bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2008, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen

tabel 1
Top tien belangrijkste binnenlandse vakantiebestemmingen,
1 oktober 2004 - 30 september 2005
aantal aandeel vakanties 2005 2005 (x 1000) (%) 1 …………. 2.070 12 2 Veluwe en Veluwerand 1.990 12 3 Groningse, Friese en Drentse zandgronden 1.820 11 4 Oost-Brabant, Noord- en Midden-Limburg 1.620 9 en Rijk van…

aantal aandeel vakanties 2005 2005 (x 1000) (%) 1 …………. 2.070 12 2 Veluwe en Veluwerand 1.990 12 3 Groningse, Friese en Drentse zandgronden 1.820 11 4 Oost-Brabant, Noord- en Midden-Limburg 1.620 9 en Rijk van Nijmegen 5 …………. 1.610 9 6 Twente, Salland en Vechtstreek 1.410 8 7 Waddeneilanden 1.060 6 8 …………. 870 5 9 Deltagebied 750 4 10 …………. 680 4 Overige bestemmingen 3.430 20 Totaal 17.310 100

11p
Tabel 1 laat de tien belangrijkste binnenlandse toeristenbestemmingen zien in
de periode oktober 2004 tot oktober 2005. Op de plaatsen 1, 5, 8 en 10 in de
tabel zijn de namen van vier bestemmingen open gelaten. Dat zijn – in
willekeurige volgorde – West- en Midden-Brabant, de IJsselmeerkust, de
Noordzeebadplaatsen en Zuid-Limburg.
Welk gebied moet worden ingevuld op plaats 1?
A de Noordzeebadplaatsen
B West- en Midden-Brabant
C IJsselmeerkust
D Zuid-Limburg
kaart 1
Toeristen in een deel van het Caribisch gebied
Legenda: Bahamas gebied van herkomst in 1998 Noord-Amerika (VS en Canada) Europa (excl. Nederland) Nederland Caribisch gebied (incl. Venezuela) Cuba overige landen 3.500.000 2.000.000 Jamaica Dominicaanse Republiek…

Legenda: Bahamas gebied van herkomst in 1998 Noord-Amerika (VS en Canada) Europa (excl. Nederland) Nederland Caribisch gebied (incl. Venezuela) Cuba overige landen 3.500.000 2.000.000 Jamaica Dominicaanse Republiek 1.000.000 C a r i b i s c h e Z e e 500.000 250.000 Curacao Bonaire (nl) (nl) Aruba (nl) 0 190 380 km

21p
Het Caribisch gebied is een van de populairste vakantiebestemmingen in de
wereld. Dat blijkt wel uit de grote vakantiedrukte gedurende het hele jaar.
Verklaar de grote vakantiedrukte in het Caribisch gebied gedurende het hele
jaar.
31p
Jaarlijks gaan er maar enkele duizenden Nederlandse toeristen naar een eiland
als Cuba. Dat geldt ook voor de meeste andere eilanden in het Caribisch
gebied. Naar Curaçao daarentegen gaan jaarlijks meer dan vijftig duizend
Nederlandse toeristen.
Geef een reden waarom Curaçao kennelijk veel aantrekkelijker is voor
Nederlandse toeristen dan bijvoorbeeld Cuba.
41p
Op Curaçao probeert men het toerisme verder te stimuleren. Hieronder staan
drie mogelijke maatregelen om het toerisme verder te stimuleren.
1 de aanleg van nieuwe golfterreinen
2 renovatie van monumentale panden en landhuizen
3 de aanleg van winkelcentra
Welke maatregel helpt of welke maatregelen helpen het toerisme te stimuleren?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 3
D 1 en 2
E 1 en 3
F 2 en 3
tekst 1
Oude auto’s als toeristische trekpleister, maar Cuba is een dubieuze
bestemming
In Cuba rijden nog steeds auto’s met als bouwjaar de jaren 50 (zie foto 1). Dat komt omdat Fidel Castro in 1959 de macht overnam en spoedig daarna van dit land een communistische staat maakte. Sinds die…

In Cuba rijden nog steeds auto’s met als bouwjaar de jaren 50 (zie foto 1). Dat komt omdat Fidel Castro in 1959 de macht overnam en spoedig daarna van dit land een communistische staat maakte. Sinds die machtsovername hebben de Cubanen die nog een auto hadden, deze heel zuinig behandeld en steeds weer opgeknapt. Deze auto’s zijn een toeristische trekpleister geworden. Van leider Fidel Castro is bekend dat hij de toeristen niet zo ziet zitten, maar ze oogluikend toelaat.

foto 1
foto 1
51p
In Nederland zijn er voorstanders en tegenstanders van de toeristenstroom naar
Cuba. De voorstanders zeggen dat het toerisme goed is voor Cuba want anders
zou de armoede nog groter zijn.
Welk argument zal echter door de tegenstanders worden gegeven?
diagrammen 1, 2, 3 en 4
Sneeuwhoogten in vier skigebieden in Oostenrijk
diagram 1
diagram 2
sneeuw- 375 sneeuw- 375
PPaattsscchheerrkkooffeell
hoogte 350 300 HHaahhnneennkkaammmm hoogte 350 300
(cm) 325 275 (cm) 325 275
250 200
225 175
150 100
125 75
50/25 0 0 0 0
0 1999 ’00 ’01 ’02 ’03 ’04 ’05 ’06
2221111520752075205050505050√(0 0)√(1999 ’00 ’01 ’02 ’03 ’04 ’05 ’06)
diagram 3
diagram 4
sneeuw- 375 sneeuw- 375
hoogte 350 300 SScchhmmiitttteennhhoohhee hoogte 350 300
SSoonnnnbblliicckk
(cm) 325 275 (cm) 325 275
250 200
225 175
150 100
125 75
50/25 1999 ’00 ’01 ’02 ’03 ’04 ’05 ’06
2221111520752075205050505050√(1999 ’00 ’01 ’02 ’03 ’04 ’05 ’06)
Legenda:
eerste week december
kerstweek
61p
De diagrammen 1, 2, 3 en 4 geven de sneeuwhoogten aan in vier skigebieden in
Oostenrijk. Je kunt over de periode 1999 - 2006 de hoogte van het sneeuwdek
in de eerste week van december en in de kerstweek aflezen.
Deze vier skigebieden liggen op verschillende hoogten.
Ze liggen van laag naar hoog op:
− 1763 meter
− 1953 meter
− 2254 meter
− 3111 meter
Welk skigebied ligt op 3111 meter?
A Hahnenkamm
B Patscherkofel
C Schmittenhohe
D Sonnblick
kaart 2
‘Zwarte zaterdag’ in Frankrijk
Legenda: BBBrrruuuxxxeeelllllleeesss minder drukke wegen LLiillllee LLLuuuiiikkk drukste wegen A1 wegwerkzaamheden 28 A4 A4 Metz weersverwachting Nancy 28 zaterdagmiddag PPaarriijjss A26 SSttrraassbboouurrgg IIllee…

Legenda: BBBrrruuuxxxeeelllllleeesss minder drukke wegen LLiillllee LLLuuuiiikkk drukste wegen A1 wegwerkzaamheden 28 A4 A4 Metz weersverwachting Nancy 28 zaterdagmiddag PPaarriijjss A26 SSttrraassbboouurrgg IIllee ddee FFrraannccee verwachte drukte Le Mans A6 vrijdag zaterdag zondag Dijon heel Frankrijk Nantes Ile de France N10 A71 A7 matig extreem groot Lyon 28 A75 A7 Bordeaux 30 N10 Toulouse Montpellier A9 A8 34 Marseille 0 120 240 km

Topdrukte
Zaterdag 29 juli 2006 was het weer zover. Topdrukte op de Franse wegen,
‘zwarte zaterdag’. Dit weekend ging de regio Parijs met vakantie. Met nog vele
andere vakantiegangers op de weg betekende dat topdrukte op de Franse
snelwegen.
71p
Hieronder staan vier gebeurtenissen die zich ten tijde van ‘zwarte zaterdag’ op
29 juli 2006 voordeden. Voor een gedeelte zijn die terug te vinden op de kaart.
1 In de regio Parijs begonnen de schoolvakanties.
2 De temperaturen waren in heel Frankrijk boven de 30 graden.
3 De belangrijkste verkeersstromen waren te vinden op de oost-west-
verbindingen.
4 Er vonden wegwerkzaamheden plaats op een groot aantal autosnelwegen.
Welke twee gebeurtenissen hebben bijgedragen aan het ontstaan van ‘zwarte
zaterdag’?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 1 en 4
D 2 en 3
E 2 en 4
F 3 en 4
81p
Een deel van de verkeersdrukte doet zich voor in het zuiden van Frankrijk.
Verklaar de grote verkeersdrukte op de N10 (ten zuiden van Bordeaux) en
op de A9 (ten zuiden van Montpellier) zoals je uit de kaart kunt afleiden.
kaart 3
Antarctica
Falkland-eilanden Zuid-Georgie Ushuaia Kaap Hoorn Zuid-Orkney-eilanden Punta King George-eiland Arenas Livingstone-eiland Paulet-eiland Deception-eiland Paradise Baai Weddell Zee ANTARCTICA Ross IJsschots 0 700 1400 km
tekst 2
Dagprogramma 1. aankomst in Ushuaia, transfer opeigen gelegenheid naar hotel Los Nires of een vergelijk baar hotel inclusief ontbijt 2. s morgens excursie Tierra del Fuego Nationaal Park, s middags aan boord en…

Dagprogramma 1. aankomst in Ushuaia, transfer opeigen gelegenheid naar hotel Los Nires of een vergelijk baar hotel inclusief ontbijt 2. s morgens excursie Tierra del Fuego Nationaal Park, s middags aan boord en vertrek naar Beagle C hannel 3. op zee 4-5. Falkland- eilanden 6-7. op zee 8-12. Zuid-Georgie 12-13. op zee 14. Olifant-eiland 15-17. Antarctisch schiereiland 18-19. op zee 20. aankomst Ushu aia

tabel 2
Falkland-eilanden, Alle reizen hebben data en prijzen p.p. (Het verblijf op de Zuid-Georgië vertrek en in euro’s schepen is en het aankomst in exclusief diner.) Antarctische Ushuala schiereiland hut type     schip dagen data C1 C2 C3 C4 C5 1 Shokalskiy*** 20 04-11-07 tot 23-11-07 6.667 7.857 9.365 1

Falkland-eilanden, Alle reizen hebben data en prijzen p.p. (Het verblijf op de Zuid-Georgië vertrek en in euro’s schepen is en het aankomst in exclusief diner.) Antarctische Ushuala schiereiland hut type     schip dagen data C1 C2 C3 C4 C5 1 Shokalskiy*** 20 04-11-07 tot 23-11-07 6.667 7.857 9.365 10.7490 11.587 2 Multanovskiy* 20 18-11-07 tot 07-12-07 6.667 7.857 9.365 10.7490 11.587 3 Shokalskiy*** 20 02-12-07 tot 21-12-07 6.667 7.857 9.365 10.7490 11.587 4 Sarpik Ittuk 20 07-12-07 tot 26-12-07 5.714         5 Sarpik Ittuk 20 14-01-08 tot 02-02-08 7.778         6 Orlova 20 15-01-08 tot 03-02-08 7.460     11.032   7 Shokalskiy* 20 19-01-08 tot 07-02-08 9.048 10.635 12.063 13.413 12.222 8 Multanovskiy*** 20 03-02-08 tot 22-02-08 9.048 10.635 12.063 13.413 14.603 9 Sarpik Ittuk 20 11-02-08 tot 01-03-08 7.778       14.603 10 Multanovskiy*** 20 21-02-08 tot 11-03-08 9.048 10.635 12.063 13.413 14.603 * = met kampeer- en *** = alleen met zeekayak-optie; kampeer-optie; zeekayak-optie geen extra zeekayak-optie kosten USD 695,00       hutcategorieën C1 = 3-persoonshut C2 = 2-persoonshut / C3 = 2-persoonshut / C4 = 2-persoonshut, C5 = 2-persoonshut, gedeelde privé superior suite faciliteiten; faciliteiten          

Het reisbureau Askja organiseert jaarlijks reizen naar bijzondere bestemmingen.
Antarctica is er daar één van. Op het vaste land van Antarctica mogen alleen
maar onderzoekers verblijven.
91p
Als je naar de data kijkt van de reizen naar Antarctica, zie je dat deze vooral in
de maanden november, december, januari en februari plaatsvinden.
Geef de reden waarom alleen gedurende deze periode Antarctica bezocht
wordt.
101p
De meeste toeristen bezoeken Antarctica in de periode januari en februari.
Hoe kun je dit uit de tabel afleiden?
111p
De toeristen verblijven op een cruiseschip tijdens hun bezoek aan Antarctica.
Naast de luxe van een cruiseschip is er nog een andere reden.
Welke reden is dat?
121p
Hieronder staan drie kenmerken die betrekking hebben op de keuze van
Antarctica als vakantiebestemming.
1 Antarctica heeft een ongerepte natuur.
2 Antarctica wordt vooral bezocht door het elitetoerisme.
3 Antarctica bevindt zich in het herstel stadium.
Welk kenmerk is of welke kenmerken zijn juist?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 3
D alleen 1 en 2
E alleen 1 en 3
F alleen 2 en 3
kaart 4
Pitztal in Oostenrijk
O O S T E N R I J K Pitztal 0 60 120 km
131p
Het Alpengebied is een goede plaats voor een wintersportvakantie. Een
populaire locatie is het Pitztal in Oostenrijk. De hoogste skipiste ligt op 3440
meter. Tijdens een skivakantie met school staan twee leerlingen op deze piste
en krijgen een discussie.
Karima denkt dat de bossen op deze plek zijn gekapt om er vervolgens skipistes
van te maken. Paul is het niet eens met Karima. Paul zegt dat hier nooit bossen
zijn geweest.
Geef de oorzaak waarom Paul gelijk heeft.
foto’s 2, 3, 4 en 5
Het Pitztal in Oostenrijk
foto 2 foto 3 foto 4 foto 5
141p
De foto’s 2 tot en met 5 zijn allemaal genomen in het Pitztal in Oostenrijk.
Hieronder staan vier kenmerken van het toerisme in het Pitztal.
1 Er is sprake van een dubbelseizoen.
2 Er is sprake van een actieve vakantie.
3 Er is sprake van een culturele vakantie.
4 Er is sprake van een stedentrip.
Welk kenmerk is of welke kenmerken zijn van toepassing op deze foto’s?
A alleen kenmerk 1
B alleen kenmerk 2
C de kenmerken 1 en 2
D de kenmerken 1 en 3
E de kenmerken 2 en 4
F de kenmerken 3 en 4
tabel 3
Vooruitzichten internationaal toerisme van 1995 tot 2020 (in miljoenen),
in aantallen binnenkomende toeristen per regio
  1995 2020 gemiddelde groei per jaar in % Totaal 565,4 1.561,1 4,1         Afrika 20,2 77,3 5,5 Noord- en Zuid-Amerika 108,9 282,3 3,9 Oost-Azië en Oceanië 81,4 397,2 6,5 Europa 338,4 717,0 3,0 Zuid-Azië 4,2 18,8 6,2
Toerisme is wereldwijd ‘big business’. Er gaan miljarden euro’s in om en miljoenen mensen vinden er hun werk in. Tabel 3 laat zien dat er nog een enorme groei zit in de toeristensector. De gegevens in de tabel zijn…

Toerisme is wereldwijd ‘big business’. Er gaan miljarden euro’s in om en miljoenen mensen vinden er hun werk in. Tabel 3 laat zien dat er nog een enorme groei zit in de toeristensector. De gegevens in de tabel zijn voorspellingen van die groei.

151p
Volgens de tabel is de gemiddelde groei per jaar van het aantal toeristen in
Europa het laagst in vergelijking met de andere gebieden.
Geef daarvoor een reden.
diagrammen 5 en 6
Lange vakanties en vakantie-uitgaven van Nederlanders
lange vakanties 27% 40% 7% 5% 7% 10% 5%
diagram 6
16% 2% 10% 51% 10% 6% 5%
Legenda: Nederland Belgie Frankrijk Spanje Oostenrijk Duitsland verre/verdere bestemmingen
161p
Uit onderzoek blijkt dat 27% van de lange vakanties als reisdoel heeft de verre /
verdere bestemmingen (zie diagram 5).
Volgens diagram 6 wordt echter ruim 51% van de vakantie-uitgaven aan deze
verre / verdere bestemmingen besteed.
Geef hiervoor een reden.
171p
Uit datzelfde onderzoek blijkt dat bij de lange vakanties in Nederland die
verhouding juist andersom is.
Geef hiervoor een reden.
diagram 7
Lange vakanties in het buitenland per vervoermiddel, 2006
a(axn1t0a0ll0e)n876000000000
5000
4000
3000
2000
1000
0√(1 2 3)
In diagram 7 staan de aantallen lange vakanties in het buitenland per
vervoermiddel in 2006. Dat zijn – in willekeurige volgorde – de trein, de auto en
de touringcar.
Deze zijn in het diagram weergegeven met de cijfers 1, 2 en 3.
181p
Welke van deze drie staven (zie diagram 7) geeft het aantal lange vakanties met
de auto weer?
A nummer 1
B nummer 2
C nummer 3
191p
De keuze van het vervoermiddel bij een lange vakantie hangt samen met de
kosten van de reis, het gemak en de afstand.
Hieronder staan drie bestemmingen.
1 België
2 Verenigd Koninkrijk
3 Thailand
Bij iedere bestemming hoort een andere verhouding van de keuze tussen
vervoer per auto en vervoer per vliegtuig.
Hieronder staan drie van deze verhoudingen.
P auto 97% en vliegtuig 0%
Q auto 33% en vliegtuig 37%
R auto 0% en vliegtuig 99%
Welke verhouding past bij het Verenigd Koninkrijk?
A P
B Q
C R
tekst 3
Een ander beeld van een vakantiegebied
Rond 26 december 2004 was er een zeebeving voor de kust van Indonesië. Deze zeebeving had een tsunami tot gevolg. Een tsunami is een enorm krachtige golf die wel tien meter of hoger kan zijn. De tsunami liet…

Rond 26 december 2004 was er een zeebeving voor de kust van Indonesië. Deze zeebeving had een tsunami tot gevolg. Een tsunami is een enorm krachtige golf die wel tien meter of hoger kan zijn. De tsunami liet verwoeste kustgebieden achter in Indonesië, Thailand, Sri Lanka en India. In Thailand had vooral het toeristeneiland Phuket het zwaar te verduren.

kaart 5
Thailand
THAILAND Bangkok Phuket 0 250 500 km
201p
Waarom waren er juist rond 26 december veel westerse vakantiegangers in de
kustgebieden van Thailand?
211p
In Phuket waren zo'n 500 hotels en restaurants beschadigd door de tsunami. In
juni 2005 was de herbouw in volle gang. Echter de toeristen bleven weg en de
hotels stonden grotendeels leeg.
Hotelmanagers maakten veel reclame op het internet.
Welke andere maatregel namen hotelmanagers om toeristen naar Phuket te
lokken.
221p
Onmiddellijk na de ramp werden overal inzamelingsacties gehouden. Zo werd in
Nederland alleen al 211 miljoen euro ingezameld. Het meeste geld werd
besteed aan bijvoorbeeld nieuwe huisvesting, een nieuwe vissersboot, de
herbouw van een school of medische post.
De grote hotels die (voor een deel) vernield werden, moesten zelf maar zien hoe
ze de zaken op orde kregen.
Verklaar waarom er geen geld uit de inzamelingsacties werd vrijgemaakt
voor de herbouw van de grote hotels.
tekst 4
14-daagse reis door Japan 1e en 2e dag Hoofdstad Tokyo 3e dag Boeddhistische tempels in Kamakura 4e dag Tempelstad Nikko 5e dag Bezoek aan Tokyo en de Vulkaan Fuji Yama 6e dag Bezoek aan Nagoya, de vierde stad van Japan 7e dag Bezoek aan een parelfarm en een reis langs Toba-Ise-Kyoto 8e dag De eerst

14-daagse reis door Japan 1e en 2e dag Hoofdstad Tokyo 3e dag Boeddhistische tempels in Kamakura 4e dag Tempelstad Nikko 5e dag Bezoek aan Tokyo en de Vulkaan Fuji Yama 6e dag Bezoek aan Nagoya, de vierde stad van Japan 7e dag Bezoek aan een parelfarm en een reis langs Toba-Ise-Kyoto 8e dag De eerste keizerlijke stad Nara 9e - 10e dag Bezoek aan de stad Kyoto 11e dag Bezoek aan de stad Takayama 12e dag Bezoek aan de stad Kanazawa 13e dag Terugreis naar Kyoto 14e dag Vertrek van Kyoto

tekst 5
Japan
Japan is het land van de rijzende zon. Het merendeel van de bevolking woont in de kustgebieden van het land. Er wonen ongeveer 128 miljoen mensen op dit eilandenrijk. Tokyo is de hoofdstad. In de hoofdstad kunt u het…

Japan is het land van de rijzende zon. Het merendeel van de bevolking woont in de kustgebieden van het land. Er wonen ongeveer 128 miljoen mensen op dit eilandenrijk. Tokyo is de hoofdstad. In de hoofdstad kunt u het sprookjesachtige Imperial Palace bezoeken en een wandeling maken door de indrukwekkende tuinen rondom dit paleis. In het noorden van het land is een fantastische natuur te ontdekken en zijn er zeer bijzondere uitzichten. Naast de natuur is er ook de mogelijkheid om parelboerderijen te bezoeken en een kijkje te nemen in de zijde-industrie .

kaart 6
Een deel van Japan
Legenda: reisroute J a p a n s e Z e e Honshu Kanazawa Nikko Katayama Tokyo Nagoya Fuji Kyoto Nara G r o t e O c e a a n 0 120 240 km
232p
Reisorganisaties doen altijd hun uiterste best om klanten te trekken. Dit
proberen ze onder andere door de reizen mooier voor te stellen dan dat ze in
werkelijkheid zijn.
De reisomschrijving in tekst 5 bevat zowel objectieve als subjectieve informatie
over het land.
Noem eerst twee stukjes objectieve informatie en daarna twee stukjes
subjectieve informatie uit tekst 5 over deze reis.
foto 6
Fuji Yama
foto 6 Fuji Yama
241p
De Fuji Yama (zie foto 6) is een van de attractiepunten in de reis.
Noem hiervoor de reden.
diagram 8
Klimaatdiagram van Tokyo
Tokyo mm Legenda: gemiddelde 300 temperatuur 250 gemiddelde neerslag 200 150 100 5 50 0 0 J F M A M J J A S O N D
251p
In de reisgids staat een klimaatdiagram (zie diagram 8) van Tokyo afgebeeld.
Kees vindt dat dit diagram een goed beeld geeft van het klimaat van deze
veertiendaagse rondreis (zie tekst 4). Mike vindt dat echter niet.
Geef een reden waarom Mike dat zou kunnen vinden.
261p
Een aantal jaren geleden is er een film gemaakt die zich in Azië afspeelt. In de
film ‘Lost in Translation’ (Verdwaald in Vertaling) ontmoeten twee Amerikanen
elkaar. Ze krijgen nauwelijks contact met de buitenwereld en kunnen zich
moeilijk oriënteren. Daarom zoeken ze voortdurend elkaars gezelschap op in de
bar van het hotel.
Toeristen die naar bijvoorbeeld Japan afreizen, lopen snel tegen hetzelfde
probleem aan.
Welk probleem wordt hier bedoeld?

opgave 2Omgaan met natuurlijke hulpbronnen

figuren 1 en 2 Oorzaken van en maatregelen tegen hoogwater in het Alpengebied figuur 1 Oorzaken van hoog water in het Alpengebied figuur 2 Maatregelen tegen hoogwater in het Alpengebied
opgave als beeld van het examen
De laatste jaren is het Alpengebied regelmatig in het nieuws geweest in verband met overstromingen. Er wordt dan ook druk gezocht naar oplossingen om deze overstromingen tegen te gaan. In figuur 1 wordt een situatie geschetst die kenmerkend is voor een aantal plaatsen in het Alpengebied. Uit deze…

De laatste jaren is het Alpengebied regelmatig in het nieuws geweest in verband met overstromingen. Er wordt dan ook druk gezocht naar oplossingen om deze overstromingen tegen te gaan. In figuur 1 wordt een situatie geschetst die kenmerkend is voor een aantal plaatsen in het Alpengebied. Uit deze schets is een aantal oorzaken van overstromingen in het Alpengebied af te leiden. → Wat zijn de voornaamste oorzaken voor het hoge water in het Alpengebied die je uit figuur 1 kunt afleiden? Noteer de cijfers van de juiste oorzaken op het antwoordblad. 1 een te geringe condensatie 2 een te geringe verdamping 3 de grote afvoersnelheid van het water 4 de geringe mogelijkheden voor het water om in de bodem te infiltreren

Als je figuur 2 vergelijkt met figuur 1 dan zijn in figuur 2 maatregelen genomen die het overstromingsgevaar in het Alpengebied zouden kunnen verminderen. Eén van de maatregelen is herbebossing. → Noem met behulp van de figuren 1 en 2 nog een maatregel die is genomen om het overstromingsgevaar in…

Als je figuur 2 vergelijkt met figuur 1 dan zijn in figuur 2 maatregelen genomen die het overstromingsgevaar in het Alpengebied zouden kunnen verminderen. Eén van de maatregelen is herbebossing. → Noem met behulp van de figuren 1 en 2 nog een maatregel die is genomen om het overstromingsgevaar in het Alpengebied te verminderen.

Welke invloed hebben de maatregelen tegen overstromingsgevaar in het Alpengebied op de kringloop van het water? A De doorstroomsnelheid van het water in de lange kringloop wordt langzamer. B De doorstroomsnelheid van het water in de korte kringloop wordt langzamer. C De doorstroomsnelheid van het…

Welke invloed hebben de maatregelen tegen overstromingsgevaar in het Alpengebied op de kringloop van het water? A De doorstroomsnelheid van het water in de lange kringloop wordt langzamer. B De doorstroomsnelheid van het water in de korte kringloop wordt langzamer. C De doorstroomsnelheid van het water in de lange kringloop wordt sneller. D De doorstroomsnelheid van het water in de korte kringloop wordt sneller.

diagram 9 Verdeling totale hoeveelheid water op aarde
De totale hoeveelheid water op aarde heeft een volume van ruim 530 miljoen kubieke kilometer. In diagram 9 is de verdeling hiervan te zien. Bij de cijfers 1 en 2 is echter het onderdeel van de kringloop waar het ‘water’ te vinden is weggelaten. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en…

De totale hoeveelheid water op aarde heeft een volume van ruim 530 miljoen kubieke kilometer. In diagram 9 is de verdeling hiervan te zien. Bij de cijfers 1 en 2 is echter het onderdeel van de kringloop waar het ‘water’ te vinden is weggelaten. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en schrijf erachter waar dat ‘water’ te vinden is. diagram 10 Herkomst van het oppervlaktewater in Nederland

In diagram 10 zijn de verschillende bronnen van de herkomst van het oppervlaktewater in Nederland weergegeven. Met de letter Q wordt de hoeveelheid neerslag aangegeven. Met de letters P, R en S wordt de aanvoer van het water van de rivieren weergegeven. Welke letter geeft de aanvoer van de Rijn…

In diagram 10 zijn de verschillende bronnen van de herkomst van het oppervlaktewater in Nederland weergegeven. Met de letter Q wordt de hoeveelheid neerslag aangegeven. Met de letters P, R en S wordt de aanvoer van het water van de rivieren weergegeven. Welke letter geeft de aanvoer van de Rijn weer? A P B R C S

kaart 7 Het grondwaterpeil
Volgens kaart 7 is het grondwaterpeil ten opzicht van het NAP (in meters) in West-Nederland het hoogst. Toch wordt er in het grootste deel van West-Nederland (Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland) nauwelijks grondwater gewonnen. → Geef daarvoor de oorzaak.
tekst 6 Rode Zee – Dode Zee-project kaart 8 Deel van het Midden-Oosten
Wat is de oorzaak van het opdrogen van de Dode Zee?
Hoe lang zal het kanaal zijn als het project doorgaat (dit gemeten van pompstation 1 naar ontziltingsfabriek 2, zie kaart 8)? A ongeveer 50 km B ongeveer 115 km C ongeveer 180 km D ongeveer 245 km
figuur 3 Regenwater gaat zijn eigen weg tekening 1 tekening 2
Onder het kopje: Regenwater gaat zijn eigen weg, stonden tekening 1 en tekening 2 op de website van de gemeente Alkmaar. Als je de beide tekeningen met elkaar vergelijkt dan zijn er verschillen in waterafvoer te zien. Als in een wijk het rioolstelsel aan vervanging toe is, dan kiest de gemeente…

Onder het kopje: Regenwater gaat zijn eigen weg, stonden tekening 1 en tekening 2 op de website van de gemeente Alkmaar. Als je de beide tekeningen met elkaar vergelijkt dan zijn er verschillen in waterafvoer te zien. Als in een wijk het rioolstelsel aan vervanging toe is, dan kiest de gemeente Alkmaar steeds vaker voor dit milieuvriendelijke systeem van waterafvoer zoals te zien is op tekening 2. Behalve dat dit systeem milieuvriendelijk is, zijn er nog andere voordelen van dit systeem. → Noem twee andere voordelen van dit systeem.

kaart 9 Geplande werkzaamheden voor overloopgebieden tekst 7 Gezamenlijke bestrijding van hoogwater biedt kansen, maar kan Den Haag ook geld kosten.
In de tekst is een aantal begrippen vervangen door de letters X , Y en Z . Wat is de juiste combinatie van begrippen die daarbij moet worden ingevuld?   X Y Z A benedenstroomse bovenstroomse gletsjerrivier B benedenstroomse bovenstroomse regenrivier C benedenstroomse bovenstroomse gemengde rivier D…

In de tekst is een aantal begrippen vervangen door de letters X , Y en Z . Wat is de juiste combinatie van begrippen die daarbij moet worden ingevuld?   X Y Z A benedenstroomse bovenstroomse gletsjerrivier B benedenstroomse bovenstroomse regenrivier C benedenstroomse bovenstroomse gemengde rivier D bovenstroomse benedenstroomse gletsjerrivier E bovenstroomse benedenstroomse regenrivier F bovenstroomse benedenstroomse gemengde rivier

opgave als beeld van het examen
Overloopgebieden zoals bij Orsoy-land (zie kaart 9) zullen in het kader van de hoogwaterbestrijding ook in Nederland worden aangelegd. Daarnaast is er al een aantal dijken verhoogd en verbreed om de rivier meer ruimte te geven. → Noem een andere maatregel om de rivieren meer ruimte te geven.
In tekst 7 wordt gewezen op voordelen die overloopgebieden hebben in het kader van de hoogwaterbestrijding. De aanleg van overloopgebieden stuit echter ook op bezwaren. → Noem een bezwaar tegen de aanleg van overloopgebieden.
foto 7 Door de stuwdammen in de Tigris zal de plaats Hasankeyf verdwijnen kaart 10 Turkije
tekst 8 Stuwdammenproject Zuid-Oost-Anatolië, een zegen of een vloek?
In tekst 8 staat dat het Zuid-Oost-Anatoli ё stuwdammenproject vooral gericht is op de uitbreiding van … X … Wat moet worden ingevuld bij … X …? A irrigatiemogelijkheden en energiewinning B landschapsbeheer en economische ontwikkeling C prestigevergroting en landschapsbeheer D sociale ontwikkeling…

In tekst 8 staat dat het Zuid-Oost-Anatoli ё stuwdammenproject vooral gericht is op de uitbreiding van … X … Wat moet worden ingevuld bij … X …? A irrigatiemogelijkheden en energiewinning B landschapsbeheer en economische ontwikkeling C prestigevergroting en landschapsbeheer D sociale ontwikkeling en milieubescherming

In tekst 8 wordt ook gesproken over strategische voordelen van het beheersen van de waterstromen naar de buurlanden Syrië en Irak (zie kaart 10). Op welke manier kan Turkije de waterstromen naar deze buurlanden beïnvloeden? A alleen op kwalitatieve manier B alleen op kwantitatieve manier C zowel op…

In tekst 8 wordt ook gesproken over strategische voordelen van het beheersen van de waterstromen naar de buurlanden Syrië en Irak (zie kaart 10). Op welke manier kan Turkije de waterstromen naar deze buurlanden beïnvloeden? A alleen op kwalitatieve manier B alleen op kwantitatieve manier C zowel op kwalitatieve als kwantitatieve manier

tekst 9 Afvalwater reinigen met riet
Schoon water en goed sanitair spelen een sleutelrol in de armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. Allerlei kleinschalige vormen van waterzuivering worden uitgeprobeerd, zoals in het voorbeeld van Nepal in tekst 9. Hier experimenteert men onder andere met waterzuivering door middel van…

Schoon water en goed sanitair spelen een sleutelrol in de armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. Allerlei kleinschalige vormen van waterzuivering worden uitgeprobeerd, zoals in het voorbeeld van Nepal in tekst 9. Hier experimenteert men onder andere met waterzuivering door middel van rietvelden. → Noem, behalve het verschil in kosten, twee voordelen van de waterzuivering door middel van rietvelden in vergelijking met de zuivering van water zoals dat in Nederland gebeurt in rioolwaterzuiveringsbedrijven.

foto 8 DSM’ers helpen wereld aan schoon water tekst 10 Schoon drinkwater in ontwikkelingslanden
Een voorbeeld van een goedkope manier om mensen in ontwikkelingslanden aan schoon drinkwater te helpen, is het zuiveringsapparaat van DSM. Ook van dit apparaat verwacht men dat het uiteindelijk, net als allerlei andere lokale, kleinschalige methodes, een bijdrage kan leveren aan armoedebestrijding…

Een voorbeeld van een goedkope manier om mensen in ontwikkelingslanden aan schoon drinkwater te helpen, is het zuiveringsapparaat van DSM. Ook van dit apparaat verwacht men dat het uiteindelijk, net als allerlei andere lokale, kleinschalige methodes, een bijdrage kan leveren aan armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. → Leg uit op welke manier zo’n zuiveringsapparaat als dat van DSM een bijdrage kan leveren aan de armoedebestrijding.

diagrammen 11, 12 en 13 De grootste energievoorraden liggen in de voormalige Sovjet-Unie en het Midden-Oosten diagram 11 diagram 12 diagram 13 Canada Verenigde Staten Latijns-Amerika 0,5 jaar voorzien van 11, en Oost -Azie Midden-Oosten/Noord-Afrika
In de diagrammen zijn de soorten brandstofvoorraden (bewezen en onbewezen) niet ingevuld. Welke brandstof moet worden ingevuld bij diagram 11? A aardgas B aardolie C bruinkool D steenkool
opgave als beeld van het examen
Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van de diagrammen 11, 12 en 13. 1 De geïndustrialiseerde landen hebben allemaal grote brandstofvoorraden. 2 De brandstofvoorraden van diagram 11 zullen sneller uitgeput zijn dan de brandstofvoorraden van diagram 13. 3 Voor Japan is het van groter…

Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van de diagrammen 11, 12 en 13. 1 De geïndustrialiseerde landen hebben allemaal grote brandstofvoorraden. 2 De brandstofvoorraden van diagram 11 zullen sneller uitgeput zijn dan de brandstofvoorraden van diagram 13. 3 Voor Japan is het van groter belang dan voor Latijns-Amerika om de aandacht te richten op de ontwikkeling van kernenergie. Twee van deze uitspraken zijn juist. Welke twee uitspraken zijn dat? A 1 en 2 B 1 en 3 C 2 en 3

kaart 11 Versterkt broeikaseffect kan op veel plaatsen tot klimaatverandering leiden IJs dreigt te smelten, leefomgeving van de ijsbeer verdwijnt. Klimaat wordt vochtiger, de bodem natter en de verspreiding van muggen, die verantwoordelijk zijn voor malaria neemt toe. Stijging van de…

kaart 11 Versterkt broeikaseffect kan op veel plaatsen tot klimaatverandering leiden IJs dreigt te smelten, leefomgeving van de ijsbeer verdwijnt. Klimaat wordt vochtiger, de bodem natter en de verspreiding van muggen, die verantwoordelijk zijn voor malaria neemt toe. Stijging van de zeewatertemperatuur is slecht voor krill, dat aan de basis staat van de voedselketen in de zee.

Kaart 11 laat een aantal gevolgen zien van het versterkte broeikaseffect. Voor de gebieden W, X, Y en Z zijn deze gevolgen niet ingevuld. In willekeurige volgorde zijn deze gevolgen: 1 De moesson wordt heftiger en dat leidt vaker tot overstromingen. 2 Er is een forse toename van steeds krachtiger…

Kaart 11 laat een aantal gevolgen zien van het versterkte broeikaseffect. Voor de gebieden W, X, Y en Z zijn deze gevolgen niet ingevuld. In willekeurige volgorde zijn deze gevolgen: 1 De moesson wordt heftiger en dat leidt vaker tot overstromingen. 2 Er is een forse toename van steeds krachtiger tropische stormen. 3 De hitte bedreigt het zomertoerisme. 4 Droogte neemt toe, vruchtbare grond verandert in woestijn. → Wat is de juiste combinatie van gebieden en gevolgen? Neem de letters van de gebieden W, X, Y en Z over op het antwoordblad en zet er het cijfer van het juiste gevolg achter.

kaart 12 Hoofdpijpleidingen gasvoorziening diagram 14 Gasimport uit Rusland als percentage van totaal gasverbruik in 2004
Eind 2005 kreeg men in Europa te maken met het gebruik van energie als machtsmiddel. Door een conflict tussen Rusland en de Oekraïne werd de kwetsbaarheid van Europa duidelijk toen Rusland de gaskraan voor de Oekraïne dichtdraaide. Kaart 12 en diagram 14 laten elk een oorzaak zien voor deze…

Eind 2005 kreeg men in Europa te maken met het gebruik van energie als machtsmiddel. Door een conflict tussen Rusland en de Oekraïne werd de kwetsbaarheid van Europa duidelijk toen Rusland de gaskraan voor de Oekraïne dichtdraaide. Kaart 12 en diagram 14 laten elk een oorzaak zien voor deze kwetsbaarheid. → Noem deze twee oorzaken.

figuur 4 Bio-ethanol als brandstof
Biobrandstof (bio-ethanol) wordt door veel mensen uit de wetenschap, het bedrijfsleven en de milieubeweging gezien als een goed alternatief voor benzine. Bij een gelijke prijs als voor aardolieproducten geeft men toch de voorkeur aan biobrandstof (bio-ethanol). → Noem een voordeel van biobrandstof…

Biobrandstof (bio-ethanol) wordt door veel mensen uit de wetenschap, het bedrijfsleven en de milieubeweging gezien als een goed alternatief voor benzine. Bij een gelijke prijs als voor aardolieproducten geeft men toch de voorkeur aan biobrandstof (bio-ethanol). → Noem een voordeel van biobrandstof (bio-ethanol) ten opzichte van het gebruik van aardolieproducten.

Een wereldwijde omschakeling naar biobrandstoffen is echter volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geen duurzame optie. → Noem met behulp van figuur 4 een groot nadeel van een wereldwijde omschakeling op biobrandstoffen. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen…

Een wereldwijde omschakeling naar biobrandstoffen is echter volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geen duurzame optie. → Noem met behulp van figuur 4 een groot nadeel van een wereldwijde omschakeling op biobrandstoffen. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.