opgave 1Opgave 1 Kamervragen en de media
Bij deze opgave hoort tekst 1 uit het bronnenboekje.
Lees de regels 1 tot en met 14 van tekst 1.
Een algemene taak van de Tweede Kamer is om het beleid mede te
bepalen. Meer in het bijzonder heeft het parlement daarnaast twee
hoofdtaken.
12p– Welke hoofdtaak vervult de Tweede Kamer vooral met het stellen van
vragen?
– Leg uit hoe het stellen van een Kamervraag bijdraagt aan het
vervullen van deze hoofdtaak.
Lees de regels 15 tot en met 34 van tekst 1.
23pLeg aan de hand van een gegeven uit dit tekstgedeelte uit dat we leven in
een informatiesamenleving. Gebruik in je uitleg twee kenmerken van het
begrip informatiesamenleving.
Binnen de algemene maatschappelijke informatiefunctie van de media
worden specifieke (deel)functies van de media onderscheiden. Een
voorbeeld daarvan is de opiniërende functie.
32pLeg uit welke andere maatschappelijke functie van de media te
herkennen is in de regels 15 tot en met 34 van tekst 1.
Lees de regels 35 tot en met 54 van tekst 1. In regel 40 is een deel van
de zin weggelaten.
Journalisten en redacteuren van nieuwsmedia selecteren nieuws op grond
van verschillende criteria. Een voorbeeld van zo een criterium is dat het
nieuws actueel is.
42pWelke andere selectiecriteria hanteren journalisten en redacteuren van
nieuwsmedia bij Kamervragen op grond van de regels 35 tot en met 54
van tekst 1? Noem er twee.
opgave 2Opgave 2 Is het NOS Journaal toegankelijk voor iedereen?
Bij deze opgave hoort tekst 2 uit het bronnenboekje.
Lees tekst 2.
De redactie van het NOS Achtuurjournaal wordt geconfronteerd met een
probleem: de huidige formule van het NOS Journaal handhaven of het
NOS Journaal aantrekkelijker maken voor jongeren.
Het NOS Journaal aantrekkelijker maken voor jongeren kan op
gespannen voet komen te staan met een uitgangspunt van het
Nederlandse mediabeleid.
Er zijn verschillende uitgangspunten van het Nederlandse mediabeleid.
52pLeg uit met welk uitgangspunt van het Nederlandse mediabeleid dit
aantrekkelijker maken voor jongeren op gespannen voet kan komen te
staan.
Dagelijks kijken 1,5 tot 2,5 miljoen mensen naar het Journaal (regels 15-
16). Kennelijk voorziet het Journaal in allerlei behoeften. We spreken over
het vervullen van verschillende functies voor individuen, zoals de
amusementsfunctie, de informatiefunctie en de educatiefunctie.
64pNoem twee andere functies die het NOS Achtuurjournaal voor individuen
kan vervullen. Licht elke functie toe.
Zie de regels 21 tot en met 24 van tekst 2.
Alle redacties van nieuwsprogramma’s willen zoveel mogelijk kijkers
trekken. Toch lijken kijkcijfers voor de redactie van het ene
nieuwsprogramma belangrijker te zijn dan voor het andere.
74p– Voor welke zender zijn kijkcijfers voor nieuwsprogramma’s
‘belangrijker’, voor de NOS of voor RTL?
– Leg je antwoord uit. Betrek in je antwoord een verschil tussen de NOS
en RTL.
Het verzorgen van de nieuwsvoorziening is een wettelijke taak van de
NOS.
84pLeg uit waarom de overheid deze taak aan de NOS heeft toebedeeld en
niet aan een omroepvereniging. Betrek in je antwoord een verschil tussen
de NOS en omroepverenigingen.
Eén van de taken van de NOS is het uitzenden van het Journaal. Het
Journaal is een vorm van massacommunicatie. Hierbij wordt
gebruikgemaakt van technische hulpmiddelen en dat is een kenmerk van
massacommunicatie.
93pLeg uit aan de hand van drie andere kenmerken van massacommunicatie
dat het NOS Journaal een vorm van massacommunicatie is.
opgave 3Opgave 3 Meningsverschillen Nederland – EU
over dierenwelzijn
Bij deze opgave horen de teksten 3 tot en met 5 uit het bronnenboekje.
Inleiding
In juni 2013 werd Nederland door de Europese Unie op de vingers getikt
omdat de Europese regelgeving ter bescherming van proefdieren
onvoldoende is omgezet in Nederlandse wetgeving (tekst 3). Ook de
dierenbeschermingsorganisaties Een DIER Een VRIEND (EDEV) en
Stichting VIER VOETERS hadden kritiek (tekst 4).
De Raad van State adviseert de Nederlandse regering om een geheel
nieuwe wet te maken (tekst 5).
Gebruik tekst 3.
De Europese Commissie heeft als dagelijks bestuur van de Europese
Unie (EU) verschillende taken.
103p– Noem twee hoofdtaken van de Europese Commissie.
– Welke hoofdtaak is te herkennen in tekst 3? Geef bij deze hoofdtaak
een passend citaat.
Als de Nederlandse regering niet binnen twee maanden reageert op het
‘met reden omkleed advies’ van de Europese Commissie, dan legt de
Commissie deze zaak voor bij een ander orgaan van de EU. Uiteindelijk
kan Nederland een boete riskeren.
111pWelk orgaan van de EU is dat?
122pWelke twee organen van de EU hebben de Europese regels waarnaar in
tekst 3 verwezen wordt vastgesteld?
Gebruik tekst 4.
De dierenbeschermingsorganisaties EDEV (Een DIER Een VRIEND) en
Stichting VIER VOETERS zijn pressiegroepen.
134p− Noem twee kenmerkende verschillen tussen pressiegroepen en
politieke partijen.
− Toon per kenmerk aan met behulp van gegevens uit tekst 4 dat EDEV
en Stichting VIER VOETERS pressiegroepen zijn.
Gebruik tekst 5.
Eén van de hoofdfasen van het systeemmodel is de omzetting. Deze fase
bestaat weer uit verschillende subfasen.
142p– In welke subfase van de omzetting bevindt zich het Nederlandse
besluitvormingsproces over de invoering van de Europese richtlijn?
– Leg je antwoord uit aan de hand van gegevens uit tekst 5.
opgave 4Opgave 4 Hulp bij zelfdoding: strafwaardig?
Bij deze opgave horen de teksten 6 en 7 uit het bronnenboekje.
Inleiding
In 2008 verleende Albert Heringa zijn (stief)moeder hulp bij zelfdoding,
omdat de hoogbejaarde vrouw vond dat haar leven voltooid was en niet
meer verder wilde leven. De zaak kwam voor de rechter in 2013. De
officier van justitie eiste tijdens de rechtszaak drie maanden
voorwaardelijke celstraf (tekst 6). Een maand later oordeelde de rechter
dat Heringa zich met zijn actie inderdaad schuldig heeft gemaakt aan een
strafbaar feit, maar geen straf verdient omdat hij handelde uit
naastenliefde.
De zaak tegen Heringa heeft tot veel maatschappelijke en politieke
discussie geleid (tekst 7).
Lees de regels 1 tot en met 45 van tekst 6.
De officier van justitie heeft de verdachte een dagvaarding gestuurd.
154p– Welk drie taken vervult de officier van justitie tijdens de
rechtszitting?
– Welke taak van de officier van justitie is in dit gedeelte van de tekst te
herkennen?
163pLeg uit aan de hand van de uitspraken van de verdachte uit tekst 6
(regels 19-26) dat hier strafbaarheid en strafwaardigheid niet
samenvallen. Geef eerst een omschrijving van de begrippen strafbaarheid
en strafwaardigheid.
Lees de regels 46 tot en met 55 van tekst 6.
Volgens advocaat Anker is het gedrag van Heringa niet strafbaar.
172p– Welk begrip kun je op de puntjes in regel 49 van tekst 6 invullen?
– Leg aan de hand van dit begrip uit dat het gedrag van Heringa niet
strafbaar hoeft te zijn.
Lees de regels 1 tot en met 33 van tekst 7.
Kamerlid Tellegen (VVD) heeft het kabinet gevraagd onderzoek te doen
naar de grenzen van de mogelijkheden binnen de euthanasiewet. Zij vindt
het van belang dat er voldoende mogelijkheden zijn voor mensen die hun
leven als voltooid beschouwen en op een waardige manier willen sterven.
Dit standpunt over euthanasie past bij een uitgangspunt van de VVD.
182p– Tot welke politieke stroming behoort de VVD?
– Noem een uitgangspunt van deze politieke stroming dat past bij het
standpunt van Tellegen over euthanasie.
VVD-Kamerlid Tellegen doet een oproep aan het kabinet om te
onderzoeken of een ruimere toepassing van euthanasie mogelijk is.
Stel dat het kabinet niet voldoet aan het verzoek van Tellegen.
Als Kamerlid heeft Tellegen verschillende formele en informele middelen
tot haar beschikking om haar doel te bereiken: verruiming van de
mogelijkheden voor mensen om op een waardige manier te sterven. Eén
formeel middel is het stellen van mondelinge en schriftelijke vragen.
194pNoem twee andere formele middelen die Kamerlid Tellegen kan inzetten
om haar doel te realiseren. Licht elk middel toe.
204pWelke twee informele middelen kan Kamerlid Tellegen inzetten om haar
doel te bereiken? Licht elk middel toe.
Gebruik tekst 7.
Het probleem van hulp bij zelfdoding staat op de politieke agenda (zie de
regels 36-39). Een maatschappelijk probleem komt pas op de politieke
agenda als het voldoet aan een aantal voorwaarden. Een voorwaarde is
dat er voldoende ruimte moet zijn op de politieke agenda. Dat is hier het
geval.
214pNoem twee andere voorwaarden die in tekst 7 te herkennen zijn. Geef bij
elk van de voorwaarden het betreffende citaat uit de tekst.
De Tweede Kamer heeft eerder over het onderwerp gedebatteerd naar
aanleiding van het burgerinitiatief “Uit vrije wil” (regels 40-44 uit tekst 7).
Een burgerinitiatief is een voorstel dat elke burger kan indienen om een
onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen. Het voorstel
moet minstens 40.000 steunbetuigingen hebben. De vraag is of het
burgerinitiatief “Uit vrije wil” een signaal is van een gebrek aan
representativiteit in de Tweede Kamer.
222pVind je dat dit burgerinitiatief een signaal is van een gebrek aan
representativiteit in de Tweede Kamer? Geef een argument voor je
mening. Geef eerst aan wat onder representativiteit in de Tweede Kamer
wordt verstaan.
opgave 5Opgave 5 De maatregel terbeschikkingstelling aan het
onderwijs (tbo-maatregel)
Bij deze opgave hoort tekst 8 uit het bronnenboekje.
Lees de regels 1 tot en met 23 van tekst 8.
Sancties beogen een aantal doelen voor de samenleving. Eén daarvan is
het beveiligen van de samenleving. Ook de maatregel
terbeschikkingstelling aan het onderwijs (tbo-maatregel) is een sanctie
waarmee de overheid een aantal doelen wil nastreven.
232pWelke twee andere doelen van sancties streeft de overheid na met de
tbo-maatregel? Geef bij beide doelen een passend citaat uit het
tekstfragment.
Lees de regels 24 tot en met 40 van tekst 8.
Verschillende sociologische theorieën over het ontstaan van criminaliteit
kunnen een verklaring geven voor het feit dat werkloze jongeren met een
problematisch onderwijsverleden vaker in aanraking komen met politie en
justitie (regels 25-30).
242pGeef een verklaring met behulp van de bindingstheorie voor het feit dat
werkloze jongeren met een problematisch onderwijsverleden vaker in
aanraking komen met politie en justitie.
252pGeef hiervoor eveneens een verklaring met behulp van de anomietheorie.
262pLeg uit dat de tbo-maatregel zoals beschreven in de regels 1 tot en met
40 van tekst 8 meer past bij een linkse dan bij een rechtse visie op het
aanpakken van criminaliteit. Betrek in je antwoord een omschrijving van
de linkse visie op het aanpakken van criminaliteit.
Gebruik de regels 25 tot en met 56 van tekst 8.
Vanaf het midden van de jaren tachtig van de vorige eeuw kwamen
nieuwe ontwikkelingen op gang in het overheidsbeleid ten aanzien van de
bestrijding van criminaliteit. Het uitgangspunt was dat de zware en
georganiseerde criminaliteit en de veelvoorkomende ‘kleine' criminaliteit
beleidsmatig op een verschillende wijze zouden moeten worden
aangepakt. De zware en georganiseerde misdaad was primair een zaak
voor politie en justitie. Voor de aanpak van de veel voorkomende
criminaliteit werd een eerste aanzet gegeven tot een integrale aanpak. Dit
werd later integraal veiligheidsbeleid genoemd.
274pNoem twee kenmerken van integraal veiligheidsbeleid die te herkennen
zijn in de regels 25-56. Licht elk kenmerk toe aan de hand van een
tekstfragment.
De tbo-maatregel is vergelijkbaar met een andere maatregel, namelijk tbs.
Beide maatregelen zijn sancties. Toch zijn er ook verschillen tussen beide
maatregelen.
282pGeef twee verschillen tussen de tbs-maatregel en de tbo-maatregel.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
