bronnen

Eindexamen biologie vmbo bb 2007, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

D D Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

opgave 2Bloedplaatjes-armoede

figuur bij de opgave
11p
Sommige mensen hebben te weinig bloedplaatjes in hun bloed.
Dit wordt bloedplaatjes-armoede genoemd.
In de afbeelding zijn van gezond bloed drie verschillende bloeddeeltjes
weergegeven.
Welk bloeddeeltje stelt een bloedplaatje voor?
A bloeddeeltje P
B bloeddeeltje Q
C bloeddeeltje R
21p
Wat is het gevolg van bloedplaatjes-armoede?
A een vermindering van de bloedstolling
B een vermindering van het vervoer van warmte
C een vermindering van het vervoer van zuurstof

opgave 3Drie katten

31p
Hannah heeft drie katten: twee vrouwtjes en een mannetje.
Deze dieren gaan regelmatig naar buiten.
Om te voorkomen dat er jonge katjes komen, wil ze één of meer katten laten
steriliseren.
Welk dier moet gesteriliseerd worden om er zeker van te zijn dat bij Hannah
thuis de katten geen jonge katjes krijgen?
A de mannetjes-kat
B één van de vrouwtjes-katten
C beide vrouwtjes-katten

opgave 4Een merel

In de afbeelding is een merel te zien die een regenworm vangt.
41p
Als we over een merel praten, hebben we het dan over een cel, een weefsel of
een organisme?
A over een cel
B over een weefsel
C over een organisme
52p
Bij het eten neemt de merel stoffen op en verandert deze in andere stoffen.
Stoffen veranderen in andere stoffen is een levenskenmerk.
Noem twee andere levenskenmerken dan stoffen veranderen in andere
stoffen.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................

opgave 5Botten in de rug

De afbeelding geeft een deel van de rug-kant van een skelet weer.
figuur bij de opgave
62p
Wat is de naam van bot P en van bot Q?
bot P...................................................................................................................
bot Q...................................................................................................................
71p
In de afbeelding is ook een rib aangegeven.
Ribben zijn betrokken bij het bewegen van de borstkas.
Hebben ribben ook een taak bij het beschermen van organen? En hebben
ribben een taak bij het vormgeven van het lichaam?
A alleen bij het beschermen van organen
B alleen bij het vormgeven van het lichaam
C zowel bij het beschermen van organen als bij het vormgeven van het
lichaam

opgave 6Vitamines

81p
In de tabel is te zien in welke voedingsmiddelen bepaalde vitamines voorkomen.
vitamine komt voor in B2 groene bladgroenten, koolsoorten, vlees, zuivelproducten, eieren B12 vlees, vis, eieren, zuivel C fruit, groenten, aardappelen E plantaardige olie, noten, volkoren producten, eieren, groene groenten
Sommige mensen willen geen vlees of andere dierlijke producten eten.
Ze eten dan wel plantaardige producten.
Van welke vitamine ontstaat bij zulke mensen vooral een tekort?
A vitamine B2
B vitamine B12
C vitamine C
D vitamine E
91p
In de afbeelding hieronder is een tabel weergegeven met de aanbevolen
dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor een aantal vitaminen.
Ook is een deel van de voedingsmiddelentabel te zien.
soort vitamine ADH (mg) vitamine A 0,8 vitamine B1 1,4 vitamine B2 1,6 vitamine B3 0,0 vitamine B6 2,0 vitamine B12 0,0 vitamine C 60 vitamine D 0,005 vitamine E 10
soort fruit gewicht (g) energie (kJ) eiwit (g) kool- hydraat (g) vet (g) ijzer (mg) vitamine B1 (mg) vitamine B2 (mg) vitamine C (mg) appel 100 170 0 10 0 0,2 0,02 0,03 10 banaan 100 390 1 22 0 0,5 0,10 0,05 10 sinaasappel 100 180 0 10 0 0,3 0,06 0,03 50
Suzanne eet op een dag drie appels. Elke appel weegt 100 gram.
Hoeveel vitamine C leveren deze drie appels?
A minder dan de ADH
B de ADH
C meer dan de ADH

opgave 7Kunst-knie

101p
Soms wordt een gewricht vervangen door een kunst-gewricht.
Dit kan nodig zijn als iemand een ongeluk heeft gehad, of na bepaalde ziekten.
In de afbeelding zijn drie soorten kunst-gewrichten te zien.
De vergroting is verschillend.
tekening 1 tekening 2 tekening 3
Welke tekening geeft een kunst-knie weer?
A tekening 1
B tekening 2
C tekening 3

opgave 8Jicht

Jicht is een pijnlijke ziekte. Het wordt veroorzaakt door kristallen van urine-zuur. Deze kristallen zetten zich af op het kraakbeen van de gewrichten. Jicht komt veel voor in de grote teen. gewricht in de grote teen
111p
Welk soort gewricht is het teengewricht?
A een kogelgewricht
B een rolgewricht
C een scharniergewricht
121p
Een patiënt die jicht heeft, moet veel drinken.
De kristallen kunnen dan oplossen en worden uitgescheiden.
Via welke organen verlaat het urine-zuur het lichaam?
A via de longen
B via de nieren
C via delen van de huid

opgave 9Een andere bot-vorm

131p
Bij een bepaalde ziekte krijgen sommige botten een andere vorm.
In de afbeelding is onder andere zo’n bot weergegeven.
figuur bij de opgave
Wat is de naam van bot P?
A handwortelbeentje
B middenhandsbeentje
C vingerkootje

opgave 10Spieren in het lichaam

Drie spieren in het lichaam zijn: de hartspier, de kuitspier en de maagportier.
141p
De drie spieren hebben elk een eigen taak.
Zet een streep tussen de naam van de spier en de bijbehorende taak.
√(hartspier) √(bewegen van de voet)
√(kuitspier) √(voedsel doorlaten)
√(maagportier) √(bloed door lichaam pompen)
151p
In de afbeelding is een deel van het spierstelsel weergegeven.
figuur bij de opgave
Welke spier is in de afbeelding te zien?
A de hartspier
B de maagportier
C een kuitspier
161p
Sommige spieren in het lichaam hebben aan hun uiteinden een pees.
Noem een functie van de pees.
............................................................................................................................

opgave 11Bijbal

171p
Bij mannen die een prostaat-ontsteking hebben, komt vaak ook een ontsteking
van de bijbal voor.
Dit komt doordat bacteriën dan via deel P de bijbal bereiken (zie de afbeelding).
pprroosstataaat t PP bbijibjbaal l
Wat is de naam van deel P?
........................................................................................................................................
181p
Door zo’n ontsteking vermindert de werking van de bijbal.
Wat is de taak van de bijbal?
A de productie van vocht met voedingsstoffen voor zaadcellen
B de productie van zaadcellen
C de tijdelijke opslag van zaadcellen

opgave 12Gaatje in een kies

opgave als beeld van het examen
In de afbeelding is onder andere een gaatje in een kies te zien. Drie delen van een kies zijn: het glazuur, het tandbeen en de zenuw. → Geef hieronder met een kruisje aan welke van deze delen in de zieke kies zijn aangetast. het glazuur is wel aangetast het/de zenuw tandbeen

opgave 13Bloed in het hart

In de afbeelding is onder andere een doorsnede van het hart weergegeven.
201p
Bloed bevat onder andere zuurstof.
In de afbeelding zijn de plaatsen P en Q in het hart aangegeven.
Is er een verschil in hoeveelheid zuurstof in het bloed op deze twee plaatsen?
A Nee
B Ja, bloed op plaats P bevat meer zuurstof dan bloed op plaats Q.
C Ja, bloed op plaats Q bevat meer zuurstof dan bloed op plaats P.
211p
In de afbeelding zijn met de letter R bepaalde kleppen in het hart aangegeven.
Wat is de taak van deze kleppen?
A Deze kleppen verhinderen dat bloed naar de boezems terugstroomt.
B Deze kleppen verhinderen dat bloed naar de kamers terugstroomt.
C Deze kleppen verhinderen dat bloed naar de slagaders terugstroomt.

opgave 14Twaalfvingerige darm

221p
De twaalfvingerige darm is een belangrijk deel van het verteringsstelsel.
Wordt in de twaalfvingerige darm voedsel met gal gemengd? En wordt daar
voedsel met speeksel gemengd?
A Daar wordt alleen voedsel met gal gemengd.
B Daar wordt alleen voedsel met speeksel gemengd.
C Daar wordt zowel voedsel met gal als met speeksel gemengd.
231p
Kan zich in de twaalfvingerige darm onverteerd voedsel bevinden?
En kan zich daar verteerd voedsel bevinden?
A alleen onverteerd voedsel
B alleen verteerd voedsel
C zowel onverteerd als verteerd voedsel

opgave 15Listeria

Listeria is de naam van een bacterie die ernstige darminfecties kan veroorzaken. Omdat deze bacteriesoort bijna overal in de natuur voorkomt, kan ze makkelijk in voedsel terechtkomen.
241p
In de afbeelding zijn drie typen cellen weergegeven.
figuur bij de opgave
Welke letter geeft bacterie-cellen weer?
A letter P
B letter Q
C letter R
251p
Listeria kan ziekte veroorzaken bij mensen met een verzwakte afweer.
Ook mensen die medicijnen gebruiken om de productie van maagzuur te
remmen, hebben een verhoogde kans op zo’n infectie.
Leg uit waardoor de kans op een darminfectie door Listeria groter wordt, als
de productie van maagzuur wordt geremd.
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
261p
Als Listeria-bacteriën met voedsel in de dunne darm terechtkomen, dringen ze
het darmslijmvlies binnen. Vanuit de darmwand gaan ze daarna via bloedvat P
naar andere organen, zoals de lever.
lever P dunne darm
Wat is de naam van bloedvat P?
............................................................................................................................

opgave 16In verwachting

271p
Marlies is in verwachting.
Vindt tijdens de zwangerschap regelmatig menstruatie plaats? En vindt tijdens
de zwangerschap regelmatig ovulatie plaats?
A geen van beide
B alleen menstruatie
C alleen ovulatie
D zowel menstruatie als ovulatie
281p
Aan het eind van de zwangerschap verliest Marlies ineens al het vruchtwater.
Welk gevolg heeft dit voor de baby?
A De baby is minder beschermd tegen schokken en stoten.
B De baby krijgt een lagere temperatuur.
C De baby krijgt minder zuurstof.

opgave 17Bieslook

Bieslook is een plant.
De bladeren van bieslook worden bij het eten als keukenkruid gebruikt.
De bloemen van bieslook zijn paars.
De plant is familie van de ui.
Maar een bieslookplant is kleiner dan een uienplant.
In de afbeelding zijn beide planten weergegeven.
bieslook ui
291p
Kan bieslook zich geslachtelijk voortplanten? En kan bieslook zich
ongeslachtelijk voortplanten?
A alleen geslachtelijk
B alleen ongeslachtelijk
C zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk
301p
In de afbeelding zijn verschillende stadia in de ontwikkeling van bieslook
weergegeven.
figuur bij de opgave
De tekeningen staan niet in de juiste volgorde.
Wat is de juiste volgorde van de levensloop in de tekeningen?
A 1-2-4-3
B 1-4-2-3
C 1-4-3-2

opgave 18Twix

Er zijn verschillende soorten tussendoortjes. Eén daarvan is Twix. Sommige mensen gebruiken tussendoortjes om snel energie binnen te krijgen. Andere mensen vinden tussendoortjes ongezond. In de tabel is onder andere…

Er zijn verschillende soorten tussendoortjes. Eén daarvan is Twix. Sommige mensen gebruiken tussendoortjes om snel energie binnen te krijgen. Andere mensen vinden tussendoortjes ongezond. In de tabel is onder andere de samenstelling van Twix weergegeven. voedingsstof per 100 gram eiwitten 4,6 gram Dit product bevat onder andere zout, hazelnoot, tarwemeel, koolhydraten 64,5 gram cacaoboter en melkpoeder. Twix bevat 2055 kJ per vetten 23,8 gram 100 gram.

311p
Welk ingrediënt levert veel vet in Twix?
A cacaoboter
B tarwemeel
C zout
321p
Twix kan worden ingedeeld in het vak “brood, granen en aardappelen” van de
Schijf van Vijf.
Door welke voedingsstof kan dit?
A door eiwit
B door koolhydraten
C door vet

opgave 19Orgaanstelsels

332p
In de afbeelding zijn delen van verschillende orgaanstelsels weergegeven.
figuur bij de opgave
Geef de naam van twee orgaanstelsels waarvan delen in de afbeelding te
zien zijn.
1.....................................................................................................................................
2.....................................................................................................................................

opgave 20Menstruatiepijn

341p
De menstruatiecyclus wordt geregeld door een ingewikkeld samenspel van
hormonen.
Tijdens de menstruatie trekt de baarmoeder zich regelmatig samen.
Dat samentrekken kan pijn geven.
Het is vergelijkbaar met het samentrekken bij de geboorteweeën.
Noem een functie van het samentrekken van de baarmoeder tijdens de
menstruatie.
........................................................................................................................................
............................................................................................................................

opgave 21Bronchitis

Er zijn verschillende ziekten die invloed hebben op het ademhalen. Een voorbeeld hiervan is bronchitis.
351p
Bij een onderzoek naar het vóórkomen van enkele van zulke ziekten, werden de
volgende resultaten gevonden.
  astma bronchitis mannen 4 personen 6 personen vrouwen 4 personen 5 personen
Maak met deze gegevens het onderstaande staafdiagram af.
8 aantal 7 6 5 4 3 2 1 0 mannen vrouwen mannen vrouwen astma bronchitis
Bronchitis is een ziekte van het slijmvlies dat de binnenkant van de luchtwegen bedekt. Er wordt dan veel slijm gemaakt. Bij een gezond mens wordt het slijm door trilhaarcellen naar de mond getransporteerd. Iemand…

Bronchitis is een ziekte van het slijmvlies dat de binnenkant van de luchtwegen bedekt. Er wordt dan veel slijm gemaakt. Bij een gezond mens wordt het slijm door trilhaarcellen naar de mond getransporteerd. Iemand met bronchitis raakt dit slijm moeilijk kwijt.

361p
Leg uit waardoor bij bronchitis dit verwijderen van slijm niet goed lukt.
............................................................................................................................
............................................................................................................................
371p
Als er teveel slijm in de luchtwegen komt,
A kan iemand beter zuurstof opnemen.
B kan iemand slechter zuurstof opnemen.
C heeft dit geen invloed op de zuurstofopname.

opgave 22Uitscheiding

382p
Het grootste deel van je lichaam bestaat uit water.
Dit water raak je op verschillende manieren kwijt.
Eén manier is door te plassen.
Noem nog twee manieren waarop je water verliest uit je lichaam.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
391p
Urine wordt niet op dezelfde plek in het lichaam opgeslagen als waar het werd
gevormd.
In welk orgaan wordt urine opgeslagen?
............................................................................................................................