bronnen

Eindexamen bedrijfseconomie havo 2024, tijdvak 1

opgave 1Opgave 1

Ridha spaart om over 10 jaar een huis te kunnen kopen. In de afgelopen
jaren heeft hij nauwelijks interest ontvangen op het spaargeld dat hij op
de Direct Spaarrekening bij zijn bank had staan. Op de website van zijn
bank zoekt hij naar mogelijkheden om een hoger rendement te behalen.
Hij leest daar:
Onze spaarvormen op basis van samengestelde interest Direct Spaarrekening Spaarvastrekening − spaarrekening met een variabele interest − spaarrekening met een vaste interest en vaste looptijd − De actuele variabele interest bedraagt 0,2% per jaar. − De interest hangt af van de looptijd: − 5 jaar teg

Onze spaarvormen op basis van samengestelde interest Direct Spaarrekening Spaarvastrekening − spaarrekening met een variabele interest − spaarrekening met een vaste interest en vaste looptijd − De actuele variabele interest bedraagt 0,2% per jaar. − De interest hangt af van de looptijd: − 5 jaar tegen 1,1% interest per jaar − 10 jaar tegen 1,35% interest per jaar. − Het gespaarde bedrag is altijd direct opneembaar. − Het gespaarde bedrag kan niet tussentijds worden opgenomen.

Als Ridha het spaargeld voor 5 jaar vastzet op de Spaarvastrekening,
loopt hij het risico dat tijdens de looptijd de interest op de markt …(1)…,
terwijl de interest op de Spaarvastrekening niet verandert.
Het sparen op de Spaarvastrekening is een vorm van …(2)… sparen.
12p
Maak bovenstaande zinnen economisch correct. Kies uit:
bij … (1) … stijgt / daalt
bij … (2) … vrijwillig / verplicht
Ridha onderzoekt hoe groot het verschil in interestopbrengst is wanneer
hij € 20.000
− op de 10-jaar-Spaarvastrekening stort met een looptijd van 10 jaar;
of:
− eerst 5 jaar op de 5-jaar-Spaarvastrekening stort en daarna het totale
bedrag inclusief interest stort op de Direct Spaarrekening waar het
bedrag vervolgens 5 jaar blijft staan.
Ridha verwacht dat de interest op de Direct Spaarrekening de komende
10 jaar niet wijzigt.
22p
Bereken het verschil na 10 jaar in de verwachte interestopbrengst in
euro’s tussen de bovenstaande twee keuzemogelijkheden.
Na verder zoeken op de website vindt hij de volgende opmerking:
Heeft u een flinke buffer op uw spaarrekening en heeft u dit bedrag niet meteen nodig? Dan kunt u proberen om meer rendement te behalen door te beleggen.
Ridha kan kiezen tussen:
− beleggen in een beleggingsfonds op basis van zijn risicoprofiel
− zelf beleggen.
Ridha kiest voor beleggen in een beleggingsfonds, omdat hij daarmee een
hoger rendement verwacht te behalen.
31p
Geef een reden waarom beleggen in een beleggingsfonds kan leiden tot
een hoger rendement.
Ridha chat met een bankmedewerker en vraagt welk beleggingsfonds
voor hem het meest passend is. Uit de vragenlijst die Ridha heeft
ingevuld, blijkt dat zijn risicoprofiel risicomijdend is. Ridha kiest daarom
voor een beleggingsfonds dat voor een klein deel uit aandelen en voor
een groot deel uit obligaties bestaat.
43p
Noem drie verschillen tussen obligaties en aandelen waaruit blijkt dat
beleggen in obligaties minder risicovol is dan beleggen in aandelen.

opgave 2Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
In Nederland is de energiemarkt sinds 2004 geprivatiseerd en kunnen
huishoudens kiezen welk energiebedrijf bij hen energie mag leveren.
Energiebedrijven hebben een vergunning van de toezichthouder nodig om
energie te mogen inkopen en leveren aan huishoudens. De vergunning
heeft als functie dat consumenten zeker zijn van de levering van energie.
Op 1 januari 2019 heeft Welkom Energie bv een vergunning van de
toezichthouder gekregen om energie te leveren aan huishoudens in
Nederland. Welkom Energie vervult een maatschappelijke behoefte door
de levering van energie.
52p
Noem twee andere maatschappelijke behoeften waarin Welkom Energie
voorziet.
61p
Welke instelling geeft een vergunning af om energie te leveren aan
huishoudens?
A ACM / Autoriteit Consument & Markt
B AFM / Autoriteit Financiële Markten
C DNB / De Nederlandse Bank
De toezichthouder stelt voor het verlenen van de vergunning een aantal
eisen. Een financiële eis is dat de liquiditeitspositie gemeten met de
current ratio ten minste 1,0 moet zijn op iedere laatste dag van de maand.
72p
Leg uit wat een te lage current ratio van een energiebedrijf voor invloed
heeft op de leveringszekerheid van energie aan huishoudens.
In het najaar van 2021 zijn de inkoopprijzen van energie heel sterk
gestegen, waardoor er voor Welkom Energie een liquiditeitsprobleem is
ontstaan. Het liquiditeitsprobleem hangt samen met de hoeveelheid
energie die ingekocht en geleverd moet worden op basis van de vaste en
variabele contracten.
Ontvangsten uit de verkoop van energie in oktober 2021
De ontvangsten van Welkom Energie zijn de voorschotten
(termijnbedragen) die alle klanten iedere maand betalen
(zie informatiebron 1).
82p
Bereken de ontvangsten uit de voorschotten van alle klanten van
Welkom Energie in oktober 2021.
Uitgaven aan inkoop energie in oktober 2021
De grootste uitgave van Welkom Energie is de inkoop van energie. In
2021 zijn de prijzen daarvan flink gestegen (zie informatiebron 1 en 2).
93p
Bereken de verwachte uitgaven aan energie-inkopen in de maand oktober
2021 van Welkom Energie.
Balans
De verwachtingen over de ontvangsten van alle klanten van
Welkom Energie en uitgaven aan inkoop van energie over de maand
oktober 2021 zijn uitgekomen. De gedeeltelijk ingevulde balans per
31 oktober 2021 van Welkom Energie staat in informatiebron 3.
Naast de inkoop van energie is er nog € 140.000 betaald in oktober.
Alleen de post liquide middelen moet nog worden aangepast. Er zijn geen
andere ontvangsten in oktober 2021.
101p
Bereken het bedrag van de balanspost Liquide middelen van
Welkom Energie per 31 oktober 2021.
112p
Bereken de current ratio van Welkom Energie op 31 oktober 2021 en leg
uit of Welkom Energie voldoet aan de liquiditeitseis van de
toezichthouder.
De liquiditeitsproblemen van Welkom Energie hielden aan in november en
december 2021. In december 2021 vraagt de directie van
Welkom Energie het faillissement aan. Het grote aantal vaste
energiecontracten van Welkom Energie met huishoudens in verhouding
tot de variabele contracten speelde hierbij een belangrijke rol.
122p
Leg uit dat Welkom Energie mede door de vaste energiecontracten van
klanten in 2021 in liquiditeitsproblemen is gekomen (zie informatiebron 1).
Het faillissement van Welkom Energie treft naast de overheid en
werknemers ook andere stakeholders.
133p
Leg voor drie andere stakeholders van Welkom Energie uit wat
de gevolgen zijn van het faillissement van Welkom Energie.

opgave 3Opgave 3

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
Elvie en Renzo hebben op 1 januari 2024 Maaltijd-aan-Huis opgericht.
Maaltijd-aan-Huis is een bezorgservice die kant-en-klaar-maaltijdboxen
aflevert bij klanten. Klanten betalen naast de maaltijdboxen ook een vast
bedrag per maaltijdbox voor de bezorgservice.
Maaltijd-aan-Huis heeft ervoor gekozen om de verkoopprijs van de
maaltijdboxen lager vast te stellen dan de verkoopprijs van de
concurrenten.
142p
Geef twee mogelijke marketingdoelstellingen die Maaltijd-aan-Huis door
een lagere verkoopprijs dan de concurrent probeert te behalen.
verwachte gegevens voor 2024 opbrengsten   gemiddelde verkoopprijs per maaltijdbox exclusief bezorgservice € 15,00 bezorgservice € 3,05 per maaltijdbox kosten   de inkoopwaarde van de ingrediënten per maaltijdbox 50% van de verkoopprijs exclusief de prijs van de bezorgservice overige variabele koste

verwachte gegevens voor 2024 opbrengsten   gemiddelde verkoopprijs per maaltijdbox exclusief bezorgservice € 15,00 bezorgservice € 3,05 per maaltijdbox kosten   de inkoopwaarde van de ingrediënten per maaltijdbox 50% van de verkoopprijs exclusief de prijs van de bezorgservice overige variabele kosten 3% van de verkoopprijs exclusief de prijs van de bezorgservice interestkosten 1) 0,5% per maand over de onderhandse lening overige constante kosten € 5.000 over het gehele jaar 2024

noot 1 De onderhandse lening van € 2.500 is op 1 januari 2024 afgesloten voor de
financiering van een bezorgscooter. Het leenbedrag zal in één keer op
31 december 2024 afgelost worden.
De totale constante kosten zijn gelijkmatig over het jaar verdeeld.
151p
Leg uit dat de interestkosten van de onderhandse lening constante kosten
zijn.
In januari 2024 worden in totaal 30 maaltijdboxen besteld en afgeleverd.
161p
Bereken de dekkingsbijdrage per bezorgde maaltijdbox.
Elvie en Renzo willen weten hoeveel maaltijdboxen er in januari 2024
verkocht moeten worden om alle kosten te dekken.
172p
Bereken hoeveel maaltijdboxen er in januari 2024 minimaal verkocht
moeten worden om alle kosten te dekken. Rond af op hele maaltijdboxen.
181p
Bereken het totale gerealiseerde resultaat van Maaltijd-aan-Huis over
januari 2024. Geef aan of er sprake is van een positief of negatief
resultaat.

opgave 4Opgave 4

De accountant van Jakko bv heeft in de boekhouding van Jakko een fout
ontdekt. Jakko heeft op 1 december 2023 een investering gedaan en
daarvoor een banklening afgesloten. De gevolgen hiervan zijn niet meer
verwerkt in de winst- en verliesrekening over 2023 en in de eindbalans
per 31 december 2023.
Informatie over deze investering en financiering:
investering   aankoop nieuwe inventaris € 40.000 installatie € 2.000       € 42.000 btw 21% € 8.820     totaal factuur € 50.820 levensduur in maanden 84 restwaarde einde levensduur exclusief 21% btw € 4.200 Er wordt maandelijks lineair afgeschreven op de investering.  
financiering   banklening € 42.000 annuïteit per maand € 788,75 looptijd in maanden 60 interest per maand 0,40% betaling annuïteit op de laatste dag van de maand voor 31 december 2023 het eerst op
De accountant geeft aan dat het resultaat van 2023 voor aftrek van
belasting moet worden aangepast vanwege de gedane investering en de
bijbehorende financiering.
194puitwerkbijlage
Bereken met welk bedrag het resultaat van 2023 aangepast moet worden
als gevolg van de investering en financiering per 1 december 2023.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.
Voor de investering op 1 december 2023 was er nog geen inventaris
aanwezig en was er nog geen banklening afgesloten. Door de investering
en financiering van de inventaris moeten er enkele balansposten op
31 december 2023 worden aangepast, waaronder “Inventaris”,
“Banklening”, “Liquide middelen” en “Resultaat 2023 voor aftrek van
belasting”. De factuur van € 50.820 is volledig betaald.
202p
Bereken de balansposten “Inventaris” en “Banklening” op de balans van
1 januari 2024.
Behalve de genoemde balansposten is er nog een balanspost die
verandert als gevolg van de investering in de nieuwe inventaris.
211p
Noem naast de reeds genoemde balansposten een andere balanspost.

opgave 5Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 en 5.
De 22-jarige Evy heeft in het restaurant “De buik vol” de functie van
medewerker bediening. Twee keer per jaar wordt er een
functioneringsgesprek gehouden tussen leidinggevende Dilan en
medewerker Evy.
Onvoldoende functioneren
In een functioneringsgesprek zegt Dilan, dat Evy medeverantwoordelijk is
voor een afname van de gasttevredenheid in “De buik vol” en de sterke
omzetdaling.
Dilan laat Evy een recente review lezen:
“Dit nooit meer! Het was koud en ongezellig in het restaurant en het eten was flauw van smaak. We kregen niet wat we hadden besteld en moesten lang wachten op het nagerecht. Bij het afrekenen werd chagrijnig gekeken…

“Dit nooit meer! Het was koud en ongezellig in het restaurant en het eten was flauw van smaak. We kregen niet wat we hadden besteld en moesten lang wachten op het nagerecht. Bij het afrekenen werd chagrijnig gekeken toen we geen fooi gaven. Voor ons de laatste keer!”

Dilan zegt dat Evy gezien haar functieomschrijving verantwoordelijk is
voor deze slechte review. Volgens Evy is zij daar gezien haar
functieomschrijving niet alleen verantwoordelijk voor.
221p
Geef met behulp van informatiebron 4 een argument dat Evy kan
inbrengen dat zij gezien haar functieomschrijving niet alleen
verantwoordelijk is voor de slechte review.
Arbeidsomstandigheden van Evy
Evy vertelt Dilan op haar beurt wat haar dwarszit. In de maand februari is
ze ziek thuisgebleven en leverde daarvoor een deel van haar loon in. Evy
vraagt zich af of het restaurant zich daarbij wel aan de cao-afspraken
heeft gehouden.
Evy geeft aan dat haar klachten grotendeels werkgerelateerd zijn. Ze
noemt de hoge werkdruk die het gevolg is van verkeerd inplannen van
personeel en de te zware fysieke belasting. Volgens Evy houdt het
restaurant zich hierbij niet altijd aan de wettelijke regels met betrekking tot
de arbeidsomstandigheden.
231p
Noem de wet die gaat over veilig en gezond werken.
Loondoorbetaling bij ziekte
Evy vraagt zich af waarom haar loon niet voor 95% is doorbetaald in de
periode dat ze ziek was. Ze vermoedt dat ze niet heeft voldaan aan
bepaalde voorwaarden, waarmee de ondernemingsraad heeft ingestemd.
Volgens Dilan is dat omdat Evy herhaaldelijk niet thuis was bij het
huisbezoek van de bedrijfsarts (zie informatiebron 5).
De ondernemingsraad heeft meerdere bevoegdheden.
241p
Noem twee andere bevoegdheden van de ondernemingsraad dan het
instemmingsrecht.
De 22-jarige Evy is ingedeeld in functiegroep 3 met het daarbij behorende
brutoloon. Evy heeft een deeltijdbaan met een contract voor onbepaalde
tijd. Ze werkt 32 uur per week, verdeeld over 4 dagen van
8 uur en ontvangt per maand haar salaris. Februari bestaat uit vier
werkweken. In de eerste week van februari heeft Evy gewerkt en
vervolgens was ze drie weken aaneengesloten ziek thuis. Haar
brutomaandloon bedroeg in februari € 1.108,11 exclusief vakantiegeld.
254p
Toon met een berekening aan of de werkgever zich met een betaling van
een maandloon van € 1.108,11 in februari heeft gehouden aan de cao (zie
informatiebron 5).
Toekomst Evy
Bij thuiskomst vertelt Evy haar vriend dat het functioneringsgesprek niet
prettig is verlopen en dat ze zich zorgen maakt over het verliezen van
haar baan.
Evy zegt dat ze na een eventueel ontslag altijd nog als zzp’er werk kan
vinden in de horeca. Dat heeft volgens haar zelfs voordelen ten opzichte
van werken in loondienst. Haar vriend geeft aan dat ze als zzp’er juist
enkele voordelen van werken in loondienst mist. Hij wijst haar op enkele
paragrafen uit de cao voor de horeca.
261p
Noem een voordeel voor Evy wanneer zij als zzp’er gaat werken in de
horeca in plaats van in loondienst.
272p
Noem twee voordelen die het werken in loondienst heeft ten opzichte van
het werken als zzp’er in de horeca. Licht het antwoord met behulp van
twee paragrafen uit de horeca-cao toe (zie informatiebron 5).
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 6Opgave 6

In de zomer van 2024 wordt het Europees Kampioenschap (EK) voetbal
georganiseerd in Duitsland. Adidas sponsort vele evenementen
waaronder het EK voetbal van 2024 en verschillende nationale teams.
281p
Geef een mogelijk nadeel van sponsoring voor Adidas.
Voorafgaand en tijdens het EK kunnen Adidas voetbalshirts van nationale
ploegen gekocht worden in de winkels van Adidas en in de stadions waar
gespeeld wordt.
De uitbreiding van het assortiment voetbalshirts met je favoriete
rugnummer of je eigen naam erop, is een vorm van …(1)….
De wereldwijde verkoop van Adidas voetbalshirts via webshops is een
vorm van …(2)…. De prijs van een Adidas voetbalshirt ligt hoger dan die
van een voetbalshirt zonder bekend merk. Dit is een vorm van …(3)….
292p
Maak bovenstaande zinnen compleet door de juiste marketing-
instrumenten in te vullen.
… (1) … beleid
… (2) … beleid
… (3) … beleid
Pieter en Edwin zijn consumenten die veel Adidas producten kopen. Zij
bekijken een EK-voetbalwedstrijd op tv en zien dat Adidas shirtsponsor is
van het Duitse nationale team. Na het zien van de wedstrijd bestelt Pieter
een EK-voetbalshirt van het Duitse nationale team.
302p
Leg uit of Adidas een push- of pull-strategie hanteert bij shirtreclame op
tv.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.