Eindexamen economie vmbo gl/tl 2004, tijdvak 1

Arno: “Hartelijk welkom allemaal bij deze rondleiding. Graag wil ik eerst iets vertellen over de Consumentenbond. De Consumentenbond is een ….(1)…. vereniging die de belangen van ….(2)…. behartigt. De bond doet dit onder meer door onderzoek naar en voorlichting over kwaliteiten en prijzen van goederen en diensten.” Hieronder staan vijf woorden: • afhankelijke • consumenten • de overheid • onafhankelijke • producenten → Welk woord moet bij .…(1)…. worden ingevuld en welk woord bij .…(2)…. ?

Arno: “Wie van jullie kan een taak opnoemen van de Consumentenbond?” Een aantal leerlingen steekt de vinger op: • Ilse: “De Consumentenbond geeft juridisch advies.” • Kay: “De Consumentenbond helpt je als je ontslagen wordt.” • Tim: “De Consumentenbond waarschuwt bij misleidende reclame.” Welke leerling(en) heeft / hebben gelijk? A alleen Ilse B alleen Kay C alleen Tim D alleen Ilse en Kay E alleen Ilse en Tim F alleen Kay en Tim

Arno en de klas lopen naar de afdeling klantenservice. Hier worden telefonische vragen van de leden beantwoord. Arno vraagt: “Heeft iemand van jullie of je familie wel eens de klantenservice gebeld?” Tim steekt zijn vinger op en vertelt het verhaal van zijn vader. Zal de Consumentenbond de vader van Tim gelijk geven? Verklaar je antwoord. A Ja, want volgens de Prijzenwet heeft de vader van Tim met de aanschafprijs van de ladder ook betaald voor dit soort risico’s. B Ja, want volgens de regels van de consumentenkoop moet de fabrikant niet alleen de ladder vergoeden, maar ook de schade die ontstaat bij het gebruik. C Nee, want volgens de Prijzenwet moet de vader van Tim zich apart tegen dit soort risico’s verzekeren. D Nee, want volgens de regels van de consumentenkoop is de fabrikant alleen verantwoordelijk voor de levering van een goed product.

Op de afdeling klantenservice komt een telefoongesprek binnen. Arno: “Laten we even meeluisteren naar dit telefoongesprek.” Goedemiddag, u spreekt met Dave van Schie. Twee weken geleden heb ik met een georganiseerde bustocht de mooiste plekjes van Nederland bezocht. Een gezellige dag met een lekkere koffiemaaltijd. Iedereen kreeg na afloop van de dag nog een mooi € Wat zal het antwoord van de Consumentenbond zijn op de vraag bij dit telefoongesprek? A Ja, u kunt de koopovereenkomst per aangetekende brief opzeggen. B Ja, want het aankoopbedrag is hoger dan € 34. C Nee, helaas is de afkoelingsperiode verstreken. D Nee, want er is sprake van een georganiseerde verkoop.

Aan het eind van de rondleiding krijgen de leerlingen allemaal een gratis Consumentengids. Daarin zit een aanbiedingsbon voor de ouders: voor de komende 15 maanden betaal je maar € 45 voor het ontvangen van de Consumentengids. De prijs voor een normaal jaarabonnement bedraagt € 40. De Consumentengids komt elke maand uit. → Hoe groot is bij deze aanbieding de korting, in euro’s, per exemplaar van de Consumentengids? Laat de berekening zien.

Bij het invullen van het Tj-formulier gebruikt Michiel de jaaropgaven. Het valt hem op dat door de supermarkt géén loonheffing is ingehouden. Wat kan daarvoor een juiste verklaring zijn? A Het bedrag aan loonheffing was lager dan de algemene heffingskorting. B Michiel werkte blijkbaar zwart bij de supermarkt. C Michiel woont nog thuis bij zijn ouders. D Toen Michiel bij de supermarkt werkte was hij jonger dan 21 jaar. Gebruik informatie 1 en 2 bij de vragen 12 tot en met 14.

→ Hoeveel krijgt Michiel terug van de Belastingdienst? Gebruik daartoe het onderstaande schema uit het Tj-formulier. Achter elk wit vak staat een letter. Neem de letters A, B, E, F, G en H over op je antwoordpapier en zet er de juiste bedragen bij. Aftrekken: B min F. Is het bedrag negatief? Vul dan 0 in. Aftrekken: C min G. Als dit bedrag hoger is dan € 12 dan maakt de Belastingdienst het bedrag over op je rekening.

Michiel heeft het Tj-formulier ingevuld en opgestuurd. Maanden later ontdekt Michiel dat de kosten die hij maakte voor zijn studie, als aftrekpost gelden. Michiel ontving in 2001 een basisbeurs van € 802,56. Hij schrijft een brief aan de Belastingdienst en vraagt daarin om een herziening van het bedrag van de teruggave. → Hoe groot is in 2001 de totale aftrekpost in verband met de studie van Michiel? Laat de berekening zien.

Een manier om de prijs van koffie te stabiliseren op een redelijk niveau is het aanleggen van buffervoorraden. Wat moet er met deze buffervoorraden gebeuren als de prijs van koffie gaat zakken onder een redelijk niveau? A De buffervoorraad moet vergroot worden, zodat het aanbod van koffie toeneemt. B De buffervoorraad moet vergroot worden, zodat het aanbod van koffie afneemt. C De buffervoorraad moet verkleind worden, zodat het aanbod van koffie toeneemt. D De buffervoorraad moet verkleind worden, zodat het aanbod van koffie afneemt.

Max Havelaar heeft veel kritiek op de ‘gewone’ koffie-industrie, zoals Douwe Egberts: “De industrie betaalt een hele lage prijs voor de koffie en strijkt zelf de winst op.” Douwe Egberts ziet niets in het betalen van een hogere koffieprijs aan de boeren: “Een minimumprijs voor koffie zal juist leiden tot lagere inkomens voor alle koffieboeren.” Hieronder staan drie tussenstappen: 1 de wereldmarktprijs daalt 2 er ontstaat overproductie 3 er komen meer aanbieders van koffie In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen in een zodanige volgorde dat ze de gedachtegang van Douwe Egberts goed weergeven? A minimumprijs voor koffie → 1 → 2 → 3 → lagere inkomens voor koffieboeren B minimumprijs voor koffie → 1 → 3 → 2 → lagere inkomens voor koffieboeren C minimumprijs voor koffie → 2 → 1 → 3 → lagere inkomens voor koffieboeren D minimumprijs voor koffie → 2 → 3 → 1 → lagere inkomens voor koffieboeren E minimumprijs voor koffie → 3 → 1 → 2 → lagere inkomens voor koffieboeren F minimumprijs voor koffie → 3 → 2 → 1 → lagere inkomens voor koffieboeren

Ramon, een leerling uit de klas, ziet op het bureau van mijnheer Witkamp een leeg koffiekopje staan: “Drinken onze docenten wel Max Havelaar koffie?” Mijnheer Witkamp moet toegeven dat dit niet het geval is. Klas 4B besluit alle docenten een e-mail te sturen om hen op te roepen Max Havelaar koffie te gaan drinken. Ze rekenen met behulp van de gegevens in informatie 4 uit dat de prijs van een gewoon kopje koffie voor een docent aan hun school € 0,025 is. → Maak de tekst voor deze e-mail door het onderstaande schema verder in te vullen. Neem op je antwoordpapier de regels (1), (2), (3) over en vul de juiste getallen in. Schrijf daarna op je antwoordpapier de rest van de zin bij (4) op.

In Nederlandse muziekwinkels zal dezelfde box over twee weken ook verkrijgbaar zijn: consumentenprijs € 62,95. De vader van Reinout herinnert ze eraan dat ze de douanerechten en de BTW niet moeten vergeten als ze de prijzen gaan vergelijken. De twee jongens hadden hier nog niet aan gedacht. → Hoeveel moeten Reinout en Jornt, inclusief douanerechten en BTW, uiteindelijk betalen om deze box uit de Verenigde Staten te ontvangen? Laat de berekening zien.