opgave 2Opgave 2
Hoe herverdelen?
uit een krant (maart 2014): Een meerderheid van de economen is bezorgd over de toenemende inkomensverschillen in Nederland. Volgens deze economen leidt groeiende inkomensongelijkheid tot maatschappelijke onrust, die daarna via conjuncturele en structurele ontwikkelingen tot een lager nationaal inkomen kan leiden. Econoom Jakobson: “Om die reden kan het verstandig zijn om inkomen te herverdelen. De vraag is dan: wat is de meest efficiënte maatregel?”
Gebruik bron 1.
72pMaak het schema in bron 1 compleet.
Doe het als volgt:
− Schrijf de letters a t/m e op.
− Schrijf achter iedere letter het juiste economische verschijnsel.
Kies uit:
1 nationale bestedingen dalen
2 investeringsklimaat verslechtert
3 consumptie daalt
4 technologische vooruitgang wordt belemmerd
5 consumentenvertrouwen daalt
Veelgebruikte herverdelingsmaatregelen zijn het verhogen van het
minimumloon en het verhogen van het hoogste tarief van de
inkomstenbelasting.
82pNeem onderstaand schema over en geef met een kruisje aan of de
herverdelingsmaatregel effect heeft op het primair inkomen, het secundair
inkomen of op beide.
Volgens econoom Jakobson zijn beide maatregelen geen efficiënte
manieren om het inkomen te herverdelen. Stel je de volgende situatie
voor. Als journalist neem jij een interview af bij Jakobsen over dit
onderwerp. Op basis van jouw aantekeningen (bron 2) schrijf je een
artikel. Dat artikel begint als volgt:
“Volgens econoom Jakobson leidt het verhogen van het hoogste tarief van
de inkomstenbelasting tot een lager nationaal inkomen en leidt het
verhogen van het minimumloon tot hogere werkloosheid onder
uitgerekend die werknemers, voor wie de bescherming met het
minimumloon bedoeld is. Jakobson stelt dat een verhoging van de
arbeidskorting voor de laagstbetaalden efficiënter is. Eén en ander laat
zich als volgt toelichten….”
Gebruik bron 2.
93pSchrijf in ongeveer 80 woorden het vervolg van het artikel. In het artikel
moeten de volgende aspecten aan de orde komen:
a de wijze waarop het verhogen van het hoogste tarief van de
inkomstenbelasting kan leiden tot een lager nationaal inkomen;
b de wijze waarop het verhogen van het minimumloon kan leiden tot
hogere werkloosheid onder uitgerekend die werknemers voor wie de
bescherming met het minimumloon bedoeld is;
c de wijze waarop het verhogen van de arbeidskorting voor de
laagstbetaalden de inkomensnivellering kan versterken.
opgave 3Opgave 3
Liever geen lira?
uit een krant (mei 2013): Turkije is een belangrijke handelspartner van de eurozone. De Turkse export heeft de afgelopen jaren dan ook veel hinder ondervonden van de economische krimp in de landen van de eurozone, met als gevolg dat de koers van de Turkse lira ten opzichte van de euro is gedaald.
102pLeg uit dat economische krimp in de eurozone kan leiden tot een
koersdaling van de Turkse lira ten opzichte van de euro.
Bilal besluit op 1 mei 2013, na meer dan veertig jaren werken in
Nederland, terug te keren naar zijn vaderland Turkije. Van zijn spaargeld
in Nederland wil hij een appartement van 200.000 Turkse lira kopen aan
de westkust. De sleuteloverdracht van het appartement is op 1 september
2013. Op die datum vindt ook de betaling plaats. Toch besluit hij al op
1 mei 2013 euro’s om te wisselen in de benodigde 200.000 Turkse lira.
Gebruik bron 1.
112pBereken in hele euro’s hoeveel Bilal heeft verdiend of verloren doordat hij
de benodigde lira’s al op 1 mei 2013 heeft ingewisseld in plaats van op
1 september 2013.
uit een krant (2 september 2013): De Turkse Centrale Bank (TCB) heeft gisteren op de valutamarkt een bedrag van 6 miljard Amerikaanse dollars omgewisseld in Turkse lira’s. Deze maatregel werd genomen met het oog op de inflatie in Turkije, die door de koersdaling van de lira is opgelopen naar ruim 6%. De TCB hoopt met haar maatregel verdere koersdaling van de Turkse munteenheid tegen te gaan.
122pLeg uit hoe een koersdaling van de lira kan leiden tot oplopende inflatie in
Turkije.
Gebruik bron 2.
132pWelke grafiek uit bron 2 geeft de ingreep van de TCB juist weer?
opgave 4Opgave 4
Dreigende deflatie
uit een krant, augustus 2014: Normaal gesproken wordt het leven almaar duurder. Een beetje inflatie wordt gezien als smeerolie voor de economie: zij verleidt mensen om aankopen te doen in de verwachting dat spullen morgen een tikje duurder zijn. Door middel van rentebeleid probeert de Europese Centrale Bank (ECB) de inflatie net onder de 2% te houden. De inflatie mag volgens de ECB niet te hoog zijn, omdat er dan een loon-prijsspiraal kan ontstaan. Te lage inflatie kan omslaan in deflatie, die de economische groei kan schaden.
Een loon-prijsspiraal kan ontstaan indien loonstijgingen en prijsstijgingen
elkaar versterken als gevolg van de onderstaande belangen:
belang 1: werknemers willen koopkracht behouden;
belang 2: werkgevers willen winst behouden.
Gebruik bron 1 en bovenstaande tekst.
141pWelk belang moet worden ingevuld bij a en welk belang moet worden
ingevuld bij b?
152pLeg uit hoe deflatie kan leiden tot afnemende economische groei.
Iedere maand wordt er een ‘eurozone-deflatie-index’ gepubliceerd (zie
bron 2). In deze graadmeter worden eurolanden gescoord op het
deflatierisico.
Gebruik bron 2.
162pIs het deflatierisico in Nederland volgens de bron toegenomen,
afgenomen of gelijk gebleven, vergeleken met de eurozone?
Verklaar het antwoord.
Gebruik bron 3 bij de vragen 17 en 18.
172pBeschrijf hoe de ECB haar rentebeleid inzet om het deflatierisico in de
eurozone te bestrijden. Gebruik pijl 10 en 12.
182pLangs welke pijlen leidt de renteverandering van de ECB via een
koersverandering van de euro (pijl 1) tot minder werkloosheid in de
eurozone? Ga als volgt te werk:
− Geef een toelichting bij pijl 1;
− Noem de nummers van de overige pijlen en licht deze toe.
opgave 5Opgave 5
Uitgestelde vluchten
Luchtvaartmaatschappij Europlane concurreert op de prijs van vluchten
binnen Europa. Vanwege sterke prijsdruk op deze vluchten wil de directie
van Europlane de huidige collectieve arbeidsovereenkomst (cao), die nog
één jaar loopt, tussentijds aanpassen door de afgesproken
loonsverhoging terug te draaien naar 0%. De vakbond, waarbij twee derde
van de werknemers is aangesloten, is daar op tegen. Volgens de vakbond
is er in de huidige cao een loonsverhoging van slechts 0,8% afgesproken,
terwijl de inflatie 2,75% bedraagt. Bovendien stelt de woordvoerder van
de vakbond: “Afspraak is afspraak. De vakbondsleden hebben er hard
voor gevochten!”
191pVerklaar dat bij het tot stand brengen van een cao voor een bedrijf sprake
kan zijn van meeliftgedrag door werknemers.
202pBereken met hoeveel procent het reële loon van de werknemers daalt bij
de huidige cao-afspraken.
De vakbond en de directie van Europlane discussiëren over het
tussentijds aanpassen van de cao:
Gebruik bovenstaande discussie.
212pBereken met hoeveel procent de prijs van een vliegticket bij Europlane het
afgelopen jaar gemiddeld is gedaald.
Uiteindelijk wordt besloten de cao niet tussentijds aan te passen.
Ondertussen gaan de partijen zich bezinnen over de koers van de cao
voor het volgend jaar. Elke partij heeft twee keuzemogelijkheden wat
betreft de eigen opstelling tegenover de andere partij. Een econoom
brengt de situatie in kaart en toont de mogelijke consequenties van elke
keuze (bron 1). Hij stelt: “Indien beide partijen hun dominante strategie
volgen, belanden ze in een gevangenendilemma.”
Gebruik bron 1.
222pVerklaar dat er hier sprake is van een gevangenendilemma.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 6Opgave 6
E-bike steeds populairder (ook bij dieven)
Fietsassurantiemaatschappij FAM, marktleider op het gebied van
fietsdiefstalverzekeringen, heeft in een onderzoek een aantal kengetallen
over 2013 verzameld. In het oog springt de toenemende populariteit van
e-bikes. Op basis van deze ontwikkeling heeft FAM ook een aantal
verwachte kengetallen voor het jaar 2014 opgenomen in het
onderzoeksrapport. De gegevens staan vermeld in bron 1.
Gebruik bron 1.
231pVerwacht FAM dat de verkopen van de e-bike als percentage van het
totaal aantal te verkopen fietsen op de Nederlandse markt in 2014 zullen
stijgen of dalen? Verklaar het antwoord zonder berekening.
In de directievergadering van FAM wordt het onderzoeksrapport
besproken. Er zijn verschillende opvattingen over hoe FAM moet reageren
op de verwachte toename van e-bikediefstal.
− De financieel directeur wil voor 2014 een hogere premie vaststellen
waarbij de opslag voor bedrijfskosten en winst in euro’s per polis
hetzelfde blijft als in 2013.
− De algemeen directeur stelt dat zo’n uniforme premieverhoging zal
leiden tot averechtse selectie, met als gevolg dat de totale winst in
2014 kan dalen.
− De marketingmanager stelt daarom voor om premiedifferentiatie toe te
passen, zodat averechtse selectie voorkomen kan worden.
Gebruik bron 1.
242pBereken de hoogte van de verzekeringspremie voor een e-bike in 2014
als het voorstel van de financieel directeur wordt doorgevoerd.
252pVerklaar de stelling van de algemeen directeur.
261pVerklaar de stelling van de marketingmanager.
