bronnen

Eindexamen economie vmbo kb 2016, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Armoedebestrijding door banken

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 1, 2 en 3 in de bijlage.
uit de Arnhemsche Courant:
Voedselbank bestrijdt armoede De Voedselbank Arnhem (VA) verstrekt gratis levensmiddelen aan huishoudens die financieel niet of nauwelijks in staat zijn om in hun levensonderhoud te voorzien. Vraag en aanbod van nog…

Voedselbank bestrijdt armoede De Voedselbank Arnhem (VA) verstrekt gratis levensmiddelen aan huishoudens die financieel niet of nauwelijks in staat zijn om in hun levensonderhoud te voorzien. Vraag en aanbod van nog goed consumeerbare levensmiddelen worden bij de VA bij elkaar gebracht. Sinds de start in 2005 is de distributie van voedselpakketten enorm gestegen tot 1.115 pakketten in 2014.

Gebruik informatiebron 1.
11p
Bereken in een decimaal de procentuele toename van het aantal
voedselpakketten in 2014 ten opzichte van 2012. Schrijf je berekening op.
21p
Vooral na 2008, het beginjaar van de economische crisis, is de vraag naar
voedselpakketten sterk toegenomen.
Leg uit dat er door de economische crisis een sterke toename van de
vraag naar voedselpakketten is ontstaan.
Gebruik informatiebron 2.
31p
In de voorwaarden van de VA staat dat de hulp maximaal drie jaar mag
duren.
Geef een argument waarom de VA vindt dat de hulp van de VA van
tijdelijke aard moet zijn.
Margot uit Arnhem is gescheiden en moeder van Wim van 11 jaar en Cathelijne van 14 jaar.
Gebruik informatiebron 3.
42p
Margot is benieuwd welk bedrag zij maandelijks vrij kan besteden aan
haar huishouden.
Bereken het maandelijks vrij te besteden bedrag voor het huishouden
van Margot. Schrijf je berekening op.
Voor een wekelijks voedselpakket komen huishoudens in aanmerking die zeer weinig vrij kunnen besteden.
Gebruik informatiebronnen 2 en 3.
51p
Toon met een berekening aan dat Margot in aanmerking komt voor een
wekelijks voedselpakket van de VA. Schrijf je berekening op.

opgave 2De kraan dichtdraaien of verder opendraaien?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
In 2012 ging het niet goed met de economie in Nederland. De regering
viel en er kwamen nieuwe verkiezingen. In het onderstaande overzicht
kun je standpunten van diverse politieke partijen lezen over de uitgaven
aan ontwikkelingshulp.
  uitgaven aan ontwikkelingshulp partij 1 0,8% van het nationaal inkomen partij 2 ontwikkelingshulp beperken tot noodhulp partij 3 0,7% van het nationaal inkomen
Ontwikkelingshulp kan noodhulp zijn, maar ook structurele hulp.
De ene partij wil ontwikkelingshulp beperken tot noodhulp, terwijl andere
partijen ook structurele hulp willen blijven geven.
61p
Maak de zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad.
Vul bij de nummers de juiste woorden in.
Kies uit: lange, korte, voedsel sturen, scholen bouwen.
Noodhulp is hulp op …(1)… termijn. Een voorbeeld hiervan is...(2)….
Structurele hulp is hulp op …(3)… termijn. Een voorbeeld hiervan
is…(4)….
Gegevens over Nederland:
jaar uitgaven ontwikkelingshulp in euro’s bevolkingsomvang gemiddeld inkomen 1970 339 miljoen 12.958.000 € 5.559 2000 3.517 miljoen 15.864.000 € 24.958 2010 4.437 miljoen 16.743.560 € 33.000
In het bovenstaande overzicht zie je dat de uitgaven aan
ontwikkelingshulp zijn gestegen in de afgelopen jaren, maar ook dat de
bevolking is gegroeid. Bovendien zijn de inkomens sterk gestegen. In
1970 zijn de uitgaven aan ontwikkelingshulp per hoofd van de bevolking in
procenten van het gemiddeld inkomen 0,47%.
72p
Bereken in één decimaal de uitgaven in 2010 aan ontwikkelingshulp per
hoofd van de bevolking in procenten van het gemiddeld inkomen in 2010.
Schrijf je berekening op.
Tip: Bereken eerst de uitgaven aan ontwikkelingshulp per hoofd van de
bevolking in 2010.
82p
In 2011 bedroeg het nationaal inkomen van Nederland € 560 miljard. De
ontwikkelingshulp bedroeg in dat jaar 0,8% van het nationaal inkomen.
Politieke partij 3 wil in 2013 het percentage ontwikkelingshulp verlagen tot
0,7% van het nationaal inkomen. Dit hoeft niet te betekenen dat het
bedrag aan ontwikkelingshulp ook lager wordt dan in 2011. Dat hangt af
van de hoogte van het nationaal inkomen.
Hoe hoog moet het nationaal inkomen van Nederland in 2013 zijn om,
bij een percentage van 0,7%, eenzelfde bedrag aan ontwikkelingshulp
te geven als in 2011? Schrijf je berekening op.
Politieke partij 1 wil de uitgaven voor ontwikkelingshulp gelijk houden op
0,8% van het nationaal inkomen. Deze politieke partij wil voorkomen dat
de ontwikkelingslanden de dupe worden van de economische crisis in
Nederland. Verder bezuinigen op ontwikkelingshulp zal, volgens deze
partij, betekenen dat het nog moeilijker wordt om uit de vicieuze cirkel te
komen waar veel ontwikkelingslanden in zitten. Vooral kinderen in
ontwikkelingslanden kunnen hierdoor in armoede blijven leven.
91p
Hieronder staat een aantal stappen.
1 armoede
2 niet kunnen lezen en schrijven
3 niet naar school
4 kinderarbeid
5 ongeschoold werk
Kinderen in ontwikkelingslanden blijven in armoede leven door
bezuinigingen op ontwikkelingshulp.
Welke cirkel geeft deze situatie juist weer?
1 2 I 4 3
1 2 II 3 4
1 4 III 3 2
1 4 IV 2 3
A cirkel I
B cirkel II
C cirkel III
D cirkel IV
102p
Het is volgens sommige economen verstandig om de uitgaven aan
ontwikkelingshulp te verhogen. Op langere termijn kan de vraag naar
Nederlandse producten hierdoor stijgen.
Leg in twee stappen uit dat verhogen van de uitgaven aan
ontwikkelingshulp op langere termijn kan betekenen dat de vraag
naar Nederlandse producten kan stijgen.
111p
De Nederlandse overheid kan samen met de andere Europese landen,
ook op een andere manier dan met financiële steun, ontwikkelingslanden
helpen. Dit kan bijvoorbeeld door contingenteringen voor bepaalde
producten af te schaffen.
Leg uit dat afschaffen van contingenteringen gunstig kan zijn voor
ontwikkelingslanden.

opgave 3Op reis met de Reiswinkel

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
uit een krant:
‘s Winters fantaseren veel mensen over een vakantie naar een warm land. Het aantal mensen dat een vakantie boekt, neemt nog steeds toe. Toch daalt de werkgelegenheid in de reisbranche. ontwikkeling werkgelegenheid in…

‘s Winters fantaseren veel mensen over een vakantie naar een warm land. Het aantal mensen dat een vakantie boekt, neemt nog steeds toe. Toch daalt de werkgelegenheid in de reisbranche. ontwikkeling werkgelegenheid in de reisbranche, in personen jaar 2007 2009 2012 2013 werkgelegenheid 18.200 16.860 15.700 15.470

121p
Bereken de procentuele daling van de werkgelegenheid in de reisbranche
in 2013 ten opzichte van 2007. Schrijf je berekening op.
Ook het aantal reiswinkels in Nederland neemt snel af. In 2005 waren er
nog ruim 2.100, in 2013 zijn er nog maar 1.260 over. Men voorspelt dat er
in 2020 nog maar 750 reiswinkels over zullen zijn.
131p
De 1.260 overgebleven reiswinkels verkopen samen nog evenveel reizen
als de 2.100 reiswinkels in 2005. Wat is er met de afzet per reiswinkel
gebeurd?
A De afzet per reiswinkel is afgenomen.
B De afzet per reiswinkel is gelijk gebleven.
C De afzet per reiswinkel is toegenomen.
Steeds meer vakantiegangers gaan via internet vakantiereizen zoeken, vergelijken en boeken. Meer dan de helft van de vakantiereizen wordt nu al bij online-reiswinkels geboekt. Nog maar 15% van de vakantiegangers komt…

Steeds meer vakantiegangers gaan via internet vakantiereizen zoeken, vergelijken en boeken. Meer dan de helft van de vakantiereizen wordt nu al bij online-reiswinkels geboekt. Nog maar 15% van de vakantiegangers komt bij de reiswinkel in het winkelcentrum langs.

142p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De vraag naar arbeid bij online-reiswinkels neemt …(1)… (af / toe).
…(2)… (De vraag naar / Het aanbod van) arbeid bij de reiswinkels in het
winkelcentrum neemt …(3)… (af / toe).
152p
Door de online verkoop van vakantiereizen moeten steeds meer
reiswinkels in het winkelcentrum sluiten. Hierdoor ontstaat werkloosheid.
Welk soort werkloosheid ontstaat hierdoor?
Leg het antwoord uit.
Reiswinkels die zich specialiseren hebben vaak een betere kans om te
kunnen blijven bestaan. Zo gaat reiswinkel ‘Au Sud’ zich specialiseren in
luxe, verre reizen.
Van reiswinkel ‘Au Sud’ zijn de volgende bedrijfsgegevens bekend: Verwachte resultaten komend jaar voor luxe reizen: − In het komende jaar verwacht ‘Au Sud’ 300 luxe reizen te verkopen tegen een prijs van gemiddeld €…

Van reiswinkel ‘Au Sud’ zijn de volgende bedrijfsgegevens bekend: Verwachte resultaten komend jaar voor luxe reizen: − In het komende jaar verwacht ‘Au Sud’ 300 luxe reizen te verkopen tegen een prijs van gemiddeld € 3.500 exclusief btw. − De brutowinstmarge is 10% van de omzet.

161p
Bereken op basis van bovenstaande bedrijfsgegevens de verwachte
brutowinst op luxe reizen voor het komende jaar. Schrijf je berekening op.
Reisbureau ‘Au Sud’ heeft voor de luxe reizen extra inkopen moeten doen
en extra geld uitgegeven aan reclame. Er is een schatting gemaakt van de
extra omzet en kosten in de komende drie jaren. De brutowinstmarge is
10% van de extra omzet.
extra omzet (exclusief btw) komende 3 jaar € 3.000.000 extra kosten reclame komende 3 jaar: € 100.000
172p
Bereken op basis van bovenstaande gegevens de extra inkopen en de
extra nettowinst na de komende drie jaren. Schrijf je berekening op.
Steeds meer mensen reizen met het vliegtuig tegenwoordig, omdat het
veilig, snel en relatief voordelig is. De maatschappelijke kosten van het
vliegverkeer nemen daardoor toe.
181p
Hieronder staan twee beweringen over de maatschappelijke kosten van
het vliegverkeer.
Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De maatschappelijke kosten van het vliegverkeer komen volledig ten
laste van de consumenten van de vliegmaatschappijen.
2 De maatschappelijke kosten van het vliegverkeer komen volledig ten
laste van de vliegmaatschappijen zelf.
Doe het zo:
1 = juist / onjuist
2 = juist / onjuist
In klas 4 KB ontstaat tijdens de les een discussie tussen Willem en Mila.
Willem : “Vliegtickets Mila : “de moeten duurder worden werkgelegenheid bij door hogere belastingen; vliegmaatschappijen zal vliegen is slecht voor daardoor …………”. het milieu”.
192p
Mila legt aan Willem uit dat er gevolgen kunnen zijn voor de
werkgelegenheid bij vliegmaatschappijen. Vul de bewering van Mila
verder aan.
Maak daarvoor van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst
door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad.
Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen
haakjes staan.
“Door de belastingverhoging op vliegtickets zal de …(1)… (prijs / omzet)
van een vliegticket …(2)… (dalen / stijgen). Daardoor zullen er
…(3)… (meer / minder) vliegtickets verkocht worden. Het gevolg is een
…(4)…(daling / stijging) van de werkgelegenheid bij de
vliegmaatschappijen.”

opgave 4Nederland: een Duitse provincie?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
interview met Paul Schnabel, ex-directeur Sociaal en Cultureel Planbureau “Een lichtpuntje in de matige economische situatie is volgens mij de nog steeds groeiende export van Nederland. Daarbij is Duitsland voor…

interview met Paul Schnabel, ex-directeur Sociaal en Cultureel Planbureau “Een lichtpuntje in de matige economische situatie is volgens mij de nog steeds groeiende export van Nederland. Daarbij is Duitsland voor Nederland van enorm economisch belang.”

Gebruik informatiebron 4.
201p
In welke grafiek wordt het handelssaldo van Nederland juist
weergegeven?
A grafiek A
B grafiek B
C grafiek C
D grafiek D
Import en export zijn heel belangrijk voor Nederland, zo blijkt uit
onderstaande tabel.
tabel gegevens van Nederland in 2013, in miljarden euro’s
import export nationaal inkomen 396 440 603
Gebruik bovenstaande tabel.
211p
Bereken hoeveel procent de import van Nederland kleiner is dan de
export van Nederland in 2013. Schrijf je berekening op.
221p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Hoeveel Nederland verdient met de export hangt af van het deel
wederuitvoer in de totale …(1)... (exportwaarde / importwaarde). Een land
verdient veel aan de export, als het aandeel wederuitvoer in de totale
exportwaarde …(2)… (groot / klein) is. Dat komt omdat de toegevoegde
waarde op producten bij de wederuitvoer relatief lager is dan bij export
van een Nederlands product.
Schnabel: “Van de € 440 miljard aan totale exportwaarde van Nederland in 2013 werd voor € 316 miljard naar landen in de Europese Unie (EU) geëxporteerd. Duitsland staat daarbij voorop: maar liefst 34% van onze…

Schnabel: “Van de € 440 miljard aan totale exportwaarde van Nederland in 2013 werd voor € 316 miljard naar landen in de Europese Unie (EU) geëxporteerd. Duitsland staat daarbij voorop: maar liefst 34% van onze exportwaarde naar EU-landen was export naar Duitsland.”

231p
Bereken de exportwaarde van Nederland naar Duitsland in 2013.
Schrijf je berekening op.
“In Duitsland gaat het economisch goed. Duitsland heeft enorm geïnvesteerd in onderwijs en daar profiteren ze nu van. Als het aan mij ligt wordt er ook in Nederland meer geïnvesteerd in onderwijs. Daar moeten wij het…

“In Duitsland gaat het economisch goed. Duitsland heeft enorm geïnvesteerd in onderwijs en daar profiteren ze nu van. Als het aan mij ligt wordt er ook in Nederland meer geïnvesteerd in onderwijs. Daar moeten wij het als Nederland-kennisland van hebben”, zegt Schnabel.

242p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Schnabel: “Door te investeren in onderwijs kan de arbeidsproductiviteit in
Nederland …(1)… (dalen / stijgen). Nederland kan daardoor producten
tegen een …(2)… (hogere / lagere) kostprijs produceren. Hierdoor …(3)…
(verbetert / verslechtert) de internationale concurrentiepositie van
Nederland.”
Schnabel vervolgt: “Duitsland is onze allerbelangrijkste handelspartner. Als het daar goed gaat, profiteert Nederland daarvan. In feite zijn wij een provincie van Duitsland.”
251p
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 economische groei in Duitsland
2 de koopkracht in Duitsland stijgt
3 de vraag naar Nederlandse producten stijgt
4 de werkgelegenheid in Nederland stijgt
5 economische groei in Nederland
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
C 1 → 3 → 4 → 2 → 5
D 1 → 3 → 2 → 4 → 5
E 1 → 4 → 3 → 2 → 5
F 1 → 4 → 2 → 3 → 5
Schnabel: “Het Nederlandse onderwijs moet ook meer aandacht besteden aan onze Duitse handelspartners. Ik kan hiervan wel een voorbeeld noemen: stel het vak Duits verplicht op middelbare scholen.”
261p
Leg uit dat het voorbeeld van Schnabel kan leiden tot bevordering van de
handel tussen Nederland en Duitsland.

opgave 5Vraag en aanbod

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 5 en 6 in de bijlage.
Karin en Rudy zitten in het tweede jaar van een ICT-opleiding op het mbo.
Zij willen een app ontwikkelen voor bedrijven. Het is de bedoeling dat zij
deze app ook op de markt gaan brengen. De app kan dan tegen betaling
worden gedownload.
Karin heeft een vriendin, Nicole, die economie studeert. Nicole heeft voor
Karin en Rudy onderzoek gedaan en het verband tussen de prijs van de
app en de vraag naar de app (de vraaglijn) in een grafiek gezet.
Gebruik informatiebron 5.
271p
Karin en Rudy willen zoveel mogelijk omzet behalen.
Karin zegt: “De verkoopprijs van de app moet € 0,50 zijn voor een zo
hoog mogelijke omzet.” Rudy is het niet met haar eens. “We moeten om
de hoogste omzet te krijgen de app voor € 0,75 verkopen”, zegt hij.
Bereken dat een verkoopprijs van € 0,50 een hogere omzet oplevert
dan een verkoopprijs van € 0,75. Schrijf je berekening op.
Nicole komt na vier weken met nieuws: “Hoera, de vraaglijn is
verschoven!”
Gebruik informatiebron 6.
282p
Is de gevraagde hoeveelheid apps gestegen of gedaald? Licht je
antwoord toe bij een prijs van € 0,50 per app.
Karin en Rudy hadden niet verwacht dat de app daadwerkelijk geld zou
opleveren. Nu blijkt dat dit wel het geval is, beginnen ze de smaak te
pakken te krijgen. Vooral Karin wil meer gaan verdienen. Zij stelt voor om
de prijs te verlagen. Volgens Rudy moeten ze ook naar de kosten kijken.
“Als de prijs niet hoog genoeg is, verdienen we onze kosten niet terug”,
zegt hij.
291p
Karin en Rudy hebben vaste kosten en variabele kosten. De vaste kosten
bedragen € 1.000 en de variabele kosten € 0,01 per verkochte app.
Hoe meer apps er worden verkocht, hoe lager de kostprijs per app.
Waarom is dat zo?
A De variabele kosten kunnen over meer producten worden verdeeld.
B De variabele kosten kunnen over minder producten worden verdeeld.
C De vaste kosten kunnen over meer producten worden verdeeld.
D De vaste kosten kunnen over minder producten worden verdeeld.
Gebruik informatiebron 6.
301p
Rudy zegt: “We moeten de app gaan verkopen voor € 1,25. Dat levert ons
de hoogste winst per app op.”
Waarom zal een verkoopprijs van € 1,25 geen winst opleveren?

opgave 6Van welvaart naar kortingspas

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 7, 8 en 9 in de bijlage.
In vergelijking met andere landen is Nederland een rijk land. Maar niet
iedereen in Nederland is even welvarend.
311p
Wat wordt verstaan onder welvaart?
A de mate waarin men in de behoeften kan voorzien
B een hoog bruto-inkomen
C een hoog netto-inkomen
D het inkomen per hoofd van de bevolking
Fatima is alleenstaand en verdient een netto-inkomen van ongeveer
€ 100.000 per jaar. Haar buurman Peter is ook alleenstaand, hij ontvangt
een bijstandsuitkering van netto € 12.000 per jaar en heeft nog een
schuld.
Beiden besteden hun inkomen volledig. In de grafiek is weergegeven
hoeveel procent van hun inkomen beiden uitgeven aan dagelijkse
uitgaven, aan vaste lasten en aan incidentele uitgaven.
Gebruik informatiebron 7.
321p
Van wie zijn de gegevens in kolom A en waarom?
A Fatima, want iemand met een hoog inkomen besteedt in verhouding
meer aan dagelijkse uitgaven.
B Fatima, want iemand met een hoog inkomen besteedt in verhouding
meer aan incidentele uitgaven.
C Peter, want iemand met een laag inkomen besteedt in verhouding
meer aan dagelijkse uitgaven.
D Peter, want iemand met een laag inkomen besteedt in verhouding
meer aan incidentele uitgaven.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
De koopkracht van Peter is minder groot dan die van Fatima.
In 2010 daalde de koopkracht van de Nederlandse bevolking gemiddeld
met 0,5 procent.
Gebruik informatiebron 8.
331p
Gaat Peter er in koopkracht in 2010 ten opzichte van 2009 op vooruit of
op achteruit en met hoeveel procent?
Gebruik informatiebron 9.
341p
Peter heeft in 2010 een netto-inkomen van € 1.000 per maand.
Hoeveel huishoudens zijn er in 2010 met hetzelfde netto-inkomen als
Peter?
Peter ontvangt nu al twee jaar een bijstandsuitkering. Hij heeft moeite zijn
schuld af te betalen. Hij betaalt in 2010 nog steeds voor de lening die hij
in 2007 heeft afgesloten voor de aankoop van een auto.
351p
Wat zijn de effecten van deze lening voor zijn bestedingsmogelijkheden?
Maak de zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de lening kon hij in 2007 …(1)… (meer / evenveel / minder)
besteden.
Als gevolg van zijn lening kon hij in 2010 …(2)… (meer / minder)
besteden.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.