opgave 1Tekst 1 We leven veel te snel
De eerste alinea van een tekst kan onder andere de volgende functies hebben:
1 het aanduiden van het onderwerp
2 het formuleren van de probleemstelling
3 het stellen van de hoofdvraag
4 het verwoorden van een constatering
11p
Welke functie(s) heeft de eerste alinea van de tekst ‘We leven veel te snel’?
A 1 en 2
B 1 en 4
C 1, 2 en 3
D 2, 3 en 4
21p
Wat kan je opmaken uit de uiteenzetting over de stoomtrein in alinea 2?
Je kunt eruit opmaken dat
A de bezorgdheid over de invloed van snelheid op het denken van de mens
typisch iets voor intellectuelen is.
B de mens steeds meer techniek ontwikkelt om de gaten in de tijd op te
kunnen vullen met snellere bezigheden.
C er geen grenzen meer zijn aan de snelheid die de mens aan zijn manier van
leven kan geven.
D het idee dat meer snelheid een negatief effect op de geest van de mens
heeft, bepaald niet nieuw is.
In de regels 103-105 legt de auteur uit dat ‘burn-out’ een metafoor is, die hier
wel past.
31p
Waar staat burn-out hier dan voor?
A Burn-out betekent dat hitte en snelheid in wezen een en hetzelfde zijn.
B Burn-out houdt in dat alle beschikbare energie door overdadige activiteit
‘verbrand’ is.
C Burn-out is het oneindig kunnen doorgaan zonder tekorten aan de
benodigde energie.
D Burn-out wil zeggen dat er geen grenzen meer zijn aan noodzakelijke arbeid.
“In zekere zin is tijdbesparing dus het tegenovergestelde van geldbesparing.”
(regels 126-128)
42p
Leg uit hoe het komt dat tijdbesparing door de informatierevolutie een uitwerking
heeft die tegenovergesteld is aan die van geldbesparing.
Gebruik voor je antwoord maximaal 30 woorden.
“Inmiddels zien we als gevolg van de informatierevolutie een opeenstapeling van
een heel nieuwe reeks schaarse goederen.” (regels 141-144)
52p
Om welke nieuwe schaarse goederen gaat het in de tekst ‘We leven veel te
snel’?
Maak voor je antwoord gebruik van de alinea’s 6 tot en met 8.
“Hieruit blijkt dat mijn filters nog werken (…)” (regels 162-163)
De auteur trekt deze conclusie nadat hij heeft verteld dat hij niet zoveel boeken
koopt als zijn vader vroeger deed.
61p
Wat is tegen deze achtergrond de uitwerking van de ‘filters’?
A De filters voorkomen dat hij zijn kostbare tijd besteedt aan lezen.
B De filters zijn erop gericht om aanschaf van boeken tegen te gaan.
C De filters zorgen ervoor dat hij alleen nuttige informatie binnenkrijgt.
D De filters zorgen ervoor dat hij zijn tijd gebruikt voor belangrijke zaken.
“Nog tot in de 19de eeuw was ‘deep reading’ een vertrouwde en gerespecteerde
bezigheid.” (regels 190-192)
71p
Welke suggestie wordt met deze constatering gewekt?
A Tegenwoordig hebben mensen geen tijd meer om veel boeken te lezen.
B Tegenwoordig kunnen de meeste mensen veel sneller lezen dan vroeger.
C Tegenwoordig worden vrijwel alleen boeken gelezen die men snel uit heeft.
D Tegenwoordig wordt niet meer zoveel waarde gehecht aan aandachtig
lezen.
“De tijd die we eigenlijk hadden moeten gebruiken voor alles of niets (…) wordt
doorlopend gevuld.” (regels 222-226)
81p
Wat wordt met deze uitspraak bedoeld?
A De extra tijd, verkregen door de versnelling, zouden we niet aan nieuwe
activiteiten moeten besteden, maar aan niets doen.
B De tijdbesteding in onze maatschappij is vooral op versnelling gericht,
waardoor er meer voor elkaar komt.
C De versnelling in tijd is een goede stimulans om de extra ruimte in te vullen
met nog meer bezigheden.
D Wie door de versnelling in tijd meer vrije tijd overhoudt, komt eindelijk toe
aan informatie- en mediaconsumptie.
“Een maatschappij zonder zulke gaten staat met een enorme snelheid stil (...)”
(regels 236-238)
In deze zin is sprake van een paradox, dat wil zeggen van iets wat in strijd is
met wat je verwacht.
93p
Leg uit hoe het kan dat de maatschappij, blijkens de tekst ‘We leven veel te
snel’, stilstaat terwijl toch snelheid wordt gemaakt.
Gebruik voor je antwoord maximaal 35 woorden.
101p
Waarom is het, gelet op de gedachtegang in alinea 11 en 12, van groot belang
dat we zorgen voor “genoeg gaten in de tijd” (regel 248)?
Met “genoeg gaten in de tijd”
A creëren we een leven gevuld met meer informatie en kennis.
B kunnen we ons onttrekken aan de grote invloed van de massamedia.
C scheppen we belangrijke voorwaarden voor vooruitgang in onze wereld.
D zorgen we voor voldoende gelegenheden om weer nieuwe informatie op te
doen.
Om de functies van alinea’s aan te duiden worden onder andere de volgende
functiewoorden gebruikt:
argument, conclusie, constatering, definitie, gevolg, oorzaak, stelling,
tegenstelling, toelichting, voorbeeld en weerlegging.
111p
Benoem de functie van alinea 5 door een van de bovenstaande functiewoorden
te kiezen.
121p
Benoem de functie van alinea 6 door een van de bovenstaande functiewoorden
te kiezen.
131p
Benoem de functie van alinea 7 door een van de bovenstaande functiewoorden
te kiezen.
tekstfragment 1
Een halve bekende vertelt je op een feestje hoe interessant de runologie eigenlijk is en dat boeren in Dalekarlië nog runentekens herkennen. “Dalekarlië?” vraag je oprecht maar onverstandig. Maar weet je dan niet waar dat ligt? En een uur later zit je daar nog, als een door een slang verlamd konijn en het enige wat je kunt denken is: hoe kom ik hier zonder kleerscheuren weg? Wanneer houdt het op? Ik heb wel eens geprobeerd uit te rekenen hoeveel tijd ik op die manier als gevangene heb doorgebracht. Ik schat toch wel alles bij elkaar een jaar, misschien wel twee. Ik had in de tussentijd driehonderd- vijfenzestig boeken kunnen lezen, een moestuin kunnen beginnen, vlieglessen kunnen nemen, een ander leven gaan leiden. Maar dat alles zat er niet in. Als ik deskundige van het leven was, zou ik willen onderzoeken waarom we ons soms zo verbijsterend vervelen en ergeren, terwijl er toch veel aardiger dingen te doen zijn. De enige reden die ik kan bedenken, is dat we zo nu en dan moeten worden gewezen op de onmaakbaarheid van het bestaan. (naar: Rob Schouten, uit: Trouw, 25 mei 2007)
142p
Leg met eigen woorden uit dat in tekstfragment 1 en in de tekst ‘We leven veel
te snel’ een andere invulling wordt gegeven aan het begrip ‘verveling’, gelet op
alinea 11.
Gebruik voor je antwoord maximaal 25 woorden.
De tekst ‘We leven veel te snel’ kan na de inleidende alinea’s 1 en 2 worden
opgesplitst in enkele delen die van de volgende kopjes kunnen worden voorzien:
deel 1: Versnelling in de communicatie
deel 2: Problemen ten gevolge van de versnelling
deel 3: Langzame bezigheden
deel 4: Noodzaak om snelheid op te heffen
151p
Bij welke alinea begint deel 2?
161p
Bij welke alinea begint deel 3?
171p
Bij welke alinea begint deel 4?
181p
Welke van de onderstaande zinnen geeft de hoofdgedachte van de tekst ‘We
leven veel te snel’ het beste weer?
A De huidige maatschappij komt, als gevolg van de toegenomen versnelling,
juist in tijdnood, waarbij vrijwaring van informatie en tijd voor trage
bezigheden schaars geworden zijn.
B In de huidige maatschappij komen mensen steeds minder toe aan rust en
creativiteit; dat is de prijs die zij betalen voor de verbeteringen op het gebied
van informatie en communicatie.
C In onze samenleving is er te weinig tijd voor ontspanning en creativiteit; dat
is vreemd, want nu alles zoveel sneller gaat, zou het meer voor de hand
liggen dat mensen tijd overhouden.
D Onze maatschappij wordt tegenwoordig gekenmerkt door versnelling en zal,
als we er niets tegen ondernemen, uiteindelijk geestelijk en intellectueel tot
stilstand komen.
191p
Wat is de belangrijkste functie van alinea 12, gelet op de gedachtegang van de
gehele tekst?
A aanbeveling
B afweging
C beoordeling
D samenvatting
“Versnelling lijkt zelfs een wezenskenmerk van de moderne tijd te zijn.” (regels
11-13)
201p
Met welk soort argumentatie wordt deze bewering onderbouwd?
argumentatie op basis van
A deskundigheid
B feiten
C geloof
D gezag
“We weten allemaal dat sommige dingen alleen langzaam kunnen worden
gedaan.” (regels 181-183)
211p
Welk type drogreden komt in dit citaat voor?
A cirkelredenering
B onjuiste oorzaak-gevolg relatie
C ontduiking van bewijslast
D overhaaste generalisatie
In alinea 8 tot en met 10 somt de schrijver een aantal voorbeelden op:
kinderen krijgen, een boom kweken, getrouwd zijn, lezen, brieven schrijven, het
vervaardigen van gerookte ham. Deze opsomming betreft een aantal zaken die
volgens de schrijver “alleen langzaam kunnen worden gedaan” (regels 182-183).
221p
Waarom zijn deze zaken onderling vergelijkbaar?
A De schrijver geeft een opsomming van na te streven dingen.
B De schrijver noemt voorbeelden van vóór het digitale tijdperk.
C Deze zaken passen in de paradox van de informatierevolutie.
D Deze zaken zijn vergelijkbaar op het punt van de trage ontwikkeling.
“Zo wordt onze maatschappij steeds meer gekenmerkt door versnelling.” (regels
207-209)
231p
Met welk soort argumentatie wordt dit standpunt onderbouwd?
argumentatie op basis van
A feiten
B gezag
C intuïtie
D voorbeelden
tekstfragment 2
Ook fitness moet in de hoogste versnelling, want lange uren in het
fitnesscentrum zijn niet alleen vermoeiend, we hebben er toch domweg geen tijd
meer voor. De toekomst van fitness zou dan ook gelegen zijn in vormen van
‘flitsfitness’, waarin oefeningen niet langer duren dan acht à tien minuten,
hooguit.
In een recent artikel in de Volkskrant stelt Boris Sala van Fast Fit, dat die manier
van trainen ook het beste aansluit op de fysieke gesteldheid van de mens. “Wij
zijn er gewoon niet op gebouwd om een uur te spinnen of twee uur te fietsen.
We zijn niet meer dan een veredelde aap, die hooguit enkele minuten wil
vluchten of vechten om daarna lekker te eten en uit te rusten.”
Dat de mens een soort van ‘veredelde aap’ is, mag dan kloppen, de stelling dat
die ‘aap’ er niet op gebouwd is om een uur te spinnen of twee uur te fietsen, is
evident onwaar. Uit antropologisch onderzoek blijkt dat de huidige mens nog
steeds het lichaam heeft van zijn prehistorische voorganger pakweg een jaar of
40.000 geleden. Dat is gemaakt voor verzamelen en jagen, en daar was onze
homo sapiens een groot deel van de dag mee bezig. In heel arme landen zien
we die praktijk nog steeds: mensen (meestal vrouwen!) zijn minimaal acht tot
tien uur bezig om hout te sprokkelen, voedsel te vergaren, water te halen, en dat
niet voor ‘three square meals a day’, maar voor een of twee karige maaltijden.
Dat prehistorische lichaam is geëvolueerd in een situatie die je zou kunnen
omschrijven als ‘hard voor weinig’, maar leeft nu energetisch/calorisch in
Luilekkerland met fastfood, waar de Big Burgers en frisdranken voortdurend
binnen handbereik zijn. In zo’n klimaat redt die ‘veredelde aap’ het met
flitsfitnessworkouts van acht tot tien minuten niet. Hoe gejaagd ook, hij zal
moeten werken met dat lijf.
(naar: Hans Wassink, uit: website Eigen kracht - benaderd juni 2007)
In tekstfragment 2 is ‘flitsfitnesstraining’ een negatief begrip. Hiervoor wordt het
argument aangevoerd dat de moderne mens van nature veel beweging nodig
heeft en door te snel te willen fitnessen (in een maatschappij vol ongezond
voedsel) een minder goede conditie zal krijgen.
243p
Op grond van welke overweging zal ook de auteur van de tekst ‘We leven veel
te snel’ ‘flitsfitnesstraining’ afkeuren?
Gebruik voor je antwoord maximaal 40 woorden.
In de tekst ‘We leven veel te snel’ kunnen meerdere tekstdoelen onderscheiden
worden.
251p
Welke combinatie geeft de beste typering?
Het tekstdoel van de tekst ‘We leven veel te snel’ is
A in de eerste helft vooral amuserend, in de tweede helft vooral activerend.
B in de eerste helft vooral betogend, in de tweede helft vooral informerend.
C in de eerste helft vooral uiteenzettend, in de tweede helft vooral
beschouwend.
