bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1MINpunten
Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 7 moet je soms gebruik maken
van informatiebron 1 in de bijlage.
Als Jeroen van de Brugge bij zijn tante Heleen de keuken binnenloopt, ziet hij dat er een stapel zegeltjes op tafel ligt. Het zijn MINpunten. MINpunten zijn koopzegels die je bij de MIN-Markt kunt kopen bij elke euro die je daar besteedt. Jeroen, die zelf vakkenvuller is bij de MIN-Markt, wil wel eens weten wat nou voor de klant precies de winst is met deze manier van sparen.
Gebruik informatiebron 1.
11p
Bereken de winst voor de klant op de gespaarde MINpunten in procenten.
Schrijf je berekening op.
21p
Geef een reden waarom de MIN-Markt veel geld overheeft voor deze actie.
De actie met de MINpunten kost de MIN-Markt veel geld. Toch heeft de MIN-
Markt dit er graag voor over.
Geef een reden waarom de MIN-Markt veel geld overheeft voor deze actie.31p
Jeroen weet dat de zegeltjes enorm populair zijn bij de klanten. “Het prijsbeleid
is een belangrijk onderdeel van de marketingmix voor de MIN-Markt. De
MINpunten zijn een ander belangrijk onderdeel van onze marketingmix,” zegt hij.
Bij welk ander onderdeel van de marketingmix horen de MINpunten?
A plaatsbeleid
B productbeleid
C promotiebeleid
Gebruik informatiebron 1.
41p
Hoeveel euro geeft tante Heleen per week gemiddeld uit aan boodschappen
Samen met zijn tante telt Jeroen de zegels die zij de laatste twee maanden bij
elkaar gekocht heeft. Het zijn er 738.
“Jeetje tante Heleen, heeft u de laatste tijd soms extra veel boodschappen
gedaan?”
“Nee hoor Jeroen, het was gemiddeld net zoveel als anders.”
“Maar tante Heleen, hoeveel boodschappen doet u dan eigenlijk per week?”
Hoeveel euro geeft tante Heleen per week gemiddeld uit aan boodschappenbij de MIN-Markt? Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 1.
51p
Verklaar in werkelijkheid tante Heleen meer zal hebben uitgegeven bij de MIN-
Markt dan je hebt berekend bij de vorige vraag.
61p
Wat is een groot voordeel voor de winkelier van het digitaal sparen?
Naast de papieren zegeltjes die klanten kunnen sparen zijn er ook winkels waar
je digitaal kunt sparen, met bijvoorbeeld een pasje dat je bij elke aankoop moet
laten scannen.
Wat is een groot voordeel voor de winkelier van het digitaal sparen?71p
Ben je het met Jeroen eens of oneens. Geef een passend argument voor je
Volgens Jeroen zitten er niet alleen maar voordelen aan sparen in de vorm van
MINpunten.
“Ik denk dat je beter gewoon bij een bank kunt gaan sparen.”
Ben je het met Jeroen eens of oneens. Geef een passend argument voor jemening.
Doe het zo: neem één van de twee zinnen over die past bij jouw mening en vul
daarna de zin aan met jouw argument.
1 Ik vind ook dat je beter bij een bank kunt sparen, omdat …
2 Ik vind dat je beter MINpunten kunt sparen, omdat …
opgave 2Lekker warm uit je dak!
Bij de beantwoording van de vragen 8 tot en met 12 moet je soms gebruik
maken van informatiebron 2 in de bijlage.
Johan en Fianne hebben een eigen huis. Ze willen hun rommelzolder beter gaan benutten. Ze willen er een dakkapel laten plaatsen, zodat Johan er een studeerkamer kan maken. Bovendien willen ze het dak laten isoleren. Voor beide werkzaamheden hebben ze een offerte op laten maken. De dakkapel kost: (alles exclusief 19% btw) − 20 uur werkloon à € 35 per uur − 3 uur huur van een kraan à € 50 per uur − materiaal € 3.500 Het isoleren kost: (exclusief 6% BTW) − 46 m² à € 26 per m²
82p
Hoeveel gaan de aanpassingen aan de zolder totaal kosten inclusief btw?
Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 2.
91p
Behoren de uitgaven met betrekking tot de financiering van de isolatie tot de
De kosten van de dakkapel betalen Johan en Fianne van hun spaargeld. De
kosten van de isolatie wil Johan financieren met het NEON financieringsplan.
Fianne is bezig met de administratie. “Die hele verbouwing heeft wel veel
gevolgen voor onze uitgaven.”
Behoren de uitgaven met betrekking tot de financiering van de isolatie tot deincidentele uitgaven of tot de vaste lasten? Verklaar je antwoord.
Gebruik informatiebron 2.
101p
Geef aan welk argument Fianne tegen het verhaal van Johan kan inbrengen.
Fianne vraagt zich af of ze de kosten van de isolatie ook niet beter van hun
spaargeld kunnen betalen. “Welnee,” zegt Johan, “nu krijgen we nog rente op
ons spaargeld. En die isolatie wordt voor een deel betaald door de NEON. We
betalen namelijk nu maar iets meer per maand dan zonder de isolatie.”
Geef aan welk argument Fianne tegen het verhaal van Johan kan inbrengen.111p
Noem een maatregel van de overheid die het isoleren van woningen voor de
Johan en Fianne hebben er lang over nagedacht of ze de isolatie nou wel of niet
zouden laten uitvoeren. Volgens Johan mag de overheid wel iets doen om het
isoleren van huizen aantrekkelijker te maken.
Noem een maatregel van de overheid die het isoleren van woningen voor deconsument goedkoper kan maken.
121p
De adviseur van de NEON die bij Johan en Fianne thuis komt heeft niet te
klagen over de hoeveelheid isolatieopdrachten die het bedrijf heeft. “We hebben
gelukkig een koude winter gehad. Daardoor hebben wij meer werk.”
Hieronder staan enkele economische verschijnselen.
1 De uitgaven aan gas zullen stijgen.
2 De kosten van isolatie worden sneller terugverdiend.
3 Huishoudens verbruiken meer gas.
In welke van de onderstaande regels staan de verschijnselen zo dat ze de
gedachtegang van de adviseur goed weergeven?
A een koude winter → 1 → 2 → 3 → meer werk voor isolatiebedrijven
B een koude winter → 1 → 3 → 2 → meer werk voor isolatiebedrijven
C een koude winter → 2 → 1 → 3 → meer werk voor isolatiebedrijven
D een koude winter → 2 → 3 → 1 → meer werk voor isolatiebedrijven
E een koude winter → 3 → 1 → 2 → meer werk voor isolatiebedrijven
F een koude winter → 3 → 2 → 1 → meer werk voor isolatiebedrijven
opgave 3Afdragen maar!
Bij de beantwoording van de vragen 13 tot en met 17 hoef je géén gebruik te
maken van de informatiebronnen in de bijlage.
132p
Bereken hoeveel procent van haar brutoloon wordt ingehouden. Schrijf je
Anne werkt bij een bibliotheek als afdelingsmanager. Zij verdient bij een fulltime
werkweek bruto € 2.300. Netto houdt Anne hier € 1.626,79 van over.
Anne wil graag weten hoeveel verschil er tussen haar brutoloon en haar
nettoloon zit.
Bereken hoeveel procent van haar brutoloon wordt ingehouden. Schrijf jeberekening op. Rond je antwoord af op 1 decimaal.
141p
Waaruit bestaat het verschil tussen het bruto- en nettoloon?
A bedrijfskosten en bijdrage personeelsvereniging
B loonbelasting en loonkosten
C loonbelasting en premies
D werkgeverslasten en premies
151p
Leg uit hoe de koopkracht van Anne kan dalen als haar nettoloon gelijk blijft.
Anne merkt dat haar nettoloon in 2010 gelijk blijft in vergelijking met 2009. Toch
daalt haar koopkracht.
Leg uit hoe de koopkracht van Anne kan dalen als haar nettoloon gelijk blijft.161p
Leg uit hoe de koopkracht van Anne’s moeder minder dan drie keer zo hoog
Het brutoloon van de moeder van Anne is precies drie keer zo hoog als dat van
Anne. Toch is de koopkracht van Anne’s moeder minder dan drie keer zo hoog.
Leg uit hoe de koopkracht van Anne’s moeder minder dan drie keer zo hoogkan zijn dan de koopkracht van Anne.
171p
Leg uit op welke manier de overheid de inkomens herverdeelt.
De overheid zorgt voor een herverdeling van inkomens.
Leg uit op welke manier de overheid de inkomens herverdeelt.Doe het zo: Neem de getallen 1, 2 en 3 over op je antwoordblad. Vul bij de
getallen de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De overheid herverdeelt de inkomens door de hogere inkomens … (1) …
(meer belasting te laten betalen / meer subsidies te geven) en de lagere
inkomens …(2)… (meer belasting te laten betalen / meer subsidies te geven).
De lagere inkomens gaan er zo in verhouding op …(3) … (vooruit / achteruit).
opgave 4Boze boeren!
Bij de beantwoording van de vragen 18 tot en met 23 moet je soms gebruik
maken van de informatiebronnen 3 en 4 in de bijlage.
Uit de krant:
Brussel, september 2009. Voor de zesde keer deze maand demonstreren boze boeren in Brussel bij het gebouw van de Europese Unie (EU). De boeren zijn boos, omdat zij vinden dat er te weinig geld verdiend wordt met de productie van melk. De oorzaak van de boosheid moet gezocht worden in het melkquotum, een productielimiet. Dat betekent dat elke boer een maximum hoeveelheid melk mag leveren. Dit quotum zal de komende jaren steeds verder worden vergroot en wordt in 2015 helemaal afgeschaft.
182p
Hoe groot is de gemiddelde opbrengst in euro’s van de melk per koe in
In 2008 waren er in Nederland 1.466.000 koeien die samen 11.294.572.000 liter
melk produceerden. Een boer ontving in 2008 gemiddeld € 0,35 per liter.
Hoe groot is de gemiddelde opbrengst in euro’s van de melk per koe in2008? Schrijf je berekening op.
192p
Geef een verklaring voor dit stijgen en dalen van de prijs bij de boer.
De melkprijs bij de boer kent een regelmatig patroon van pieken en dalen. In de
herfst / winter stijgt de prijs om in de lente / zomer weer te gaan dalen.
Geef een verklaring voor dit stijgen en dalen van de prijs bij de boer.Gebruik in je antwoord de woorden: vraag en aanbod.
Gebruik informatiebron 3 en 4.
201p
In welk jaargetijde is de winst van de producent het hoogst: in de
De producentenprijs was in de periode 2002 tot en met 2006 redelijk stabiel.
De prijs bij de boer varieerde in deze periode.
In welk jaargetijde is de winst van de producent het hoogst: in delente / zomer of in de herfst / winter? Verklaar je antwoord.
211p
De melkveeboeren hebben vaak veel geld moeten investeren in hun bedrijf.
De kosten per liter melk bedragen gemiddeld 37 cent per liter. De prijs die de
boeren ontvangen voor de melk is voor hen vaak niet kostendekkend. Een
uitbreiding van het aantal koeien kan op den duur kostendekkend werken.
Waarom kan er wel kostendekkend worden geproduceerd als een boer meer
koeien heeft?
A De variabele kosten worden over meer liters melk verdeeld.
B De variabele kosten worden over minder liters melk verdeeld.
C De vaste kosten worden over meer liters melk verdeeld.
D De vaste kosten worden over minder liters melk verdeeld.
Gebruik informatiebron 3.
222p
Geef twee argumenten waarom je niet kan stellen dat de supermarkt 47 cent
In oktober 2009 bedraagt de melkprijs in de supermarkt € 0,68 per liter, terwijl
de boer maar € 0,21 per liter krijgt.
Geef twee argumenten waarom je niet kan stellen dat de supermarkt 47 centnettowinst maakt op een liter melk. Je moet 1 argument uit de bron halen en
1 argument zelf bedenken.
231p
Met wie ben jij het eens? Met de economen of met de boeren? Geef een
Veel economen vinden dat de overheid zich niet moet bemoeien met de
melkprijzen. De meeste boeren willen subsidie van de Europese Unie op hun
melk.
Met wie ben jij het eens? Met de economen of met de boeren? Geef eenargument voor je mening.
opgave 5Gulle gevers of fiscale slimmeriken?
Bij de beantwoording van de vragen 24 tot en met 28 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Bij de aangifte inkomstenbelasting zijn onder andere de aftrekposten van belang. Eén van de aftrekposten is de aftrek van giften. Op de site van de belastingdienst staat het volgende: Giften Geeft u wel eens geld of goederen aan een goed doel of een kerkelijke of maatschappelijke instelling? Dan doet u een gift. Er zijn twee soorten giften: - gewone giften - periodieke giften
241p
Noem, naast de aftrek van giften, nog twee andere aftrekposten.
A eigenwoningforfait en reiskosten
B hypotheekrente en de algemene heffingskorting
C reiskosten en studiekosten
D studiekosten en de algemene heffingskorting
251p
Hoe beïnvloedt de aftrek van giften het te betalen bedrag aan belasting?
A De aftrek van giften verlaagt het belastbaar inkomen, waardoor minder
belasting in box 1 hoeft te worden betaald.
B De aftrek van giften verlaagt het bruto-inkomen.
C De aftrek van giften verlaagt het vermogen, waardoor minder belasting in
box 3 hoeft te worden betaald.
D De aftrek van giften wordt in mindering gebracht op het totaal te betalen
belastingbedrag.
Gebruik informatiebron 5.
262p
Bereken het bedrag aan giften dat Cas kan aftrekken van zijn inkomen.
Cas en Pam bespreken hoeveel ze allebei aan giften weggeven per jaar.
Cas zegt dat hij maar liefst € 1.200 per jaar als gewone giften overmaakt naar
diverse instellingen.
Het drempelinkomen van Cas is € 44.900.
Bereken het bedrag aan giften dat Cas kan aftrekken van zijn inkomen.Schrijf je berekening op.
Pam komt elk jaar ‘maar’ tot één periodieke gift. “Maar”, zegt Pam, “dan doe ik het wel slimmer. Ik heb niet te maken met de drempel en kan 100% aftrekken. Jij kunt lang niet alles aftrekken.” Cas ziet echter nog wel een belangrijk punt. “Jij hebt een akte van de notaris nodig. Zo’n akte is vast ook erg duur.”
Gebruik informatiebron 5.
271p
Geef een argument waarom de instelling de kosten van de akte voor haar
“Nee hoor”, zegt Pam, “die akte wordt betaald door de instelling waaraan ik de
gift doe.”
Geef een argument waarom de instelling de kosten van de akte voor haarrekening neemt.
281p
Geef een argument voor de redenering van Cas.
Mats, die het hele gesprek van Cas en Pam heeft beluisterd, mengt zich nu ook
in het gesprek. “Ik geef ook best een aardig bedrag weg per jaar, zoveel als ik
maar kan missen, maar ik gebruik het nooit als aftrekpost. Ik geef namelijk uit
een sociaal motief en niet voor de aftrek.”
“Dat kan best zijn”, zegt Cas. “Maar daar benadeel je de organisaties aan wie je
geeft wel mee. Als je het wel zou aftrekken zou je de goede doelen meer kunnen
geven en toch niet meer geld kwijt zijn!”
Geef een argument voor de redenering van Cas.opgave 6Jeroen wil hulp van de EU
Bij de beantwoording van de vragen 29 tot en met 35 moet je soms gebruik
maken van informatiebron 6 in de bijlage.
Jeroen runt een boerenbedrijf in Nederland. Hij exporteert kaas. Veel van zijn kaas gaat naar Amerika. De laatste tijd bleef de verkoop redelijk stabiel. Jeroen handelt regelmatig met landen die een andere munteenheid hebben, waardoor hij veel met wisselkoersen te maken heeft. Het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) is voor hem dan ook heel belangrijk.
291p
De ECB heeft als belangrijkste doelstelling het streven naar stabiele prijzen
(maximaal 2% inflatie).
Wat is een andere taak van de ECB in Europa?
A Bij de ECB kun je binnen Europa geld pinnen.
B Bij de ECB kunnen producenten geld lenen.
C De ECB regelt de uitgifte van bankbiljetten binnen Europa.
D De ECB zorgt voor kredietverlening aan consumenten.
301p
Waarom is prijsstabiliteit zo belangrijk voor de consumenten binnen de
Europese Unie (EU)?
A Een hoge inflatie leidt tot hoge besparingen.
B Een hoge inflatie leidt tot hoge investeringen.
C Een hoge inflatie leidt tot koopkrachtverlies.
D Een hoge inflatie leidt tot loonverlies.
Jeroen leest in de krant:
Euro stijgt tot boven de 1,50 dollar De euro is woensdagmiddag voor het eerst sinds augustus vorig jaar door de grens van 1,50 dollar gebroken, om daarna weer iets terug te zakken tot 1,4990 dollar. De koersstijging van de Europese munt ten opzichte van de dollar wordt veroorzaakt door zorgen over de Amerikaanse economie. Valutahandelaren verwachten dat de Amerikaanse centrale bank de rente voorlopig erg laag zal houden om de economie te stimuleren.
311p
Is de stijging van de koers van de euro ten opzichte van de dollar voordelig
De kaas die Jeroen exporteert naar Amerika wordt betaald in euro’s.
Is de stijging van de koers van de euro ten opzichte van de dollar voordeligof nadelig voor de kaasverkoop van Jeroen in Amerika? Verklaar je
antwoord.
321p
Verklaar hoe een lage rente de economie kan stimuleren.
In het artikel boven vraag 31 staat dat de Amerikaanse centrale bank de rente
voorlopig erg laag zal houden om de economie te stimuleren.
Verklaar hoe een lage rente de economie kan stimuleren.Gebruik informatiebron 6.
332p
Bereken hoeveel de prijs van een kilo kaas in euro’s in 2008 is veranderd
Jeroen bekijkt de exportgegevens van Nederlandse kaas.
Hij berekent de prijs van een kilo kaas in 2007: € 3,48
Bereken hoeveel de prijs van een kilo kaas in euro’s in 2008 is veranderdten opzichte van 2007. Schrijf je berekening op.
341p
Wanneer de prijs van de kaas binnen de EU hoger is dan de prijs op de
wereldmarkt, kan de EU beslissen om kaas te subsidiëren. Het subsidiëren van
een product heeft vooral voordelen voor de producent van dit product.
Wie heeft op de markt een nadeel van deze maatregel?
A consumenten buiten de EU
B producenten binnen de EU
C producenten buiten de EU
351p
Leg uit waarom de EU bereid is om de boeren in de EU financieel te blijven
Jeroen is in ieder geval erg gelukkig dat de EU een handelsblok vormt
tegenover andere delen van de wereld.
Leg uit waarom de EU bereid is om de boeren in de EU financieel te blijvensteunen, terwijl er voldoende producten verkrijgbaar zijn op de wereldmarkt.
opgave 7Karin en Rainier krijgen een kind
Rainier wijst Karin er op dat de kinderbijslag lang niet genoeg zal zijn om alle kosten te betalen. Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) heeft berekend hoeveel kinderen gemiddeld kosten in procenten van het gemiddeld besteedbaar inkomen van een gezin. Dit staat weergegeven in onderstaande grafiek. Kosten kinderen in % van het besteedbaar inkomen 40 % 45 40 35 33 30 25 26 20 15 17 10 5 0 1 2 3 4 aantal kinderen in een gezin Rainier zegt: “De kosten per kind in procenten van het besteedbaar inkomen dalen als er meer kinderen zijn in een gezin.” → Laat door middel van een berekening zien dat deze bewering van Rainier klopt.
Karin en Rainier hebben beiden een volledige baan. Als het kind geboren is zullen zij beiden één dag per week minder gaan werken. De overige drie dagen zal het kind naar de kinderopvang gaan. Als ze straks beiden één dag in de week thuis zijn, verwachten ze dat de vaste lasten zullen stijgen. → Geef, naast de kosten van de kinderopvang, een mogelijke verklaring voor de stijging van de vaste lasten als beide ouders minder gaan werken.
Karin en Rainier openen een spaarrekening bij de ABC-Bank. Karin stelt voor om hierop elke maand € 100 te sparen. Rainier wil aan het begin van elk jaar € 1.200 overmaken naar deze spaarrekening. Volgens Rainier levert dat uiteindelijk meer geld op na een jaar. Karin is het niet met hem eens. → Wie heeft er gelijk? Leg je antwoord uit.
Als je alles op een rijtje zet, dan blijkt dat het krijgen van kinderen een hoop financiële gevolgen met zich meebrengt. De kosten worden hoger, terwijl het inkomen vaak daalt. Karin vindt dat het inkomenspatroon tijdens je carrière anders zou moeten lopen. Op het moment dat je hoge kosten hebt, bijvoorbeeld als je kinderen thuis wonen, zou je meer moeten verdienen en zodra ze het huis uitgaan, kun je met minder inkomen rondkomen. Rainier denkt dat werkgevers hier geen voorstander van zullen zijn. → Geef een argument voor de mening van Rainier.
opgave 8Chocolade
Bij de beantwoording van de vragen 42 tot en met 46 hoef je géén gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.
Meswin is een arme boer in Afrika. Op het stukje land dat hij bezit, verbouwt hij cacao. Om een klein inkomen bij elkaar te krijgen, moet zijn hele gezin, de kinderen dus ook, meewerken op het land. Op die manier verdienen ze net voldoende om één keer per dag een maaltijd voor het gezin te hebben. Er is absoluut geen geld om de kinderen naar school te laten gaan.
421p
Zet de verschijnselen op de juiste plek.
Omdat de familie geen geld heeft, kunnen ze niet investeren in technische
hulpmiddelen. Daardoor kunnen ze dus ook niet hun productiviteit en daarmee
hun inkomen verhogen: de armoede wordt van generatie op generatie
doorgegeven. Dit wordt een vicieuze cirkel genoemd.
Hieronder staat ook een vicieuze cirkel.
Zet de verschijnselen op de juiste plek.Kies uit:
gebrekkige scholing
laag inkomen
laag kennisniveau
laag geschoold werk
Doe het zo: schrijf de cijfers op je antwoordblad en zet de juiste verschijnselen
erachter.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
431p
Leg uit waarom het verlagen van de prijs die Meswin ontvangt, voor de
Meswin levert zijn cacao aan een grote multinational die de cacao van alle
kleine boeren opkoopt en doorverkoopt op de wereldmarkt. De multinational
maakt veel winst. De prijs die Meswin ontvangt van de multinational is net
voldoende om zijn gezin in leven te houden.
Als de multinational de prijs die hij betaalt aan Meswin zou verlagen, om zelf
nog meer winst te maken, heeft de multinational een probleem. Dit zou namelijk
ongunstig kunnen uitpakken voor de leveringen van Meswin aan de
multinational.
Leg uit waarom het verlagen van de prijs die Meswin ontvangt, voor demultinational ongunstig zou kunnen zijn.
In Nederland zijn diverse organisaties actief die zich bezig houden met eerlijke internationale handel. Fairtrade is een voorbeeld van een dergelijke organisatie. Deze organisatie betaalt de cacaoboeren een eerlijke prijs voor hun producten. Omdat de regering van zijn eigen land hieraan medewerking verleent, krijgt Meswin de kans zich aan te sluiten bij de handelscoöperatie van Fairtrade en kan hij voortaan hieraan zijn cacao leveren.
441p
Noem één maatregel die de EU wél zou kunnen nemen ter stimulering van
In de volksmond wordt de cacao en chocolade die verhandeld wordt via de
multinational ‘oneerlijk’ genoemd en de cacao en chocolade die via Fairtrade
verhandeld wordt ‘eerlijk’. De Europese Unie (EU) is tevreden met het bestaan
van organisaties als Fairtrade. Het is voor de EU niet mogelijk om de invoer van
‘oneerlijke’ cacao en chocolade te verbieden.
Noem één maatregel die de EU wél zou kunnen nemen ter stimulering van‘eerlijke’ cacao en chocolade in de EU.
451p
Geef een tegenargument voor deze mening.
Sommige mensen stellen dat de werkwijze van Fairtrade niet goed is, omdat de
cacaoboeren niet zelfstandig worden, maar nog steeds afhankelijk zijn, nu
echter van Fairtrade. Eigenlijk is er dus niet zo veel veranderd, zeggen ze.
Geef een tegenargument voor deze mening.461p
Verklaar hoe de consument ervoor kan zorgen dat de supermarkten de
De prijs van een reep ‘eerlijke’ chocolade is hoger dan van een ‘oneerlijke’ reep.
Vandaar dat supermarkten nog niet veel ‘eerlijke’ repen in de schappen hebben
liggen. Volgens een woordvoerder van Fairtrade moeten consumenten zorgen
dat dit verandert. “De consumenten hebben deze macht,” aldus de
woordvoerder.
Verklaar hoe de consument ervoor kan zorgen dat de supermarkten de‘oneerlijke’ chocolade gaan vervangen door ‘eerlijke’ chocolade.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
21p
31p
C
41p
51p
61p
71p
82p
91p
101p
111p
121p
E
132p
141p
C
151p
161p
171p
182p
192p
201p
211p
C
222p
231p
241p
C
251p
A
262p
271p
281p
291p
C
301p
C
311p
321p
332p
341p
C
351p
361p
371p
381p
391p
401p
411p
421p
431p
441p
451p
461p
