opgave 1Opgave 1
Werklozen stromen in en uit
In een land bestaat werkloosheid. Dat betreft echter niet steeds dezelfde mensen.
Zoals figuur 1 laat zien vindt een deel van de werklozen werk (de uitstroom), terwijl andere mensen
juist werkloos worden (de instroom).
figuur 1
In figuur 2 zijn cijfers betreffende de instroom en uitstroom in dit land weergegeven. Deze cijfers geven
informatie over de conjuncturele situatie in dit land.
figuur 2
12p
Was eind 2001 de werkloosheid groter dan, kleiner dan of gelijk aan de werkloosheid begin 2001?
Verklaar het antwoord.
22p
Kan uit figuur 2 worden afgeleid hoeveel personen eind 2003 werkloos waren? Verklaar het antwoord.
32p
Wijzen de cijfers in figuur 2 voor de jaren 2001 tot en met 2003 op een economische opleving of op een
economische neergang? Verklaar het antwoord.
opgave 2Opgave 2
Dollarkoers op drift
Het Europese bedrijf Conotech koopt in de Verenigde Staten van Amerika (VS) elektronicaproducten
die in de eurolanden worden verkocht. Conotech moet de leveranciers in dollars betalen.
Het Europese bedrijf Voltax produceert fotomaterialen die op de Amerikaanse markt worden verkocht.
De afnemers moeten Voltax in euro’s betalen.
Zowel Conotech als Voltax ondervinden gevolgen van de ontwikkeling van de koers van de dollar.
In een bepaald jaar dreigt de inflatie in de VS toe te nemen waarop de Amerikaanse centrale bank
reageert met een aanpassing van de rentetarieven. De Europese Centrale Bank (ECB) ziet in dat jaar
geen reden de rente te veranderen. In het begin van dat jaar bedraagt de dollarkoers € 1,10 en aan het
einde van dat jaar € 1,18. Deskundigen schrijven deze koersstijging van de dollar toe aan het gevoerde
rentebeleid.
De inflatiedreiging in de VS heeft geleid tot een...(1)... van de rente in de VS, waardoor beleggen in de
VS...(2)... werd en op de valutamarkt...(3)... dollars toenam, zodat de dollar...(4)....
42p
Wat moet in plaats van de cijfers worden ingevuld om een economisch correcte tekst te krijgen?
bij (1) verhoging / verlaging
bij (2) aantrekkelijker / minder aantrekkelijk
bij (3) de vraag naar / het aanbod van
bij (4) apprecieerde / deprecieerde
52p
Leg uit dat door de koersstijging van de dollar de winst van Conotech kleiner kan worden.
62p
Leg uit dat door de koersstijging van de dollar de afzet van Voltax groter kan worden.
opgave 3Opgave 3
Herleefde spaarzin
In een land was in 2000 sprake van een bestedingsgolf waardoor de particuliere besparingen inzakten.
In 2001 sloeg het economische klimaat om en dreigde er zelfs een recessie te ontstaan. Ondanks de lage
economische groei nam de inflatie toe. Deze ontwikkeling stelde het consumentenvertrouwen*) zwaar
op de proef. De particuliere besparingen namen in 2001 toe, ondanks de lage rente op spaarrekeningen
van gemiddeld 3,2%.
*)
het vertrouwen van consumenten in de toekomst dat invloed heeft op de bereidheid van consumenten
om bestedingen te doen
tegoed op particuliere spaarrekeningen
aan het einde van het kwartaal
In de tekst komt de functie van geld als spaarmiddel tot uitdrukking.
72p
Noem twee andere functies van geld.
81p
Welke conclusie kan men trekken op basis van figuur 3?
Kies één van de onderstaande antwoorden.
• In het kwartaal 2001-4 is 8 miljard euro op spaarrekeningen gestort.
• In het kwartaal 2001-4 is 8 miljard euro van spaarrekeningen opgenomen.
• In het kwartaal 2001-4 is 8 miljard euro meer op spaarrekeningen gestort dan opgenomen.
• In het kwartaal 2001-4 is 8 miljard euro minder op spaarrekeningen gestort dan opgenomen.
92p
Leg uit hoe een afnemend consumentenvertrouwen kan leiden tot een toenemend spaartegoed van
particulieren.
Hieronder staan vier uitspraken over de reële rente in 2001:
uitspraak 1
De reële rente is positief want het rentepercentage is groter dan nul.
uitspraak 2
De reële rente is positief want de particuliere besparingen nemen toe.
uitspraak 3
De reële rente is negatief want er is sprake van een lage rentevergoeding.
uitspraak 4
De reële rente is negatief want het rentepercentage is lager dan de inflatie.
101p
Welke uitspraak is juist?
opgave 4Opgave 4
uit een krant:
Welvarend Drenthe
Drenthe is een provincie met veel natuurschoon, ruimte en rust: bijna driekwart van de provincie is
landelijk gebied. In de rest van Nederland is dat iets meer dan de helft. Gaat al dat natuurschoon niet
ten koste van de welvaart van de 468.000 Drentenaren? Dat valt te bezien.
Tussen 1995 en 2000 groeide het nationale product van Nederland met 17% en het Drentse provinciale
product met slechts 10%. In de genoemde periode nam de bevolking in Nederland met 2,8% toe en nam
de bevolking van Drenthe met 1,9% af. In 2000 was de participatiegraad1) in Drenthe 62% tegenover
64% in Nederland; de werkloosheid2) lag in Drenthe toen met 4,8% boven het landelijk gemiddelde van
3,6%.
In 2000 bedroeg het besteedbare inkomen per Drentenaar € 20.900. Dat is minder dan de € 22.000 die
de gemiddelde Nederlander te besteden had. De afgelopen jaren groeide het besteedbare inkomen per
Drentenaar procentueel echter meer dan dat van de gemiddelde Nederlander.
1)
beroepsbevolking in procenten van de bevolking van 15-64 jaar
2)
in procenten van de beroepsbevolking
Hieronder staan drie uitspraken over Drenthe:
uitspraak 1
In 2000 is het provinciale product per Drentenaar met meer dan 10% gestegen ten opzichte van 1995.
uitspraak 2
In 2000 zijn 4,8% van 468.000 = 22.464 Drentenaren werkloos.
uitspraak 3
Als de groei van het besteedbare inkomen niet verandert, zal het besteedbare inkomen per Drentenaar in
de toekomst groter zijn dan dat van de gemiddelde Nederlander.
113p
Geef voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Bas en Anita discussiëren over de vraag of de Drentenaren in 2000 welvarender zijn dan de andere
Nederlanders. Bas vindt van niet, Anita vindt van wel. Beiden hanteren blijkbaar een andere definitie
van het begrip welvaart.
121p
Geef een verklaring voor de opvatting van Bas.
131p
Geef een verklaring voor de opvatting van Anita.
opgave 5Opgave 5
Tennisclub ‘De Broekhoek’ gaat uitbreiden Tennisvereniging ‘De Broekhoek’ heeft 500 leden. Dat zouden er veel meer kunnen zijn, want er staan 300 mensen op de wachtlijst. Het probleem is dat het tennispark op bepaalde uren overbezet is. ‘De Broekhoek’ werkt daardoor niet kostendekkend. Het gemeentebestuur vult met een subsidie het tekort aan. Het verband tussen het ledental (Q), de totale kosten (TK in euro’s) en de totale opbrengsten (TO in euro’s) is als volgt: TK = 20Q + 100.000 TO = 180Q
→ Bereken het subsidiebedrag dat de gemeente aan ‘De Broekhoek’ betaalt. Het capaciteitsprobleem wordt aangepakt met een elektronisch pasjessysteem. Leden kunnen voor bepaalde uren baanruimte reserveren waardoor 200 mensen, die nu op de wachtlijst staan, kunnen worden toegelaten. Dit systeem kost € 20.000 per jaar. Het lidmaatschapsgeld blijft ongewijzigd. In figuur 5 zijn de totale-opbrengstenlijn en vier totale-kostenlijnen getekend.
opgave 6Opgave 6
Olie te goedkoop
De OPEC is een organisatie van olie-exporterende landen met als doel afspraken te maken over de
hoeveelheid aan te bieden olie. Omdat veel OPEC-landen grotendeels afhankelijk zijn van de olie-
inkomsten, vindt de OPEC een sterk schommelende olieprijs niet aantrekkelijk. De OPEC ziet het liefst
een olieprijs die niet lager is dan 22 dollar per vat en niet hoger dan 28 dollar per vat.
In figuur 6 is de denkbeeldige situatie op de wereldoliemarkt weergegeven op 1 juli 2003. Stel dat:
• in de tweede helft van 2003 de conjunctuur wereldwijd stagneert en dat bij een gelijkblijvend aanbod de
olieprijs daalt;
• op 31 december 2003 de olieprijs op de wereldoliemarkt 15 dollar per vat bedraagt;
• begin 2004 de OPEC besluit in actie te komen om te proberen de olieprijs omhoog te krijgen.
figuur 6
De OPEC neemt 60% van het aanbod op de wereldoliemarkt voor haar rekening.
172p
Bereken het totale bedrag dat de OPEC-landen op 1 juli 2003 voor hun olie krijgen.
182p
In de tweede helft van 2003 verschuift op de wereldoliemarkt de vraaglijn van olie...(1)... en de
aanbodlijn van olie...(2)....
Wat moet in plaats van de cijfers worden ingevuld om een economisch correcte tekst te krijgen?
bij (1) niet / naar links / naar rechts
bij (2) niet / naar links / naar rechts
Hieronder staan vier uitspraken met betrekking tot de OPEC en de wereldoliemarkt:
uitspraak 1
Een samenwerkingsverband als dat van de OPEC wordt een productiekartel genoemd.
uitspraak 2
Om de olieprijs omhoog te krijgen, moeten de OPEC-landen het aanbod van olie vergroten.
uitspraak 3
De actie van de OPEC om de olieprijs omhoog te krijgen, wordt een prijsoorlog genoemd.
uitspraak 4
Of de actie van de OPEC slaagt, is onzeker omdat ook andere landen olie produceren.
193p
Geef voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Dit was de laatste vraag van het deel waarbij de computer niet wordt gebruikt.
