bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo bb 2007, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

D D Open vragen Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

opgave 2Leefbaarheid en zorg in stedelijke en landelijke gebieden

foto 1 Een bouwvakker aan het werk in Maastricht
In de wijk Caberg, een oude wijk in Maastricht, is een bouwvakker bezig met woningverbetering. De woningen op foto 1 krijgen bijvoorbeeld nieuwe voordeuren en nieuwe kozijnen. Hoe wordt deze vorm van woningverbetering genoemd? A renovatie B sanering C verpaupering D verstedelijking
opgave als beeld van het examen
Uit tekst 1 blijkt dat de gemeente Rotterdam grote delen van deze wijken wil slopen. Vervolgens worden er dan nieuwe woningen gebouwd. → Hoe wordt deze vorm van stadsvernieuwing genoemd?…

Uit tekst 1 blijkt dat de gemeente Rotterdam grote delen van deze wijken wil slopen. Vervolgens worden er dan nieuwe woningen gebouwd. → Hoe wordt deze vorm van stadsvernieuwing genoemd? ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

Bij de behandeling van het thema Leefbaarheid in de aardrijkskundeles, bespreken de leerlingen tekst 1. Ze praten over het soort woningen en waar deze woningen staan. Welke leerling heeft gelijk? A Joop zegt: “Het zijn vooral koopwoningen aan de rand van de stad.” B Karel zegt: “Het zijn vooral…

Bij de behandeling van het thema Leefbaarheid in de aardrijkskundeles, bespreken de leerlingen tekst 1. Ze praten over het soort woningen en waar deze woningen staan. Welke leerling heeft gelijk? A Joop zegt: “Het zijn vooral koopwoningen aan de rand van de stad.” B Karel zegt: “Het zijn vooral koopwoningen dichtbij het centrum van de stad.” C Kim zegt: “Het zijn vooral huurwoningen dichtbij het centrum van de stad.” D Marieke zegt: “Het zijn vooral huurwoningen aan de rand van de stad.”

kaart 1 Utrecht en omgeving
opgave als beeld van het examen
Uit tekst 2 blijkt dat steeds meer mensen liever winkelen in middelgrote plaatsen. Een aantal mogelijke redenen daarvoor is: reden P: Het parkeren is goedkoper dan in de stad Utrecht. reden Q: De boodschappen zijn goedkoper dan in de stad Utrecht. reden R: De bereikbaarheid van de winkelcentra is…

Uit tekst 2 blijkt dat steeds meer mensen liever winkelen in middelgrote plaatsen. Een aantal mogelijke redenen daarvoor is: reden P: Het parkeren is goedkoper dan in de stad Utrecht. reden Q: De boodschappen zijn goedkoper dan in de stad Utrecht. reden R: De bereikbaarheid van de winkelcentra is beter dan in de stad Utrecht. reden S: De keuze in het winkelaanbod is groter dan in de stad Utrecht. Twee van deze redenen zijn juist. → Welke twee redenen waarom veel mensen in middelgrote plaatsen gaan winkelen, zijn juist? 1 ......................................................................................................................... ............................................................................................................................ 2 ......................................................................................................................... ............................................................................................................................

Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tekst 3. 1 Veel dorpswinkels moeten sluiten door de concurrentie van de grote supermarkten in de stad. 2 Veel dorpswinkels moeten sluiten door de verpaupering van de achterstandswijken op het platteland. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en…

Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tekst 3. 1 Veel dorpswinkels moeten sluiten door de concurrentie van de grote supermarkten in de stad. 2 Veel dorpswinkels moeten sluiten door de verpaupering van de achterstandswijken op het platteland. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 of deze uitspraak juist is of onjuist. uitspraak 1: juist / onjuist uitspraak 2: juist / onjuist

Naar aanleiding van tekst 3 zegt mevrouw Van de Kamp: “Het verdwijnen van de supermarkt is slecht voor de leefbaarheid in de dorpen. Het is vooral rampzalig voor een bepaalde groep bewoners die eigenlijk niet zonder winkel in het dorp kan." → Welke groep bewoners wordt hier bedoeld?…

Naar aanleiding van tekst 3 zegt mevrouw Van de Kamp: “Het verdwijnen van de supermarkt is slecht voor de leefbaarheid in de dorpen. Het is vooral rampzalig voor een bepaalde groep bewoners die eigenlijk niet zonder winkel in het dorp kan." → Welke groep bewoners wordt hier bedoeld? ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

diagram 1 Geboorten bij tieners naar land van herkomst en generatie, 2004 1.000 meisjes van 15-19 jaar
Welke meisjes van de eerste generatie lopen de meeste kans om tienermoeder te worden? A meisjes uit Turkije B meisjes uit Marokko C meisjes uit Suriname D meisjes uit de Nederlandse Antillen en Aruba
Onder welke groep allochtone meisjes is het verschil tussen het aantal geboorten bij tieners van de eerste generatie en de tweede generatie het kleinst? A meisjes uit Turkije B meisjes uit Marokko C meisjes uit Suriname D meisjes uit de Nederlandse Antillen en Aruba
tabel 1 Groei van het aantal inwoners in Nederland in de periode 2001 tot en met 2003   1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal totaal 2001 23.500 28.000 36.000 30.000 117.500 2002 18.000 17.500 30.000 20.000 85.500 2003 13.000 13.500 21.000 18.000 64.500
Waar zal de bevolkingsgroei in de periode 2001 tot en met 2003 zich vooral hebben voorgedaan? A in de stedelijke gebieden in het westen van Nederland B in de landelijke gebieden in het oosten van Nederland C in de stedelijke gebieden in het noorden van Nederland D in de landelijke gebieden in het…

Waar zal de bevolkingsgroei in de periode 2001 tot en met 2003 zich vooral hebben voorgedaan? A in de stedelijke gebieden in het westen van Nederland B in de landelijke gebieden in het oosten van Nederland C in de stedelijke gebieden in het noorden van Nederland D in de landelijke gebieden in het zuiden van Nederland

Tabel 1 gaat over de bevolkingsgroei in Nederland in de periode 2001 tot en met 2003. Er was in deze periode steeds één kwartaal waarin de bevolkingsgroei het grootst was. Welk kwartaal is dit? A eerste kwartaal B tweede kwartaal C derde kwartaal D vierde kwartaal
kaart 2 Levensverwachting bij de geboorte in een deel van de wereld, 2000 Legenda: levensverwachting
Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van kaart 2. 1 In Nederland en Turkije is de levensverwachting bij de geboorte even hoog. 2 De hoogte van de levensverwachting is een gevolg van de manier waarop de gezondheidszorg geregeld is. 3 In Marokko en Turkije is de levensverwachting bij de…

Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van kaart 2. 1 In Nederland en Turkije is de levensverwachting bij de geboorte even hoog. 2 De hoogte van de levensverwachting is een gevolg van de manier waarop de gezondheidszorg geregeld is. 3 In Marokko en Turkije is de levensverwachting bij de geboorte even hoog. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1, 2 en 3 of deze uitspraak juist is of onjuist. uitspraak 1: juist / onjuist uitspraak 2: juist / onjuist uitspraak 3: juist / onjuist

kaart 3 Kenia in Afrika
Kenia wordt vaak bedreigd door droogte waardoor de oogsten mislukken. Dan sterft ook het vee. Er dreigt dan een grote hongersnood voor de mensen in Kenia. Welke honger wordt hier bedoeld? A alleen kwalitatieve honger B alleen kwantitatieve honger C zowel kwalitatieve als kwantitatieve honger
In Nederland wonen Turken en Marokkanen. In hun landen van herkomst zijn de levensomstandigheden vaak anders dan in Nederland. Enkele kenmerken die betrekking hebben op de leefomstandigheden zijn: − aantal inwoners per arts − de zuigelingensterfte Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van…

In Nederland wonen Turken en Marokkanen. In hun landen van herkomst zijn de levensomstandigheden vaak anders dan in Nederland. Enkele kenmerken die betrekking hebben op de leefomstandigheden zijn: − aantal inwoners per arts − de zuigelingensterfte Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van deze kenmerken. 1 In Nederland is het aantal inwoners per arts groter dan het aantal inwoners per arts in Turkije en Marokko. 2 De zuigelingensterfte is in alle drie de landen ongeveer even groot. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 of deze uitspraak juist is of onjuist. uitspraak 1: juist / onjuist uitspraak 2: juist / onjuist

figuur 1 Bevolkingsdiagrammen diagram P diagram Q
Meneer Bulut bespreekt met de leerlingen de bevolkingsdiagrammen P, Q en R. Eén van bovenstaande bevolkingsdiagrammen hoort bij Turkije. Welk bevolkingsdiagram hoort bij Turkije? A diagram P B diagram Q C diagram R
kaart 4 Turkije Marmaris en Orhaniye
Mogelijke redenen waarom ze in Turkije een Nederlandse fysiotherapeut zoeken zijn: 1 Turkse fysiotherapeuten vestigen zich liever in het oosten van Turkije want daar wonen de meeste mensen en daar kunnen ze dus meer verdienen. 2 In het gebied rond Marmaris komen veel Nederlanders op vakantie en die…

Mogelijke redenen waarom ze in Turkije een Nederlandse fysiotherapeut zoeken zijn: 1 Turkse fysiotherapeuten vestigen zich liever in het oosten van Turkije want daar wonen de meeste mensen en daar kunnen ze dus meer verdienen. 2 In het gebied rond Marmaris komen veel Nederlanders op vakantie en die worden graag geholpen door een Nederlandse fysiotherapeut. 3 In Turkije worden geen fysiotherapeuten opgeleid. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1, 2 en 3 of deze reden juist is of onjuist. reden 1: juist / onjuist reden 2: juist / onjuist reden 3: juist / onjuist

opgave 3Migratie en de multiculturele samenleving

kaart 5 Vietnam in Azië
In tekst 5 staat dat Vu Phan een ‘succesallochtoon’ is. Wat wordt er bedoeld met een ‘succesallochtoon’? A Hij heeft een goedlopende zaak opgebouwd. B Zijn kinderen kunnen goed leren. C Zijn vrouw en kinderen wonen allemaal in Nederland.
diagram 2 Landen van herkomst van allochtonen in 1999 Ned. Antillen en Aruba 4% ............... 11% Belgi e 4% Marokko 9% ............... 11%
Diagram 2 laat de landen van herkomst zien van allochtonen in Nederland in 1999. In de legenda ontbreken de namen van twee landen. Welke twee landen moeten hier worden ingevuld? A Turkije en Vietnam B Suriname en Vietnam C Turkije en Australië D Suriname en Turkije
kaart 6 Enkele Nederlandse boeren in de Verenigde Staten
De laatste jaren verhuisde een aantal Nederlandse boeren naar de Verenigde Staten. Een voorbeeld daarvan is de familie Van Wezel, die naar de staat Ohio in de Verenigde Staten verhuisde. In dit gebied wonen al meer Nederlandse boeren. Hieronder staan drie uitspraken over migranten zoals de familie…

De laatste jaren verhuisde een aantal Nederlandse boeren naar de Verenigde Staten. Een voorbeeld daarvan is de familie Van Wezel, die naar de staat Ohio in de Verenigde Staten verhuisde. In dit gebied wonen al meer Nederlandse boeren. Hieronder staan drie uitspraken over migranten zoals de familie Van Wezel. 1 Voor de Verenigde Staten is hier sprake van emigratie. 2 Migranten als de familie Van Wezel gaan om economische redenen. 3 Migranten als de familie Van Wezel gaan om godsdienstige redenen. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1, 2 en 3 of deze uitspraak juist is of onjuist. uitspraak 1: juist / onjuist uitspraak 2: juist / onjuist uitspraak 3: juist / onjuist

diagram 3 Landen van herkomst van asielzoekers die in 1999 in Nederland binnenkwamen
Diagram 3 laat de landen van herkomst zien van asielzoekers in Nederland die in 1999 Nederland binnenkwamen. Deze asielzoekers hebben hun land verlaten vanwege 1 de oorlog. 2 het gebrek aan werk. 3 hun geloof. Eén van deze oorzaken van vertrek is echter geen reden om in Nederland als vluchteling…

Diagram 3 laat de landen van herkomst zien van asielzoekers in Nederland die in 1999 Nederland binnenkwamen. Deze asielzoekers hebben hun land verlaten vanwege 1 de oorlog. 2 het gebrek aan werk. 3 hun geloof. Eén van deze oorzaken van vertrek is echter geen reden om in Nederland als vluchteling erkend te worden. Welke reden is dit? A reden 1 B reden 2 C reden 3

In 1999 bedroeg het aantal asielzoekers in Nederland bijna 51.000. Dit aantal was in 2005 A gelijk. B groter. C kleiner.
tabel 2 Niet-Nederlanders naar land van herkomst, in de periode 1960-2000 (x 1000)
Tabel 2 laat de ontwikkeling zien van het aantal niet-Nederlanders naar land van herkomst in de periode 1960-2000. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van tabel 2. 1 Migranten uit Turkije en Marokko die in 1970 in Nederland waren, waren arbeidsmigranten. 2 Migranten uit Spanje waren…

Tabel 2 laat de ontwikkeling zien van het aantal niet-Nederlanders naar land van herkomst in de periode 1960-2000. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van tabel 2. 1 Migranten uit Turkije en Marokko die in 1970 in Nederland waren, waren arbeidsmigranten. 2 Migranten uit Spanje waren vooral asielzoekers. 3 Migranten uit voormalig Joegoslavië in 1990 en 2000 waren vooral oorlogsvluchtelingen. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1, 2 en 3 of deze uitspraak juist is of onjuist. uitspraak 1: juist / onjuist uitspraak 2: juist / onjuist uitspraak 3: juist / onjuist

diagram 4 De bevolkingssamenstelling van de vier grote steden samenstelling bevolking op 1 januari 2003, in allochtonen procenten: Turkije Suriname overig niet-westerse Marokko Antillen westerse allochtonen
Naar aanleiding van diagram 4 staan hieronder vier uitspraken: 1 Utrecht is de stad met het laagste percentage autochtonen. 2 Den Haag is de stad met het hoogste percentage westerse allochtonen. 3 Rotterdam is de stad met het hoogste percentage overig niet-westerse allochtonen. 4 In Amsterdam wonen…

Naar aanleiding van diagram 4 staan hieronder vier uitspraken: 1 Utrecht is de stad met het laagste percentage autochtonen. 2 Den Haag is de stad met het hoogste percentage westerse allochtonen. 3 Rotterdam is de stad met het hoogste percentage overig niet-westerse allochtonen. 4 In Amsterdam wonen meer allochtonen dan autochtonen. Welke uitspraak is juist? A uitspraak 1 B uitspraak 2 C uitspraak 3 D uitspraak 4

foto 3 Nederlands grootste hindoetempel opent deuren in Wijchen, provincie Gelderland
In Wijchen is voor de hindoegelovigen de eerste tempel in Nederland gebouwd. In Nederland hebben veel Surinamers het hindoegeloof. Wijchen is niet de meest voor de hand liggende plaats voor zo’n hindoetempel, als je uitgaat van de spreiding van de Surinamers over Nederland. Welke plaats op de kaart…

In Wijchen is voor de hindoegelovigen de eerste tempel in Nederland gebouwd. In Nederland hebben veel Surinamers het hindoegeloof. Wijchen is niet de meest voor de hand liggende plaats voor zo’n hindoetempel, als je uitgaat van de spreiding van de Surinamers over Nederland. Welke plaats op de kaart zou meer voor de hand hebben gelegen (zie kaart 7)? A Middelburg B Amsterdam C Leeuwarden D Maastricht

figuur 2 Een billboard langs de weg
Een billboard is een groot reclamebord langs de weg. Hierboven staat een voorbeeld van zo’n billboard in de stad Zwolle. De persoon op het billboard is geen fotomodel, maar een ‘echt’ persoon. Op dat bord staat: “Heette hij Frederik van der Stad dan had hij nu een job gehad.” Een job is een baan.…

Een billboard is een groot reclamebord langs de weg. Hierboven staat een voorbeeld van zo’n billboard in de stad Zwolle. De persoon op het billboard is geen fotomodel, maar een ‘echt’ persoon. Op dat bord staat: “Heette hij Frederik van der Stad dan had hij nu een job gehad.” Een job is een baan. Maar dat is niet het geval. → Welk probleem probeert men met dit billboard tegen te gaan? ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

foto’s 4 en 5 Twee foto’s van klassen van de Paul Krugerschool in Den Haag foto 4 foto 5 De foto’s 4 en 5 zijn gemaakt op de Paul Krugerschool in Den Haag. De ene foto is gemaakt van een klas in 1974 en de andere foto is gemaakt van een klas in 2001.
kaart 8 Den Haag, spreiding van allochtonen over de stadsdelen Legenda: Aantal allochtonen per stadsdeel, 1999 Scheveningen
Op de kaart staan zeven stadsdelen van Den Haag aangegeven. In welk stadsdeel zal de Paul Krugerschool waarschijnlijk te vinden zijn? A Centrum B Haagse Hout C Loosduinen D Scheveningen
Veel scholen in Nederland hebben ook zulke verschillen tussen foto’s van 30 jaar geleden en nu. Waar in Nederland zijn deze scholen te vinden? A alleen maar in de stedelijke gebieden B alleen maar in de landelijke gebieden C in heel Nederland
diagram 5 Diagrammen opleidingsniveau vrouwen tussen 15 en 65 jaar in procenten
In 2004 is een onderzoek gedaan naar het opleidingsniveau van vrouwen tussen 15 en 65 jaar. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van diagram 5. 1 Veel Turkse en Marokkaanse vrouwen die alleen maar de basisschool hebben gevolgd zullen waarschijnlijk van de eerste generatie zijn. 2 Bij de…

In 2004 is een onderzoek gedaan naar het opleidingsniveau van vrouwen tussen 15 en 65 jaar. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van diagram 5. 1 Veel Turkse en Marokkaanse vrouwen die alleen maar de basisschool hebben gevolgd zullen waarschijnlijk van de eerste generatie zijn. 2 Bij de Surinaamse vrouwen hebben minder vrouwen een MBO-opleiding gevolgd dan bij de Antilliaanse en Arubaanse vrouwen. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 of deze uitspraak juist is of onjuist. uitspraak 1: juist / onjuist uitspraak 2: juist / onjuist

In Nederland kunnen gemeenten een migrantenadviesraad oprichten. In de migrantenadviesraad zitten mensen die van allochtone afkomst zijn, bijvoorbeeld Turken en Marokkanen. Tijdens de vergadering moeten zij Nederlands spreken. Dat heeft de gemeenteraad besloten. Zo’n migrantenadviesraad kan de…

In Nederland kunnen gemeenten een migrantenadviesraad oprichten. In de migrantenadviesraad zitten mensen die van allochtone afkomst zijn, bijvoorbeeld Turken en Marokkanen. Tijdens de vergadering moeten zij Nederlands spreken. Dat heeft de gemeenteraad besloten. Zo’n migrantenadviesraad kan de gemeente advies geven over het integratiebeleid.

Ayden zegt: “In de migrantenadviesraad zitten mensen uit verschillende landen. Het is logisch dat er alleen Nederlands wordt gesproken.” Robin zegt: “De leden van de migrantenadviesraad moeten ook goed zijn ingeburgerd in Nederland om advies te kunnen geven.” Mirella zegt: “In de…

Ayden zegt: “In de migrantenadviesraad zitten mensen uit verschillende landen. Het is logisch dat er alleen Nederlands wordt gesproken.” Robin zegt: “De leden van de migrantenadviesraad moeten ook goed zijn ingeburgerd in Nederland om advies te kunnen geven.” Mirella zegt: “In de migrantenadviesraad moeten alleen maar allochtonen van de tweede generatie zitten.” → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1, 2 en 3 of deze uitspraak juist is of onjuist. 1 uitspraak van Ayden: juist / onjuist 2 uitspraak van Robin: juist / onjuist 3 uitspraak van Mirella: juist / onjuist

Jan, Iris en Monique uit klas 4 VMBO van het Florijn College uit Breda bespreken de tekst uit de krant met elkaar. Ze zijn het niet eens met elkaar over welke migrantenorganisaties deze sportdag georganiseerd hebben. Jan zegt: “Het zullen vooral Turkse en Marokkaanse organisaties zijn, want dat is…

Jan, Iris en Monique uit klas 4 VMBO van het Florijn College uit Breda bespreken de tekst uit de krant met elkaar. Ze zijn het niet eens met elkaar over welke migrantenorganisaties deze sportdag georganiseerd hebben. Jan zegt: “Het zullen vooral Turkse en Marokkaanse organisaties zijn, want dat is de grootste groep allochtonen in Nederland.” Iris zegt: “Het zullen vooral Surinaamse organisaties zijn, want de meeste Surinamers wonen in de provincie Noord-Brabant.” Monique zegt: “Het zullen vooral Chinese en Vietnamese organisaties zijn, want dat is de grootste groep allochtonen in Nederland.” Wie van de drie leerlingen heeft er gelijk? A Jan B Iris C Monique Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave als beeld van het examen
Een voorbeeld van een niet-westerse allochtoon is een A Duitser. B Belg. C Engelsman. D Marokkaan.
Veel niet-westerse allochtonen hebben geen koopwoning omdat A veel huizen in Nederland te klein zijn voor allochtonen om er in te wonen. B zij vaak lager betaalde banen hebben en dus te weinig geld om een huis te kunnen kopen. C ze hier maar tijdelijk zijn. Bronvermelding Een opsomming van de in…

Veel niet-westerse allochtonen hebben geen koopwoning omdat A veel huizen in Nederland te klein zijn voor allochtonen om er in te wonen. B zij vaak lager betaalde banen hebben en dus te weinig geld om een huis te kunnen kopen. C ze hier maar tijdelijk zijn. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.