opgave 1Opgave 1 Buurtpreventie-apps
Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 uit het bronnenboekje.
Inleiding
In buurten werken bewoners steeds vaker digitaal samen om de veiligheid in
hun buurt te vergroten. Een veelgebruikt middel daarvoor zijn
buurtpreventie-apps. Door het gebruik van buurtpreventie-apps kunnen
buurtbewoners elkaar en in sommige gevallen ook de wijkagent of een
vertegenwoordiger van de gemeente informeren over verdachte situaties. In
deze opgave vallen onder buurtpreventie-apps de
WhatsApp-buurtpreventiegroepen en apps die speciaal voor buurtpreventie
zijn ontwikkeld.
Gebruik de inleiding van de opgave.
Het gebruik van buurtpreventie-apps door buurtbewoners past bij opvattingen
van verschillende politieke stromingen, zoals de confessionele stroming.
11pLeg uit dat het gebruik van buurtpreventie-apps past bij de confessionele
stroming. Gebruik in je uitleg:
− een uitgangspunt van de confessionele stroming;
− informatie uit de inleiding van de opgave waarin dit uitgangspunt van de
confessionele stroming te herkennen is.
Gebruik tekst 1.
22pBeredeneer dat door het gebruik van buurtpreventie-apps burgers kunnen
samenwerken. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept samenwerking;
− informatie uit tekst 1 die je redenering ondersteunt.
Gebruik tekst 1.
32pBeredeneer dat het gebruik van buurtpreventie-apps kan bijdragen aan de
institutionalisering van buurtpreventie. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept institutionalisering;
− informatie uit tekst 1 die je redenering ondersteunt.
Gebruik tekst 1.
Stel dat in een buurt het aantal inbraken afneemt sinds het gebruik van een
buurtpreventie-app.
42pGeef een verklaring voor een afname van het aantal inbraken in een wijk
door het gebruik van een buurtpreventie-app. Gebruik in je verklaring:
− de naam en een omschrijving van een theorie die crimineel gedrag
verklaart;
− informatie uit tekst 1 die je verklaring ondersteunt.
Gebruik tekst 2.
Uit het onderzoek van de Hogeschool Inholland kwam onder andere naar
voren dat bij sommige buurtbewoners het gebruik van buurtpreventie-apps
invloed kan hebben op de subjectieve onveiligheid.
52pLeg uit dat het gebruik van buurtpreventie-apps invloed kan hebben op de
subjectieve onveiligheid. Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip subjectieve onveiligheid;
− informatie uit tekst 2 waarin subjectieve onveiligheid te herkennen is;
− een omschrijving van het begrip objectieve onveiligheid;
− informatie uit tekst 2 waarin objectieve onveiligheid te herkennen is.
Gebruik tekst 2.
62pBeredeneer dat het gebruik van buurtpreventie-apps de politieke bindingen in
de buurt kan versterken. Gebruik in je redenering:
− een omschrijving van het begrip politieke bindingen;
− een voorbeeld uit tekst 2 bij het begrip politieke bindingen.
Gebruik regel 41 tot en met 55 van tekst 2.
Een sociaalwetenschappelijk onderzoek moet voldoen aan verschillende
eisen, zoals de eis van validiteit. Stel dat iemand op basis van het onderzoek
van Inholland de conclusie trekt dat gebruik van buurtpreventie-apps in
Nederland geen effect heeft op de veiligheid.
72pLeg uit dat je deze conclusie niet kan trekken op basis van het onderzoek
van Inholland. Gebruik in je uitleg:
− de naam en een omschrijving van een andere eis die aan
wetenschappelijk onderzoek gesteld wordt;
− informatie uit regel 41 tot en met 55 van tekst 2 om deze eis te illustreren.
opgave 2Opgave 2 Roken
Bij deze opgave horen figuur 1 en tekst 3 uit het bronnenboekje.
Gebruik figuur 1.
In figuur 1 staat het percentage rokers naar opleidingsniveau.
83pLeg op basis van figuur 1 uit of de sociale ongelijkheid tussen laag- en
hoogopgeleiden tussen 1989 en 2015 is toegenomen of afgenomen. Gebruik
in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid;
− informatie uit figuur 1.
Gebruik figuur 1.
Stel dat je onderzoek doet naar de samenhang tussen opleidingsniveau en
roken. Aan het begin van het onderzoek formuleer je een hypothese over
deze mogelijke samenhang in de periode 1989-1991.
93p− Formuleer een hypothese over de relatie tussen opleidingsniveau en
roken in de periode 1989-1991, die op grond van figuur 1 verworpen
moet worden.
− Benoem de onafhankelijke en de afhankelijke variabele in de hypothese.
− Geef een reden waarom de hypothese verworpen moet worden. Gebruik
in je antwoord informatie uit figuur 1.
Gebruik tekst 3.
Tekst 3 gaat over een onderzoek naar roken in een wijk in een stad in
Canada. In de wijk is een bepaalde cultuur met betrekking tot roken te
herkennen.
102pLeg uit dat in de wijk een cultuur met betrekking tot roken te herkennen is.
Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept cultuur;
− een voorbeeld van een cultuur met betrekking tot roken uit tekst 3.
111pBeredeneer dat ouders door socialisatie het rookgedrag van hun kinderen
kunnen beïnvloeden. Gebruik in je redenering de omschrijving van het
kernconcept socialisatie.
Overheidsbeleid kan gericht zijn op het verminderen van roken. Een
bijbehorende mediacampagne kan bijvoorbeeld tot doel hebben dat mensen
die roken als acceptabel gedrag zien, roken als afwijkend gedrag gaan zien.
Socialisatie heeft een aantal functies. Twee functies zijn ‘identificatie met de
eigen groep en cultuur’ en ‘het reguleren van gedrag’.
122pLeg uit welke andere functie van socialisatie in deze mediacampagne te
herkennen is. Gebruik in je uitleg een functie van socialisatie.
Op de website van een politieke partij staat het volgende standpunt over
roken:
“Verder zorgen we voor goede voorlichting, want natuurlijk willen we mensen
stimuleren om gezond te leven. We gaan mensen alleen niet dwingen, dus
willen we de regels voor volwassenen niet nog strenger maken dan ze al
zijn.”
Het standpunt over niet dwingen gaat over de rol van de overheid in de
verzorgingsstaat. Het standpunt past goed bij een uitgangspunt van de
politieke stroming waar deze partij bij hoort.
131p− Noem de bijbehorende politieke stroming.
− Noem een uitgangspunt van deze politieke stroming dat bij dit standpunt
past.
opgave 3Opgave 3 Catalonië
Bij deze opgave horen de teksten 4 en 5 en tabel 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Deze opgave gaat over het streven van een deel van de inwoners van
Catalonië naar zelfbestuur en onafhankelijkheid van Spanje. Catalonië is een
regio in Spanje. Catalonië heeft een eigen regering en parlement. In het
najaar van 2017 riep de toenmalige Catalaanse minister-president
Puigdemont naar aanleiding van een omstreden Catalaans referendum de
onafhankelijkheid van Catalonië uit. De regering in Madrid greep in en
herstelde de Spaanse orde.
Gebruik tekst 4.
143pa Leg uit dat in tekst 4 een conflict te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept conflict;
− informatie uit tekst 4 waarin een conflict te herkennen is.
b Leg uit dat dit conflict een politiek conflict is. Gebruik in je uitleg een
omschrijving van het begrip politiek conflict.
Gebruik tekst 4.
Bij het omgaan met conflicten zijn twee modellen te onderscheiden.
152pLeg uit welk model in tekst 4 te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
− een kenmerk van het genoemde model;
− een voorbeeld van dat kenmerk uit tekst 4.
Gebruik tekst 4.
Met het systeemmodel kun je de politieke besluitvorming rondom de
onafhankelijkheid van Catalonië analyseren. Er zijn verschillende actoren in
het politieke systeem die volgens het systeemmodel bij politieke
besluitvorming een rol spelen. Een voorbeeld van zo´n actor in tekst 4 is het
openbaar bestuur.
161pNoem uit tekst 4 twee andere actoren uit het politieke systeem die in het
proces van politieke besluitvorming over onafhankelijkheid van Catalonië een
rol spelen.
Gebruik tekst 4.
In het systeemmodel worden in het politieke proces vier fases
onderscheiden. Een daarvan is feedback.
172p− Noem de drie andere fases.
− Beredeneer bij welke fase de protesten in tekst 4 passen. Kies uit één
van de drie genoemde fases.
Gebruik tekst 5.
In tekst 5 staat dat de Spaanse premier zich mogelijk gaat beroepen op de
grondwet.
182pLeg uit dat uit tekst 5 blijkt dat de grondwet een politieke institutie is. Gebruik
in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept politieke institutie;
− een voorbeeld uit tekst 5 bij het kernconcept politieke institutie.
Gebruik tekst 5.
Machtsbronnen kunnen worden gebruikt voor het uitoefenen van macht. Er
zijn verschillende soorten machtsbronnen, zoals cognitieve machtsbronnen.
192pLeg uit welke andere soort machtsbron de grondwet is. Gebruik in je uitleg:
− de naam en een omschrijving van deze soort machtsbron;
− informatie uit tekst 5 waaruit blijkt dat de grondwet deze soort
machtsbron is.
Gebruik tekst 5.
De grondwet is een machtsbron.
202pLeg uit dat er sprake is van machtsgebruik als de Spaanse overheid de
grondwet als machtsbron gebruikt. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept macht;
− een voorbeeld uit tekst 5 waaruit blijkt dat er sprake is van dit
machtsgebruik.
Een kenmerk van een staat is dat er sprake is van interne en externe
soevereiniteit.
212pa Geef een omschrijving van het begrip externe soevereiniteit.
b Leg uit dat Catalonië geen externe soevereiniteit heeft. Gebruik in je
uitleg:
− een omschrijving van het begrip externe soevereiniteit;
− informatie uit tekst 5 waarin het ontbreken van externe soevereiniteit
te herkennen is.
Gebruik tabel 1.
Regio-president Puigdemont riep na het referendum de onafhankelijkheid
van Catalonië uit. De uitslag van het referendum staat in tabel 1. Met de
informatie in tabel 1 is niet te bepalen of het uitroepen van de
onafhankelijkheid een representatief besluit was.
222pLeg uit welke informatie in tabel 1 ontbreekt om te bepalen of het uitroepen
van de onafhankelijkheid een representatief besluit was. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept representativiteit;
− informatie uit tabel 1 die je uitleg ondersteunt.
opgave 4Opgave 4 Skateboarden
Bij deze opgave hoort tekst 6 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Deze opgave gaat over de skateboard-cultuur en skateboarden als nieuwe
olympische sport. Skateboarden is in de twintigste eeuw ontstaan in de
Verenigde Staten. In 2021 was skateboarden voor het eerst een sport op de
Olympische Spelen in Tokyo. Een van de eisen om als skateboarder mee te
doen is dat elk van de vijf wereldcontinenten vertegenwoordigd is op dit
sportevenement.
Gebruik de inleiding van de opgave.
231pLeg uit dat skateboarden te zien is als een geglobaliseerde sport. Gebruik in
je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept globalisering;
− informatie uit de inleiding van de opgave waarin globalisering te
herkennen is.
Gebruik tekst 6.
243pa Beredeneer dat de skateboard-cultuur een subcultuur is. Gebruik in je
redenering:
− een omschrijving van het begrip subcultuur;
− informatie uit tekst 6 waarin een subcultuur te herkennen is.
b Beredeneer dat deze subcultuur kan zorgen voor sociale cohesie tussen
skaters. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept sociale cohesie;
− een factor die de sociale cohesie kan bevorderen uit tekst 6.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Gebruik tekst 6.
251pNoem een materieel aspect van de skateboard-cultuur uit tekst 6.
In onderzoek naar de skateboard-cultuur wordt het onderscheid gemaakt
tussen ‘echte skaters’ en ‘nepskaters’. Dit onderscheid werd belangrijker
doordat de ‘skatestijl’ populairder werd binnen de
‘mainstream’-jongerencultuur. Een nepskater is bijvoorbeeld iemand die wel
kleding draagt die skaters dragen, maar zelf niet op een skateboard rijdt en
de technieken niet beheerst.
262pBeredeneer dat als je je een ‘echte skater’ noemt, dit iets zegt over je sociale
identiteit. Gebruik in je redenering:
− een omschrijving van het begrip sociale identiteit;
− het onderscheid tussen ‘echte skaters’ en ‘nepskaters’;
− informatie uit de inleiding van deze vraag om sociale identiteit te
illustreren.
Gebruik de inleiding van vraag 26.
Bij groepsvorming is er onder andere sprake van uitsluiting.
271pBeredeneer dat in de term ‘nepskaters’ uitsluiting te herkennen is. Gebruik in
je redenering:
− een omschrijving van het begrip uitsluiting;
− informatie uit de inleiding van vraag 26 die je redenering ondersteunt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
