bij dit examen
LET OP: De cursieve regel achter de vraagzin kan − afhankelijk van de feitelijke vraag − bijvoorbeeld vermelden: − dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel (= verklarend principe) moet bevatten. − dat een uitleg bij een ‘Leg uit waarom vraag’ een oorzaak en een gevolg moet bevatten. − dat een redenering bij een ‘Redeneervraag’ een vergelijking en een gevolg/conclusie moet bevatten, − enzovoorts Je kunt dit examen maken met de 52e druk of met de 53e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 52e of de 53e.
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de
atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen
haakjes staan, naar de 53e druk van de atlas.
opgave 1Opgave 1 − Segregatie en integratie
Migratie en vervoer
Opgave 1 − Segregatie en integratie
Gebruik de bronnen 1 en 2 van het bronnenboekje.
De ruimtelijke spreiding van niet-westerse allochtonen in Nederland in de jaren
zestig van de twintigste eeuw was onregelmatig. Deze spreiding is te
bestuderen op drie schaalniveaus: nationaal, regionaal en lokaal. Op regionale
schaal zien we in de jaren zestig een concentratie van niet-westerse allochtonen
in de (grote) steden.
12pBeschrijf de spreiding van de niet-westerse allochtonen op de twee andere
schaalniveaus.
De leeftijdsopbouw van de niet-westerse allochtonen in de grote steden zal
volgens het CBS veranderen.
22pBereken wat er gebeurt tussen 2005 en 2025 met het aandeel niet-westerse
allochtonen binnen de totale groep 65-plussers in Amsterdam volgens de
prognoses van het CBS. Onderbouw je antwoord met cijfers uit de grafieken en
bereken ook het percentage niet-westerse allochtonen binnen de totale groep
65-plussers in Amsterdam.
Het CBS verwacht tussen 2005 en 2025 een verandering in leeftijdsopbouw van
de niet-westerse allochtonen in de grote steden.
32pGeef twee demografische oorzaken van die verandering in leeftijdsopbouw.
Stelling: “Het gegeven dat meer niet-westerse allochtonen naar de
randgemeenten verhuizen, is een aanwijzing dat het integratieproces vordert.”
41pGeef een argument vóór deze stelling.
opgave 2Opgave 2 − De status van Rotterdam als mainport
Gebruik de bronnen 3 en 4 van het bronnenboekje.
Rotterdam vervult zowel de functie van eindhaven als van transithaven.
52pWelke van beide functies zal door de aanleg van de Tweede Maasvlakte het
meest versterkt worden?
Beargumenteer je keuze vanuit het nationale overheidsbeleid.
Voorstanders van de aanleg van de Tweede Maasvlakte geven aan dat de
aanleg nodig is vanwege schaalvergroting in de transportsector.
62pGeef twee argumenten die voorstanders kunnen gebruiken om hun standpunt te
ondersteunen.
De aanleg van de Tweede Maasvlakte kan de gebruikswaarde van het leefmilieu
in delen van het Rijnmondgebied flink aantasten.
72pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
President-directeur Hans Smits (van het Havenbedrijf Rotterdam nv): “Willen we
onze internationale concurrentiepositie vasthouden, dan moeten in 2013 de
eerste schepen in de Tweede Maasvlakte kunnen afmeren. Tot die tijd kan de
bestaande haven de groei opvangen.”
De haven van Rotterdam is op de lijst van wereldhavens gezakt van de eerste
naar de derde plaats (gegevens 2006). Waarschijnlijk zal Rotterdam op deze lijst
nog verder zakken. Ondanks bovenstaande uitspraak van president-directeur
Hans Smits hoeft mainport Rotterdam, ook op continentale schaal, niet bang te
zijn voor zijn positie.
82pGeef twee redenen waarom mainport Rotterdam niet bang hoeft te zijn voor zijn
positie op Europese schaal.
opgave 3Opgave 3 − Intermodaal transport in Nederland
Gebruik bron 5 van het bronnenboekje.
Het concurrentievoordeel van het wegvervoer op nationale schaal wordt steeds
kleiner ten opzichte van bijvoorbeeld de containerbinnenvaart.
91pGeef hiervoor een verkeersgeografische oorzaak.
Ook mogelijke plannen van de overheid hebben de vervoerders ertoe gebracht
om een alternatief voor het vervoer over de weg te zoeken. De nationale
overheid in Nederland heeft een aantal plannen gemaakt waarbij gebruikers
moeten betalen voor het gebruik van de wegen. Eén van deze plannen is het
invoeren van het rekeningrijden.
Naast ongunstige gevolgen kan het invoeren van rekeningrijden ook gunstige
gevolgen hebben voor het wegvervoer.
102pBeredeneer waarom het invoeren van rekeningrijden gunstig kan zijn voor de
concurrentiepositie van het wegvervoer op nationale schaal ten opzichte van de
binnenvaart en het vervoer per spoor.
Je redenering moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
In 2007 is de Betuweroute officieel geopend. Deze spoorlijn is ruim tien jaar
onderwerp van felle discussies geweest.
Argumenten vóór aanleg van de Betuweroute zijn onder andere:
a Het milieu wordt gespaard, want vervoer per spoor is minder belastend voor
het milieu dan vervoer over de weg.
b Er zijn minder fileproblemen, want de Betuweroute zorgt voor meer
intermodaal vervoer, waardoor het aandeel van het wegvervoer zal afnemen.
c De Betuweroute stelt Rotterdam in staat zijn rol als mainport van
West-Europa optimaal te vervullen.
113pMet welke gegevens uit bron 5 kun je de argumenten a, b en c ondersteunen?
Het in gebruik nemen van de Betuweroute kan invloed hebben op de kwaliteit
van woonomstandigheden van inwoners van Breda, Tilburg en andere grote
steden in Noord-Brabant.
122pLeg uit waarom bovenstaande zin juist kan zijn.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Het in gebruik nemen van de Betuweroute zorgt volgens voorstanders van de
aanleg voor minder fileproblemen.
132pLeg uit waardoor met name in de provincie Noord-Brabant het fileprobleem kan
verminderen door het in gebruik nemen van de Betuweroute.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Een milieuactivist beweert het volgende:
“Tussen 1987 en 2010 zal de ruimtelijke kwaliteit van Nederland niet verbeterd
zijn door de veranderingen in transport naar modaliteit.”
142pLeg uit hoe deze milieuactivist op basis van de gegevens van bron 5 tot deze
uitspraak kan komen.
Het wegvervoer heeft, ondanks de ontwikkeling die is af te lezen van bron 5,
toch een bijdrage geleverd aan de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van
Nederland.
151pGeef een oorzaak voor deze bijdrage van het wegvervoer.
opgave 4Opgave 4 − Illegale immigranten op de Canarische Eilanden
Gebruik de bronnen 6 en 7 van het bronnenboekje.
Hoewel de Canarische Eilanden meer dan 1.000 kilometer verwijderd zijn van
het Europese vasteland, kiezen steeds meer illegale migranten uit Afrika toch
voor deze eilandengroep als eerste bestemming.
161pWat is voor deze migranten de politiekgeografische pullfactor van de Canarische
Eilanden?
De Canarische Eilanden krijgen steeds meer illegale immigranten. Deskundigen
wijten dat aan de samenwerking tussen de Spaanse en Marokkaanse politie en
douane. Hierdoor worden de kansen op een succesvolle oversteek via de Straat
van Gibraltar naar Spanje steeds kleiner.
173pLeg met behulp van de drie begrippen uit de interactietheorie van Ullman uit
waardoor de migrantenstroom zich (deels) verlegd heeft naar de
Canarische Eilanden.
In je uitleg moet je de drie begrippen uit de theorie gebruiken.
183pBeschrijf het spreidingspatroon van opvangcentra in Zuid-Italië en Sicilië met
behulp van bron 7 en leg uit waardoor dit patroon is ontstaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Het leveren van ‘boten, vliegtuigen en mankracht’ waar de Spaanse
vice-premier om vraagt in bron 6, levert geen echte oplossing voor het probleem
waar Spanje mee worstelt. De Europese Unie zou op lange termijn wellicht meer
kunnen oplossen door het geven van ontwikkelingshulp in de herkomstlanden of
door het afschaffen van handelsbelemmeringen.
192pLeg uit op welke manier het opheffen van handelsbelemmeringen tussen de EU
en de landen in Afrika kan leiden tot een afnemende stroom illegale
immigranten.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 5Opgave 5 − De milieugebruiksruimte zoet water
Natuur en milieu
Opgave 5 − De milieugebruiksruimte zoet water
Gebruik de bronnen 8 en 9 van het bronnenboekje.
De werkelijk beschikbare hoeveelheid neerslag die een Aziaat kan gebruiken om
te voorzien in zijn waterbehoefte, kan sterk verschillen van de gemiddelde
hoeveelheid neerslag zoals aangegeven is in bron 8.
202pGeef hiervoor twee klimatologische oorzaken, af te lezen van de
atlaskaarten 125B en 125C (53e druk: 135B en C).
Bron 9 laat zien dat de hoeveelheid beschikbaar water per hoofd van de
bevolking in landen als Irak sterk verandert tussen 1960 en 2025.
Eén van de oorzaken voor die verandering zou van demografische aard kunnen
zijn.
213pOnderzoek met behulp van de kaartbladen 191 en 192 (53e druk: 202 en 203) of
die verandering een demografische oorzaak kan hebben.
Noteer de resultaten en de gebruikte atlaskaart op je antwoordblad.
Een andere oorzaak voor de afname van de beschikbare hoeveelheid zoet water
per inwoner in Irak, is te vinden in de buurlanden.
221pWelke andere oorzaak is af te lezen uit de bronnen?
opgave 6Opgave 6 − Nationaal Park De Weerribben en omgeving
Gebruik bron 10 van het bronnenboekje.
Op de kaart van bron 10 zijn twee van de zes Nederlandse landschappen te
zien.
232pWelke twee landschappen?
Op de kaart van bron 10 staat de lijn A-B getekend. Langs deze lijn vinden we
hoogteverschillen, verschillen in grondwaterstand, verschillen in grondsoort en
verschillen in agrarisch bodemgebruik.
Op de uitwerkbijlage is een nog onvolledige dwarsdoorsnede van het gebied
langs de lijn A-B weergegeven.
246puitwerkbijlageMaak de dwarsdoorsnede op de uitwerkbijlage verder af.
Doe dat door in de dwarsdoorsnede:
− met behulp van de vijf hoogtecijfers naast of vlakbij de lijn A-B op de kaart
(bron 10) de hoogteligging langs die lijn in te tekenen;
− globaal de stand van het grondwater langs de lijn A-B te tekenen;
− achter de letters C en D het overheersend agrarisch bodemgebruik in deze
zone op de stippellijn te noteren.
Het gebied De Weerribben is tegenwoordig een Nationaal Park. Zo’n park kan
op verschillende manieren beheerd worden. Er zijn twee opties voor
De Weerribben:
− Optie 1: niet beheren: het gebied dat open water is, laten verlanden tot een
moerasbos.
− Optie 2: beheersmaatregelen treffen, waarbij men de riet- en hooilanden
regelmatig maait en de vaarten regelmatig uitbaggert.
251pGeef een ecologisch argument voor optie 1.
261pGeef een ecologisch argument voor optie 2.
opgave 7Opgave 7 − Ecologie en edelherten
Gebruik de bronnen 11 tot en met 14 van het bronnenboekje.
Het idee achter de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) is gebaseerd op de
eilandtheorie. Deze theorie is in de jaren zestig van de twintigste eeuw
geformuleerd en probeert de biodiversiteit op eilanden te verklaren.
272pWelke twee algemene regels met betrekking tot biodiversiteit zijn in de
eilandtheorie onder woorden gebracht?
De aanleg van de corridor tussen de Oostvaardersplassen en het Horsterwold
verhoogt de biodiversiteit in Zuid-Flevoland.
282pGeef de verklaring voor die hogere biodiversiteit.
Je verklaring moet een situatiebeschrijving en een algemene regel bevatten.
De in bron 12 voorgestelde verbinding tussen de Oostvaardersplassen en het
Horsterwold: het Oostvaarderswold, is onderdeel van de EHS.
291pWelke term gebruikt men in het kader van de EHS voor gebieden als de
Oostvaardersplassen en de Veluwe?
Het edelhert houdt zich graag op in een vochtige en voedselrijke omgeving en is
bovendien een goede zwemmer. De ontwikkeling van de Hierdense Poort
(bron 14) zou een corridor (verbinding) kunnen vormen tussen de Veluwe en
Flevoland.
302pWelke twee van de zes hoofdlandschappen in Nederland worden door de
corridor met elkaar verbonden?
311pGeef een ruimtelijke ontwikkeling die de aanleg van de EHS op nationale schaal
vergemakkelijkt.
321pGeef een ruimtelijke ontwikkeling die de aanleg van de EHS op nationale schaal
bemoeilijkt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
