bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo bb 2008, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

D D

opgave 2De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen

kaart 1 Nederland afbeelding 1 De Efteling
opgave als beeld van het examen
Tijdens het schooljaar hebben leerlingen van klas 4 VMBO verschillende attractieparken bezocht. Eén van die attractieparken is de Efteling (zie afbeelding 1). Waar op kaart 1 bevindt zich de Efteling? A op plaats 1 B op plaats 2 C op plaats 3
Attractieparken zoals de Efteling, zijn een duidelijk voorbeeld van A cultuurtoerisme. B dagrecreatie. C korte vakanties. D natuurtoerisme.
kaart 2 Overnachtingen in hotels en op campings in Frankrijk, 1999
Op kaart 2 is het aantal overnachtingen in hotels en op campings per km 2 aangegeven. → Geef aan waarom veel vakantiegangers de Provence bezoeken. 1 het grote aantal uren zonneschijn in dit deel van Frankrijk juist onjuist 2 de met sneeuw bedekte bergen in dit deel van Frankrijk juist onjuist 3 De…

Op kaart 2 is het aantal overnachtingen in hotels en op campings per km 2 aangegeven. → Geef aan waarom veel vakantiegangers de Provence bezoeken. 1 het grote aantal uren zonneschijn in dit deel van Frankrijk juist onjuist 2 de met sneeuw bedekte bergen in dit deel van Frankrijk juist onjuist 3 De Provence ligt aan de Middellandse Zee. juist onjuist

Opvallend is het grote aantal overnachtingen in de regio Ile de France (zie kaart 2). Parijs is verantwoordelijk voor dit grote aantal overnachtingen. De toeristen die in Parijs overnachten doen dit vooral … 1 … De vakantie van deze toeristen rekenen we tot … 2 … Wat moet er op de stippellijntjes…

Opvallend is het grote aantal overnachtingen in de regio Ile de France (zie kaart 2). Parijs is verantwoordelijk voor dit grote aantal overnachtingen. De toeristen die in Parijs overnachten doen dit vooral … 1 … De vakantie van deze toeristen rekenen we tot … 2 … Wat moet er op de stippellijntjes bij de nummers 1 en 2 worden ingevuld?   1 2 A in hotels natuurvakantie B op campings cultuurvakantie C in hotels cultuurvakantie D op campings natuurvakantie

kaart 3 Uitgaven aan internationaal toerisme per inwoner in 2003 uitgaven aan internationaal toerisme per inwoner, in euro s (2003) 0 <50 250 - 400 >1000 50 - 250 400 - 1000 geen gegevens
Kaart 3 gaat over de uitgaven aan internationaal toerisme per inwoner in euro’s in 2003. Naar aanleiding van kaart 3 doet meneer Bosch in de aardrijkskundeles drie uitspraken: 1 De meest welvarende landen in Europa geven het meest uit aan internationaal toerisme per inwoner in 2003. 2 De…

Kaart 3 gaat over de uitgaven aan internationaal toerisme per inwoner in euro’s in 2003. Naar aanleiding van kaart 3 doet meneer Bosch in de aardrijkskundeles drie uitspraken: 1 De meest welvarende landen in Europa geven het meest uit aan internationaal toerisme per inwoner in 2003. 2 De Noord-Europese landen geven meer uit aan internationaal toerisme per inwoner in 2003 dan de Zuid-Europese landen. 3 Nederlanders geven per inwoner in 2003 evenveel uit als Belgen. → Geef aan of deze uitspraken juist zijn of onjuist. uitspraak 1 juist onjuist uitspraak 2 juist onjuist uitspraak 3 juist onjuist

opgave als beeld van het examen
Rond 1960 gingen nog maar weinig Nederlanders met vakantie. De laatste jaren gaan steeds meer Nederlanders met vakantie. Ook gaan steeds meer Nederlanders meerdere keren per jaar met vakantie. Mogelijke redenen daarvoor zijn: 1 De mobiliteit is toegenomen. 2 De vrije tijd is toegenomen. 3 De…

Rond 1960 gingen nog maar weinig Nederlanders met vakantie. De laatste jaren gaan steeds meer Nederlanders met vakantie. Ook gaan steeds meer Nederlanders meerdere keren per jaar met vakantie. Mogelijke redenen daarvoor zijn: 1 De mobiliteit is toegenomen. 2 De vrije tijd is toegenomen. 3 De welvaart is toegenomen. 4 Vliegreizen zijn goedkoper geworden. 5 De hotels zijn in het hoogseizoen steeds goedkoper geworden. → Geef van bovenstaande juist onjuist redenen aan of ze juist zijn of onjuist. reden reden ½ reden reden ¾ reden 5

Hieronder staan vier verschillende activiteiten. → Geef in het schema met een kruisje aan waar dag- iedere activiteit korte bij hoort. lange 1 een activiteit weekend naar een vakantiehuisje in de Ardennen 2 een bezoek brengen aan pretpark 3 De vijf nachten Efteling naar een 4 vakantiebungalow…

Hieronder staan vier verschillende activiteiten. → Geef in het schema met een kruisje aan waar dag- iedere activiteit korte bij hoort. lange 1 een activiteit weekend naar een vakantiehuisje in de Ardennen 2 een bezoek brengen aan pretpark 3 De vijf nachten Efteling naar een 4 vakantiebungalow veertien dagen naar op een Ameland camping aan de Costa del Sol

We kennen verschillende soorten vakantiegangers, onder andere de massatoerist, de rugzaktoerist en de elitetoerist. De bovengenoemde vakantiegangers doen allemaal een uitspraak over hun vakantiegevoel. 1 Het is geweldig om iedere avond helemaal uit je dak te gaan in een van de vele leuke disco’s in…

We kennen verschillende soorten vakantiegangers, onder andere de massatoerist, de rugzaktoerist en de elitetoerist. De bovengenoemde vakantiegangers doen allemaal een uitspraak over hun vakantiegevoel. 1 Het is geweldig om iedere avond helemaal uit je dak te gaan in een van de vele leuke disco’s in de stad. 2 Het is genieten van de zon en zee en vooral van de luxe op het cruiseschip gedurende de reis. 3 Het is geweldig om door Australië te trekken. Welke uitspraak wordt gedaan door een rugzaktoerist? A uitspraak 1 B uitspraak 2 C uitspraak 3

foto 1 De blauwe ‘eco’ vlag
Op veel stranden in Europa en Zuid-Afrika wappert de blauwe ‘eco’ vlag zoals te zien is op foto 1. Op de stranden waar je deze vlag ziet is A de kwaliteit van het water in orde. B het strand sterk vervuild met afval. C het water sterk verontreinigd. D zwemmen niet toegestaan.
kaart 4 Aantal vakanties van Nederlanders in het buitenland, 2003
Op kaart 4 wordt het aantal vakanties van Nederlanders in het buitenland aangegeven in 2003. Hoeveel Nederlanders gingen er volgens de kaart naar Spanje met vakantie in 2003? A ongeveer 500.000 B ongeveer 1 miljoen C ongeveer 2 miljoen
Naar welk Europees land (zie kaart 4) gingen meer Nederlanders in de winter op vakantie dan in de zomer? A Duitsland B Griekenland C Oostenrijk D Spanje
kaart 5 De wereld
Ook Nederlanders gaan op vakantie naar bestemmingen buiten Europa. In ieder vakantiegebied vind je zowel natuur als cultuur. Maar naar sommige vakantiegebieden gaan Nederlanders vooral voor de natuur en naar andere vooral voor de cultuur. Naar welk gebied gaan Nederlandse toeristen vooral voor de…

Ook Nederlanders gaan op vakantie naar bestemmingen buiten Europa. In ieder vakantiegebied vind je zowel natuur als cultuur. Maar naar sommige vakantiegebieden gaan Nederlanders vooral voor de natuur en naar andere vooral voor de cultuur. Naar welk gebied gaan Nederlandse toeristen vooral voor de natuur? A Antarctica B Isla Margarita C Marokko D Thailand

kaart 6 Indonesië
Wat is de reden dat Nederlanders die Indonesië bezoeken, vaak kiezen voor een rondreis? A Indonesië bestaat alleen uit kleine eilanden. B Indonesië heeft veel verschillende culturen. C Indonesië heeft veel verschillende klimaten. D Indonesië kent grote verschillen in welvaart.
foto 2 Snowboarden in de Alpen
Het Alpengebied wordt ieder jaar opnieuw bezocht door miljoenen toeristen. Dat heeft gevolgen voor natuur en milieu, en vooral voor de mensen die er wonen. Hieronder staan vier mogelijke gevolgen. → Omcirkel bij elk gevolg of het een voordeel is of een nadeel. 1 meer erosie en meer lawines voordeel…

Het Alpengebied wordt ieder jaar opnieuw bezocht door miljoenen toeristen. Dat heeft gevolgen voor natuur en milieu, en vooral voor de mensen die er wonen. Hieronder staan vier mogelijke gevolgen. → Omcirkel bij elk gevolg of het een voordeel is of een nadeel. 1 meer erosie en meer lawines voordeel nadeel 2 Zeldzame planten zijn voor een deel verdwenen. voordeel nadeel 3 Het voorzieningenniveau in de dorpen is toegenomen. voordeel nadeel 4 milieuvervuiling door het verkeer voordeel nadeel

tekst 1 We willen warm, ver en exotisch
Op welk soort toeristen zal tekst 1 vooral betrekking hebben? A op cultuurtoeristen B op massatoeristen C op natuurtoeristen D op rugzaktoeristen
Toeristen willen warm, ver en exotisch. Vaak gaat dat niet samen met duurzaam toerisme. Hieronder staan vier maatregelen. → Omcirkel bij elke maatregel of deze wel of niet een bijdrage levert aan duurzaam toerisme. 1 kwetsbare natuurgebieden beschermen wel niet 2 de aanleg van een groot…

Toeristen willen warm, ver en exotisch. Vaak gaat dat niet samen met duurzaam toerisme. Hieronder staan vier maatregelen. → Omcirkel bij elke maatregel of deze wel of niet een bijdrage levert aan duurzaam toerisme. 1 kwetsbare natuurgebieden beschermen wel niet 2 de aanleg van een groot vakantiepark wel niet 3 toeristen stimuleren het openbaar vervoer te gebruiken wel niet 4 fietstaxi’s verbieden wel niet

opgave 3Omgaan met natuurlijk e hulpbronnen

figuur 1
De kringloop van het water
via winden van zee naar land 3 2 1 4 verdamping vanaf land neerslag op verdamping uit neerslag op land (direct en indirect via planten) zeeen en oceanen zeeen en oceanen afstroming via oppervlak 5 (rivieren en meren)…

via winden van zee naar land 3 2 1 4 verdamping vanaf land neerslag op verdamping uit neerslag op land (direct en indirect via planten) zeeen en oceanen zeeen en oceanen afstroming via oppervlak 5 (rivieren en meren) naar zee zee afstroming via het 6 grondwater naar zee

tekst 2
De kringloop van het water
Het water boven de zeeën en oceanen verdampt. Het water … 1 …en vormt dan wolken. Veel wolken drijven tegen … 2 … aan en laten hier hun neerslag in de vorm van regen en soms sneeuw vallen. Veel regen wordt door … 3 ……

Het water boven de zeeën en oceanen verdampt. Het water … 1 …en vormt dan wolken. Veel wolken drijven tegen … 2 … aan en laten hier hun neerslag in de vorm van regen en soms sneeuw vallen. Veel regen wordt door … 3 … afgevoerd. Een ander deel van het water zakt langzaam in de bodem en vormt zo … 4 ... Ten slotte komt dit water weer in de zee terecht en vormt zo de lange kringloop.

172p
In tekst 2 is op vier plaatsen de tekst niet ingevuld.
Wat moet er op deze vier plaatsen worden ingevuld?
Kies hierbij uit:
− het grondwater
− de bergen
− condenseert
− de rivieren
plaats 1.....................................................................................................
plaats 2.....................................................................................................
plaats 3.....................................................................................................
plaats 4.....................................................................................................
kaart 7
Nederland
Gelderland 0 30 60 km
181p
Er zijn een aantal manieren om ervoor te zorgen dat iedereen goed drinkwater
krijgt.
Vier daarvan zijn:
1 grondwater oppompen
2 uit zeewater zoet water maken
3 stuwmeren aanleggen in heuvelachtige gebieden
4 het aanleggen van spaarbekkens
Op welke manier wordt in Gelderland (zie kaart 7) het meeste drinkwater
gewonnen?
A op manier 1
B op manier 2
C op manier 3
D op manier 4
kaart 8
Het stroomgebied van de Maas en de Rijn
Legenda: grens rivier D u i t s l a n d NNeeddeerrllaanndd Belgie LLuuxxeemmbbuurrgg F r a n k r i j k Oostenrijk Zwitserland 0 75 150 km
191p
Peter, Michelle en Leila bekijken kaart 8 en hebben hierover de volgende
opmerkingen.
Peter zegt: “Het stroomgebied van de Maas is veel kleiner dat het stroomgebied
van de Rijn.”
Michelle zegt: “Het stroomgebied van de Rijn ligt voor het grootste deel in
Duitsland.”
Leila zegt: “De Maas is een gemengde rivier.”
Welke twee leerlingen hebben gelijk?
A Peter en Michelle
B Peter en Leila
C Leila en Michelle
kaart 9
figuur 2
Irrigatie op de Westelijke Jordaanoever Geïrrigeerde gebieden
Westelijke Jordaanoever Legenda: 0 25 50 km grens water
Joodse Palestijnen kolonisten 2,5% 10% 90% 97,5% 9000 ha 190.000 ha
202p
Op de Westelijke Jordaanoever wonen Joodse kolonisten en Palestijnen.
Zij gebruiken beiden irrigatiewater voor hun landbouwgewassen.
Figuur 2 laat het percentage geïrrigeerd gebied zien.
Bob, Mohammed en Esra kijken naar de figuur en bespreken deze tijdens de
aardrijkskundeles.
Bob zegt: “De Joodse kolonisten hebben 10% van hun land geïrrigeerd.”
Mohammed zegt: “De Palestijnen hebben 190.000 ha landbouwgrond, waarvan
maar 2,5% is geïrrigeerd.”
Esra zegt: “De Joodse kolonisten hebben meer landbouwgrond geïrrigeerd dan
de Palestijnen.”
Geef aan of deze drie uitspraken juist zijn of onjuist.
Bob juist onjuist Mohammed juist onjuist Esra juist onjuist
foto 3
Een golfterrein
foto 3 Een golfterrein
foto 4
Bevloeiing van een akker met de hand
foto 4 Bevloeiing van een akker met de hand
212p
Foto 3 is een foto van een golfterrein in de buurt van Madrid in Spanje.
De laatste jaren zijn de zomers hier heet en droog; gevolg is dat het mooie
groene golfterrein wel besproeid moet worden.
Er is hier sprake van een … 1 … waterprobleem.
Foto 4 laat zien dat in grote delen van India de irrigatie soms nog met de hand
gebeurt.
Er is hier sprake van een … 2 … waterprobleem.
Spanje lost het waterprobleem op door grote stuwdammen te bouwen en
stuwmeren aan te leggen. India heeft daarvoor niet de mogelijkheid.
Dit heeft te maken met het / de … 3 …van een land.
Wat moet er op de plaatsen 1, 2 en 3 worden ingevuld?
Omcirkel hieronder het juiste antwoord.
bij 1 kwalitatief kwantitatief bij 2 kwalitatief kwantitatief bij 3 welvaart welzijn
kaart 10
Waterproblemen
Sahelzone Australie 0 2250 4500 km
221p
Veel landen hebben te maken met waterproblemen.
Deze problemen kunnen in drie groepen worden ingedeeld.
1 te veel water: overlast
2 te weinig water: schaarste
3 te vuil water: verontreiniging
Met welk probleem heeft zowel de Sahelzone als Australië (zie kaart 10) vooral
te maken?
A met probleem 1
B met probleem 2
C met probleem 3
figuur 3
De Drieklovendam
figuur 3 De Drieklovendam
foto 5
foto 5
Peking C H I N A Gele Zee Nanjing Shanghai stuwmeer Wuhan Yichang Y a Drieklovendam n g tz e Hongkong 0 400 800 km
231p
De Drieklovendam in China is een vloek en een zegen voor dit land.
Joop zegt: “Met de vloek wordt bedoeld dat er duizenden mensen moeten
verhuizen, omdat door dit stuwmeer grote stukken land onder water komen te
staan.”
José zegt: “De zegen is dat er nu een grote waterkrachtcentrale komt, die zorgt
voor veel elektriciteit.”
Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist?
A alleen die van Joop
B alleen die van José
C van Joop en José
D van geen van beide
241p
Op foto 5 zie je een gedeelte van de stuwdam.
Welk gedeelte van de dam (zie figuur 3) staat op de foto afgebeeld?
A 1
B 2
C 3
D 4
diagram 1
Herkomst van het oppervlaktewater in Nederland
overige rivieren 2% 8% neerslag 25% ?
251p
In diagram 1 zie je waar het oppervlaktewater in Nederland vandaan komt.
Er zijn twee grote rivieren die heel veel water aanvoeren.
In het cirkeldiagram ontbreekt de naam van één rivier.
Welke rivier moet bij het vraagteken worden ingevuld?
A IJssel
B Maas
C Schelde
D Waal
foto 6
Een gierkar
foto 6 Een gierkar
262p
Op foto 6 zie je een oude manier van bemesten van het grasland die nu
verboden is.
Deze mest kon, als de boer er veel te veel van op het grasland verspreidde,
langzaam in de bodem terechtkomen. Het zorgt dan voor … 1 …
Als het ging regenen vlak nadat de boer het grasland bemest had, kwam er vaak
mest in de sloten terecht, dus in het … 2 …
Daarom worden er steeds strengere regels gesteld aan bemesting van het land.
Wat moet er op de plaatsen 1 en 2 worden ingevuld?
Omcirkel hieronder het juiste antwoord.
bij 1 vervuiling irrigatie bij 2 grondwater oppervlaktewater
foto 7
Het wassen van de auto
foto 7 Het wassen van de auto
271p
Herman en Josje wonen samen en hebben allebei een eigen auto.
Herman wast zijn auto elke twee weken voor de deur met de hand.
Dit kost hem ongeveer 150 liter water per wasbeurt.
Josje gaat iedere twee weken naar een wasstraat met een milieukeurmerk.
De buurman zegt dat de wasstraat van Josje beter is voor het milieu dan de
manier waarop Herman zijn auto wast.
De buurman geeft twee argumenten.
1 Het water van de wasstraat wordt telkens opnieuw gezuiverd en gebruikt.
2 Het vuil van de auto van Josje wordt niet op het riool geloosd, maar wordt
opgevangen en later netjes afgevoerd.
Wat is juist?
A alleen 1 is juist
B alleen 2 is juist
C 1 en 2 zijn juist
D 1 en 2 zijn onjuist
diagram 2
Het watergebruik per persoon in 1998 in Nederland
overig 8 liter voedselvoorbereiding bad 9 liter 2 liter afwas 6 liter douche 38 liter was 28 liter totaal 134 liter wastafel 4 liter toiletspoeling 39 liter
281p
Het totale verbruik in 1998 was 134 liter water per persoon per dag (zie
diagram 2). In 2006 was het waterverbruik nog maar 122 liter water per persoon
per dag.
Een besparing van 12 liter per persoon per dag. Dit is per jaar ruim 4000 liter!
Op welke manier zal er vooral op het waterverbruik bespaard zijn?
A bad- / douchegebruik en de afwas.
B bad- / douchegebruik en toiletspoeling
C toiletspoeling en de afwas
kaart 11
Waterschaarste in een deel van het Midden-Oosten
3174
1664 3880 55443344 1301 11667700 1719 Turkije Syrie Irak Iran Koeweit Jordanie Bahrein V.A.E. Katar Saudi-Arabie Oman Jemen 0 300 600 km
Legenda:
netto beschikbare hoeveelheid zoet water afkomstig uit
neerslag, (in m3), per persoon per jaar in 1995 en 2050
(geschat).
1000 = kritische hoeveelheid let op! de beschikbare hoeveelheid water binnen
grens
19952050 eenlandkanenormverschillen.
rivier
291p
Op kaart 11 staat de waterschaarste in een deel van het Midden-Oosten
weergegeven.
Welke uitspraak is juist?
A In Jordanië had men in 1995 voldoende water per persoon.
B In Jordanië heeft men in 2050 nog voldoende water per persoon.
C In Iran had men in 1995 voldoende water per persoon.
D In Iran heeft men in 2050 nog voldoende water per persoon.
301p
In welk land zal in 2050 zeker waterschaarste optreden (zie kaart 11)?
A Irak
B Koeweit
C Syrië
D Turkije
kaart 12
Stuwdammen in het Midden-Oosten
Turkije Iran Cyprus Syrie Irak Jordanie Israel Libie Egypte V.A.R. Saudi-Arabie Oman Nijl Jemen Sudan Legenda: 0 380 760 km stuwdam grens stuwdam (gepland) rivier
311p
Op kaart 12 van het Midden-Oosten zie je veel waterprojecten.
Alexia, Amalia en Ariane bekijken deze kaart tijdens de aardrijkskundeles van
mevrouw Teunissen en doen hierover de volgende uitspraken.
Alexia zegt: “In Saudi-Arabië kan men geen stuwdammen bouwen omdat het
land te arm is.”
Amalia zegt: “In Irak heeft men de meeste stuwdammen omdat er veel reliëf is.”
Ariane zegt: “In Egypte zijn er alleen stuwdammen in de Nijl.”
Welke leerling doet de juiste uitspraak?
A Alexia
B Amalia
C Ariane
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
kaart 13
Nederland
Q R P S 0 30 60 km
321p
In Nederland komen regelmatig droge zomers voor. De landbouwgewassen
kunnen hiervan veel schade ondervinden door verzilting.
Bij welke plaats op kaart 13 zal de schade door verzilting het grootst zijn?
A plaats P
B plaats Q
C plaats R
D plaats S
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.