding van Turkije tot de EU
Politiek en ruimte
Opgave 1 − Mogelijke toetreding van Turkije tot de EU
Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
11pNoem het sociaal-culturele kenmerk van Turkije waarin Turkije afwijkt van de
EU-lidstaten.
De demografische situatie in een aantal landen van de EU leidt steeds meer tot
een economisch probleem.
23pBeredeneer op welke wijze de toetreding van Turkije ten dele een oplossing kan
bieden voor dit economische probleem.
Veel inwoners van de EU zijn bang dat door de toetreding van Turkije veel
Turkse migranten naar de landen van de EU zullen komen.
Stelling: de toetreding van Turkije tot de EU leidt juist tot minder migratie van
Turken naar de landen van de EU.
32pGeef een passende redenering bij deze stelling.
Tegenstanders van de toetreding van Turkije gebruiken vaak het argument dat
Turkije grotendeels buiten Europa ligt. Toch is dit argument moeilijk staande te
houden als je kijkt naar de ligging van één van de tien lidstaten die in 2004 zijn
toegetreden tot de EU.
41pBij welke nieuwe lidstaat kun je je, net als bij Turkije, afvragen of dit land wel
binnen Europa ligt?
Andere argumenten van veel inwoners van de EU tegen toetreding van Turkije
zijn, ten eerste: het lage bnp/inwoner en ten tweede: de grote primaire sector.
52pGeef per argument aan of dit een correct argument is, gezien de informatie over
de tien nieuwe lidstaten in bron 3.
opgave 2Opgave 2 − Suikerhandel: Europa en ontwikkelingslanden
Gebruik de bronnen 4 en 5.
62pBeredeneer waarom EU-exportsubsidies nadelige gevolgen kunnen hebben voor
boeren in ontwikkelingslanden.
In bron 4 is de export van ruwe suiker op mondiale schaal te zien.
72pLeg uit waarom Zuid-Afrika en Guyana wel hun suiker op de EU-markt afzetten
en Australië en Cuba bijna niet.
Laat verschillen in afstand buiten beschouwing.
Pas in 2013 zal de exportsubsidie op suiker afgeschaft worden.
82pBeredeneer met behulp van gegevens van bron 5 waarom Belgische en Franse
suikerproducerende boeren tegen een verdere liberalisering van de suikerhandel
zullen zijn.
opgave 3Opgave 3 − De nieuwe gemeente Wijdemeren
Gebruik de bronnen 6 en 7.
De samenvoeging van de gemeenten ’s-Graveland en Nederhorst den Berg met
Loosdrecht was, gezien de politiekruimtelijke structuur in dit gebied (zie bron 7),
niet de meest voor de hand liggende oplossing.
92pLeg uit waarom het politiekgeografisch gezien voor ’s-Graveland en Nederhorst
den Berg méér voor de hand lag om een fusie met Hilversum aan te gaan.
Ontleen je uitleg uitsluitend aan bron 7.
Vanuit het streven naar gemeenten als functionele regio’s was een fusie met
Hilversum ook logischer geweest. De stad Hilversum heeft veel voorzieningen.
101pMet behulp van welke atlaskaart kun je aantonen dat ’s-Graveland en
Nederhorst den Berg bij het verzorgingsgebied van Hilversum horen?
De gegevens in de atlas over het verzorgingsgebied van Hilversum zijn al wat
verouderd en bovendien niet erg precies. Stel dat jij onderzoek gaat doen om de
kaart preciezer en actueler te maken. Je besluit een enquête onder de inwoners
van ’s-Graveland en Nederhorst den Berg te houden. Je wilt aantonen dat
’s-Graveland en Nederhorst den Berg bij het verzorgingsgebied van Hilversum
horen.
112pFormuleer twee vragen die je zou stellen aan de bewoners van ’s-Graveland en
Nederhorst den Berg om dat aan te tonen.
De bevolking van Wijdemeren wilde geen fusie met de gemeente Hilversum. De
weerstand onder de bevolking over het samengaan met Hilversum heeft voor
een deel te maken met het regionale bewustzijn van de bewoners van
Wijdemeren.
122pLeg uit op welke wijze de landschappelijke kenmerken van dit gebied ertoe
hebben bijgedragen dat de eigen identiteit van de kleine kernen in Wijdemeren
lang bewaard is gebleven.
Stelling: “Ruimtelijke processen zullen er in de toekomst voor zorgen dat het
dorpskarakter van de gemeente Wijdemeren minder sterk zal zijn.”
132pLeg uit waardoor het aannemelijk is dat ruimtelijke processen ertoe zullen
bijdragen dat het dorpskarakter van de gemeente Wijdemeren in de toekomst
zal afnemen.
opgave 4Opgave 4 − De toekomst van woonboulevards
Gebruik de bronnen 8 tot en met 12.
De eerste woonwinkels die initiatieven namen voor woonboulevards (onder
andere in Diemen en in Beverwijk) hadden verschillende redenen om hun winkel
naar de rand van de stad te verplaatsen. Eén van die redenen was het creëren
van een groter verzorgingsgebied.
142pLeg uit waardoor de verplaatsing van woonwinkels uit de binnenstad naar de
stadsrand het verzorgingsgebied van deze winkels heeft vergroot.
Aanvankelijk waren de woonboulevards alleen gericht op wonen, tegenwoordig
is de trend om steeds grotere woonboulevards te bouwen, waar ook steeds
meer andere typen winkels gevestigd worden. De nieuwe grote woonboulevards
worden ook wel woonmalls genoemd. De grootste woonmalls vind je in
Amsterdam (Villa Arena), Rotterdam (Alexandrium) en Den Haag (Megastores).
De reikwijdte van deze woonmalls is nog groter dan van de oude
woonboulevards. Villa Arena maakt zelfs reclame met de slogan:
“Woonaangevend in Europa”.
De groei van de reikwijdte heeft te maken met het concept van de woonmalls en
met ontwikkelingen van het consumentengedrag.
153pNoem drie redenen waarom consumenten tegenwoordig een grotere afstand
willen afleggen naar de woonmalls dan vroeger naar de woonboulevards.
Sommige gemeenten maken zich zorgen over de toekomst van ‘hun’
woonboulevards. Zij vrezen leegstand die kan leiden tot lagere
belastinginkomsten en meer criminaliteit en overlast.
163pBeargumenteer aan de hand van bron 11 waarom sommige gemeenten zich
terecht zorgen maken over het voortbestaan van woonboulevards.
Het Hoofdbedrijfschap Detailhandel is erg kritisch over het beleid van de
overheid ten aanzien van woonboulevards en wil dat de overheid zorgt voor een
betere afstemming van de ontwikkeling van de woonboulevards.
172pGeef een ruimtelijk en een economisch argument waarom de lokale,
provinciale of nationale overheid nieuwbouwplannen voor woonboulevards op
elkaar zouden moeten afstemmen.
De vergroting van het winkeloppervlak, de toename van de omvang van de
woonboulevards én de toename van de reikwijdte maken allemaal onderdeel uit
van hetzelfde proces.
181pMet welk begrip wordt dit proces aangeduid?
opgave 5Opgave 5 − Een zandlandschap in verandering
Natuur en milieu
Opgave 5 − Een zandlandschap in verandering
Zie atlaskaarten 20A en B (51e druk: 16A en B).
In het gebied rond Vragender zie je onregelmatige en meer regelmatige
kavelvormen.
192pGeef twee fysischgeografische factoren die een rol hebben gespeeld bij het
ontstaan van de verschillen in het verkavelingpatroon.
202pGeef twee sociaalgeografische factoren die een rol hebben gespeeld bij het
ontstaan van de verschillen in het verkavelingpatroon.
Tussen 1960 en 1980 zijn veel zandlandschappen sterk veranderd door
ruilverkaveling. In ruilverkavelingsgebieden zijn onder andere kavelvormen
veranderd en beken rechtgetrokken.
212pGeef nog twee zichtbare veranderingen in een zandlandschap na een
ruilverkaveling.
Gebruik de kaarten 46D en 64B (51e druk: 42D en 56B).
222pGeef twee fysischgeografische factoren die tot gevolg hebben dat het
zandlandschap gevoeliger is voor verdroging dan andere Nederlandse
landschappen.
233pLeg uit waardoor het in natuurlijke staat terugbrengen van gekanaliseerde beken
zal leiden tot een hogere grondwaterstand in het stroomgebied.
De Ruilverkavelingwet is in 1985 vervangen door de Landinrichtingswet. Bij
ruilverkaveling stond de opbrengstverhoging van de landbouwsector centraal. Bij
landinrichting is niet alleen de landbouw belangrijk op het platteland, maar ook
de bewoning, de recreatie en de informatiefunctie van het landelijke gebied.
Op een aantal plaatsen in Nederland zijn, onder andere in het kader van de
landinrichting, beheersovereenkomsten afgesloten. Dit zijn afspraken tussen
boeren en de overheid over een natuurvriendelijker beheer van
landbouwgronden. Boeren krijgen hiervoor een financiële vergoeding.
242pNoem twee voorbeelden van maatregelen die (onder andere op de
zandgronden) kunnen worden vastgelegd in een beheersovereenkomst.
252pBeargumenteer waarom er eerder een beheersovereenkomst zal worden
gesloten met boeren in de omgeving van Vragender (tussen Lichtenvoorde en
Winterswijk in de Achterhoek, Gelderland) dan met boeren op de zandgronden
rond Gemert (ten noorden van Helmond, Noord-Brabant). Gebruik in je
argumentatie gegevens ontleend aan kaart 61C (51e druk: 55C). Ga bij de
beantwoording uit van Vragender.
opgave 6Opgave 6 − Sojateelt, een belangrijke oorzaak van ontbossing
in Brazilië
Gebruik de bronnen 13 en 14.
Op termijn kan de milieugebruiksruimte bodem op lokale schaal in Brazilië
kleiner worden door de teelt van soja.
263pBeredeneer in drie stappen op welke manier de teelt van soja kan leiden tot een
afname van de milieugebruiksruimte bodem in Brazilië. Betrek in je redenering
de oorspronkelijke plantengroei en een klimatologische factor.
De grootschalige teelt van soja in Brazilië is van invloed op de omvang van de
milieugebruiksruimte zoet water op lokale schaal.
272pNoem twee manieren waarop deze teelt daarop van invloed is.
De teelt van soja in Brazilië (bron 13) heeft ook invloed op de omvang van de
totale milieugebruiksruimte bodem van Nederland.
282pLeg uit op welke wijze de teelt van soja in Brazilië invloed heeft op de totale
milieugebruiksruimte bodem die Nederland benut.
Vanuit de economische dimensie kun je op diverse ruimtelijke schalen tot een
verschillend oordeel komen over de wenselijkheid van de uitbreiding van het
soja-areaal in Brazilië.
292pGeef op de lokale ruimtelijke schaal een argument vóór en een argument tégen
uitbreiding van het soja-areaal in Brazilië, geredeneerd vanuit de economische
dimensie.
Geredeneerd vanuit de dimensie natuur, lijkt uitbreiding van de sojateelt in de
deelstaat Rio Grande do Sul meer wenselijk dan uitbreiding in de deelstaat
Rondônia.
301pWelk gegeven op de kaartbladen Latijns-Amerika en bron 14 ondersteunt deze
redenering?
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
