Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2001, tijdvak 2

In welk orgaan komt gal voor het eerst in aanraking met het te verteren voedsel? A de slokdarm B de maag C de twaalfvingerige darm D de dikke darm Albert doet een onderzoek naar de invloed van gal op de vertering van vetten. Drie bekerglazen (1, 2 en 3) vult hij met 100 ml melk. Bij elk van de bekerglazen doet hij een gelijke hoeveelheid van een bepaalde oplossing (zie tabel 1). Hij zet de bekerglazen weg bij een temperatuur van 37 graden Celsius. Na drie uur meet hij het vetgehalte van de melk in de bekerglazen. Het resultaat zet hij in de tabel. tabel 1 Nummer bekerglas Oplossing Vetgehalte aan het Vetgehalte na drie met melk begin 5 ml alvleessap en 5 ml gal 5% 5 ml alvleessap en 5 ml water 5% 3 5 ml gal en 5 ml 5% water Uit de resultaten in tabel 1 kan een conclusie worden getrokken over de werking van gal.

Via welke weg wordt EPO dan uit een nier afgevoerd? A via de nierader B via de nierslagader C via de poortader D via de urineleider Onder invloed van het hormoon EPO neemt het aantal rode bloedcellen in het bloed toe. Om die reden wordt EPO ook wel als stimulerend middel gebruikt door sporters, zoals wielrenners.

Leg in twee stappen uit hoe toename van het aantal rode bloedcellen de prestaties van een wielrenner zou kunnen vergroten. Het toedienen van EPO is echter niet zonder gevaar, want door toename van het aantal bloedcellen wordt het bloed ook dikker. Hierdoor ontstaat de kans dat bloedvaten afgesloten raken en dit zou weer een oorzaak kunnen zijn van een acute hartstilstand tijdens het sporten. Een acute hartstilstand kan het gevolg zijn van afsluiting van één van de bloedvaten die bloed toevoeren naar de hartspier.

Wat is het directe gevolg van dit ’wurgen’ van de wurgvijg voor de boom? A De bladeren van de boom krijgen te weinig suiker. B De bladeren van de boom krijgen te weinig water en mineralen. C De wortels van de boom krijgen te weinig suiker. D De wortels van de boom krijgen te weinig water en mineralen. De wurgvijg belemmert de groei van de boom door het ’wurgen’. De wurgvijg belemmert ook op andere manieren de groei van de boom.

Zijn dat spieren in de baarmoederwand? En spieren in de buikwand van de moeder? A alleen spieren in de baarmoederwand B alleen spieren in de buikwand van de moeder C zowel spieren in de baarmoederwand en als in de buikwand van de moeder Nadat het kind geboren is, vindt de nageboorte plaats. In een schema op de bijlage staan de volgende delen vermeld: baarmoeder, placenta, resten van de navelstreng, resten van de vruchtvliezen.

Hebben de cellen van het mondslijmvlies een celwand? En de cellen van schimmels? A geen van beide B alleen de cellen van het mondslijmvlies C alleen de cellen van de schimmels D zowel de cellen van het mondslijmvlies als de cellen van de schimmels Spruw kan ook voorkomen in het verteringskanaal. De Nederlandse arts Dicke heeft ontdekt dat die ziekte veroorzaakt wordt door een eiwit (gluten) uit tarwe. Bij patiënten met deze ziekte worden de darmvlokken afgebroken. Hierdoor wordt de opname van voedingsstoffen verminderd.

Noem een nadelig gevolg van een verhoging van het koolstofdioxidegehalte van de lucht rondom de aarde. In tomatenkassen kan een insectensoort voorkomen die nogal wat schade kan aanrichten: de witte vlieg. Deze zuigt sap uit de bladeren van tomatenplanten. Speciale bedrijven leveren aan de tuinders sluipwespen om de witte vlieg te bestrijden. De sluipwespen leggen eitjes in de larven van de witte vlieg. De larven van de sluipwesp eten de larven van de witte vlieg op.

Worden tomatenplanten tijdens de groei beïnvloed door abiotische factoren? En door biotische factoren? A alleen door abiotische factoren B alleen door biotische factoren C zowel door abiotische factoren als door biotische factoren In afbeelding 12 is een schematische doorsnede van een bloem van een tomaat weergeven. In afbeelding 13 is een doorsnede van de tomaat weergegeven, die uit zo’n bloem is ontstaan. afbeelding 12 afbeelding 13

Door welke manier van conserveren is het vruchtensap het beste beschermd tegen bederf? A door te koelen B door te pasteuriseren C door te steriliseren Rundvlees dat in het slachthuis besmet is geraakt met darmbacteriën van koeien kan voedselvergiftiging veroorzaken. Deze bacteriën blijken zeer goed bestand tegen een zure omgeving.

Wordt de luchtvervuiling door zwaveloxiden vooral veroorzaakt door de bio-industrie of vooral door de verbranding van fossiele brandstoffen? En de luchtvervuiling door ammoniak? luchtvervuiling door zwaveloxiden luchtvervuiling door ammoniak vooral door: vooral door: A bio-industrie bio-industrie B bio-industrie verbranding van fossiele brandstoffen C verbranding van fossiele brandstoffen bio-industrie D verbranding van fossiele brandstoffen verbranding van fossiele brandstoffen

Als je let op de manier waarop een zintuigcel van dit zijlijnsysteem wordt geprikkeld, met welk zintuig van de mens heeft het zijlijnsysteem dan de grootste overeenkomst? A met het gehoorzintuig B met het gezichtszintuig C met het reukzintuig D met het smaakzintuig Op plaats R (zie informatie 6) zijn de zintuigcellen van het zijlijnsysteem verbonden met een zenuw.

Wat is een andere functie van de waterstroom die langs de kieuwen gaat? De walvishaai (zie informatie 9) lijkt uitwendig op een walvis, maar toch zijn er grote verschillen, want een walvis is een zoogdier en een haai is een vis. Zo heeft een walvis meer voedsel nodig dan een even grote en even actieve walvishaai die in hetzelfde gebied leeft. Beide diersoorten eten vooral kleine garnalen, ook wel kril genoemd.