Eindexamen scheikunde havo 1979, tijdvak 1Scan van het oorspronkelijke examen.

Enige tijd na het begin van de reactie verwijdert men de maatcilinder. Is het gevaarlijk om nu een brandende lucifer bij het uiteinde van buis U te houden? Waarom? A Ja, omdat zich in de erlenmeyer en buis U een explosief mengsel van lucht en waterstof kan bevinden. B Nee, omdat zich in de erlenmeyer en buis U geen waterstof bevindt. C Ja, omdat zuivere waterstof ook zonder lucht kan exploderen. D Nee, omdat zuivere waterstof niet kan exploderen.

De molariteit van het gebruikte zoutzuur bedraagt 0,300 mol ⸳ -1 . Wat kan men zeggen van de p H van dit zoutzuur? A De pH ligt tussen 0 en 1. B De pH ligt tussen 1 en 2. C Hiervan is niets te zeggen, omdat het volume van het zoutzuur niet gegeven is. D Hiervan is niets te zeggen, omdat het aantal mol H 3 O + niet gegeven is.

Door de reactie met Mg daalt de concentratie van H 3 O + van 0,300 mol ⸳ -1 tot 0,200 mol ⸳ -1 . Hoe groot is daardoor de concentratie van Mg 2+ in de vloeistof geworden? A 0,050 mol ⸳ -1 { = ,, } B 0,100 mol ⸳ -1 { = } -1 , C 0,200 mol ⸳ { = 2 ⸳ ( 0,300 - 0,200) } D 0,400 mol ⸳ -1 { = 2 ⸳ 0,200) }

Men herhaalt de oorspronkelijke proef met een grotere hoeveelheid zoutzuur, van dezelfde molariteit, onder overigens dezelfde omstandigheden. Wat kan men nu zeggen over de reactiesnelheid direct na het begin van de reactie, vergeleken met die van de oorspronkelijke proef? Wat is hiervan de oorzaak?   De reactiesnelheid is nu De oorzaak hiervan is, dat nu A vrijwel even groot het aantal H O + -ionen even groot is 3 B vrijwel even groot de H O + concentratie even groot is 3 C duidelijk groter het aantal H O + -ionen groter is 3 D duidelijk groter de H O + concentratie groter is 3

Men herhaalt de oorspronkelijke proef met een even grote hoeveelheid azijnzuuroplossing van dezelfde molariteit als het zoutzuur, onder overigens dezelfde omstandigheden. Maak de juiste keuze bij (1) en (2). Vergeleken met de oorspronkelijke proef is de reactiesnelheid aanvankelijk (1) en is het totale volume van het ontstane waterstofgas   (1) (2) A duidelijk kleiner duidelijk kleiner B duidelijk kleiner vrijwel even groot C vrijwel even groot duidelijk kleiner D vrijwel even groot vrijwel even groot

Tijdens de oorspronkelijke proef heeft men het aantal cm3 H 2 tegen de tijd uitgezet. Men verkreeg het volgende diagram: Men herhaalt de oorspronkelijke proef nu met een stukje dof magnesiumlint in plaats van glanzend magnesiumlint. De overige omstandigheden zijn gelijk; het stukje dof magnesiumlint is even zwaar als het magnesiumlint van de oorspronkelijke proef. Welk van de volgende diagrammen verkrijgt men nu?

Men herhaalt de oorspronkelijke proef met eenzelfde aantal mol Al in plaats van Mg (onder overigens dezelfde omstandigheden). Vergeleken met de oorspronkelijke proef zal de ontstane hoeveelheid waterstof nu A drie keer zo groot zijn. B twee keer zo groot zijn. C anderhalf keer zo groot zijn. D even groot zijn.

Een blauwe verbinding wordt verhit zonder dat zij met lucht kan reageren. Er ontwijkt een gas dat kalkwater troebel maakt. In de reageerbuis blijft een zwarte stof achter. Beschouw de volgende uitspraken: I De blauwe stof is ontleed. II De zwarte stof is een element. Welke van deze uitspraken is op grond van bovenstaande beschrijving zeker juist? A zowel I als II B uitsluitend I C uitsluitend II D noch I, noch II 16. 1 dm' van een onbekend gas (geen mengsel) heeft dezelfde massa als 1 dm 3 CO 2 (g) van dezelfde temperatuur en druk. Beschouw de volgende beweringen: I Bij de omstandigheden van de meting heeft het onbekende gas dezelfde concentratie als het CO 2 (g) . II Het onbekende gas heeft dezelfde molmassa als CO 2 . Welke van deze beweringen is juist? A zowel I als II B uitsluitend I C uitsluitend II D noch I, noch II

Men wil de molariteit van een BaCl 2 -oplossing bepalen. Men pipetteert 10,0 ml van de BaCl 2 -oplossing en voegt daaraan een overmaat verdund zwavelzuur toe. Men bepaalt door weging het aantal mmol BaSO 4 dat is neergeslagen. Heeft men nu nog meer gegevens nodig om de molariteit van de BaCl 2 -oplossing te kunnen bepalen? Zo ja, welke? A neen B ja, uitsluitend de molariteit van het gebruikte zwavelzuur C ja, uitsluitend het volume van het gebruikte zwavelzuur D ja, zowel de molariteit als het volume van het gebruikte zwavelzuur

Om een plaatje ijzer tegen roesten te beschermen kan het elektrolytisch bedekt worden met een laagje chroom. Maak de juiste keuze bij (1) en (2). Het plaatje ijzer moet hierbij gebruikt worden als in een oplossing van een ( 2)   (1) (2) A positieve chroomzout B positieve ijzerzout C negatieve chroomzout D negatieve ijzerzout

Men laat Cr 2 O 7 2- reageren met Fe 2+ . De vergelijkingen van de halfreacties hierbij zijn: Fe 2+ → Fe 3+ + e - Cr 2 O 7 2- + 14 H 3 O + + 6 e - → 2 Cr 3+ + 21 H 2 O Hoeveel mo1 elektronen wordt overgedragen als 1 mol Cr 2 O 7 2- geheel reageert met Fe 2+ ? A 1 mol e - B 6 mol e - C 7 mo1 e - D 12 mo1 e -

Beschouw de volgende uitspraken over het evenwicht: 2 SO 2 (g) + O 2 (g) 2 SO 3 (g) I Als het evenwicht zich heeft ingesteld zijn de reactiesnelheden van de reactie naar links en van de reactie naar rechts even groot. II Bij temperatuurverhoging neemt één van de reactiesnelheden af en de andere toe. Welke van deze uitspraken is juist? A zowel I als II B uitsluitend I C uitsluitend II D noch I, noch II

In een vat bevindt zich 4 mmol NO 2 en 3 mmol N 2 O 4 in evenwicht volgens 2 NO 2 N 2 O 4 Op het tijdstip t 1 verandert men de temperatuur, waardoor het evenwicht verschuift. Het aantal mmol NO 2 wordt uitgezet tegen de tijd. Men verkrijgt het volgende diagram: Welke kromme uit het onderstaande diagram geeft het verloop van het aantal mmol N 2 O 4 tegen de tijd weer? A I B II C III D IV

Men wil de ester van methanol en hydrogeencarbonzuur (methaanzuur) maken volgens: Het kookpunt van de alcohol is 65 °C van het zuur is 101 °C van de ester is 31,5 °C Wat kan men doen om de alcohol met het zuur zoveel mogelijk te veresteren? A de gevormde ester afdestilleren B natronloog toevoegen C zoutzuur toevoegen D water toevoegen

De structuurformule van Beschouw de binding tussen C en O en die tussen O en H in een molecuul methanol. Van welk type zijn deze bindingen?   Het type binding tussen C en O is Het type binding tussen O en H is A ionbinding ionbinding B ionbinding polaire (atoom)binding C polaire (atoom)binding ionbinding D polaire (atoom)binding polaire (atoom)binding

Men vergelijkt de kookpunten (bij 1 atm) van de stoffen met de volgende structuur- formules: Welke van deze stoffen heeft het laagste kookpunt, welke het hoogste?   Het laagste kookpunt heeft de stof met structuurformule Het hoogste kookpunt heeft de stof met structuurformule A I II B I III C II I D II III

Bij welk van de volgende processen is O 2 nodig? A de vorming van koolhydraten in groene planten onder invloed van licht B de hydrolyse van zetmeel onder invloed van speeksel C de omzetting van ethanol in azijnzuur onder invloed van micro-organismen D de omzetting van glucose in ethanol onder invloed van gist

13 De nu volgende vragen 36 RL tot en met 40 RL zijn in het bijzonder bestemd voor kandidaten die volgens het gewone programma (het z.g. rijksleerplan) zijn opgeleid. Als U deze groep vragen gaat maken, moet U op het antwoordblad het hokje onder RL zwart maken. De CM-kandidaten slaan dit gedeelte over en gaan verder met de vragen 36 CM tot en met 40 CM , die beginnen op bladzijde 15. 36 RL. Een oplossing van 10,0 mmol NaCl heeft een bepaalde vriespuntsdaling. Men voegt nu onder roeren 10,0 mmol gepoederd AgNO 3 toe, waarbij het volgende plaatsvindt: AgNO 3 (s) → Ag + (aq) + NO 3 - (aq) Ag + (aq) + Cl - (aq) → AgCl (s) Wat kan men nu zeggen van de vriespuntsdaling van het verkregen reactiemengsel? A Deze is duidelijk groter geworden. B Deze is nagenoeg gelijk gebleven. C Deze is duidelijk kleiner geworden, maar niet nu1. D Deze is nul geworden. 37 RL. Mg(OH)Cl is een slecht oplosbaar zout. Bij een bepaalde temperatuur heeft men in een bekerglas een oplossing van Mg(OH)Cl , waarin ook wat van dit zout op de bodem ligt. Het volgende evenwicht heeft zich daarbij ingesteld: Mg(OH)Cl (s) Mg 2+ (aq) + OH - (aq) + Cl - (aq) Er is dan p mol ⸳ l -1 van dit zout opgelost. Hoe groot is het oplosbaarheidsprodukt bij deze temperatuur? A p 3 B 4 p 3 C p 3 3 D 27 p 38 RL. Gegeven : Van het zuur HZ is pK z = 4. Men bereidt een bufferoplossing door in een bekerglas met water 10 mmol van het zuur HZ en 1 mmol NaZ op te lossen. Hoe groot is de pH van de ontstane bufferoplossing? De pH van deze bufferoplossing is A 2 B 3 C 4 D 5

14 39 RL. De elektronegativiteit van F is groter dan die van Cl. Er bestaat een verbinding met de formule ClF. Wat is het oxidatiegetal van F en dat van Cl in deze verbinding?   Het oxidatiegetal van F is Het oxidatiegetal van Cl is A -1 -1 B -1 +1 C +1 -1 D +1 +1 40 RL. Van drie alkanolen zijn de formules als volgt weergegeven. Deze alkanolen worden zo volledig mogelijk geoxideerd zonder dat ketenbreuk optreedt. Welke verbruikt hierbij per mol de grootste hoeveelheid van de oxidator? A I B II C III D I en II (zij verbruiken evenveel, maar wel meer dan III) Heeft U niet vergeten op het antwoordblad het hokje onder RL zwart te maken? Heeft U niet vergeten op het antwoordblad een antwoord op elke vraag in te vullen? EINDE RL-GEDEELTE

15 De nu volgende vragen 36 CM tot en met 40 CM zijn in het bijzonder bestemd voor kandidaten die volgens het experimentele programma van de CMLS zijn opgeleid. Als U deze groep vragen gaat maken, moet U op het antwoordblad het hokje onder CM zwart maken. 36 CM. Men voegt onder roeren 10,0 mmol gepoederd AgNO 3 toe aan een oplossing van 10,0 mmol NaC1 in water, waarbij het volgende plaatsvindt: AgNO 3 (s) → Ag + (aq) + NO 3 - (aq) Ag + (aq) + Cl - (aq) → AgCl (s) Wat kan men zeggen van de entropie van het verkregen reactiemengsel, vergeleken met die van de NaCl -oplossing en het AgNO 3 poeder vóór de reactie? A De entropie is duidelijk afgenomen. B De entropie is nagenoeg gelijk gebleven. C De entropie is duidelijk toegenomen. D Men kan hierover geen uitspraak doen, omdat het volume niet gegeven is. 37 CM. Mg(OH)Cl is een slecht oplosbaar zout. Bij een bepaalde temperatuur heeft men in een bekerglas een oplossing van Mg(OH)Cl , waarin ook wat van dit zout op de bodem ligt. Het volgende evenwicht heeft zich daarbij ingesteld: Mg(OH)Cl (s) Mg 2+ (aq) + OH - (aq) + Cl - (aq) Er is dan p mol ⸳ l -1 van dit zout opgelost. Hoe groot is het oplosbaarheidsprodukt bij deze temperatuur? A p 3 B 4 p 3 C p 3 3 D 27 p 38 CM. Men heeft de kleurstofmengsels van twee snoepjes onderzocht met behulp van papierchromatografie. Op grond van de R f waarde heeft men geconcludeerd dat beide snoepjes één kleurstof gemeenschappelijk hebben. Welk van de onderstaande chromatogrammen is in overeenstemming met deze conclusie? A zowel I als II B uitsluitend I C uitsluitend II D noch I, noch II

16 39 CM. Zeer hard water wordt enige tijd gekookt. Hierbij blijft het water helder. Op grond van deze waarneming kan men concluderen, dat dit water weinig of geen A Cl - ionen bevat. B HCO 3 - ionen bevat. C Ca 2+ ionen bevat. D Mg 2+ ionen bevat. 40 CM. De De reacties I tot en met IV worden onder gelijke omstandigheden isotherm uitgevoerd. De energiediagrammen van deze reacties zijn hieronder op gelijke schaal weergegeven. Welke reactie zal aanvankelijk de grootste snelheid hebben? A I B II C III D IV Heeft U niet vergeten op het antwoordblad het hokje onder CM zwart te maken? Heeft U niet vergeten op het antwoordblad een antwoord op elke vraag in te vullen? EINDE CM-GEDEELTE