bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1Op vakantie naar Spanje
Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 5 moet je soms gebruikmaken
van de informatiebronnen 1 en 2 in de bijlage.
Gebruik informatiebron 1.
11p
Geef een reden om, ondanks de hogere premie, toch te kiezen voor een
Eline ziet dat het mogelijk is een doorlopende verzekering af te sluiten.
De premie voor deze verzekering is wel wat hoger dan van de tijdelijke
reisverzekering.
Geef een reden om, ondanks de hogere premie, toch te kiezen voor eendoorlopende reisverzekering.
21p
De reisverzekering is niet de enige verzekering die de familie Hazesloot heeft.
Hieronder staan drie verzekeringen van de familie Hazesloot:
1 aansprakelijkheidsverzekering particulieren
2 WA-verzekering motorvoertuigen
3 inboedelverzekering
Welke van de bovenstaande verzekeringen is/zijn wettelijk verplicht?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 3
D 1 en 2
E 1 en 3
F 2 en 3
Gebruik informatiebron 1.
32p
Hoeveel bedraagt de premie inclusief poliskosten en assurantiebelasting?
Het wordt tijd om de reisverzekering af te sluiten. De familie Hazesloot kiest na
enig nadenken voor een tijdelijke reisverzekering. Ze gaan 17 dagen met
vakantie naar Spanje. De familie bestaat uit vader Michael, moeder Anita, Daan
(16 jaar), Eline (14 jaar) en Max (4 jaar).
Hoeveel bedraagt de premie inclusief poliskosten en assurantiebelasting?Geef de berekening.
41p
De reisverzekering kent een eigen risico.
Wat is de invloed van een eigen risico op de premie? Wat is daarvan de reden?
Door een eigen risico wordt de premie
A hoger: de verzekeringsmaatschappij hoeft een minder hoog schadebedrag
uit te keren.
B hoger: de verzekeringsmaatschappij moet een hoger schadebedrag uitkeren.
C lager: de verzekeringsmaatschappij hoeft een minder hoog schadebedrag uit
te keren.
D lager: de verzekeringsmaatschappij moet een hoger schadebedrag uitkeren.
Gebruik informatiebron 2.
52p
Welk bedrag krijgt de familie uitgekeerd? Geef de berekening.
Tijdens de vakantie in Spanje wordt er ingebroken in de auto. De familie
Hazesloot doet aangifte bij de politie en in het procesverbaal staan de volgende
gestolen spullen:
1 digitale camera € 279
2 laptop
€ 999
3 horloge
€ 84
De familie heeft nog de originele aankoopbonnen en de verzekering dekt de
nieuwwaarde.
Welk bedrag krijgt de familie uitgekeerd? Geef de berekening.opgave 2De goedkoopste auto van Nederland
Bij de beantwoording van de vragen 6 tot en met 10 moet je soms gebruikmaken
van informatiebron 3 in de bijlage.
Dick Visser en Edward Porskamp zitten op het ROC in Utrecht. Ze hebben net beiden hun rijbewijs gehaald. Dick stelt Edward voor samen een auto te kopen, zodat ze de kosten kunnen delen. Dick en Edward hebben samen € 8.000 te besteden voor de auto.
61p
Waaronder valt de aanschaf van een auto?
A de dagelijkse uitgaven
B de incidentele uitgaven
C de vaste lasten
Gebruik informatiebron 3.
71p
Wat is volgens de advertentie de restwaarde (inruilwaarde) van deze auto na
Dick ziet in de krant de advertentie voor de Daihatsu Cuore.
Volgens de advertentie heeft deze auto een hoge restwaarde.
Wat is volgens de advertentie de restwaarde (inruilwaarde) van deze auto natwee jaar? Geef de berekening.
Gebruik informatiebron 3.
82p
Vergelijk de kosten van het treinkaartje met de benzinekosten van de auto.
Dick rekent met behulp van bovenstaande gegevens uit wat een ritje heen en
terug met de auto naar zijn stagebedrijf hem aan benzine kost.
Vergelijk de kosten van het treinkaartje met de benzinekosten van de auto.Wat is het goedkoopste? Geef de berekening.
91p
Geef een voorbeeld van dergelijke kosten.
Edward vindt dat Dick bepaalde zaken over het hoofd ziet. “De auto kost ook
geld als we er niet in rijden.”
Geef een voorbeeld van dergelijke kosten.101p
Leg uit dat een keuze voor de trein minder maatschappelijke kosten tot
De stagebegeleider hoort van de nieuwe auto. Hij had liever gezien dat Edward
en Dick voor de trein hadden gekozen. “Aan die keuze had de maatschappij iets
gehad, want dan worden de maatschappelijke kosten minder.”
Leg uit dat een keuze voor de trein minder maatschappelijke kosten totgevolg heeft.
opgave 3Drie Dolle Dwaze Dagen
Bij de beantwoording van de vragen 11 tot en met 15 hoef je geen gebruik te
maken van de informatiebronnen in de bijlage.
Kees staat met zijn vader in de file, op weg naar Utrecht. Samen met andere weggebruikers zijn ze op weg naar de Drie Dolle Dwaze Dagen van de Bijenkorf. Eigenlijk zou Kees wel alleen willen gaan, maar hij is 17 jaar. Hij mag dus nog niet zelf autorijden.
111p
Advertenties in de kranten hebben Kees en zijn vader naar Utrecht gelokt. Van
wat voor soort beleid zijn deze advertenties een voorbeeld?
A plaatsbeleid
B productbeleid
C promotiebeleid
D prijsbeleid
121p
Is hier wel of geen sprake van colportage? Geef een argument voor je
Kees is op zoek naar een nieuwe computer. Al gauw komt hij op de goede
afdeling. Hij spreekt een verkoper aan die hem verschillende computers laat
zien.
Is hier wel of geen sprake van colportage? Geef een argument voor jeantwoord.
131p
Kees maakt de verkoper duidelijk welke computer hij wil hebben. Die computer
kost nu € 485. Kees heeft een tekort op zijn bankrekening van € 10.
Hoe groot moet de kredietlimiet van Kees minstens zijn om deze computer per
bank te kunnen kopen?
A € 470
B € 480
C € 490
D € 500
141p
De verkoper stelt de koopovereenkomst op.
Is in deze situatie een schriftelijke koopovereenkomst verplicht?
A Ja, want dan weet je precies wat er is afgesproken.
B Ja, want Kees is minderjarig.
C Nee, ook een mondelinge koopovereenkomst is rechtsgeldig.
D Nee, want zijn vader is erbij.
151p
Kees geeft de Bijenkorf toestemming de koopsom van zijn bankrekening af te
laten schrijven. Met de koopovereenkomst lopen Kees en zijn vader naar het
centrale magazijn om de computer af te halen.
Wanneer is de koop van de computer gesloten?
A Toen de computer werd opgehaald.
B Toen de koopovereenkomst werd getekend.
C Toen de koopsom van zijn rekening werd afgeschreven.
D Toen de verkoper en Kees het eens werden over de koop.
opgave 4Een appeltje voor …
Bij de beantwoording van de vragen 16 tot en met 21 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Guus is naar de bibliotheek geweest. Hij heeft een boek teruggebracht en daarna nog in de Donald Duck gelezen. Guus vertelt over Dagobert Duck, een stripheld en rijkaard. Dagelijks neemt hij in zijn pakhuis, dat vol met munten en bankbiljetten ligt, een geldbad.
161p
“Die Dagobert heeft lekker gespaard”, zegt zijn moeder. Maar volgens Guus is
dit geen sparen.
Wie heeft gelijk?
A Guus, want sparen doe je bij de bank voor de rente.
B Guus, want sparen doe je bij de bank voor een doel.
C Zijn moeder, want sparen is het niet besteden van een deel van je inkomen.
172p
Noem twee voorbeelden van inkomen uit bezit.
Dagobert Duck heeft zijn eerste miljoen verdiend door hard te werken. Nu heeft
hij hoofdzakelijk inkomen uit bezit.
Noem twee voorbeelden van inkomen uit bezit.Guus spaart niet. Hij houdt nooit geld over. Hij krijgt van zijn ouders € 1.000 op zijn 15e verjaardag op 1 januari omdat hij niet heeft gerookt. Als hij op zijn 18e verjaardag nog steeds niet heeft gerookt, krijgt hij nog eens € 1.000. Hij wil het geld op een spaarrekening zetten. Hij vergelijkt de verschillende spaarrekeningen.
181p
Geef een reden waarom de bank aan jongeren onder 18 jaar een hogere
Guus kiest voor de Easy Blue Plusrekening. Als Guus 18 jaar wordt gaat de
Easy Blue Plusrekening over in een Plusrekening met een rente van 1%. Dat is
een flinke achteruitgang
Geef een reden waarom de bank aan jongeren onder 18 jaar een hogererente geeft.
191p
Geef een reden waarom een bank op een internetspaarrekening een hogere
In plaats van de Easy Blue Plus rekening had Guus ook voor Internetsparen
kunnen kiezen. De rente van 2,5% stond hem wel aan.
Geef een reden waarom een bank op een internetspaarrekening een hogererente kan geven.
201p
Wat is een mogelijk nadeel van het beleggen in aandelen?
Guus heeft ook de mogelijkheid om zijn geld te beleggen in aandelen.
Wat is een mogelijk nadeel van het beleggen in aandelen?Gebruik informatiebron 4.
211p
Hoeveel geld kan Guus op zijn negentiende verjaardag van zijn rekening
Guus haalt aan het einde van elk jaar alleen de rente van zijn rekening. Hij heeft
voor zijn achttiende verjaardag niet gerookt. Hij haalt op zijn negentiende
verjaardag al het geld van zijn rekening.
Hoeveel geld kan Guus op zijn negentiende verjaardag van zijn rekeninghalen?
opgave 5Consumptie, productie en milieu
Bij de beantwoording van de vragen 22 tot en met 26 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 5 en 6 in de bijlage.
221p
Thomas is het daar wel mee eens, maar hij denkt dat meer productie ook kan
leiden tot meer consumptie.
Hieronder staan enkele stappen.
1 minder aanbod van producten
2 meer aanbod van producten
3 lagere prijzen
4 hogere prijzen
In welk antwoord staan de stappen in een zodanige volgorde, dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A meer productie 
1 
3 
consumptie
1 3 consumptieB meer productie 
2 
3 
consumptie
2 3 consumptieC meer productie 
1 
4 
consumptie
1 4 consumptieD meer productie 
2 
4 
consumptie
2 4 consumptie231p
Dilek vindt het prettig als je alles kunt kopen wat je maar wilt. Volgens Thomas
krijg je dan wel een afvalprobleem. Fabrikanten willen zich volgens hem niet
bezig houden met het afvalprobleem, want dat gaat ten koste van de winst.
De winst gaat dalen als de fabrikanten het afval gaan verwerken.
Hieronder staan enkele stappen.
1 de consument kiest voor een ander product
2 meer kosten voor fabrikanten
3 prijsstijging van het betreffende product
Op welke regel staan de stappen in een zodanige volgorde, dat de mening van
Thomas logisch wordt weergegeven?
A fabrikanten verwerken het afval 
1 
2 
3 
de winst gaat dalen
1 2 3 de winst gaat dalenB fabrikanten verwerken het afval 
1 
3 
2 
de winst gaat dalen
1 3 2 de winst gaat dalenC fabrikanten verwerken het afval 
2 
1 
3 
de winst gaat dalen
2 1 3 de winst gaat dalenD fabrikanten verwerken het afval 
2 
3 
1 
de winst gaat dalen
2 3 1 de winst gaat dalenE fabrikanten verwerken het afval 
3 
1 
2 
de winst gaat dalen
3 1 2 de winst gaat dalenF fabrikanten verwerken het afval 
3 
2 
1 
de winst gaat dalen
3 2 1 de winst gaat dalenHet is heel moeilijk maatregelen te nemen voor zaken waarvan de gevolgen pas over tientallen jaren duidelijk worden. Voor 1980 heerste nog niet het idee dat asbest heel erg schadelijk was voor de gezondheid. Een fabrikant in Goor gaf het asbest dat overbleef bij de productie aan omwonenden. Hiermee konden zij hun paden verharden. Pas later bleek asbest schadelijk voor de gezondheid. Staatssecretaris Van Geel van Milieu wil het probleem nú aanpakken voor er nog meer mensen ziek worden.
242p
Geef van bovenstaande argumenten aan wie ze kan gebruiken voor zijn/hun
Staatssecretaris Van Geel wil dat de fabriek het opruimen van het schadelijke
asbest betaalt. De directie wil de kosten van het opruimen niet betalen.
De volgende argumenten worden gebruikt:
A “We moeten hier het principe hanteren: de vervuiler betaalt.”
B “De belastingbetaler mag hier niet voor opdraaien.”
Geef van bovenstaande argumenten aan wie ze kan gebruiken voor zijn/hunmening. Gebruik hiervoor per argument een van de volgende nummers:
1 Van Geel
2 de directie
3 beiden
Neem onderstaande zinnen over en vul per zin een van de nummers in.
Argument A kan gebruikt worden door ……. (1, 2 of 3)
Argument B kan gebruikt worden door ……. (1, 2 of 3)
Gebruik informatiebron 5.
252p
Wat is in verband met de roetuitstoot voor 2008 de meest effectieve
Naarmate dieselauto’s ouder zijn, stoten ze meer roet uit per kilometer.
Het kan in verband met de roetuitstoot aantrekkelijk zijn op oudere auto’s een
roetfilter te plaatsen. Een roetfilter beperkt de roetuitstoot met 95%.
Wat is in verband met de roetuitstoot voor 2008 de meest effectievemaatregel:
• plaatsing van roetfilters op alle auto’s van 0 - 2 jaar of
• plaatsing van roetfilters op alle auto’s van 6 jaar en ouder?
Maak je keuze door middel van een berekening van de roetuitstoot voor beide
categorieën dieselauto’s.
Gebruik informatiebron 6.
262p
Zal een subsidie van 80% van de inbouwkosten genoeg zijn om de
De overheid heeft een onderzoek laten verrichten. Aan dieselrijders werd
gevraagd: “Welk bedrag bent u bereid te betalen om een roetfilter te laten
inbouwen?”
De resultaten staan hieronder.
Zonder subsidie zou de inbouw van een roetfilter € 1.250 kosten.
De overheid wil dat minstens 3 van de 4 dieselrijders een roetfilter laten
inbouwen.
Zal een subsidie van 80% van de inbouwkosten genoeg zijn om dedoelstelling van de overheid te halen? Verklaar je antwoord.
opgave 6Mag het een beetje minder?
Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 31 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 7 en 8 in de bijlage.
271p
Geef een voorbeeld van maatschappelijke kosten die toenemen voor
Door de opwarming van de aarde stijgt de zeespiegel de komende jaren.
Hierdoor zullen in Nederland de maatschappelijke kosten toenemen.
Geef een voorbeeld van maatschappelijke kosten die toenemen voorNederland als gevolg van de stijging van de zeespiegel.
Gebruik informatiebron 7.
281p
Als oplossing voor de vermindering van de CO2-uitstoot door het wegverkeer
wordt het gebruik van biodiesel genoemd.
Daarom zal een aantal Nederlandse boeren koolzaad gaan verbouwen in plaats
van andere landbouwproducten. Men verwacht voor het koolzaad een hoge
opbrengst. Volgens deskundigen is dat goed voor het milieu en ook voor boeren
die niet overstappen op het verbouwen van koolzaad. Alle boeren zullen in deze
gedachtegang dus meer opbrengsten krijgen.
Hieronder staan enkele stappen.
1 lagere productie van andere landbouwproducten
2 minder aanbod van andere landbouwproducten
3 prijsstijging van andere landbouwproducten
In welk antwoord staan de stappen in een zodanige volgorde dat, als de afzet
niet verandert, een logische gedachtegang ontstaat?
A koolzaad verbouwen 
1 
2 
3 
meer opbrengsten voor boeren
1 2 3 meer opbrengsten voor boerenB koolzaad verbouwen 
1 
3 
2 
meer opbrengsten voor boeren
1 3 2 meer opbrengsten voor boerenC koolzaad verbouwen 
2 
1 
3 
meer opbrengsten voor boeren
2 1 3 meer opbrengsten voor boerenD koolzaad verbouwen 
2 
3 
1 
meer opbrengsten voor boeren
2 3 1 meer opbrengsten voor boerenE koolzaad verbouwen 
3 
1 
2 
opbrengsten voor boeren
3 1 2 opbrengsten voor boerenF koolzaad verbouwen 
3 
2 
1 
meer opbrengsten voor boeren
3 2 1 meer opbrengsten voor boeren291p
Onze overheid kan het gebruik van biodiesel stimuleren.
Wat is een voorbeeld van een overheidsmaatregel om het gebruik van biodiesel
te stimuleren?
A de accijns op benzine verlagen
B de accijns op biodiesel verlagen
C de accijns op gewone diesel verlagen
D de subsidie op biodiesel verlagen
In de klas van meneer Sanders wordt ook geprobeerd oplossingen te verzinnen om de CO -uitstoot door het autoverkeer te verminderen. Daarom heeft meneer 2 Sanders een overzicht gemaakt van de uitstoot op verschillende wegen per gereden kilometer. Je ziet het in informatiebron 8.
Gebruik informatiebron 8.
301p
Toon met behulp van informatiebron 8 aan dat deze maatregel echt effect
Meneer Sanders denkt dat het een goed idee is de maximumsnelheid op
snelwegen te verlagen van 120 km/u tot 80 km/u.
Toon met behulp van informatiebron 8 aan dat deze maatregel echt effectheeft.
311p
Bedenk zelf een andere oplossing om te zorgen voor minder CO2-uitstoot
Meneer Sanders besluit de les: “We hebben de volgende oplossingen gezien:
1 biodiesel stimuleren
2 minder hard rijden
Bedenk zelf een andere oplossing om te zorgen voor minder CO2-uitstootdoor het wegverkeer. Je mag de informatiebronnen gebruiken, maar ook zelf
iets bedenken. Geef een verklaring bij je oplossing.
opgave 7OP = OP!
Bij de beantwoording van de vragen 32 tot en met 37 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 9 en 10 in de bijlage.
Een kwart van de middelbare scholieren vindt lenen de normaalste zaak van de wereld. Daarom richt het NIBUD zich speciaal op jongeren. Er zijn drie basisregels voor het omgaan met geld. De belangrijkste boodschap is: OP = OP.
De drie basisregels voor het goed omgaan met geld zijn:
1) Weet wat je hebt. Zorg dat je weet hoeveel geld je hebt. Zet je inkomsten en uitgaven op een rij. 2) Blijf reclame de baas. Laat reclame niet bepalen wat je koopt. Bepaal zelf wat je echt nodig hebt. 3) OP = OP! Weet dat je je geld maar één keer kunt uitgeven. Er zitten grenzen aan je budget.
322p
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Hieronder staan twee uitspraken over lenen.
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.Uitspraak 1: Als je leent, moet je altijd rente betalen.
Uitspraak 2: Als je leent, geef je meestal geld uit dat je nog moet verdienen.
Gebruik informatiebron 9.
331p
Arie is 18 jaar. Hij heeft problemen om zijn inkomsten en uitgaven op elkaar af
te stemmen. Hij leest over de actie van het NIBUD. En Arie gaat meedoen.
Hij begint met basisregel 1. Hij zet zijn inkomsten en uitgaven op een rij.
Welke inkomstenbron heeft Arie?
Arie heeft inkomsten uit:
A arbeid
B bezit
C uitkering
Gebruik informatiebron 9.
341p
Bekijk de onderstaande diagrammen.
maandelijkse uitgaven van Arie in eur
In welk van de bovenstaande diagrammen worden de uitgaven van Arie juist
weergegeven?
A diagram 1
B diagram 2
C diagram 3
D diagram 4
352p
Bereken hoeveel folders een Nederlands huishouden gemiddeld per week
In Nederland zijn er 7,2 miljoen huishoudens die steeds folders in de bus
krijgen: totaal 11,4 miljard stuks per jaar.
Bereken hoeveel folders een Nederlands huishouden gemiddeld per weekontvangt. Geef de berekening en rond af op een heel getal.
Gebruik informatiebron 10.
361p
Geef Arie een advies. Gebruik in je antwoord de woorden ‘primaire
In het laatste pak folders ziet Arie een advertentie van een mountainbike. Hij wil
hem heel graag hebben. Hij kijkt nog een keer naar basisregel 2. Wat te doen?
Geef Arie een advies. Gebruik in je antwoord de woorden ‘primairebehoefte’.
371p
Hans, een vriend van Arie, wijst naar basisregel 3: OP = OP.
Als waarschuwing laat hij Arie een plaatje zien.
Wat is de waarschuwing van het plaatje?
A Als je geld leent, krijg je schulden en dat kan gevaarlijk zijn.
B Als je luxe producten zoals boten koopt, moet je lenen en krijg je schulden.
C Als je schulden hebt, moet je geld lenen om ze terug te betalen.
opgave 8Hicham koopt een huis!
Bij de beantwoording van de vragen 38 tot en met 42 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 11 in de bijlage.
Hicham wil gaan samenwonen met zijn vriendin Mieke. Zij willen een huis gaan kopen. Nu wonen ze elk in een huurhuis. Ze hebben een advertentie gezien van een huis dat ze willen kopen. Van hun makelaar hebben ze gehoord dat de vraagprijs vaak hoger is dan de werkelijke waarde van het huis. Zij gaan een bod uitbrengen op het huis.
381p
Noem een voordeel van een huis huren boven kopen.
De vader van Mieke raadt Hicham aan nog eens goed na te denken over de
aankoop van een huis. “Huren heeft ook voordelen boven kopen”, zegt hij.
Noem een voordeel van een huis huren boven kopen.391p
Een functie van de makelaar is helpen bij het kopen en/of verkopen van een
huis. Wat doet de makelaar nog meer?
De makelaar
A maakt de bouwtekening.
B maakt de noodzakelijke transportakte.
C stelt de hypotheekakte op.
D taxeert de waarde van het huis.
Gebruik informatiebron 11.
401p
Heeft Hicham gelijk of niet? Verklaar je antwoord.
De verkoper gaat uiteindelijk akkoord met het bod van Hicham van € 205.000.
Hicham heeft genoeg gespaard om het huis op te knappen. “Dan is een
hypotheek van € 205.000 genoeg”, aldus Hicham.
Heeft Hicham gelijk of niet? Verklaar je antwoord.411p
Hicham sluit een opstalverzekering bij verzekeringsmaatschappij ‘Glashard’ met
een extra glasverzekering. Het verzekerde bedrag is € 165.000. Dat is veel lager
dan de koopprijs.
Wat kan hiervoor de reden zijn?
A Bij een opstalverzekering hoeft de grond niet meeverzekerd te worden.
B Bij deze opstalverzekering hoort een hoog eigen risico.
C Het verschil tussen het verzekerde bedrag en de koopprijs is de beloning
voor de makelaar.
D Hicham heeft te weinig betaald voor zijn huis.
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
421p
Eindelijk krijgt Hicham de sleutel. “Nu ben ik eindelijk eigenaar van deze
prachtige woning”, aldus Hicham. “Dat weet ik nog van de economieles.”
Heeft Hicham gelijk?
A Ja, je wordt eigenaar bij oplevering.
B Ja, je wordt eigenaar op het moment dat je de sleutel krijgt.
C Nee, je wordt pas eigenaar als de transportakte wordt ingeschreven bij het
kadaster.
D Nee, je wordt pas eigenaar als je de koopsom in zijn geheel betaald hebt.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
21p
B
32p
41p
C
52p
61p
B
71p
82p
91p
101p
111p
C
121p
131p
D
141p
C
151p
D
161p
C
172p
181p
191p
201p
211p
221p
B
231p
D
242p
252p
262p
271p
281p
A
291p
B
301p
311p
322p
331p
A
341p
B
352p
361p
371p
A
381p
391p
D
401p
411p
A
421p
C