Eindexamen aardrijkskunde vmbo bb 2004 tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen

- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.

(2)

(3)

Meerkeuzevragen

Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN

In figuur 1 staat de kringloop van het water aangegeven. Er is een korte kringloop en een lange kringloop. Welke kringloop laat figuur 1 zien? A alleen de korte kringloop B alleen de lange kringloop C de korte en de lange kringloop

Het regenwater, dat op het land valt, gaat terug naar de zee. → Op welke twee manieren gebeurt dat? 1 ....................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... 2 ....................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

grafiek 1 Ontwikkelingen in het watergebruik in de wereld tussen 1900 en 2025 0 1900 1940 1950 1960 1970 1980 1990 1995 2000 2010 2025 0 Legenda: schaal links schaal water rechts bevolking totale hoeveelheid voor landbouw gebruik

Ellen uit klas 4 VMBO, heeft in haar werkstuk over water grafiek 1 geplakt. Deze grafiek laat de ontwikkelingen zien in het watergebruik in de wereld tussen 1900 en 2025. Het is verdeeld in vier groepen: totale hoeveelheid water, water voor landbouw gebruik, water voor huishoudelijk gebruik en water voor industrieel gebruik. Zij heeft er de volgende twee uitspraken over geschreven. 1 Het totale verbruik van water was in 2000 ongeveer 4000 km ³ . 2 Men verwacht dat in 2025 de landbouw meer dan de helft van al het water verbruikt. → Geef aan of de uitspraken juist zijn of onjuist. Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist. 1 juist / onjuist 2 juist / onjuist

In de landbouw wordt heel veel water gebruikt (zie grafiek 1). → Waarvoor wordt dit water in de landbouw gebruikt? .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Het totale verbruik van water is flink toegenomen. → Wat is daarvoor de belangrijkste oorzaak (zie grafiek 1)? .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

De woestijn, de Sahara (zie kaart 1), breidt zich nog steeds uit. Deze uitbreiding van de woestijn komt voor een deel door de mensen die daar leven. → Geef daarvan een oorzaak. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... tekst 1 De woestijn in Mauritanië D Het leven in de Sahara is hard. E Het is hard werken voor de waterophalers en de herders in dit gebied. F Om twaalf uur ’s middags is de temperatuur gestegen tot 45 ° C. G Mohammed sjouwt al de hele morgen rubber waterzakken naar de drinkbakken H van het vee. I Het is een komen en gaan van kuddes kamelen en dromedarissen (zie foto 1). J Mohammed heeft dorst en neemt een slok uit de waterzak. K Het water is vies, omdat de waterputten vervuild zijn.

In de laatste zin van tekst 1 staat dat veel waterputten in dit gebied vervuild zijn. Waarover gaat het in deze laatste zin? A alleen over de kwaliteit van het water B alleen over de kwantiteit van het water C over de kwaliteit en de kwantiteit van het water

Hieronder staan vier mogelijke kenmerken over het aanleggen van waterputten zoals op foto 1. P Het is eenvoudig te maken. Q Er is veel technische kennis nodig. R Het is grootschalig. S Het is kleinschalig. → Welke twee kenmerken horen bij het aanleggen van waterputten zoals in Mauritanië gebeurt (zie foto 1)? 1 ....................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... 2 ....................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

figuren 2, 3, 4 en 5 Functies van grote rivieren in Nederland figuur 2 figuur 3 figuur 4 figuur 5

De figuren 2, 3, 4 en 5 geven ieder een functie weer, die grote rivieren in Nederland hebben. Welke figuur geeft de transportfunctie van goederen weer? A figuur 2 B figuur 3 C figuur 4 D figuur 5

Bij welke figuur is de kwaliteit van het water het belangrijkste? A figuur 2 B figuur 3 C figuur 4 D figuur 5

Foto 2 laat een stuwdam zien. Stuwdammen zoals te zien op foto 2 hebben voordelen en nadelen voor het gebied. → Geef een voordeel van zo’n stuwdam. .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

→ Geef een nadeel van zo’n stuwdam. .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

In welke gebieden vind je dit soort stuwdammen vooral (zie foto 2)? A in bergachtige gebieden B in vlakke gebieden C in warme gebieden

De kaarten 2 en 3 laten de watervervuiling zien in 1970 en 1985. De landbouw veroorzaakt een deel van deze vervuiling. → Op welke manier vervuilde de landbouw het water? .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

De Nederlandse regering heeft geprobeerd deze watervervuiling door de landbouw te verminderen. Is dit gelukt? Gebruik bij het antwoord de kaarten 2 en 3. A Ja, want de vervuiling van de meeste rivieren is minder geworden. B Nee, want de vervuiling van de meeste rivieren is meer geworden. C Er is niets veranderd.

In augustus 2003 brak in het plaatsje Wilnis een dijk door. Door de droogte was de dijk gaan krimpen en waren er scheuren in gekomen. Het water in de ringvaart duwde een deel van de dijk opzij en zo kon het water een deel van Wilnis overstromen. Op foto 3 staan de cijfers 1, 2 en 3. Deze cijfers geven – in willekeurige volgorde – weer: de ringvaart, het overstroomde deel en de weggeduwde dijk. → Geef aan wat de cijfers zijn. Cijfer 1 = ........................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Cijfer 2 = ........................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Cijfer 3 = ........................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

opgave 2TRANSPORT EN INFRASTRUCTUUR

diagram 1

Totaal aantal afgelegde kilometers door de Nederlandse bevolking

per soort vervoermiddel in miljarden kilometers

100

_(a_lsb0es_tuauur^tdoer^)_(a_lspasasaug^to^ier^)

√(re)^t^inbu√(/t)_s_ram^/me√(tr)ob_r√(m)o_-_/_sno^r^f√(et)^i^s^f√(et)^i^s^lo√(e)pn o^ve√(ri)g

In 16 jaar tijd, van 1985 tot 2001, is het aantal afgelegde kilometers per auto ‘als

bestuurder‘veel meer gestegen dan per auto ‘als passagier’ (zie diagram 1).

Dit betekent dat er dus meer mensen alleen in de auto rijden.

171p

Angela uit klas 4 VMBO zegt: “Deze toename komt vooral door het dagelijkse

woon-werkverkeer.”

Judith, uit dezelfde klas, is het hier niet mee eens.

Zij zegt: “Deze toename komt vooral door mensen die dagelijks de boodschappen gaan

doen met hun auto.”

Welke leerling geeft het juiste antwoord?

..........................................................................................................................................

182p

Het aantal afgelegde kilometers per trein is in 16 jaar bijna verdubbeld (zie diagram 1).

Toch wil of kan niet iedereen met de trein naar het werk reizen.

Bij een aantal beroepen is een auto nodig voor het werk.

Geef hiervan twee voorbeelden.

1.......................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

2.......................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

191p

De Nederlandse regering wil juist dat er meer mensen samen in een auto naar het werk

rijden. Daarom maakt de regering reclame voor

A carpoolen.

B kortere werkdagen.

C spitsstrookrijden.

D thuiswerken.

foto 4

De ICE

tekst 2

opgave 3NIEUWE TIJDEN, NIEUW VERVOER

U bladert languit weggezakt in een leren stoel de krant door. Dan belt uw

secretaresse. Of u nog even die documenten kunt faxen.

Uw collega tegenover u kijkt op van haar boek. Ze vraagt wat er aan de

hand is. “Niks. Kom we gaan naar het restaurant”, antwoordt u opgewekt.

“De fax staat toch vlakbij het restaurant”.

Terwijl u met zo’n 300 kilometer per uur langs de auto’s op de Autobahn

scheert, vertelt een stem door de luidspreker dat u over een klein uurtje in

Frankfurt bent.

201p

De bovenstaande tekst (tekst 2) uit een advertentie voor de nieuwe ICE-verbinding naar

Frankfurt is vooral bedoeld voor

A toeristen die in Duitsland op vakantie gaan.

B toeristen die naar het buitenland op vakantie gaan.

C mensen die op zakenreis gaan.

D mensen die geen fax hebben.

kaart 4

Deel van Duitsland

Legenda: ICE-spoorlijn rivier Keulen luchthaven 100- 200 m brug Sieg 200- 500 m tunnel 500-1000 m Wied ligging kaartfragment Lahn Frankfurt Rijn 0 20 40 km 0 150 300 km

211p

Kaart 4 laat de nieuwe ICE-spoorlijn zien tussen Keulen en Frankfurt.

Voor deze nieuwe ICE-spoorlijn, met een lengte van 177 km, moeten 30 tunnels en 18

spoorbruggen worden gebouwd. Op kaart 4 staan er enkele aangegeven.

Geef met behulp van kaart 4 een reden voor deze tunnels of bruggen.

..........................................................................................................................................

kaart 5

Deel van de Hogesnelheidslijn (HSL) in Nederland

Legenda: Leiden halteplaats HSL Den Haag stad Groene tunnel Hart brug rivier/kanaal Rotterdam 0 10 20 km

221p

Kaart 5 laat zien dat ook in Nederland bij de aanleg van de HSL op enkele plaatsen

tunnels worden gebouwd.

Geef een reden waarom ook in Nederland op enkele plaatsten tunnels worden

gebouwd.

..........................................................................................................................................

tabel 1

Internationale reistijden

(nu met de bus, straks met de HSL)

232p

De HSL zal vooral de reistijden op de langere afstanden flink verkorten.

De reistijd van Amsterdam naar Barcelona zal bijna gehalveerd worden van ruim 14 uur

naar ruim 7 uur.

Herman en Walter gaan al jarenlang met de bus op vakantie naar Barcelona.

Dat duurde ruim 14 uur.

Herman wil volgend jaar liever met de HSL naar Barcelona gaan en niet meer met de bus.

Geef twee redenen waarom Herman met de HSL wil gaan.

1.......................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

2.......................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

kaart 6

Nieuwe verbindingsweg de A5

Legenda: X Haarlem 5 stedelijk gebied aankomst- en vertrekhallen A9 Amsterdam water 6 bestaande baan 4 mogelijke nieuwe banen Y 1 Buitenveldertbaan A4 2 Aalsmeerbaan 1 3 Kaagbaan Hoofddorp 2 4 Zwanenburgbaan A5 A9 5 Vijfde baan 6 6P 3 7 Parallelle Kaagbaan 7 Amstelveen A4 Aalsmeer Z Uithoorn A4 0 2 4 km

241p

De A5 is een nieuwe verbindingsweg tussen de A4 en de A9 (zie kaart 6).

Dit is vooral aantrekkelijk voor automobilisten die vanaf de A4 naar

A Amsterdam moeten.

B Haarlem moeten.

C Schiphol moeten.

251p

Op kaart 6 staan drie knooppunten aangegeven met de letters X, Y en Z.

Bij welk knooppunt zal het door de aanleg van de A5 minder druk worden?

A bij knooppunt X

B bij knooppunt Y

C bij knooppunt Z

262p

In het voorjaar van 2003 werd op Schiphol de 5de baan in gebruik genomen.

Over een 6de en 7de baan wordt nagedacht.

Hieronder staan twee uitspraken over deze twee nieuwe banen.

1 Dankzij deze twee nieuwe banen kan Schiphol beter concurreren met andere

luchthavens.

2 Door deze twee nieuwe banen heeft een groter gebied last van geluidshinder.

Geef aan of de uitspraken juist zijn of onjuist.

Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist.

1 juist / onjuist

2 juist / onjuist

figuur 6

Mogelijke containerterminal in de Westerschelde bij Vlissingen (WCT)

In 2002 werd een plan gemaakt voor een containerterminal in de Westerschelde (WCT).

Op figuur 6 is deze containerterminal getekend.

kaart 7

Deel van Zeeland

kana W a a l l d c o h o e r re A n rnemuiden Legend s a g a p u e : o t p o o la w r n w e d g e e g container- Middelburg A58 terminal (WCT) Lewedorp nieuwe Sloelijn verdubbeling Sloeweg Nieuw- dorp Vlissingen Sloehaven 's-Heerenhoek Ligging kaartfragment Zeeland W es t e r s c g h epla e nd l e W d CT kerncentrale Borssel nnn e aaaaaarrr WWWeeesssttteeerrr--- Wester- schelde e sssccchhheeellldddeeetttuuunnnnnneeelll BELGIË Antwerpen 0 10 20 km 0 2,5 5 km

271p

De verwachting is dat bij de containerterminal veel containers zullen worden overgeladen.

Voor wie zijn deze containers vooral bestemd (zie kaart 7)?

A alleen voor Vlissingen

B alleen voor Zeeland

C alleen voor Nederland

D voor Nederland en België

281p

Een bedrijf dat containers laadt en lost wordt een stuwadoorsbedrijf genoemd.

Zo’n groot stuwadoorsbedrijf uit Antwerpen wil, als het plan doorgaat, het bedrijf

verplaatsen naar de nieuwe containerterminal bij Vlissingen.

Welk voordeel kan deze mogelijke containerterminal voor dit bedrijf hebben?

..........................................................................................................................................

291p

Voor welke Nederlandse haven kan deze mogelijke containerterminal een concurrent

worden?

..........................................................................................................................................

kaart 8

Het Amsterdamse havengebied

N E oordh o Z E Velsen-Noord lla n N d s k a n a a l D IIIJJJmmmuuuiiidddeeennn R O O Noordzeekanaal ZZZaaaaaannnssstttaaaddd N Haarlem Het IJ AAAmmmsssttteeerrrdddaaammm Legenda: 0 1,5 3 km havengebied weg spoorweg sluis

302p

Hieronder staan twee uitspraken over kaart 8.