bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2007, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

D D

opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat

cartoon 1 bron: http://joriso.nl
Leg uit dat de doodstraf die je ziet uitgebeeld in cartoon 1 voor Nederland tijdgebonden is. Doe het zo: De straf is voor Nederland tijdgebonden, want ............................................................................................................................…

Leg uit dat de doodstraf die je ziet uitgebeeld in cartoon 1 voor Nederland tijdgebonden is. Doe het zo: De straf is voor Nederland tijdgebonden, want ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

tekst 1 bron: NRC Handelsblad van 29 april 2005
Wie heeft er in de tekst rekening gehouden met de leeftijd van de dader? A de griffier B de officier van justitie C de rechter D de reclassering tekst 2 naar: Het AD/Utrecht van 8 september 2005
Uit onderzoek blijkt dat er een aantal redenen is waarom het gedrag uit de tekst voorkomt. → Noem een reden waarom de jongens uit tekst 2 tot hun daad zouden kunnen zijn gekomen. Doe het zo: Een reden is…

Uit onderzoek blijkt dat er een aantal redenen is waarom het gedrag uit de tekst voorkomt. → Noem een reden waarom de jongens uit tekst 2 tot hun daad zouden kunnen zijn gekomen. Doe het zo: Een reden is ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

bron: de Volkskrant van 10 juni 2005
Jan P. was havenarbeider en is in de WIA terechtgekomen. Hij heeft twee straathonden uit het asiel opgenomen en zorgt zo goed mogelijk voor ze. Hij houdt van zijn dieren. Hij heeft een dwangbevel van de gemeentelijke belastingdienst gekregen dat hij per direct de hondenbelasting moet betalen. Hij…

Jan P. was havenarbeider en is in de WIA terechtgekomen. Hij heeft twee straathonden uit het asiel opgenomen en zorgt zo goed mogelijk voor ze. Hij houdt van zijn dieren. Hij heeft een dwangbevel van de gemeentelijke belastingdienst gekregen dat hij per direct de hondenbelasting moet betalen. Hij heeft dit nog steeds niet gedaan. Hij wordt voor de rechter gedaagd en moet voorkomen. Voor welke rechter moet Jan verschijnen? A de afdeling kanton van de rechtbank B de Hoge Raad C het gerechtshof tekst 4 bron: de Volkskrant van 8 april 2005

Deze man uit tekst 4 heeft voor zover bekend niets gestolen of iets vernield. Toch hebben zijn daden gevolgen op immaterieel gebied. Mensen kunnen bijvoorbeeld verontwaardigd zijn over zijn gedrag. Noem nog een immaterieel gevolg van het gedrag van de man uit de tekst. Doe het zo en vul aan: → Een…

Deze man uit tekst 4 heeft voor zover bekend niets gestolen of iets vernield. Toch hebben zijn daden gevolgen op immaterieel gebied. Mensen kunnen bijvoorbeeld verontwaardigd zijn over zijn gedrag. Noem nog een immaterieel gevolg van het gedrag van de man uit de tekst. Doe het zo en vul aan: → Een immaterieel gevolg van de daden van de man is volgens mij ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

tekst 5 bron: Het Algemeen Dagblad van 14 februari 2005
Welke instantie of personen moet(en) eigenlijk de begeleiding van ex-gedetineerden op zich nemen? (zie tekst 5) A de politiebonden B de reclassering C hun advocaten tekst 6 bron: de Volkskrant van 28 juni 2005
De verdachte uit tekst 6 is 17 jaar oud. Welk bijzonder recht heeft hij als 17-jarige? A Hij heeft recht op een advocaat. B Hij kan helemaal niet strafrechtelijk worden vervolgd, want hij is te jong. C Zijn rechtszitting is niet openbaar.
Wat gebeurt er als de veroordeelde uit tekst 6 inderdaad tbs krijgt? A Hij moet een boete betalen en smartengeld geven aan het slachtoffer. B Hij moet na zijn celstraf een taakstraf uitvoeren. C Hij wordt opgenomen in een psychiatrisch behandelcentrum. D Hij wordt uitgewezen naar zijn geboorteland.
Deze zaak werd behandeld door het gerechtshof in Leeuwarden. Welke van de volgende conclusies is dan juist? A De Minister van Justitie heeft zich met deze zaak bemoeid. B Dit moet een hoger beroep zijn van een eerdere rechtszaak. C Het Openbaar Ministerie neemt het niet hoog op, anders zou de Hoge…

Deze zaak werd behandeld door het gerechtshof in Leeuwarden. Welke van de volgende conclusies is dan juist? A De Minister van Justitie heeft zich met deze zaak bemoeid. B Dit moet een hoger beroep zijn van een eerdere rechtszaak. C Het Openbaar Ministerie neemt het niet hoog op, anders zou de Hoge Raad deze zaak wel behandelen.

opgave als beeld van het examen
In het verleden is er onderzoek gedaan naar het ontstaan van crimineel gedrag. Naar aanleiding van deze verschillende onderzoeken is een aantal theorieën ontstaan. → Welke uitspraken naar aanleiding van deze theorieën zijn juist? Zet bij elk van de volgende beweringen een kruisje in de juiste…

In het verleden is er onderzoek gedaan naar het ontstaan van crimineel gedrag. Naar aanleiding van deze verschillende onderzoeken is een aantal theorieën ontstaan. → Welke uitspraken naar aanleiding van deze theorieën zijn juist? Zet bij elk van de volgende beweringen een kruisje in de juiste kolom. Een kind dat opgroeit in armoede wordt iemand met tekst 7 bron: NRC Handelsblad van 30 maart 2005

Welk doel heeft de rechtbank om de man uit tekst 7 te veroordelen tot tbs? A Deze voorwaardelijke straf helpt de man zijn leven weer op te bouwen. B Het beveiligen van de maatschappij tegen een gevaarlijke man. C Het is een vergelding vanwege het neersteken van een onschuldige buschauffeur.
tekst 8 bron: De Telegraaf van 28 juni 2005
Er staan wel eens meer van dit soort berichtjes in de krant. Van wat voor soort criminaliteit is er sprake in tekst 8? A georganiseerde criminaliteit B kleine of veel voorkomende criminaliteit C witte boordencriminaliteit D zware criminaliteit
Tijdens de behandeling van het thema criminaliteit en rechtsstaat vraagt de leraar aan zijn leerlingen om een aantal stellingen over dit onderwerp op het bord te schrijven. Hierna volgen vier van de opgeschreven stellingen. → Zijn de volgende stellingen juist of onjuist? Zet bij elk van de volgende…

Tijdens de behandeling van het thema criminaliteit en rechtsstaat vraagt de leraar aan zijn leerlingen om een aantal stellingen over dit onderwerp op het bord te schrijven. Hierna volgen vier van de opgeschreven stellingen. → Zijn de volgende stellingen juist of onjuist? Zet bij elk van de volgende beweringen een kruisje in de juiste kolom. Jongens komen meer in aanraking met de politie dan/Een meisjes. rechter moet rekening houden met de

cartoon 2 bron: Tom Janssen in Keesings Maatschappijleer Bundel, 1996
Waarop heeft de advocaat van de oude vrouw zich beroepen? A noodweer B ontoerekeningsvatbaarheid C overmacht
tabel 1 Bijstandsuitkeringen woonbuurten Capelle aan den IJssel uitkering 60 50 40 30 20 10 0 n b u u r t - W e s t s b u u r t g - O o s t n b u u r t n b u u r t W e s t e e g e r e e e t i o e l d n w il d n w u w u kk n a e h v e c h v e e e o l sc i Z e r a S G r a M M F a s - G s -
Welke conclusie is juist naar aanleiding van tabel 1? In Capelle aan den IJssel A is het inkomen evenwichtig over de wijken verdeeld. B zijn alle wijken vergelijkbaar met elkaar. C zijn er rijke en arme wijken.
Het gebeurt regelmatig dat er cijfers over de criminaliteit in Nederland worden gepubliceerd. In een klassengesprek wordt hierover gepraat. Een aantal opmerkingen staat hier onder. 1 Niet alle misdrijven worden bij de politie gemeld. 2 Fraude komt vooral voor bij lagere sociaaleconomische groepen.…

Het gebeurt regelmatig dat er cijfers over de criminaliteit in Nederland worden gepubliceerd. In een klassengesprek wordt hierover gepraat. Een aantal opmerkingen staat hier onder. 1 Niet alle misdrijven worden bij de politie gemeld. 2 Fraude komt vooral voor bij lagere sociaaleconomische groepen. 3 Geweldsmisdrijven worden meer gepleegd door meisjes dan door jongens. Welke van de drie uitspraken is juist? A 1 B 2 C 3

afbeelding 1 bron: politie Amsterdam Amstelland
In de afbeeldingen 1 en 2 zie je vier belangrijke personen in het strafproces. De politie, de advocaat, de rechter en de verdachte. Er is altijd een vijfde persoon bij betrokken. → Welke persoon mis je en moet op de plaats van het vraagteken komen en schrijf een van zijn taken op. Doe het zo: Ik…

In de afbeeldingen 1 en 2 zie je vier belangrijke personen in het strafproces. De politie, de advocaat, de rechter en de verdachte. Er is altijd een vijfde persoon bij betrokken. → Welke persoon mis je en moet op de plaats van het vraagteken komen en schrijf een van zijn taken op. Doe het zo: Ik mis ............................................................................................................................ en een van zijn taken is ............................................................................................................................

tekst 9 naar: Het Gezinsblad van 30 maart 2005
Welke taak van de politie herken je in de gebeurtenis van tekst 9? A hulpverlening van personen in nood B opsporing van strafbare feiten C preventie van misdrijven tabel 2 Aangiften van misdrijven bij de Spoorwegpolitie bron: de Volkskrant van 7 april 2005
Tabel 2 verscheen in de Volkskrant. Er stond een artikeltje bij. Wat was de kop boven het artikeltje? A Bedreigingen spoorwegpersoneel afgenomen. B Minder straatroven en zakkenrollerij op stations. C Spoorwegpolitie niet geschikt voor haar werk. D Straatroof en zakkenrollerij op stations neemt…

Tabel 2 verscheen in de Volkskrant. Er stond een artikeltje bij. Wat was de kop boven het artikeltje? A Bedreigingen spoorwegpersoneel afgenomen. B Minder straatroven en zakkenrollerij op stations. C Spoorwegpolitie niet geschikt voor haar werk. D Straatroof en zakkenrollerij op stations neemt sterk toe.

grafiek 1 bron: de Volkskrant van 28 mei 2003 Bekijk grafiek 1.
Welke conclusie naar aanleiding van grafiek 1 is juist? A Bijna alle oudere mannen worden vermoord. B Een 10-jarige heeft de grootste kans om vermoord te worden. C Er worden meer vrouwen tussen 20 en 30 jaar vermoord dan mannen. D Mannen worden vaker vermoord dan vrouwen.

opgave 3Politiek en beleid

opgave als beeld van het examen
Nederland is een parlementaire democratie en deze heeft een aantal kenmerken. Er volgt nu een tweetal uitspraken. → Geef aan of die juist of onjuist zijn. Zet bij elk van de volgende beweringen een kruisje in de juiste kolom. De volksvertegenwoordiging kan ter worden geroepen door het kabinet. De…

Nederland is een parlementaire democratie en deze heeft een aantal kenmerken. Er volgt nu een tweetal uitspraken. → Geef aan of die juist of onjuist zijn. Zet bij elk van de volgende beweringen een kruisje in de juiste kolom. De volksvertegenwoordiging kan ter worden geroepen door het kabinet. De politieke macht ligt namens de burgers kabinet.

cartoon 3 bron: Jos Collignon in de Volkskrant van 30 april 2005
In cartoon 3 zie je koningin Beatrix voor in de auto en minister-president Jan Peter Balkenende achterin aan het stuur in het kinderzitje. Waarom klopt de cartoon? De cartoon klopt, want A de koningin bepaalt het beleid voor de regering. B de koningin heeft de macht in Nederland. C de ministers…

In cartoon 3 zie je koningin Beatrix voor in de auto en minister-president Jan Peter Balkenende achterin aan het stuur in het kinderzitje. Waarom klopt de cartoon? De cartoon klopt, want A de koningin bepaalt het beleid voor de regering. B de koningin heeft de macht in Nederland. C de ministers zijn verantwoordelijk voor de daden van de koningin. tekst 10 naar: De Telegraaf van 10 augustus 2005

Welke partijen hebben het ‘paasakkoord’ uit tekst 10 gesloten? A alle partijen uit de Tweede Kamer B de coalitiepartijen C de oppositiepartijen
tekst 11 bron: NRC Handelsblad van 25 april 2005
De Waddenvereniging uit tekst 11 is een voorbeeld van een A belangengroep. B onderdeel van het parlement. C politieke partij. tekst 12 naar: een gesprek van twee meisjes op 4 oktober 2005
Je kunt bij maatschappijleer op verschillende manieren naar problemen kijken. Zo ook naar de vragen die de meisjes uit tekst 12 hebben. Vanuit welke zienswijze kunnen de vragen uit de tekst beantwoord worden? A de politiek-juridische B de sociaal-culturele C de sociaal-economische
tekst 13 naar: De Telegraaf van 6 april 2004
Welk doel wil men bereiken met het aannemen van het voorstel uit tekst 13? A De kloof tussen burgers en politiek vergroten. B De kloof tussen burgers en politiek verkleinen. C De macht van de koningin verminderen. D De macht van het parlement verkleinen. tekst 14 naar: Het Algemeen Dagblad van 6…

Welk doel wil men bereiken met het aannemen van het voorstel uit tekst 13? A De kloof tussen burgers en politiek vergroten. B De kloof tussen burgers en politiek verkleinen. C De macht van de koningin verminderen. D De macht van het parlement verkleinen. tekst 14 naar: Het Algemeen Dagblad van 6 augustus 2005

Kim Jong-il is een bijzonder mens. Welke conclusie naar aanleiding van tekst 14 is juist? Kim Jong-il A geeft leiding aan een democratisch gekozen regering. B heeft vergelijkbare macht als koningin Beatrix. C is een typisch voorbeeld van een dictator.
tekst 15 naar: Sp!ts van 28 juni 2005
De minister gaat er inderdaad naar kijken en komt daarna met een compromisvoorstel. Wat gaat de minister nu waarschijnlijk doen? De minister A laat de regeling zoals die al was. B zal de Kamer gedeeltelijk gelijk geven. C zegt dat de koningin geen toestemming heeft gegeven voor een nieuw voorstel.…

De minister gaat er inderdaad naar kijken en komt daarna met een compromisvoorstel. Wat gaat de minister nu waarschijnlijk doen? De minister A laat de regeling zoals die al was. B zal de Kamer gedeeltelijk gelijk geven. C zegt dat de koningin geen toestemming heeft gegeven voor een nieuw voorstel. cartoon 4 bron: Lectrr: Spoorstaking gepubliceerd op vrijdag 17 juni 2005

Er wordt niet zomaar gestaakt. Door wie of wat wordt een staking meestal georganiseerd? A de minister-president B een belangenvereniging C een ministerie D een politieke partij
cartoon 5 bron: website van Peter Boersma, cartoonist
In Nederland is de vrijheid van o nderwijs een belangrijk grondrecht, vandaar dat er ook scholen van verschillende richtingen zijn. Welke partij is de grootste voorstander van dit grondrecht? A CDA B GroenLinks C PvdA D SP
In de raad van de gemeente Westland komt een partij met het voorstel om het abonnement voor het zwembad in Naaldwijk te laten gelden voor maandag tot en met zaterdag. Als mensen op zondag willen zwemmen, moet er een apart kaartje gekocht worden. Het voorstel wordt echter in de raad verworpen, want…

In de raad van de gemeente Westland komt een partij met het voorstel om het abonnement voor het zwembad in Naaldwijk te laten gelden voor maandag tot en met zaterdag. Als mensen op zondag willen zwemmen, moet er een apart kaartje gekocht worden. Het voorstel wordt echter in de raad verworpen, want de meeste partijen willen niet meewerken aan dit aparte beleid. Welke partij zal het voorstel ingebracht hebben? A D66 B SGP C VVD

opgave als beeld van het examen
Klas 4C heeft les gehad over de Nederlandse politiek en de leraar vraagt aan zijn leerlingen om een korte samenvatting te schrijven. Hieronder volgen drie van die samenvattingen: tekst 16 tekst 17 tekst 18 Wie van de drie leerlingen heeft een foutloze samenvatting geschreven? A John B Lisanne C…

Klas 4C heeft les gehad over de Nederlandse politiek en de leraar vraagt aan zijn leerlingen om een korte samenvatting te schrijven. Hieronder volgen drie van die samenvattingen: tekst 16 tekst 17 tekst 18 Wie van de drie leerlingen heeft een foutloze samenvatting geschreven? A John B Lisanne C Vera tekst 19 bron: de Volkskrant van 18 januari 2005

Een reactie van een politieke partij in de Tweede Kamer: “Dit is een slecht idee. God heeft het menselijk lichaam niet gemaakt om het te verknippen voor andere mensen. Mijn fractie zal tegenstemmen.” Welke partij heeft bovenstaande reactie gegeven? A D66 B PvdA C SGP D VVD
tekst 20 naar: de gemeente Werkendam (http://www.werkendam.nl/)
Hieronder volgt een aantal begrippen: a gemeenteraad b burgemeester en wethouders c staatssecretaris d Tweede Kamer e wethouder f minister-president g oudste lid van het college h ministers i burgemeester → Welke begrippen moeten op de stippellijntjes in de tekst worden ingevuld? (Vul de juiste…

Hieronder volgt een aantal begrippen: a gemeenteraad b burgemeester en wethouders c staatssecretaris d Tweede Kamer e wethouder f minister-president g oudste lid van het college h ministers i burgemeester → Welke begrippen moeten op de stippellijntjes in de tekst worden ingevuld? (Vul de juiste letter in.) 1 …… 2 …… 3 ……

cartoon 6 bron: NRC Handelsblad van 23 juni 2005
Een guillotine is een apparaat om iemand snel te onthoofden. Uit een onderzoek blijkt dat zestig procent van de Nederlandse burgers voor invoering van de doodstraf is voor zware criminelen en terroristen. Toch kennen we de doodstraf niet in Nederland. Welk knelpunt van de politieke besluitvorming…

Een guillotine is een apparaat om iemand snel te onthoofden. Uit een onderzoek blijkt dat zestig procent van de Nederlandse burgers voor invoering van de doodstraf is voor zware criminelen en terroristen. Toch kennen we de doodstraf niet in Nederland. Welk knelpunt van de politieke besluitvorming brengen Fokke & Sukke in cartoon 6 naar voren? A De tegenstelling tussen meningen in de politiek en in de samenleving. B De vertragende werking van de bureaucratie. C Het parlement heeft tegenover de regering maar weinig te vertellen.

afbeelding 3 bron: de Volkskrant van 14 november 2005
Jij woont in Weesp en je bent erg tegen de aanleg van deze nieuwe weg. Je wilt je gaan aansluiten bij een jongerenvereniging van een politieke partij om je mening te laten horen. Bij welke politieke partij kun je je dan het beste aansluiten? A CDA B GroenLinks C PvdA D VVD tekst 21 bron: De…

Jij woont in Weesp en je bent erg tegen de aanleg van deze nieuwe weg. Je wilt je gaan aansluiten bij een jongerenvereniging van een politieke partij om je mening te laten horen. Bij welke politieke partij kun je je dan het beste aansluiten? A CDA B GroenLinks C PvdA D VVD tekst 21 bron: De Telegraaf van 16 augustus 2005

Welke minister moet op het stippellijntje in tekst 21 worden ingevuld? A de minister van Binnenlandse Zaken B de minister van Landbouw C de minister voor Integratie en Vreemdelingenbeleid
cartoon 7 bron: http://www.canarypete.be
In veel landen heeft de overheid een vergelijkbare taak als je kunt herkennen in de cartoon. Op welk terrein herken je in cartoon 7 een taak van de overheid? Op het terrein van A de gezondheidszorg. B de media. C de veiligheid. tekst 22 bron: AD van 15 september 2005
Op welke manier proberen de betogers uit tekst 22 het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden? A Door gebruik te maken van inspraakmogelijkheden. B Door het voeren van openlijke actie. C Door met ondemocratische middelen proberen hun zin door te drijven. D Door te lobbyen.
tekst 23 bron: De Telegraaf van 12 september 2005
In tekst 23 zie je twee keer een stippellijntje. Op deze stippellijntjes stond twee keer dezelfde partijnaam. Welke partijnaam moet er op de stippellijntjes ingevuld worden? A CDA B GroenLinks C PvdA D VVD tekst 24 bron: de Volkskrant van 21 oktober 2004
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 24 worden ingevuld? A Europese Commissie B gemeenteraad C Provinciale Staten D Tweede Kamer Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
bron: NRC Handelsblad van 10 december 2004
Wat wordt in de kop bedoeld met een coalitie? Dat zijn A alle oppositiepartijen. B alle partijen in de Tweede Kamer. C alle regeringspartijen. D alle sociaaldemocratische partijen. tekst 26 afbeelding 4 bron: www.global-sisterhood-network.org/ gsn/images
Herken je in tekst 26 een politiek probleem? Doe het zo: Ja, ik herken een politiek probleem, want ............................................................................................................................ of Nee, ik herken geen politiek probleem, want…

Herken je in tekst 26 een politiek probleem? Doe het zo: Ja, ik herken een politiek probleem, want ............................................................................................................................ of Nee, ik herken geen politiek probleem, want ............................................................................................................................