bronnen

Eindexamen muziek havo 2000, tijdvak 2

opgave 1fragment niet op de siteT. Morley – April is in my mistress’ face

cd1-track 2 De vragen 1 t/m 8 zijn gebaseerd op een madrigaal van Thomas Morley (1557-1603), geschreven voor vierstemmig ensemble: S A T B. De tekst, die uit vijf gedeeltes bestaat, en de vertaling staan afgedrukt. 1 April is in my mistress’ face Het gezicht van mijn geliefde zegt april 2 and July…

cd1-track 2 De vragen 1 t/m 8 zijn gebaseerd op een madrigaal van Thomas Morley (1557-1603), geschreven voor vierstemmig ensemble: S A T B. De tekst, die uit vijf gedeeltes bestaat, en de vertaling staan afgedrukt. 1 April is in my mistress’ face Het gezicht van mijn geliefde zegt april 2 and July in her eyes hath place en in haar ogen lijkt het juli 3 within her bosom is September in haar boezem is het september 4 but in her heart a cold December maar in haar hart is het een koude december 5 but in her heart a cold December maar in haar hart is het een koude december Van tekstgedeelte 1 staan de sopraan- en altpartij afgedrukt. De tekst ’April is in my mistress’ face’ wordt twee keer door bas en tenor samen ingezet.

■ Geef in de sopraanpartij met pijlen de plaatsen aan waar dit gebeurt. Na een korte leestijd hoor je het fragment vier keer. cd1-track 3 In het volgende fragment vindt een modulatie plaats. Het fragment bestaat uit tekstgedeelte 1, direct gevolgd door tekstgedeelte 2 met de tekst ’and July in her…

■ Geef in de sopraanpartij met pijlen de plaatsen aan waar dit gebeurt. Na een korte leestijd hoor je het fragment vier keer. cd1-track 3 In het volgende fragment vindt een modulatie plaats. Het fragment bestaat uit tekstgedeelte 1, direct gevolgd door tekstgedeelte 2 met de tekst ’and July in her eyes hath place’.

■ Waar vindt deze modulatie plaats? (Omcirkel het juiste alternatief.) Na een korte leestijd hoor je het fragment drie keer. A in tekstgedeelte 1 B in tekstgedeelte 2, op het moment dat ’and July in her eyes hath place’ voor het eerst wordt ingezet C in tekstgedeelte 2, op het moment dat de bas…

■ Waar vindt deze modulatie plaats? (Omcirkel het juiste alternatief.) Na een korte leestijd hoor je het fragment drie keer. A in tekstgedeelte 1 B in tekstgedeelte 2, op het moment dat ’and July in her eyes hath place’ voor het eerst wordt ingezet C in tekstgedeelte 2, op het moment dat de bas ’and July in her eyes hath place’ inzet cd1-track 4 Je hoort tekstgedeelte 2 en aansluitend tekstgedeelte 3 (’within her bosom is September’).

■ Noem het verschil in meerstemmige schrijfwijze tussen tekstgedeelte 2 en 3. Ga bij je antwoord uit van tekstgedeelte 3. Je hoort het fragment twee keer.…

■ Noem het verschil in meerstemmige schrijfwijze tussen tekstgedeelte 2 en 3. Ga bij je antwoord uit van tekstgedeelte 3. Je hoort het fragment twee keer. .............................................................................................................................................................

cd1-track 5 Van het begin van tekstgedeelte 3 staat de sopraanmelodie onvolledig afgedrukt.
■ Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment vier keer. cd1-track 6 Je hoort tekstgedeelte 2 (’and July in her eyes hath place’), daarna tekstgedeelte 4 (’but in her heart a cold December’), en dat drie keer. In deze fragmenten worden de maanden juli en december…

■ Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment vier keer. cd1-track 6 Je hoort tekstgedeelte 2 (’and July in her eyes hath place’), daarna tekstgedeelte 4 (’but in her heart a cold December’), en dat drie keer. In deze fragmenten worden de maanden juli en december verschillend uitgebeeld.

■ Beschrijf kort aan de hand van twee muzikale middelen hoe dat gebeurt. Laat het tempo buiten beschouwing. and July in her eyes hath place: but in her heart a cold December: 1…

■ Beschrijf kort aan de hand van twee muzikale middelen hoe dat gebeurt. Laat het tempo buiten beschouwing. and July in her eyes hath place: but in her heart a cold December: 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd1-track 7 Je hoort twee keer het fragment dat bestaat uit tekstgedeelte 4 en 5. Tekstgedeelte 5 is een iets afwijkende herhaling van tekstgedeelte 4. De tekst staat afgedrukt: but in her heart a cold December In zowel de sopraan- als de baspartij komt een sequens voor.

■ Geef in bovenstaande tekst met een haak ( ] ) aan, welk gedeelte in beide partijen sequensmatig wordt verwerkt. cd1-track 8 Je hoort dit fragment nog drie keer. Bij tekstgedeelte 4 hoor je aan het begin duidelijk de inzet van de sopraan en de imitatie ervan door de bas.
■ Waarin verschilt het begin van tekstgedeelte 5 van het begin van tekstgedeelte 4, gelet op de steminzetten? ............................................................................................................................................................. cd1-track 9 Je hoort drie keer…

■ Waarin verschilt het begin van tekstgedeelte 5 van het begin van tekstgedeelte 4, gelet op de steminzetten? ............................................................................................................................................................. cd1-track 9 Je hoort drie keer de slotmaten.

■ Zingt de sopraan in het slotakkoord de grondtoon, de terts of de kwint? .............................................................................................................................................................

opgave 2fragment niet op de siteJ. S. Bach – Cantate nr. 71 ’Gott ist mein König’, Arioso

cd1-track10 De vragen 9 t/m 17 zijn gebaseerd op een arioso van Johann Sebastian Bach (1685-1750).
Je hoort twee keer de inleiding.
92p
Welke twee verschillende houtblazers (meervoudig bezet) spelen de tweestemmige
melodie (samen en soms om de beurt)?
.............................................................................................................................................................
cd1-track 11 De tekst van het volgende fragment staat afgedrukt.
Tag und Nacht,
Tag und Nacht ist Dein,
Tag und Nacht, Tag und Nacht,
Tag und Nacht ist Dein.
101p
Op welke wijze wordt het verschil tussen Tag (dag) en Nacht in de melodie uitgebeeld?
.............................................................................................................................................................
111p
Welke stemsoort zingt er?
Je hoort het fragment twee keer.
.............................................................................................................................................................
cd1-track 12 Je hoort vier keer het volgende fragment.
121p
Welk notenvoorbeeld geeft het gezongen motief en de inzet ervan juist weer? (Omcirkel
het juiste alternatief.) De klank is een halve toon hoger dan de notatie.
A B C D
cd1-track13 De tekst van het begin van het tweede gedeelte staat afgedrukt.
1 Du machest, Du machest,
2 dass beide, Sonn und Gestirn, dass beide, Sonn und Gestirn,
3 ihren gewissen Lauf haben.
131p
Welk instrument speelt de basso-continuo partij?
.............................................................................................................................................................
142p
Hoe wordt het woord ’Lauf ’ (loop) melodisch uitgebeeld?
Je hoort het fragment drie keer.
.............................................................................................................................................................
cd1-track 14 De tekst van het slot van het tweede gedeelte staat afgedrukt.
seine Grenze, einem jeglichem Lande seine Grenze.
Het woord ’seine’ komt twee keer voor en wordt in de zangpartij op verschillende wijze
vorm gegeven.
153p
Beschrijf het verschil, gelet op de melodierichting en het gebruikte ritmische figuur.
Ga bij je antwoord uit van het tweede ’seine’.
Je hoort het fragment drie keer.
melodierichting:................................................................................................................................
ritmische figuur:................................................................................................................................
cd1-track 15 Je hoort één keer het hele arioso.
Een encyclopedie vermeldt over een arioso onder meer:
1 Het is een overgangsvorm tussen recitatief en aria.
2 Het is eigenlijk een kleine aria die niet in perioden (onderdelen) deelbaar is.
Bron: Grote Winkler Prins, 8ste druk, deel 2 pag. 467, Amsterdam 1979
Dit stuk is meer een aria dan een recitatief.
162p
Geef hiervoor één argument.
.............................................................................................................................................................
171p
Is regel 2 van de beschrijving uit de Grote Winkler Prins van toepassing op dit stuk?
Beargumenteer je antwoord.
.............................................................................................................................................................

opgave 3fragment niet op de siteSlagerij Van Kampen – Mosi oa tunya (Victoria watervallen)

cd1-track 16 De vragen 18 t/m 24 gaan over een compositie van de Nederlandse slagwerkgroep Slagerij Van Kampen. Deze compositie is een mengvorm van Afrikaanse muziek en traditionele Amerikaanse blues. Je hoort de intro drie keer. Deze is opgebouwd uit een aantal delen van gelijke lengte, waarbij…

cd1-track 16 De vragen 18 t/m 24 gaan over een compositie van de Nederlandse slagwerkgroep Slagerij Van Kampen. Deze compositie is een mengvorm van Afrikaanse muziek en traditionele Amerikaanse blues. Je hoort de intro drie keer. Deze is opgebouwd uit een aantal delen van gelijke lengte, waarbij één van de instrumenten in elke maat hetzelfde melodische motiefje speelt.

■ Uit hoeveel delen is de intro opgebouwd ..................................................................................... en uit hoeveel maten bestaat elk deel? ......................................................................................... cd1-track 17 Je hoort een gedeelte van dit…

■ Uit hoeveel delen is de intro opgebouwd ..................................................................................... en uit hoeveel maten bestaat elk deel? ......................................................................................... cd1-track 17 Je hoort een gedeelte van dit fragment drie keer. Het ritme van de door het koortje gezongen melodie staat bij benadering afgedrukt. Het bij vraag 18 bedoelde instrumentale motiefje wordt steeds op hetzelfde moment van de maat ingezet.

■ Geef met een pijl één van deze inzetten aan. cd1-track 18 Je hoort het eerste couplet twee keer. De tekst staat afgedrukt. I’ve Lay been ’wake rollin’ the whole and a night tumblin’ long ] (2 × ) When I got up this morning I knew that things were wrong.
■ Geef in de tekst met twee pijlen aan waar de vrouwenstem de tekst ’hapana siki pendi’ inzet. cd1-track 19 Je hoort één keer het tweede couplet.
■ Welk ritme wordt hier door het hoogst klinkende slaginstrument (cabassa/shaker) gespeeld? (Omcirkel het juiste alternatief.)
cd1-track 20 In het volgende, instrumentale fragment wordt een handclap toegevoegd. Na ruim zes maten komt er een solo bij die gespeeld wordt op een djembé (Afrikaanse trom).
■ Op welke tel van de maat klinkt de handclap? .............................................................................................................................................................
■ Waardoor onderscheidt de opbouw van de solo zich ten opzichte van de andere partijen? Je hoort het fragment twee keer. ............................................................................................................................................................. cd1-track 21 Je…

■ Waardoor onderscheidt de opbouw van de solo zich ten opzichte van de andere partijen? Je hoort het fragment twee keer. ............................................................................................................................................................. cd1-track 21 Je hoort de coupletten 1 en 2 en direct aansluitend couplet 3. De tekst en de vertaling staan afgedrukt. De tekst gaat over de uitbuiting van de zwarte bevolking van Afrika. Zelfs hun natuurlijke eigendommen, zoals de Victoria watervallen, worden door de blanken opgeëist en te gelde gemaakt. De bevolking kan er weinig aan doen, maar de onderliggende boosheid wordt op de drums afgereageerd. 1 I’ve Lay been ’wake rollin’ the whole and a night tumblin’ long. ] (2 × ) Lag Ik lag de te hele rollen nacht en te wakker. draaien When I got up this morning Toen ik opstond vanmorgen I knew that things were wrong. Wist ik dat er wat fout was. 2 Well About I lay Victoria down falls. thinking ] (2 × ) Aan Wel, de ik lag Victoria te denken watervallen. (did) you know they never existed Wist je dat die nooit bestaan hebben Before a white man saw’em. Tot dat de blanke mens ze zag? 3 Now/The other we cry watch’s with one/the eye loot ] (2 × ) Terwijl Nu huilen het we andere met één/de plundering oog gaten houdt. Well it’s the squeezing really Eigenlijk is het ’t uitgeperst (onderdrukt) worden That makes the drums sound good. Dat de drums zo goed doet klinken. Dit lied heeft duidelijke kenmerken van een blues.

■ Geef hiervoor één argument gelet op de tekst en één gelet op de structuur. tekst ................................................................................................................................................... structuur…

■ Geef hiervoor één argument gelet op de tekst en één gelet op de structuur. tekst ................................................................................................................................................... structuur ............................................................................................................................................ Na enige leestijd hoor je het fragment één keer. Daarna heb je een pauze van vijf minuten.

opgave 4fragment niet op de siteF. Schubert – Symfonie nr. 9, deel 2

cd2-track1 De vragen 25 t/m 34 gaan over een deel uit een symfonie van Franz Schubert (1797-1828).
Dit deel bestaat in belangrijke mate uit variaties over enkele thema’s.
Je hoort de inleiding en het daarop volgende thema drie keer. Het thema staat afgedrukt.
figuur bij de opgave
251p
Uit hoeveel maten bestaat de inleiding?
.............................................................................................................................................................
261p
Welk instrument speelt na de inleiding dit thema?
.............................................................................................................................................................
cd2-track 2 Je hoort het vervolg drie keer. Het thema is nu gevarieerd en wordt door twee instrumenten
gespeeld.
271p
Geef de technische term voor de wijze waarop deze instrumenten samengaan.
.............................................................................................................................................................
281p
Geef in het notenvoorbeeld van vraag 25 met een pijl aan vanaf welke noot het thema
verandert. Laat versieringen buiten beschouwing.
cd2-track 3 Je hoort eerst het zojuist beluisterde fragment, daarna een ander fragment, en dit twee keer.
293p
Noem twee verschillen tussen fragment 1 en fragment 2.
Laat de dynamiek buiten beschouwing en ga bij je antwoord uit van fragment 2.
1.........................................................................................................................................................
2.........................................................................................................................................................
cd2-track 4 Je hoort een ander gedeelte twee keer. Hier vindt twee keer een verandering in toonsoort
plaats.
301p
Noteer de opeenvolging in toonsoort.
Eerst............................... vervolgens................................ als laatste...........................................
cd2-track5 Van een ander thema, gespeeld door de violen, staat de melodie onvolledig afgedrukt.
313p
Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme). Het ritme van de laatste maat is
gegeven.
Je hoort het fragment vijf keer.
figuur bij de opgave
cd2-track 6 In het volgende fragment wordt gevarieerd op het thema van vraag 31, dat nu door
houtblazers wordt gespeeld.
322p
Beschrijf het ritme dat bijna voortdurend door de hoogste vioolpartij wordt gespeeld.
Je hoort het fragment twee keer.
.............................................................................................................................................................
cd2-track 7 Je hoort een ander fragment drie keer. Hierin wordt per maat afwisselend gespeeld door óf
het hele orkest/tutti (T), óf de blazers (B), óf de strijkers (S).
333p
Geef in het schema met de letters T, B en S aan door welke instrumentengroepen de
betreffende maten gespeeld worden. De maten 1 en 4 zijn gegeven.
1 S
2.............
3.............
4 T
5.............
6.............
7.............
8.............
9.............
10 ............. 11 ............. 12 .............
cd2-track 8 In het volgende fragment wordt er naar een climax toegewerkt.
343p
Noem drie middelen waarmee deze climax tot stand wordt gebracht.
Je hoort het fragment twee keer.
1.........................................................................................................................................................
2.........................................................................................................................................................
3.........................................................................................................................................................

opgave 5fragment niet op de siteLuciano Berio – Sequenza VIII

cd2-track9 De vragen 35 t/m 43 gaan over een compositie uit 1976 voor soloviool van Luciano Berio
(geb. 1925).
De compositie begint met een thema op één toon waar af en toe een toon bijkomt. In het
volgende fragment hoor je zestien tonen van dit thema, die hieronder schematisch zijn
weergegeven.
figuur bij de opgave
352p
Geef voor de met pijlen aangegeven tonen aan of de bijkomende toon boven of onder de
vaste toon ligt.
9e toon:............................................................................................................................................
12e toon:............................................................................................................................................
14e toon:............................................................................................................................................
361p
Welk, telkens hetzelfde, interval wordt op die plaatsen gespeeld?
Je hoort het fragment drie keer.
.............................................................................................................................................................
cd2-track 10 Je hoort een volgend fragment drie keer.
372p
Wat verandert er aan het thema zélf?
.............................................................................................................................................................
Wat wordt er nog meer gespeeld naast dat thema?
.............................................................................................................................................................
cd2-track 11 Je hoort een fragment dat vergelijkbaar is met dat van vraag 35, maar nu wordt er ook
een andere speelwijze gebruikt.
381p
Geef de technische term voor deze speelwijze.
Je hoort het fragment één keer.
.............................................................................................................................................................
cd2-track 12 In het volgende fragment hoor je een nieuw thema.
393p
Noem de twee meest karakteristieke verschillen tussen dit thema en het thema van
vraag 35.
Ga bij je antwoord uit van het nieuwe thema.
Je hoort het fragment één keer.
1.........................................................................................................................................................
2.........................................................................................................................................................
cd2-track13 Je hoort eenzelfde fragment als bij vraag 39, maar nu worden er tussendoor vijf sterk
geaccentueerde samenklanken gespeeld.
401p
Welk alternatief geeft de toonhoogtes van deze ’accenten’ het beste weer?
(Omcirkel het juiste alternatief.)
Je hoort het fragment vier keer.
A
B
C
D
cd2-track 14 Je hoort twee keer een fragment uit het vervolg.
412p
Noem één manier waarop de in vraag 40 bedoelde, sterk geaccentueerde samenklanken
hier zijn uitgewerkt.
.............................................................................................................................................................
cd2-track 15 In 1981 heeft Berio van dit stuk een nieuwe versie gemaakt voor soloviool en symfonie-
orkest. Je hoort één keer een gedeelte van deze nieuwe versie.
422p
Welke instrumentengroepen uit het orkest hoor je naast de soloviool?
.............................................................................................................................................................
cd2-track16 Berio maakt met deze compositie een verbinding tussen hedendaagse muziek, muziek van
Bach en vioolconcerten uit de Romantiek in de stijl van Paganini.
Je hoort achtereenvolgens:
1 een fragment uit de sequenza van Berio;
2 een fragment uit een cellosuite van Bach;
3 een fragment uit een vioolconcert van Paganini;
4 nog een ander fragment uit de sequenza van Berio.
432p
Noem of één element uit de muziek van Bach of één element uit de muziek van Paganini,
dat ook door Berio wordt gebruikt.
Bach:..................................................................................................................................................
of
Paganini:............................................................................................................................................

opgave 6fragment niet op de siteRadiohead – Paranoid android

cd2-track17 De vragen 44 t/m 51 gaan over een nummer van de groep Radiohead.
De eerste twee tekstregels zijn afgedrukt.
Please could you stop the noise, I’m tryin to get some rest
from all the unborn-chicken-voices in my head.
Beide regels beginnen met een stijgende melodie.
442p
Onderstreep in beide regels het woord of de lettergreep vanaf waar de melodie daalt.
Je hoort het fragment twee keer.
cd2-track 18 In het volgende fragment wordt twee keer de tekst ’what’s that’ gezongen.
Het begin van de melodie en een gedeelte van het ritme zijn gegeven.
figuur bij de opgave
452p
Noteer de rest van de melodie (toonhoogte en ritme).
Je hoort het fragment drie keer.
cd2-track 19 Je hoort het volgende fragment één keer.
461p
Wat verandert er in dit fragment aan de klankkleur van de gitaar?
.............................................................................................................................................................
cd2-track20 Je hoort het volgende fragment drie keer. Hierin wordt een bepaald basthema gespeeld.
471p
Welk basthema is dat? (Omcirkel het juiste alternatief.)
figuur bij de opgave
cd2-track 21 Ook in het volgende fragment komt het basthema van vraag 47 voor, maar nu met een
gezongen melodie erbij. De tekst ervan staat afgedrukt.
Rain down, rain down, come on rain down on me
1
2
3
From a great height, from a great height, height
Rain down, rain down, come on rain down on me
4
5
6
In dit fragment wordt zes keer ’rain down’ gezongen.
482p
Bij welke van die zes keer komt het woord ’rain’ op de eerste tel? Laat de eerste keer
buiten beschouwing.
Je hoort het fragment twee keer.
.............................................................................................................................................................
cd2-track 22 In het volgende fragment hoor je eveneens de melodie en het basthema van vraag 48,
maar nu is er een tegenstem bijgekomen. Deze tegenstem is bijna steeds gebaseerd op
één motief dat herhaald wordt.
492p
Noteer één maat van het ritme van de tegenstem.
Je hoort het fragment één keer.
figuur bij de opgave
cd2-track 23 Van het zojuist beluisterde fragment staat de tekst van de tegenstem afgedrukt.
1 That’s it sir, you’re leaving, the crackle of pig skin
2 The dust and the screaming, the yuppies networking
3 The panic, the vomit, the panic, the vomit
4 God loves his children, God loves his children, yeah!
502p
In welke regels is de melodie van de tegenstem geheel sequensmatig?
Je hoort het fragment twee keer.
.............................................................................................................................................................
cd2-track24 Van de volgende twee fragmenten staat de tekst afgedrukt.
1 You don’t remember, you don’t remember
Why don’t you remember my name?
Off with his head man, off with his head man
Why won’t he remember my name, I guess he does
2 Rain down, rain down, come on rain down on me
From a great height, from a great height, height
Je zou kunnen zeggen dat in tekst 1 vertwijfeling en woede worden uitgedrukt en in
tekst 2 spijt en berusting.
514p
Noem vier muzikale middelen waarmee het stemmingsverschil tussen tekst 1 en 2 wordt
uitgedrukt. Ga bij je antwoord uit van fragment 2.
Je hoort eerst fragment 1, daarna fragment 2, en dit twee keer.
1.........................................................................................................................................................
2.........................................................................................................................................................
3.........................................................................................................................................................
4.........................................................................................................................................................
Einde