bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2016, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

11p
In 1848 gaf koning Willem II opdracht om de grondwet te wijzigen. Maar
hij had er wel moeite mee.
Waarom had de koning moeite met de grondwetswijziging?
omdat zijn politieke macht hierdoor
A gelijk bleef
B groter werd
C kleiner werd
21p
In de nieuwe Grondwet van 1848 stond dat het verboden was om tegelijk
én minister én lid van de Tweede Kamer te zijn. Door deze dubbele
functie zou een lid van de Tweede Kamer een taak niet goed meer
kunnen uitvoeren.
Welke taak van de Tweede Kamer wordt bedoeld?
31p
Enkele jaren nadat de Grondwet van 1848 was ingevoerd, deed de koning
in het openbaar uitspraken waarmee de ministers het niet eens waren. Als
gevolg hiervan bood het hele kabinet zijn ontslag aan.
Geef een reden waarom het kabinet zich op basis van de Grondwet
van 1848 gedwongen voelde zijn ontslag aan te bieden.
42p
Een liberale journalist heeft een boek geschreven over zes politieke
leiders uit de 19e en 20e eeuw. Elke leider kreeg een eigen hoofdstuk met
een passende titel.
Hieronder staan de titels van deze zes hoofdstukken:
1 De belangrijkste liberale politicus van de 19e eeuw
2 De eerste katholieke leider
3 Een eigenwijze socialist
4 Een liberaal met weinig invloed
5 Een protestantse leider met veel nieuwe ideeën
6 Een succesvolle socialistische staatsman
Welk hoofdstuk hoort bij Thorbecke? En welk hoofdstuk bij Kuyper?
Vul alleen een nummer in.
Doe het zo:
Bij Thorbecke hoort … (vul nummer in).
Bij Kuyper hoort … (vul nummer in).
Gebruik bron 1.
51p
Hieronder staan vijf groepen:
1 feministen
2 liberalen
3 protestanten
4 rooms-katholieken
5 socialisten
Welke twee groepen moeten volgens de politicus uit de bron
samenwerken? Schrijf alleen de nummers op.
61p
Welke combinatie van politieke stroming, aanhang en politiek leider is
juist?
A
B
C
D
politieke stroming aanhang politiek leider liberalisme arbeiders Thorbecke liberalisme hogere burgerij Troelstra socialisme arbeiders Troelstra socialisme hogere burgerij Thorbecke
71p
In 1895 werd in Nederland een telefoonverbinding met het buitenland tot
stand gebracht. De overheid werd eigenaar van deze telefoonverbinding.
Past dit besluit bij de politieke uitgangspunten van de liberalen?
Verklaar je antwoord.
Doe het zo:
Dit besluit past wel/niet (maak keuze) bij de politieke uitgangspunten van
de liberalen, want … (geef verklaring).
Gebruik bron 2.
81p
Bij welke politieke partij hoort deze bron?
A ARP
B Liberale Unie
C RKSP
D SDAP
Gebruik bron 3.
92p
Een feministe wilde in 1916 met de publicatie van deze bron een politiek
doel bereiken. De vraagtekens heeft zij bewust laten staan.
Leg uit met behulp van de bron welk politiek doel de feministe wilde
bereiken.
Doe dit door:
− aan te geven wat zij met deze vergelijking duidelijk wilde maken en
− haar politieke doel te noemen.
102p
Hieronder staan vier zinnen uit een rechtbankverslag:
1 Ik eis dat de verdachte zal worden veroordeeld tot een
gevangenisstraf van 30 maanden.
2 Ik verdedig de verdachte en ik vind de geëiste straf te hoog. De
verdachte is nooit eerder opgepakt door de politie.
3 Ik verklaar dat ik op de camerabeelden de bedrijfsauto van de
√(erdachte heb herkend.)v
4 Ik verklaar de verdachte schuldig en veroordeel hem tot een straf van
√(4 maanden.)2
√(ijf personen:)V
a √(dvocaat)a
b √(etuige)g
c m√(inister van Justitie)
d √(fficier van justitie)o
e √(echter)r
Geef per zin aan welke persoon daarbij hoort. Let op! Er blijft één
√(ersoon over.)p
√(oe het zo:)D
Bij zin 1 hoort … (vul letter in).
(enzovoort tot en met zin 4)
Gebruik bron 4.
111p
Bij welk grondrecht past de uitspraak van deze politicus? En is dat
grondrecht een klassiek of een sociaal grondrecht?
A het recht op bestaanszekerheid; dat is een klassiek grondrecht
B het recht op bestaanszekerheid; dat is een sociaal grondrecht
C het recht op werkgelegenheid; dat is een klassiek grondrecht
D het recht op werkgelegenheid; dat is een sociaal grondrecht
121p
De Tweede Kamer heeft het recht om de inkomsten en uitgaven van de
staat goed te keuren of af te keuren.
Noem de naam van dit recht.
√(ebruik bron 5.)G
131p
De Tweede Kamerleden geven aan dat zij van één van hun rechten
gebruik willen maken.
Van welk recht willen de Tweede Kamerleden gebruikmaken?
141p
De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn van invloed op de
samenstelling van de Eerste Kamer.
Wat hebben de verkiezingen voor de Provinciale Staten te maken met
de samenstelling van de Eerste Kamer?

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

Gebruik bron 6.
152p
Tijdens de Eerste Wereldoorlog waren er twee bondgenootschappen: de
Centralen en de Geallieerden. In elke afbeelding worden één of meer
landen van één van die bondgenootschappen bespot.
Geef per afbeelding aan welk bondgenootschap bespot wordt.
Doe het zo:
In afbeelding 1 worden de … (kies uit: Centralen/Geallieerden) bespot.
(enzovoort tot en met afbeelding 3)
Gebruik bron 7.
161p
In de tekening is Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog te herkennen.
Welke kenmerken van Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog passen
bij de tekening?
A beurskrach en distributiesysteem
B distributiesysteem en handelsbelemmeringen
C handelsbelemmeringen en neutraliteit
D neutraliteit en beurskrach
171p
Een bewering: de Eerste Wereldoorlog heeft gevolgen gehad voor de
emancipatie van vrouwen.
Hieronder staan drie zinnen die bij deze bewering horen:
1 In veel Europese landen krijgen vrouwen kiesrecht.
2 Mannen worden in 1914 opgeroepen om dienst te nemen in het leger.
3 Vrouwen nemen veel taken over van mannen in de (wapen)industrie.
Maak de bewering historisch juist. Doe dat door de drie zinnen in de
juiste volgorde te zetten.
Doe het zo:
Eerst …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).
Gebruik bron 8.
181p
De Volkenbond is in 1919 opgericht met bepaalde doelen.
Noem een belangrijk doel van de Volkenbond dat in de prent te
herkennen is.
192p
Hieronder staan zes gebeurtenissen en ontwikkelingen uit de periode
1919-1933:
1 De NSDAP doet mee aan de verkiezingen.
2 De Republiek van Weimar krijgt te maken met enorme inflatie.
3 De Volkenbond wordt opgericht.
4 Er ontstaat grote werkloosheid na het uitbreken van de wereldcrisis.
5 Er worden veel stemmen uitgebracht op democratische partijen.
6 Het Verdrag van Versailles heeft ingrijpende gevolgen voor de
Duitsers.
In de periode 1919-1933 daalt bij veel Duitsers het vertrouwen in de
parlementaire democratie.
Welke drie gebeurtenissen of ontwikkelingen zijn oorzaken van dat
dalende vertrouwen? Schrijf alleen de nummers op.
Gebruik bron 9.
201p
Op de foto zijn mannen te zien die werkloos geworden zijn. Toch zijn ze
aan het werk.
Geef een verklaring waarom deze werkloze mannen toch aan het werk
zijn.
Gebruik bron 10.
211p
In de bron protesteert een boer tegen een besluit van de Communistische
Partij onder leiding van Stalin. Dat besluit had te maken met een nieuwe
landbouwpolitiek in de Sovjet-Unie.
Welk begrip past bij de nieuwe landbouwpolitiek waartegen de boer
protesteert?
Gebruik bron 11.
222p
De mening van de vrouw over Stalin is opmerkelijk. Maar haar mening is
wel te verklaren door een onderdeel van de politiek van Stalin.
Geef met behulp van de bron aan waarom de mening van de vrouw
opmerkelijk is.
Noem ook een onderdeel van de politiek van Stalin waarmee de
opmerkelijke mening van deze vrouw verklaard kan worden.
Doe het zo:
De mening van de vrouw is opmerkelijk, omdat … (geef reden).
Een onderdeel van de politiek van Stalin: … (noem onderdeel).
Gebruik bron 12.
231p
Welk bijschrift past bij de propagandaboodschap van de bron?
A Onze leider geeft aan dat Lenin hem moet opvolgen als staatshoofd.
B Onze leider is een minder belangrijke leider dan Lenin.
C Onze leider vindt dat we het communisme van Lenin niet meer moeten
volgen.
D Onze leider volgt het voorbeeld van Lenin.
Gebruik bron 13.
241p
De tekening is gemaakt naar aanleiding van een gebeurtenis in Nederland
in mei 1940.
Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Gebruik bron 14.
252p
Zet de vijf dagboekfragmenten van deze belangrijke nazi in de juiste
volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, daarna …, vervolgens …, dan … en ten slotte … (vul nummers
in).
262p
De volgende zinnen beschrijven het gedrag van vier Nederlanders tijdens
de Tweede Wereldoorlog:
1 Een man meldt zich aan voor de strijd tegen de Sovjet-Unie.
2 Een politieman geeft leiding bij het oppakken van Joden.
3 Een radio-omroeper deelt mee dat het Nederlandse leger heeft
gecapituleerd.
4 Een vrouw wordt verliefd op een Duitse soldaat.
Welke twee vormen van gedrag zijn voorbeelden van collaboratie?
Schrijf alleen de nummers op.
Gebruik bron 15.
271p
Waar is deze foto genomen?
A België
B Duitsland
C Nederland
D Nederlands-Indië
E Verenigde Staten
Gebruik bron 16.
281p
Rolf Kelle was 16 en Werner Winter was 17 jaar oud toen zij sneuvelden.
De Duitse legerleiding stuurde deze jonge jongens naar het front om te
vechten tegen de Geallieerden.
Geef een reden waarom de Duitse legerleiding jongens van deze
leeftijd ging inzetten in de strijd.
292p
De Eerste en de Tweede Wereldoorlog worden allebei een ‘totale oorlog’
genoemd. Zo werd de bevolking tijdens beide wereldoorlogen sterk
beïnvloed door propaganda en censuur.
Noem twee andere voorbeelden waaruit blijkt dat er sprake is van
een ‘totale oorlog’. Let op! De voorbeelden moeten voor beide
wereldoorlogen gelden.
Gebruik bron 17.
301p
Welk begrip past bij het vraagteken?
A amerikanisering
B containment
C imperialisme
D terrorisme
312p
Veel Nederlanders waren in 1947 tegen Soekarno.
Geef een reden waarom veel Nederlanders in 1947 tegen Soekarno
waren.
Geef ook aan waarom deze mening een rol speelde bij de
besprekingen over de toekomst van Nederlands-Indië.
Doe het zo:
Reden tegen Soekarno: …
Deze mening speelde een rol bij de besprekingen, omdat …
Gebruik bron 18.
322p
Er was ook een andere reden om tegen Soekarno te zijn.
Geef met behulp van de bron een andere reden waarom veel
Nederlanders in 1947 tegen Soekarno waren.
Geef ook aan waarom de portretten rechts op de afbeelding een
actueel onderwerp vormden in de wereldpolitiek van dat moment.
Doe het zo:
Reden tegen Soekarno met behulp van de bron: …
De portretten vormden een actueel onderwerp in de wereldpolitiek van dat
moment, omdat …
Gebruik bron 19.
331p
Hieronder staan twee titels:
1 Het Verdelingsplan van de Verenigde Naties
2 Israël en de bezette gebieden
Welke titel hoort bij de kaart? Verklaar je keuze met behulp van de
bron.
Doe het zo:
Titel … (vul nummer in) hoort bij de kaart, want … (geef verklaring).
341p
Door een belangrijk Amerikaans tijdschrift werd Ben Goerion in 1948
uitgeroepen tot één van de 100 belangrijkste mensen in de twintigste
eeuw.
Naar aanleiding van welke gebeurtenis in 1948 wordt Ben Goerion tot
één van de 100 belangrijkste mensen gerekend?
351p
Nederland heeft lange tijd een neutraliteitspolitiek gevoerd. Toen
Nederland lid werd van een internationale organisatie kwam er een einde
aan deze neutraliteit.
Waardoor eindigde de Nederlandse neutraliteitspolitiek?
De neutraliteitspolitiek eindigde doordat Nederland lid werd van
A de EEG in 1957.
B de EU in 1993.
C de NAVO in 1949.
D het Warschaupact in 1948.
Gebruik bron 20.
361p
In de tekening is een mening over het conflict in het Midden-Oosten te
herkennen.
Welke mening is te herkennen?
A De Verenigde Staten beschermen Israël tegen de Arabische landen.
B De Verenigde Staten gebruiken Israël om de Arabische landen aan te
vallen.
C Israël beschermt de Verenigde Staten tegen aanvallen van de
Arabische landen.
D Israël gebruikt de Verenigde Staten om de Arabische landen aan te
vallen.
Gebruik bron 21.
371p
De bron geeft de herinnering weer van een president.
Noem de naam van deze president.
Gebruik nogmaals bron 21.
381p
Een leerling vindt dat de bron past bij een werkstuk over de geschiedenis
van het Midden-Oosten, maar hij twijfelt aan de betrouwbaarheid van de
bron.
Geef een reden waarom hij twijfelt aan de betrouwbaarheid van de
bron.
391p
In de periode 1980-1985 werd ook Nederland getroffen door een
wereldwijde economische crisis. Deze crisis leidde tot massale stakingen
en demonstraties.
Hieronder staan drie stappen die horen bij deze ontwikkeling:
1 De regering verlaagde de uitkeringen.
2 De werkloosheid steeg sterk.
3 Veel bedrijven kwamen in de problemen.
In welke regel staan de stappen in een juiste volgorde?
A
B
C
een wereldwijde economische crisis → 1 → 2 → 3 → massale stakingen en demonstraties een wereldwijde economische crisis → 2 → 3 → 1 → massale stakingen en demonstraties een wereldwijde economische crisis → 3 → 2 → 1 → massale stakingen en demonstraties
Gebruik bron 22.
402p
Geef aan dat dit lied gaat over een kenmerk van de periode 1945-1990.
Doe dit door:
− eerst te noemen onder welke naam deze periode bekendstaat en
− daarna te noemen over welk kenmerk van die periode het lied gaat.
Doe het zo:
Deze periode staat bekend als … (noem naam van deze periode).
Het lied gaat over … (noem kenmerk van die periode)
Gebruik bron 23.
412p
Hieronder staan 4 jaartallen:
a 1914
b 1920
c 1950
d 1990
Geef per deelkaart aan welk jaartal daarbij hoort.
Doe het zo:
Bij deelkaart 1 hoort … (schrijf letter op).
(enzovoort tot en met deelkaart 4)
422p
Hieronder staan vijf ontwikkelingen in Nederland:
1 economische groei
2 Europese samenwerking
3 globalisering
4 individualisering
5 verzuiling
Geef per ontwikkeling aan of die in de periode 1990-2000 toeneemt of
afneemt.
Doe het zo:
ontwikkeling 1: neemt toe / neemt af (maak keuze)
(enzovoort tot en met ontwikkeling 5)
431p
In Nederland bestaat de gewoonte dat werkgevers, werknemers en de
overheid regelmatig met elkaar overleggen op het gebied van de
economie.
Onder welke naam is dit overleg in de jaren negentig bekend geworden?
A consumptiemaatschappij
B individualisering
C multiculturele samenleving
D poldermodel
E secularisatie
442p
Hieronder staan zes gebeurtenissen en/of ontwikkelingen:
1 Beatrix wordt ingehuldigd als koningin van Nederland.
2 De EGKS wordt opgericht.
3 De euro wordt ingevoerd.
4 De NAVO wil extra kernwapens plaatsen gericht tegen de Sovjet-Unie.
5 Er komt een einde aan de Sovjet-Unie.
6 Steeds meer landen worden communistisch.
Welke twee gebeurtenissen en/of ontwikkelingen horen bij de periode
1990-2015? Schrijf alleen de nummers op.
Gebruik bron 24.
453p
Een tijdbalk met vier periodes:
a b c d 1905 1930 1955 1980 2005
Geef per beeld aan in welke periode de film zich afspeelt. Schrijf
alleen een letter op. Let op! Een periode kan meerdere keren worden
gebruikt.
Doe het zo:
Beeld 1 speelt zich af in periode … (vul letter in).
(enzovoort tot en met beeld 6)
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.