bronnen

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2013, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Lenen kost geld

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.
Je kent vast wel de reclames over geld lenen. Door deze reclames wordt geld lenen blijkbaar door velen als de normaalste zaak van de wereld beschouwd. Extra geld, dat klinkt aantrekkelijk. Dat vindt Wim, een…

Je kent vast wel de reclames over geld lenen. Door deze reclames wordt geld lenen blijkbaar door velen als de normaalste zaak van de wereld beschouwd. Extra geld, dat klinkt aantrekkelijk. Dat vindt Wim, een veertigjarige onderwijsmanager uit Beneden Leeuwen ook wel.

11p
Veel mensen lenen geld voor de aanschaf van een duurzaam
consumptiegoed. Men onderscheidt nog meer motieven om geld te lenen.
Noem nog één ander motief van mensen om geld te lenen.
Gebruik informatiebron 1.
22p
Een voorbeeld van een duurzaam consumptiegoed is een lcd-tv. Wim wil
heel graag een lcd-tv aanschaffen. Hij ziet de advertentie uit de
informatiebron. Wim wil de tv niet contant betalen, want dan is al zijn
spaargeld op. Hij vraagt zich af wat de tv hem méér kost als hij voor
financiering kiest.
Laat met een berekening zien dat de prijs van deze tv bij financiering
ruim 57% hoger is dan de prijs bij contante betaling. Schrijf je
berekening op.
32p
Verschillende instanties geven de consument voorlichting over geld lenen.
Eén van die instanties is het Nibud. Na een tip van zijn buurvrouw bezoekt
Wim de website van het Nibud. Het Nibud adviseert consumenten: “Stel
uzelf twee vragen voor u een lening aangaat.”
Maak de zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de getallen (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
getallen de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Kunt u het bedrag ook zelf sparen?
Is de aankoop wel echt zo dringend nodig? Lenen kost namelijk altijd geld
door de … (1) … (rente / aflossing / rente én aflossing) die u moet
betalen.
Past de lening in uw begroting?
Een lening geeft een maandelijkse aflossingsverplichting. De … (2) …
(dagelijkse uitgaven / vaste lasten / incidentele uitgaven) worden hierdoor
dus hoger.
41p
Vrijwel iedereen die een krediet heeft, is geregistreerd bij het Bureau
Krediet Registratie (BKR) in Tiel. Bij het BKR is bekend welke kredieten
iemand op dit moment heeft en welke kredieten iemand de afgelopen vijf
jaar heeft beëindigd. Kredietverleners kunnen informatie over een
consument opvragen bij het BKR.
Leg uit waarom vooral kredietverleners belang hebben bij deze
informatie.
51p
Banken maken veelvuldig gebruik van informatie van het BKR.
Ook de consument heeft financieel voordeel van het registreren van een
lening bij het BKR.
Hieronder staan drie tussenstappen.
1 Banken hebben lagere kosten.
2 Banken lopen minder risico.
3 Banken brengen minder kredietkosten in rekening.
In welke regel staan de tussenstappen in een logische volgorde?
A registratie van de lening bij het BKR → 1 → 2 → 3 → financieel
voordeel consument
B registratie van de lening bij het BKR → 1 → 3 → 2 → financieel
voordeel consument
C registratie van de lening bij het BKR → 2 → 1 → 3 → financieel
voordeel consument
D registratie van de lening bij het BKR → 2 → 3 → 1 → financieel
voordeel consument
E registratie van de lening bij het BKR → 3 → 1 → 2 → financieel
voordeel consument
F registratie van de lening bij het BKR → 3 → 2 → 1 → financieel
voordeel consument
61p
Wim heeft nog steeds geen lcd-tv gekocht. Hij is er ondertussen wel
achter gekomen dat er heel wat instanties zijn die zich bemoeien met het
lenen van geld door consumenten: het Nibud, het BKR, de overheid.
Wim vindt het allemaal erg overdreven. Hij zegt: “Ik kan zelf heel goed
beslissen of ik geld leen of niet.”
Ben jij het eens of oneens met Wim? Geef een passend argument
voor je mening.

opgave 2Liever doorleren dan werkloos

Bij de beantwoording van de vragen 7 tot en met 12 hoef je géén gebruik
te maken van een informatiebron.
Zaterdag 22 augustus 2009 Uit ‘De Gelderlander’: Door de economische crisis kiest een recordaantal jongeren voor langer doorleren op een mbo-school, hogeschool of een universiteit. ‘Liever doorleren dan werkloos’ is…

Zaterdag 22 augustus 2009 Uit ‘De Gelderlander’: Door de economische crisis kiest een recordaantal jongeren voor langer doorleren op een mbo-school, hogeschool of een universiteit. ‘Liever doorleren dan werkloos’ is het motto.

71p
Leg uit waarom er in bovenstaande tekst sprake kan zijn van verborgen
werkloosheid.
81p
Het aantal studenten dat zich inschreef voor de Nederlandse
universiteiten is ten opzichte van 2008 met 25% gestegen tot 56.000 in
2009.
Hoeveel studenten hadden zich in 2008 ingeschreven? Schrijf je
berekening op.
92p
De extra instroom van studenten brengt aanzienlijke voordelen met zich
mee, bijvoorbeeld: economische groei.
Leg uit dat de economie op den duur kan gaan groeien als jongeren
kiezen voor langer doorleren.
101p
In Nederland bestaat de werkloosheidswet (WW). Hebben werkloze
schoolverlaters in het algemeen recht op een WW-uitkering?
A Ja, de werkloosheid is niet verwijtbaar.
B Ja, ze zijn direct beschikbaar voor werk.
C Nee, hiervoor moeten ze in de laatste 5 jaar minstens 4 jaar
gestudeerd hebben.
D Nee, ze hebben nog geen arbeidsverleden.
In juli 2009 kwam de regering met het wetsvoorstel ‘Wet Investeren in Jongeren’ (WIJ). De WIJ verplicht gemeenten jongeren van 18 tot 27 jaar die zich melden voor een uitkering een aanbod te doen. Dit kan een baan…

In juli 2009 kwam de regering met het wetsvoorstel ‘Wet Investeren in Jongeren’ (WIJ). De WIJ verplicht gemeenten jongeren van 18 tot 27 jaar die zich melden voor een uitkering een aanbod te doen. Dit kan een baan zijn, een vorm van scholing of een combinatie van beide, afgestemd op de situatie van de betreffende jongere. Als deze het aanbod niet accepteert, dan krijgt hij ook geen uitkering van de gemeente.

111p
Wat kan een reden zijn voor de overheid om in dit wetsvoorstel een vorm
van scholing aan te bieden?
A de jongeren een groot plezier doen
B de kans op een baan vergroten
C de vraag naar de productiefactor arbeid verkleinen
D het aanbod van de productiefactor arbeid vergroten
121p
Zoals vaker bij nieuwe wetten, zijn er ook tegenstanders van de WIJ.
Zij zijn van mening dat de jongeren zelf mee moeten betalen aan hun
opleiding.
Ben jij het hier mee eens?
Doe het zo: Neem één van de twee zinnen die past bij jouw mening over
op je antwoordblad en vul daarna de zin aan met jouw argument.
1 Ik vind dat jongeren mee moeten betalen aan hun opleiding, omdat …
2 Ik vind dat jongeren niet mee hoeven te betalen aan hun opleiding,
omdat …

opgave 3De teller loopt!

Bij de beantwoording van de vragen 13 tot en met 18 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 2 in de bijlage.
Nederland heeft een fileprobleem. Vooral in de spits staan automobilisten vaak en lang in de file. Er worden vele voorstellen gedaan om het fileprobleem op te lossen. Uitgangspunt in veel van die voorstellen is: hoe…

Nederland heeft een fileprobleem. Vooral in de spits staan automobilisten vaak en lang in de file. Er worden vele voorstellen gedaan om het fileprobleem op te lossen. Uitgangspunt in veel van die voorstellen is: hoe meer kilometers je rijdt, hoe meer je moet betalen. Een oud-minister van verkeer en waterstaat presenteerde ooit het wetsvoorstel: ‘de kilometerprijs.’ In het wetsvoorstel stond het volgende: de vaste autobelastingen (de motorrijtuigenbelasting (MRB) en de aanschafbelasting (BPM)) verdwijnen. De automobilist betaalt alleen voor de werkelijk gereden kilometers. In elk voertuig komt een GPS-apparaatje dat bijhoudt hoeveel, wanneer en waar er gereden wordt. Er komt een basistarief per gereden kilometer in Nederland. De hoogte ervan is mede afhankelijk van de hoeveelheid CO die de auto uitstoot. De overheid wil de CO -uitstoot op 2 2 deze manier verminderen. Daarnaast kan het zijn dat in de spits op drukke trajecten een toeslag per kilometer betaald gaat worden, de spitstoeslag.

131p
Voor welke automobilist zou de rekening het laagst uitvallen op basis van
het basistarief, als de wet ‘de kilometerprijs’ zou worden ingevoerd?
A automobilist met een auto met een hoge CO2-uitstoot die veel
kilometers rijdt
B automobilist met een auto met een hoge CO2-uitstoot die weinig
kilometers rijdt
C automobilist met een auto met een lage CO2-uitstoot die veel
kilometers rijdt
D automobilist met een auto met een lage CO2-uitstoot die weinig
kilometers rijdt
141p
Bij het heffen van belastingen hanteert de overheid verschillende
uitgangspunten.
Op welk beginsel was het wetsvoorstel ‘de kilometerprijs’ gebaseerd?
A het draagkrachtbeginsel
B het profijtbeginsel
C het progressiebeginsel
D het solidariteitsbeginsel
151p
Volgens economen is de invoering van een hoger tarief in de spits gunstig
voor de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven.
Hieronder staan drie economische verschijnselen.
1 lagere (transport)kosten
2 minder auto’s in de spits
3 minder vertraging
In welke regel staan de tussenstappen zo dat de gedachtegang van de
economen goed wordt weergeven?
A hoger spitstarief → 1 → 2 → 3 → betere concurrentiepositie bedrijven
B hoger spitstarief → 1 → 3 → 2 → betere concurrentiepositie bedrijven
C hoger spitstarief → 2 → 1 → 3 → betere concurrentiepositie bedrijven
D hoger spitstarief → 2 → 3 → 1 → betere concurrentiepositie bedrijven
E hoger spitstarief → 3 → 1 → 2 → betere concurrentiepositie bedrijven
F hoger spitstarief → 3 → 2 → 1 → betere concurrentiepositie bedrijven
Gebruik informatiebron 2.
162p
Thomas is benieuwd wat de gevolgen voor hem zouden zijn geweest als
de kilometerprijs was ingevoerd. Op de site van de ANWB vindt hij een
vergelijking van de autokosten vóór en ná de invoering van de wet ‘de
kilometerprijs’.
Thomas rijdt in een nieuwe VW Golf. Hij rijdt 15.000 km per jaar, waarvan
2.500 in het buitenland. Van 1.200 km per jaar weet hij dat ze onder het
spitstarief zouden vallen. De spitstoeslag zou 5 cent per kilometer gaan
bedragen.
Bereken het verschil tussen zijn totale autokosten per maand vóór de
kilometerbeprijzing en ná de kilometerbeprijzing en geef aan of de
invoering van de wet een voordeel of een nadeel zou zijn geweest
voor Thomas. Schrijf je berekening op.
171p
In het systeem van de motorrijtuigenbelasting (MRB) zit een opslag
(opcenten) voor de provincies. Deze opcenten voor de provincies zouden
vervallen met de afschaffing van de MRB. In het wetsvoorstel mogen
provincies dit compenseren met een andere belasting. Thomas zegt:
“Raar is dat. De regeling is bedoeld om mensen minder auto te laten
rijden. Maar degene zonder auto gaat de rekening betalen.”
Leg uit dat degene zonder auto nadelig uit zou zijn met de invoering
van de wet ‘de kilometerprijs’.
182p
De vrouw van Thomas zegt: “Waarom kiezen voor een spitstarief als je
ook kunt kiezen voor een verhoging van de accijns op benzine?”
Volgens de toenmalige minister is de invoering van het spitstarief een
betere keuze om het aantal files te verminderen dan een verhoging van
de accijns op benzine.
Geef een argument voor de bewering van de minister. Vergelijk daarbij
de gevolgen van de invoering van het spitstarief met een
accijnsverhoging.

opgave 4China: van ontwikkelingsland naar wereldmacht?

Bij de beantwoording van de vragen 19 tot en met 24 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 en 4 in de bijlage.
Uit de krant: Door de economische crisis in 2009 kreeg de westerse wereld de neiging om de binnenlandse markten te beschermen. Dit kan een nadeel zijn voor derdewereldlanden, zoals India, China en landen in Afrika.
192p
India en China zijn opkomende economieën, maar zij behoren volgens
velen nog tot de ontwikkelingslanden of derdewereldlanden.
Noem twee kenmerken van ontwikkelingslanden.
201p
De Wereldhandelsorganisatie spreekt vaak over protectionisme.
Wat is de economische betekenis van het begrip protectionisme?
A het beschermen van de binnenlandse markt
B het beschermen van de overheid
C het beschermen van de vrijhandel
D het beschermen van de wereldmarkt
211p
De Wereldhandelsorganisatie streeft ernaar de wereldhandel vrijer te
maken. Het motief daarvoor is dat vrijhandel de wereldhandel doet
toenemen.
Wat is het gevolg van vrijhandel voor China?
Doe het zo: Noteer de getallen (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad. Vul
bij ieder getal het juiste woord in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Bij vrijhandel worden onder andere de invoertarieven voor producten uit
China … (1) … (ingevoerd / afgeschaft). Hierdoor krijgt China met zijn
producten een … (2)... (betere / slechtere) concurrentiepositie ten
opzichte van producten uit de rijkere landen. Hierdoor neemt de export
van China … (3) … (toe / af). Dat betekent … (4) … (meer / minder)
inkomsten in China.
221p
De inkomsten van een land bepalen mede of een land welvarend is.
Zo was in Nederland in 2008 het inkomen per hoofd van de bevolking
€ 36.850. Nederland had toen een bevolking van 16,7 miljoen mensen.
Het (nationaal) inkomen van China in 2008 bedroeg 3.013 miljard euro.
De bevolking bedroeg 1.320 miljoen mensen (bijna 20% van de
wereldbevolking).
Hoe groot was het inkomen per hoofd van de bevolking van China in
2008? Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 3.
231p
Een groot deel van het inkomen van China werd verdiend met de uitvoer
van goederen en diensten.
Hoeveel procent van de totale uitvoer uit China gaat naar Nederland?
Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 4.
241p
Er zijn economen die China indelen bij de zogenaamde opkomende
economieën. Zij beweren dat China geen ontwikkelingsland meer is.
Zij baseren dat vooral op de verdeling van het nationaal inkomen over de
verschillende sectoren.
Welk gegeven in informatiebron 4 duidt erop dat China geen
ontwikkelingsland meer is? Leg je antwoord uit.

opgave 5OPEC

Bij de beantwoording van de vragen 25 tot en met 30 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Uit de krant van september 2009: Het laatste half jaar is de olieprijs fors gestegen. De leden van de OPEC (olieproducerende landen) vinden dat 70 dollar per vat de ‘normale’ olieprijs is. Op dit moment is de…

Uit de krant van september 2009: Het laatste half jaar is de olieprijs fors gestegen. De leden van de OPEC (olieproducerende landen) vinden dat 70 dollar per vat de ‘normale’ olieprijs is. Op dit moment is de olieprijs weer op dit ‘normale’ niveau.

Gebruik informatiebron 5.
251p
Met hoeveel procent is de olieprijs gestegen in de periode 1 januari 2009
tot 1 september 2009? Schrijf je berekening op.
261p
De leden van de OPEC maken afspraken om de prijs van olie te
beïnvloeden.
Moeten deze landen de productie vergroten of verkleinen om de
olieprijs te laten stijgen? Verklaar je antwoord.
271p
De vraag naar olie heeft invloed op de olieprijs.
Door welke oorzaak neemt de vraag naar olie normaal gesproken af?
A Wanneer de verkoop van producten over de hele wereld langere tijd
terugloopt.
B Wanneer de winters in Amerika en Canada kouder zijn dan normaal.
C Wanneer door een natuurramp er minder olie gewonnen wordt.
D Wanneer op de Noordzee nieuwe olievelden worden ontdekt.
281p
Olie wordt betaald in dollars. De koers van de dollar is dus ook belangrijk
voor de olieprijs. Als de koers van de dollar daalt ten opzichte van de
euro, verandert de benzineprijs in Nederland.
Wordt de benzineprijs in Nederland hoger of lager door de lagere
koers van de dollar? Geef de verklaring.
291p
Niet alleen de prijs van benzine verandert als gevolg van een
veranderende olieprijs. De prijs van veel meer producten die wij in de
winkel kopen verandert hierdoor.
Waarom verandert de prijs van veel meer producten als gevolg van
een veranderende olieprijs?
Gebruik informatiebron 5.
301p
Een olieproducerend land deed eind december 2008 een voorstel om de
‘normale’ olieprijs te herstellen door de omvang van de ‘buffervoorraad’ te
veranderen.
Moest deze buffervoorraad op 1-01-2009 vergroot of verkleind worden
om de ‘normale’ olieprijs weer te bereiken?
Verklaar je antwoord.

opgave 665 jaar, wat gaat er veranderen?

Bij de beantwoording van de vragen 31 tot en met 37 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 6 en 7 in de bijlage.
Vincent is 64 jaar. Hij is werkzaam als ambtenaar bij de gemeente Hoevelaken. Volgend jaar wordt hij 65 jaar en gaat hij stoppen met werken.
311p
Vincent heeft van zijn werkgever een overzicht gekregen van zijn
jaarinkomen. Hij ziet dat er aan loonheffing € 6.000 is ingehouden.
Waaruit bestaat de loonheffing?
A premies volksverzekering en loonbelasting
B premies werknemersverzekering en loonbelasting
C premies werknemersverzekering en premies volksverzekering
D premies werknemersverzekering, premies volksverzekering en
loonbelasting
Gebruik informatiebron 6.
321p
Als je informatiebron 6 bekijkt, dan zie je daar de tarieven staan voor
box 1 van de inkomstenbelasting.
Maak de zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de getallen (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
getallen de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Inkomstenbelasting is een … (1) … (directe / indirecte) belasting.
De tarieven van box 1 zijn … (2) … (proportioneel / progressief).
331p
Vincent moet voor het invullen van de belastingaangifte het
eigenwoningforfait weten. Hij vraagt zich af wat eigenwoningforfait nu
eigenlijk inhoudt.
Maak de zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de getallen (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
getallen de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Eigenwoningforfait valt onder … (1) … (inkomsten / aftrekposten) in box 1.
De hoogte van het eigenwoningforfait wordt bepaald door een percentage
van de … (2)... (verkoopwaarde / WOZ-waarde) van de woning.
341p
Na wat zoeken komt Vincent het volgende tegen:
Eigenwoningforfait € 2.000 en betaalde hypotheekrente € 5.000.
Moet Vincent meer of minder belasting betalen omdat hij een eigen
huis heeft? Geef de verklaring.
Gebruik informatiebron 6.
352p
Vincent (64 jaar) heeft uitgerekend dat zijn belastbaar inkomen € 35.000
bedraagt en dat hij in totaal € 7.768 aan heffingskortingen heeft.
Bereken hoeveel Vincent aan belasting moet betalen na aftrek van de
heffingskortingen. Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 6 en 7.
362p
Nu Vincent klaar is met zijn belastingaangifte gaat hij op zoek naar de
veranderingen in de wetgeving die van invloed zijn op de door hem te
betalen inkomstenbelasting, omdat hij 65 jaar wordt en dan ook stopt met
werken.
Noem twee veranderingen die van invloed zijn op de hoogte van de
door hem te betalen inkomstenbelasting. Geef aan wat die
veranderingen inhouden.
371p
In 2009 is er een nieuwe heffingskorting ingevoerd: de doorwerkbonus.
Die moet mensen stimuleren langer door te werken. De baas van Vincent
heeft een voorbeeld uitgerekend: iemand met een bruto-inkomen van
€ 35.000 per jaar krijgt een doorwerkbonus van € 522,80. Voor iemand
met een bruto-inkomen van € 70.000 per jaar bedraagt de doorwerkbonus
€ 918.
Werkt de doorwerkbonus in bovenstaand voorbeeld nivellerend of
denivellerend? Leg je antwoord uit.

opgave 7Toerisme in Nederland

Bij de beantwoording van de vragen 38 tot en met 43 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 8 en 9 in de bijlage.
Een dagje naar een pretpark, een rondvaart door de Amsterdamse grachten of drie weken kamperen op Texel? Dit zijn allemaal voorbeelden van toerisme. Toerisme is in Nederland een belangrijk onderdeel van de sector…

Een dagje naar een pretpark, een rondvaart door de Amsterdamse grachten of drie weken kamperen op Texel? Dit zijn allemaal voorbeelden van toerisme. Toerisme is in Nederland een belangrijk onderdeel van de sector dienstverlening. Jaarlijks bezoeken ongeveer 10 miljoen buitenlandse gasten Nederland. Daarnaast overnachten Nederlanders zelf zo’n 16 miljoen keer in eigen land. Verder zijn er ook nog de dagtrips die in eigen land worden gemaakt.

Gebruik informatiebron 8.
381p
Hoe groot was het totaal aantal buitenlandse verblijfsgasten op
Nederlandse campings in 2008? Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 8.
391p
Bereken het gemiddeld aantal nachten dat een buitenlandse verblijfsgast
in 2008 op een Nederlandse camping doorbracht. Als je het antwoord op
de vorige vraag niet hebt, gebruik dan als aantal buitenlandse
verblijfsgasten 714.360. Schrijf je berekening op.
401p
In Drimmelen, Noord-Brabant, zijn Bart en Klazien de hardwerkende
eigenaren van boerderijcamping De Groene Hoeve. Het bedrijf heeft 30
kampeerplaatsen en 10 vakantiehuisjes. De Groene Hoeve heeft een heel
goed jaar achter de rug. Er waren meer gasten en overnachtingen dan
ooit tevoren. Bart en Klazien hebben dat voor elkaar gekregen met minder
personeel.
Welke conclusie is juist?
A De arbeidsproductiviteit per jaar is gedaald.
B De arbeidsproductiviteit per jaar is gelijk gebleven.
C De arbeidsproductiviteit per jaar is gestegen.
Gebruik informatiebron 9.
412p
Berend, de oudste broer van Klazien, doet de financiële administratie voor
De Groene Hoeve. Berend is nog druk bezig om alle financiële gegevens
van afgelopen jaar te verwerken, maar een paar zaken heeft hij al aan
Bart en Klazien doorgemaild.
Bereken voor De Groene Hoeve de nettowinst in euro’s. Schrijf je
berekening op.
421p
De schoolvakanties zijn de drukste perioden voor De Groene Hoeve.
In Nederland worden schoolvakanties gespreid. De leerlingen in het
basisonderwijs en het voortgezet onderwijs hebben niet allemaal op
hetzelfde moment vakantie. Voor de vakantiespreiding is Nederland
verdeeld in drie regio’s, namelijk noord, midden en zuid.
Verklaar waarom de vakantiespreiding in Nederland een positieve
invloed heeft op het bedrijfsresultaat van bedrijven als De Groene
Hoeve.
432p
Bart en Klazien hebben plannen om hun bedrijf op termijn om te bouwen
tot een klimaatneutrale boerderijcamping. Klimaatneutraal houdt in dat de
CO2-uitstoot van de camping tot nul wordt teruggebracht door
energiebesparende maatregelen en inkoop van duurzame energie.
Bart en Klazien willen dit gaan doen omdat ze milieubewuste mensen zijn,
maar ze verwachten dat die stap zeker ook invloed zal hebben op de
bedrijfsvoering en het bedrijfsresultaat.
Maak de zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de getallen (1), (2), (3), (4) en (5) op je antwoordblad.
Vul bij de getallen de juiste woorden in. Maak je keuze uit de volgende
woorden:
btw - investeringen - maatschappelijke kosten - markt - omzet -
ondernemen - risico’s - veranderen - verbeteren - werkloosheid
Let op: niet alle woorden hoeven gebruikt te worden.
De... (1) … die gedaan moeten worden, zullen op termijn leiden tot lagere
bedrijfskosten. Klimaatneutraal... (2) … leidt tot een beter klimaat en
daarmee tot verlaging van de... (3) …. Bovendien onderscheidt een
klimaatneutrale camping zich op een positieve manier in de...(4) ….
Dat zal op termijn leiden tot een stijging van de … (5) ….

opgave 8Kroatië bij de EU?

Bij de beantwoording van de vragen 44 tot en met 48 hoef je géén gebruik
te maken van een informatiebron.
Wouter zit nog op school. In de klas bespreken Wouter en zijn klasgenoten tijdens de lessen economie of Kroatië op 1 juli 2013 lid zou kunnen worden van de Europese Unie (EU).
441p
De EU is een voorbeeld van een economische unie. De totstandkoming
van deze economische unie heeft lang geduurd.
Noem een kenmerk van een economische unie.
451p
In Kroatië is het Nationaal Inkomen per hoofd van de bevolking € 15.390.
Dit is 56,6% van het gemiddelde van de Europese Unie.
Bereken wat het gemiddelde Nationaal Inkomen per hoofd van de
bevolking van de Europese Unie is. Schrijf je berekening op.
461p
De lonen liggen in Kroatië gemiddeld lager dan in andere Europese
landen. Dat kan een voordeel zijn voor Kroatië. Er zal een grotere vraag
zijn naar producten uit Kroatië.
Hieronder staan 3 verschijnselen:
1 de bedrijfskosten zijn lager
2 de verkoopprijzen zijn lager
3 betere concurrentiepositie van Kroatië
Zet de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische
gedachtegang ontstaat.
A lagere lonen → 1 → 2 → 3 → grotere vraag naar producten uit Kroatië
B lagere lonen → 1 → 3 → 2 → grotere vraag naar producten uit Kroatië
C lagere lonen → 2 → 1 → 3 → grotere vraag naar producten uit Kroatië
D lagere lonen → 2 → 3 → 1 → grotere vraag naar producten uit Kroatië
E lagere lonen → 3 → 1 → 2 → grotere vraag naar producten uit Kroatië
F lagere lonen → 3 → 2 → 1 → grotere vraag naar producten uit Kroatië
471p
Als Kroatië ook tot de Europese Monetaire Unie (EMU) wil behoren, dan is
een eis dat het (financierings)tekort niet meer mag zijn dan 3% van het
Bruto Binnenlands Product. Wanneer lidstaten namelijk een hoger tekort
hebben, kan de werkloosheid stijgen.
Hieronder staan drie verschijnselen:
1 De bestedingen dalen.
2 De rente stijgt.
3 Overheden moeten meer geld lenen.
In welke regel staan de bovenstaande verschijnselen zo dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A hoger tekort → 1 → 2 → 3 → werkloosheid stijgt
B hoger tekort → 1 → 3 → 2 → werkloosheid stijgt
C hoger tekort → 2 → 1 → 3 → werkloosheid stijgt
D hoger tekort → 2 → 3 → 1 → werkloosheid stijgt
E hoger tekort → 3 → 1 → 2 → werkloosheid stijgt
F hoger tekort → 3 → 2 → 1 → werkloosheid stijgt
481p
In januari 2012 heeft 66% van de Kroatische bevolking ingestemd met het
lidmaatschap van de EU.
Wat zou echter een goed argument zijn geweest om juist geen lid van
de EU te worden.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.