bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2012, tijdvak 2 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 1
Vreemdgaande vips1) beschermd Meer dan dertig profvoetballers, tv-sterren, filmacteurs en bankiers die er minnaressen op nahielden, hebben de laatste tijd bij de Britse rechter succesvol een publicatieverbod geëist…

Vreemdgaande vips1) beschermd Meer dan dertig profvoetballers, tv-sterren, filmacteurs en bankiers die er minnaressen op nahielden, hebben de laatste tijd bij de Britse rechter succesvol een publicatieverbod geëist van hun buitenechtelijke affaires. Critici stellen dat door de verboden op publicatie discriminatie ontstaat: alleen de superrijken kunnen advocaten inhuren en zaken aanspannen. noot 1 vip = zeer belangrijk persoon (very important person)

naar: De Telegraaf van 23 april 2011
11p
Welk verschijnsel is in de opvatting van de critici in tekst 1 te herkennen?
A eigenrichting
B klassenjustitie
C racisme
D witteboordencriminaliteit
tekst 2
Tegelterreur Ouderen van een woonzorgcentrum in Delft zijn doodsbang nadat vandalen zich tijdens de jaarwisseling opnieuw met stoeptegels hebben uitgeleefd op een groot aantal ramen. In totaal werden vijftien ruiten…

Tegelterreur Ouderen van een woonzorgcentrum in Delft zijn doodsbang nadat vandalen zich tijdens de jaarwisseling opnieuw met stoeptegels hebben uitgeleefd op een groot aantal ramen. In totaal werden vijftien ruiten met bruut geweld ingegooid. Tijdens oud en nieuw 2009 moesten 26 ramen, gemaakt van speciaal gelaagd glas, eraan geloven. De totale schade aan het verzorgingshuis bedroeg destijds 25.000 euro. Het recent gebouwde centrum, dat aan de buitengevel is uitgerust met een aantal camera’s, ligt midden in een beruchte Delftse wijk met veel hangjongeren. “Er sneuvelen aan de lopende band ramen. Bejaarden voelen zich er al lange tijd niet meer veilig”, zegt raadslid Jan Peter de Wit van oppositiepartij Leefbaar Delft.

naar: De Telegraaf van 4 januari 2011
22p
Vandalisme heeft gevolgen voor burgers en samenleving. Uit tekst 2 blijkt dat
die gevolgen er zijn op materieel en immaterieel vlak.
Geef voor beide gevolgen een citaat uit tekst 2 als voorbeeld.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Citaat bij de gevolgen op materieel vlak: …
Citaat bij de gevolgen op immaterieel vlak: …
tekst 3
Veel mensen begrijpen de rechtsstaat niet De sympathieke broers Anker waren bijna volkshelden, met gebrek aan poeha en met hun liefde voor voetbalclub sc Heerenveen. Maar nu hebben ze het bij veel mensen verbruid:…

Veel mensen begrijpen de rechtsstaat niet De sympathieke broers Anker waren bijna volkshelden, met gebrek aan poeha en met hun liefde voor voetbalclub sc Heerenveen. Maar nu hebben ze het bij veel mensen verbruid: sinds december hebben de twee advocaten ongeveer vijfhonderd dreigmails en -brieven ontvangen. De reden: ze verdedigen de pedofiel R.M., ‘het monster van Riga’. De mensen die de gebroeders Anker bedreigen, begrijpen niet – of willen niet begrijpen – hoe de rechtsstaat werkt.

naar: de Volkskrant van 27 augustus 2011
31p
Tekst 3 is een opiniestuk. Volgens de schrijver begrijpen de mensen die de
gebroeders Anker bedreigen de rechtsstaat niet.
Welk kenmerk van de rechtsstaat begrijpen die mensen in dit geval niet?
A dat de gebroeders Anker en R.M. zich aan de wet moeten houden
B dat de overheid de gebroeders Anker kan verplichten R.M. te verdedigen
C dat er een scheiding tussen de wetgevende en rechterlijke macht bestaat
D dat R.M. recht heeft op een eerlijk proces, bijgestaan door een advocaat
tekst 4
Frauderen Ik weet niet hoe ik verwacht had dat hij eruit zou zien, C.H., oud- bestuursvoorzitter van het Bouwfonds en een van de belangrijkste verdachten in de vastgoed-fraudezaak. Een streepjespak? Streepjespakken…

Frauderen Ik weet niet hoe ik verwacht had dat hij eruit zou zien, C.H., oud- bestuursvoorzitter van het Bouwfonds en een van de belangrijkste verdachten in de vastgoed-fraudezaak. Een streepjespak? Streepjespakken zijn geloof ik niet meer in de mode bij de mannen van het grote geld. Het verhoor door de rechter afgelopen week klinkt als een beleefd gesprek. Zij begrijpen elkaar, de rechter en de verdachte. Dat is bij veel strafzaken anders. Je vraagt je af hoe het met zo’n keurige meneer zo ver heeft kunnen komen. Als de rechters bewezen achten wat hem ten laste wordt gelegd, dan is hij een opmerkelijk grote boef, die met honderdduizenden euro’s aan de haal is gegaan. Ik denk dat ook op dit niveau geldt dat …… . Daarbij gaat het om twee elementen: het gemak waarmee voordeel te behalen is, en de omvang daarvan.

naar: column in het Financieele Dagblad van 20 april 2011
41p
Van welke vorm van criminaliteit wordt de oud-bestuursvoorzitter volgens tekst 4
verdacht?
A georganiseerde misdaad
B heling
C veelvoorkomende criminaliteit
D witteboordencriminaliteit
51p
Wat moet er op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?
A de gelegenheid de dief maakt
B de samenleving steeds anoniemer wordt
C het gebrek aan maatschappelijke bindingen een rol speelt
D persoonlijkheidskenmerken van groot belang zijn
afbeelding 1
HALT, POLITIE
bron: Paul Kusters, www.toosenhenk.nl van oktober 2010
Bekijk afbeelding 1.
61p
Internetfraude komt op allerlei manieren voor. Een voorbeeld is oplichting via
internet. Er bestaan verschillende manieren om de aard en omvang van
criminaliteit te meten.
Welk soort statistiek of onderzoek zal het beste beeld geven van de omvang van
internetfraude?
A dader-enquêtes
B politiestatistieken
C rechtbankstatistieken
D slachtoffer-enquêtes
tekst 5
Britse jongen (9) dronken achter het stuur LONDEN - Een 9-jarige jongen uit Groot-Brittannië is gearresteerd voor rijden onder invloed. Toen agenten zijn leeftijd hoorden, moesten ze hem echter laten gaan omdat hij…

Britse jongen (9) dronken achter het stuur LONDEN - Een 9-jarige jongen uit Groot-Brittannië is gearresteerd voor rijden onder invloed. Toen agenten zijn leeftijd hoorden, moesten ze hem echter laten gaan omdat hij te jong is om verantwoordelijk te worden gehouden voor zijn daden.

bron: www.destentor.nl van 15 mei 2011
Lees tekst 5.
71p
Ook in Nederland wordt een 9-jarige jongen niet verantwoordelijk gehouden voor
zijn daden. Een 9-jarige kan niet strafrechtelijk vervolgd worden.
Vanaf welke leeftijd kan in Nederland iemand strafrechtelijk vervolgd worden?
vanaf
A 12 jaar
B 16 jaar
C 18 jaar
D 21 jaar
tekst 6
Fors hogere boetes voor hufterige overtredingen Asociaal gedrag en (veel) te hard rijden worden extra beboet. Dat schrijft minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie vandaag aan de Kamer. Een boete wegens 10…

Fors hogere boetes voor hufterige overtredingen Asociaal gedrag en (veel) te hard rijden worden extra beboet. Dat schrijft minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie vandaag aan de Kamer. Een boete wegens 10 kilometer te hard rijden binnen een 30 kilometerzone, gaat van 54 naar 93 euro. De geldstraf voor ‘asociale overtredingen’ stijgt met ongeveer 140 euro per overtreding. Hierbij wordt in het bijzonder gekeken naar gedragingen waarbij sprake is van opzet, aldus de bewindsman.

bron: www.ad.nl van 5 september 2011
82p
Leg uit dat het verhogen van de boetes voor de in tekst 6 genoemde
verkeersovertredingen behalve een repressieve werking, ook een preventieve
werking kan hebben.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een repressieve werking omdat …
Een preventieve werking omdat …
tekst 7
Taakstraf voor vrouw van rapper De politierechter in Amsterdam heeft de vrouw van een rapper maandag veroordeeld tot een taakstraf van 150 uur en een voorwaardelijke celstraf van drie maanden wegens verboden…

Taakstraf voor vrouw van rapper De politierechter in Amsterdam heeft de vrouw van een rapper maandag veroordeeld tot een taakstraf van 150 uur en een voorwaardelijke celstraf van drie maanden wegens verboden wapenbezit en bedreiging.

naar: www.telegraaf.nl van 5 september 2011
Lees tekst 7.
91p
De rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen opleggen aan
een verdachte.
Waartoe heeft de rechter de vrouw van de rapper veroordeeld?
A een bijkomende straf en een maatregel
B een hoofdstraf en een bijkomende straf
C een hoofdstraf en een maatregel
D twee bijkomende straffen
E twee hoofdstraffen
101p
Taakstraffen kun je verdelen in twee soorten.
Welke twee soorten taakstraffen zijn er te onderscheiden?
tekst 8
‘Je bent iemand, want je hebt een vuurwapen’ Schietpartijen met dodelijke afloop die kort geleden hebben plaatsgevonden, onderstreepten dat Antilliaanse jongens vooral snel naar een wapen grijpen. Burgemeester Ahmed…

‘Je bent iemand, want je hebt een vuurwapen’ Schietpartijen met dodelijke afloop die kort geleden hebben plaatsgevonden, onderstreepten dat Antilliaanse jongens vooral snel naar een wapen grijpen. Burgemeester Ahmed Aboutaleb bevestigde dit vorige week in de Rotterdamse gemeenteraad: “Het bezit van vuurwapens is bij Antillianen niet hoger dan bij andere groepen, maar Antilliaanse jongeren gebruiken het vuurwapen wel sneller.” “We moeten onze kinderen duidelijk maken dat je een loser bent als je een vuurwapen draagt”, vindt Ed Gumbs van het Platform van Politici van Antilliaanse en Arubaanse Afkomst. “Hoe kan het dat een deel van de Antilliaanse jongens dat hier amper drie, vier maanden is al weet hoe het aan een vuurwapen moet komen?” Dat antwoord is niet moeilijk volgens Glenn Helberg, voorzitter van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders: “De eerste tien jaar van zijn leven vraagt zo’n jongen die later ontspoort steeds: waar is mijn vader? Tussen zijn 10de en 12de levensjaar zie je hem verharden, want die vader komt niet meer. Misschien zit zijn moeder in de gevangenis en wordt hij opgevoed door een ander. Hij is veel op straat. Daar voelt hij liefde. Eerst krijgt hij een cola

naar: www.volkskrant.nl van 15 september 2010
111p
Er bestaan verschillende verklaringen van crimineel gedrag.
Welke verklaring van crimineel gedrag is uit tekst 8 af te leiden?
A Criminaliteit is een gevolg van de steeds anoniemer wordende samenleving.
B Crimineel gedrag is een aangeboren eigenschap.
C Een gebrekkige opvoeding bevordert crimineel gedrag.
D Een geringe pak- en strafkans bevordert crimineel gedrag.
121p
Lidmaatschap van een problematische jeugdgroep kan een risicofactor zijn voor
crimineel gedrag.
Geef een verklaring waarom jongeren in groepsverband eerder crimineel
gedrag kunnen vertonen, dan als zij alleen zijn.
Gebruik daarbij het begrip ‘verantwoordelijkheid’ in je antwoord.
131p
Strafzaken vinden meestal plaats in de openbaarheid.
Wat is een belangrijke reden voor deze openbaarheid?
A het bevorderen van een eerlijk en rechtvaardig proces
B het garanderen dat er voldoende celstraffen worden opgelegd
C het voorkomen van eigenrichting
D het zorgen voor genoegdoening aan de burgers in de samenleving
141p
Waarom is de jurisprudentie van de Hoge Raad belangrijk in de Nederlandse
rechtspraak?
A omdat de jurisprudentie van de Hoge Raad de hoogte van de straffen in
Nederland bepaalt
B omdat de jurisprudentie van de Hoge Raad in feite ook het karakter van
wetgeving heeft
C omdat in de jurisprudentie van de Hoge Raad de adviezen aan het kabinet
staan
tekst 9
Verplicht toezicht De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vindt dat pedoseksuelen die hun straf hebben uitgezeten, verplicht toezicht moeten krijgen. Dit bepleitte de VNG gisteren naar aanleiding van de…

Verplicht toezicht De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vindt dat pedoseksuelen die hun straf hebben uitgezeten, verplicht toezicht moeten krijgen. Dit bepleitte de VNG gisteren naar aanleiding van de weigering van de nazorg door de pedoseksueel S. van der V. Omdat rechters veroordeelden vaak niet verplichten tot toezicht van …, zitten de burgemeesters met een veiligheidsrisico. Als er geen toezicht is, dan is volgens voorzitter Jorritsma van de VNG de kans dat zedendelinquenten opnieuw de fout in gaan te groot. Verplicht toezicht maakt … verantwoordelijk voor de pedoseksueel in plaats van de burgemeester.

naar: www.nos.nl van 6 augustus 2010
151p
Welke instantie moet tweemaal op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?
A de Hoge Raad
B de rechtbank
C de reclassering
D Halt
161p
Bij een rechtbank werken verschillende soorten rechters, die verschillende
soorten zaken behandelen.
Welke rechter behandelt een echtscheidingszaak? En welke rechter behandelt
in eerste instantie een verkeersovertreding?
A de echtscheidingszaak door een civiele rechter en de verkeersovertreding
door een bestuursrechter
B de echtscheidingszaak door een civiele rechter en de verkeersovertreding
door een kantonrechter
C de echtscheidingszaak door een kantonrechter en de verkeersovertreding
door een strafrechter
D de echtscheidingszaak door een strafrechter en de verkeersovertreding door
een bestuursrechter
E de echtscheidingszaak door een strafrechter en de verkeersovertreding door
een kantonrechter
171p
Politiestatistieken geven geen volledig beeld van de werkelijke criminaliteit.
Geef een reden waarom het beeld niet volledig is.
tekst 10
Bekrasser van auto’s opgepakt De politie heeft de mogelijke dader gepakt die in Den Haag talloze auto’s heeft bekrast. Het gaat om een 37-jarige Hagenaar. Afgelopen week was het opnieuw raak rond de…

Bekrasser van auto’s opgepakt De politie heeft de mogelijke dader gepakt die in Den Haag talloze auto’s heeft bekrast. Het gaat om een 37-jarige Hagenaar. Afgelopen week was het opnieuw raak rond de Kortenhoefsestraat. Meerdere auto’s werden vernield. De politie startte direct een onderzoek.

naar: www.hartvannederland.nl van 11 mei 2011
181p
Met welke taak heeft de politie zich in tekst 10 beziggehouden?
A handhaving van de openbare orde
B opsporing
C preventie
D vervolging
191p
Hieronder staan verschillende doelen van straffen.
1 afschrikking
2 genoegdoening aan het slachtoffer
3 resocialisatie
4 vergelding
Op welke twee doelen van straffen lag in vroegere tijden, zoals de
zeventiende eeuw, de nadruk?
Kies twee nummers uit bovenstaand rijtje.
202p
Hieronder staat een aantal beweringen over de Halt-afdoening:
1 Als je een Halt-afdoening volgt, hoef je niet voor de rechter te verschijnen.
2 De rechter legt alleen een Halt-afdoening op voor overtredingen.
3 Een Halt-afdoening kan bestaan uit een lichte werkstraf.
4 Een Halt-afdoening past binnen het opsporingsbeleid van de overheid.
5 Het doel van een Halt-afdoening is vooral repressie.
6 Iedereen vanaf 16 jaar heeft recht op een Halt-afdoening.
Welke twee beweringen zijn juist?
Kies twee nummers uit bovenstaand rijtje.

opgave 2Politiek en beleid

tekst 11 naar: Trouw van 27 augustus 2011 Lees tekst 11.
Wie benoemt nu de informateur en formateur? A de koning(in) B de minister-president C de voorzitter van de Tweede Kamer D het parlement
afbeelding 2 bron: Tom Janssen, Trouw van 7 juni 2011
Afbeelding 2 is een spotprent. In de spotprent is een groot kruis door het woord subsidies getekend. In werkelijkheid wil Rutte (VVD) niet alle overheidssubsidies (geld van de overheid) afschaffen. Wel wil de VVD minder subsidies. Hieronder staan uitgangspunten van verschillende politieke…

Afbeelding 2 is een spotprent. In de spotprent is een groot kruis door het woord subsidies getekend. In werkelijkheid wil Rutte (VVD) niet alle overheidssubsidies (geld van de overheid) afschaffen. Wel wil de VVD minder subsidies. Hieronder staan uitgangspunten van verschillende politieke stromingen: 1 eigen verantwoordelijkheid 2 grote rol van de overheid 3 individuele vrijheid 4 kleine rol van de overheid 5 naastenliefde 6 rentmeesterschap 7 solidariteit 8 verkleinen van verschillen in inkomen • Welke twee uitgangspunten van het liberalisme zijn te herkennen in afbeelding 2? Kies twee nummers uit bovenstaand rijtje.

tekst 12 bron: www.nu.nl van 2 november 2010 Lees tekst 12.
Hoeveel Tweede Kamerleden waren afwezig bij het stemmen? A 2 B 7 C 27 D 32 Zie tekst 12.
Bij welke taak van de Tweede Kamer hoort het indienen van een motie? A controlerende taak B rechterlijke taak C uitvoerende taak D wetgevende taak
tekst 13 naar: www.fnv-kiem.nl van 15 december 2010
Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen. In welke fase van het proces bevindt zich de kwestie van de btw-verhoging op theaterkaartjes in tekst 13? A fase 1: erkennen van wensen als politieke problemen B fase 2: vergelijken/afwegen van problemen of het bedenken van…

Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen. In welke fase van het proces bevindt zich de kwestie van de btw-verhoging op theaterkaartjes in tekst 13? A fase 1: erkennen van wensen als politieke problemen B fase 2: vergelijken/afwegen van problemen of het bedenken van oplossingen C fase 3: beslissen over problemen D fase 4: uitvoeren van besluiten afbeelding 3 M O B I E L B E L L E N D O O R T R U C 4 0 % D U U R D E R MET 12 MILJOEN LEDEN MOET ER bron: Paul Kusters, www.toosenhenk.nl van 19 september 2010

Bekijk afbeelding 3.
Toos en Henk hebben het in de cartoon over de mogelijkheid een belangenclub (belangengroep) op te richten. • Noem twee kenmerken van een belangengroep. Zie afbeelding 3.
Een belangengroep kan macht uitoefenen met behulp van machtsmiddelen of machtsbronnen. Stel dat Toos en Henk een belangengroep zouden oprichten. • Over welk machtsmiddel of welke machtsbron zou de belangengroep volgens Toos en Henk in de cartoon dan in ieder geval beschikken? Noem nog een ander…

Een belangengroep kan macht uitoefenen met behulp van machtsmiddelen of machtsbronnen. Stel dat Toos en Henk een belangengroep zouden oprichten. • Over welk machtsmiddel of welke machtsbron zou de belangengroep volgens Toos en Henk in de cartoon dan in ieder geval beschikken? Noem nog een ander machtsmiddel of andere machtsbron die een belangengroep kan hebben. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Machtsmiddel of -bron in de cartoon: … Ander machtsmiddel / andere machtsbron: … tekst 14 naar: www.trouw.nl van 4 december 2010

Wie of wat moet er op de puntjes in tekst 14 worden ingevuld? A burgemeester B gemeenteraad C officier van justitie D rechter
tekst 15 bron: www.depers.nl van 20 september 2011
Tekst 15 is met de afbeelding in september 2011 in Dagblad de Pers verschenen. • Over het ontbreken van welk grondrecht gaat tekst 15?
tekst 16 Het bestuur van de gemeente Groningen na de verkiezingen van maart 2010 De burgemeester is Peter Rehwinkel (PvdA). De onderstaande partijen maken deel uit van het Groningse college van B en W: D66 GroenLinks PvdA SP De onderstaande partijen maken deel uit van de Groningse gemeenteraad:…

tekst 16 Het bestuur van de gemeente Groningen na de verkiezingen van maart 2010 De burgemeester is Peter Rehwinkel (PvdA). De onderstaande partijen maken deel uit van het Groningse college van B en W: D66 GroenLinks PvdA SP De onderstaande partijen maken deel uit van de Groningse gemeenteraad: partij aantal zetels PvdA 9 VVD 6 GroenLinks 5 Stadspartij 5 SP 4 D66 4 CDA 2 ChristenUnie 2 Student en Stad 1 Partij voor de Dieren 1 totaal 39 naar: gemeente.groningen.nl van 16 september 2011 Lees tekst 16.

Net als in het parlement, zitten er in de gemeenteraad oppositiepartijen. Wat zijn de oppositiepartijen in de Groningse gemeenteraad? A PvdA, GroenLinks, SP, D66 B Stadspartij, SP, D66, CDA, ChristenUnie, Student en Stad, Partij voor de Dieren C VVD, Stadspartij, D66, CDA, ChristenUnie D VVD,…

Net als in het parlement, zitten er in de gemeenteraad oppositiepartijen. Wat zijn de oppositiepartijen in de Groningse gemeenteraad? A PvdA, GroenLinks, SP, D66 B Stadspartij, SP, D66, CDA, ChristenUnie, Student en Stad, Partij voor de Dieren C VVD, Stadspartij, D66, CDA, ChristenUnie D VVD, Stadspartij, CDA, ChristenUnie, Student en Stad, Partij voor de Dieren Zie de tabel in tekst 16.

In de gemeenteraad van Groningen zitten zowel landelijke partijen als lokale partijen. Welke politieke stroming is de grootste in de Groningse gemeenteraad als je alleen uitgaat van de landelijke politieke partijen? A de christendemocratische stroming B de ecologische stroming C de liberale…

In de gemeenteraad van Groningen zitten zowel landelijke partijen als lokale partijen. Welke politieke stroming is de grootste in de Groningse gemeenteraad als je alleen uitgaat van de landelijke politieke partijen? A de christendemocratische stroming B de ecologische stroming C de liberale stroming D de sociaaldemocratische stroming

tekst 17 naar: Trouw van 27 augustus 2011 Lees tekst 17.
Wat wordt bedoeld met ministeriële verantwoordelijkheid? A De minister-president is verantwoordelijk voor het regelen van overleg met de koningin. B De minister-president is verantwoordelijk voor de troonopvolging. C De ministers zijn verantwoordelijk voor overleg met het parlement. D De ministers…

Wat wordt bedoeld met ministeriële verantwoordelijkheid? A De minister-president is verantwoordelijk voor het regelen van overleg met de koningin. B De minister-president is verantwoordelijk voor de troonopvolging. C De ministers zijn verantwoordelijk voor overleg met het parlement. D De ministers zijn verantwoordelijk voor wat de koning(in) zegt en doet in het openbaar. tekst 18 naar: www.volkskrant.nl van 3 augustus 2011

Welke Europese instantie is op de puntjes in tekst 18 weggelaten? A de Europese Unie B de Raad van de Europese Unie C het Europees Parlement D het Europese Hof
tekst 19 naar: de Volkskrant van 13 mei 2011 Lees tekst 19.
Het weer invoeren van de grenscontroles is volgens sommigen in strijd met een uitgangspunt van de Europese samenwerking. Welk uitgangspunt is dit? A het beschermen van de rechten van de consument B het bevorderen van vrij verkeer van goederen en mensen C het garanderen van eerlijke concurrentie D…

Het weer invoeren van de grenscontroles is volgens sommigen in strijd met een uitgangspunt van de Europese samenwerking. Welk uitgangspunt is dit? A het beschermen van de rechten van de consument B het bevorderen van vrij verkeer van goederen en mensen C het garanderen van eerlijke concurrentie D het verbeteren van stabiliteit en veiligheid in Europa

De besluiten van de Europese Unie hebben veel invloed op het Nederlandse beleid. Op zijn beurt oefent Nederland invloed uit op het Europees beleid. • Op welke wijze oefent Nederland invloed uit op het Europees beleid? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 De Nederlandse burgers kiezen eens in…

De besluiten van de Europese Unie hebben veel invloed op het Nederlandse beleid. Op zijn beurt oefent Nederland invloed uit op het Europees beleid. • Op welke wijze oefent Nederland invloed uit op het Europees beleid? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 De Nederlandse burgers kiezen eens in de vijf jaar de leden van de Europese Commissie. 2 Het Nederlandse parlement moet instemmen met de voorstellen van de Europese Commissie voordat een voorstel een Europese wet kan worden. 3 Nederlandse ministers nemen samen met ministers van andere EU-landen besluiten over voorstellen van de Europese Commissie. 4 Nederlandse rechters controleren of de Europese besluitvorming wel op een democratische manier verloopt. 5 Nederlandse vertegenwoordigers in het Europees Parlement beslissen mee over Europese wetgeving.

Politieke partijen spelen een belangrijke rol in de politiek. Hieronder staan enkele beweringen over politieke partijen: 1 Elke politieke partij komt op voor de belangen van één bepaalde bevolkingsgroep. 2 Elke politieke partij wil mensen leveren voor politieke functies. 3 Politieke partijen…

Politieke partijen spelen een belangrijke rol in de politiek. Hieronder staan enkele beweringen over politieke partijen: 1 Elke politieke partij komt op voor de belangen van één bepaalde bevolkingsgroep. 2 Elke politieke partij wil mensen leveren voor politieke functies. 3 Politieke partijen beslissen wie er op de verkiezingslijsten komen. 4 Politieke partijen houden contact met hun eigen Kamerleden. • Geef van elke bewering aan of deze juist is of onjuist. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist. Bewering 1 is … Bewering 2 is … Bewering 3 is … Bewering 4 is …

opgave als beeld van het examen
In het kabinet-Balkenende IV (2007-2010) was de CDA-er Piet Hein Donner minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Na de verkiezingen in 2010 werd de VVD-er Henk Kamp minister van SZW. CDA-er Donner werd minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Wat gebeurde er na de…

In het kabinet-Balkenende IV (2007-2010) was de CDA-er Piet Hein Donner minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Na de verkiezingen in 2010 werd de VVD-er Henk Kamp minister van SZW. CDA-er Donner werd minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Wat gebeurde er na de verkiezingen met de ambtenaren van het ministerie van SZW? A Alle ambtenaren moesten met minister Donner mee naar het ministerie van BZK. B De ambtenaren die CDA stemmen, moesten met minister Donner mee naar het ministerie van BZK. C De ambtenaren konden blijven werken op het ministerie van SZW. tekst 20 naar: www.trouw.nl van 9 juni 2011

Welke partijen moeten op de puntjes in tekst 20 worden ingevuld? A ChristenUnie, CDA en GroenLinks B ChristenUnie, SGP en GroenLinks C PvdA, SGP en GroenLinks D PvdA, SP en GroenLinks

opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: voetbalvandalisme

Bij de beantwoording van de vragen 39 tot en met 49 maak je gebruik van de
teksten 1 tot en met 4 en tabel 1 in het tekstboekje.
Inleiding
Op zaterdag 16 oktober 2010 meldt De Telegraaf dat de politie Rotterdam-
Rijnmond voorafgaand aan de voetbalwedstrijd Feyenoord-FC Twente vier
mannen heeft aangehouden die via internet hadden opgeroepen tot geweld. Het
is volgens de politie voor het eerst dat de voetbalwet is toegepast. De overheid
hoopt met behulp van deze nieuwe wet het voetbalvandalisme beter aan te
kunnen pakken.
Lees tekst 1.
394p
Geweld en rellen rondom voetbalwedstrijden vormen een maatschappelijk
vraagstuk. Eén kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is dat het in de
aandacht staat van de publieke opinie, mede omdat er in de media veel over
wordt bericht. Dit kenmerk is zeker van toepassing op voetbalvandalisme. Uit
tekst 1 kun je opmaken dat nog twee andere kenmerken van een
maatschappelijk vraagstuk van toepassing zijn op voetbalvandalisme.
Welke twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk zijn van
toepassing op voetbalvandalisme?
Geef van beide kenmerken een voorbeeld uit tekst 1.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Voetbalvandalisme voldoet aan kenmerk...
want uit tekst 1 blijkt dat...
2 Voetbalvandalisme voldoet aan kenmerk …
want uit tekst 1 blijkt dat...
Zie tekst 1.
402p
Maatschappijleer kent vier invalshoeken waarmee maatschappelijke problemen,
zoals voetbalvandalisme, kunnen worden bekeken:
− de politiek-juridische invalshoek
− de sociaal-culturele invalshoek
− de sociaal-economische invalshoek
− de veranderings- en vergelijkende invalshoek
Noem twee invalshoeken die te herkennen zijn in tekst 1.
Geef in één zin aan welke informatie uit tekst 1 voor die invalshoek van
belang is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Vanuit de … invalshoek is de volgende informatie uit tekst 1 van belang:...
2 Vanuit de … invalshoek is de volgende informatie uit tekst 1 van belang:...
Zie tekst 1.
411p
In tekst 1 wordt uitgelegd wat de uitbreiding van de bevoegdheden van de
burgemeester in de voetbalwet inhoudt. De ruimere bevoegdheden van de
burgemeester in het kader van de voetbalwet passen binnen een bepaalde taak
die de gemeente voor zijn burgers moet vervullen.
Welke taak is dat?
A het bestraffen van burgers die de wet overtreden
B het bevorderen van de openbare veiligheid
C het geven van opvoedingsondersteuning aan ouders van (jonge) kinderen
D het resocialiseren van burgers die de openbare orde hebben geschonden
Bekijk tabel 1.
421p
Stelling bij tabel 1: In 2007-2008 zijn meer supporters opgeroepen om voor de
rechter te verschijnen dan in 2005-2006.
Is deze stelling juist of onjuist?
Verklaar je antwoord met behulp van cijfers uit tabel 1.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De stelling is … (juist/onjuist)
want in de tabel kun je aflezen dat …
Lees tekst 2.
431p
Bij de analyse van een maatschappelijk vraagstuk vanuit de sociaal-culturele
invalshoek bekijk je onder andere welke waarden en normen een rol spelen bij
het probleem.
Welke waarde van hooligans herken je in de regels 2-6 van tekst 2?
Zie tekst 2.
442p
Vanuit de sociaal-culturele invalshoek kun je ook nagaan wat de kenmerken zijn
van de (sub)cultuur van betrokken groepen.
Citeer uit tekst 2 twee zinnen waarin kenmerken staan van een subcultuur.
Lees tekst 3.
451p
Van welk kenmerk van het proces van politieke besluitvorming is de reactie van
burgemeester Aboutaleb in tekst 3 een voorbeeld?
A beleidsvoorbereiding
B besluitvormingsfase
C stellen van prioriteiten
D terugkoppeling
Lees tekst 4.
462p
Tekst 4 is afkomstig van de site van Supportersvereniging Ajax. De pers speelt
volgens de schrijver een rol in het proces van stigmatisering. De reden is dat
media selectief berichten.
Maak met behulp van een citaat uit de tekst duidelijk dat de schrijver vindt
dat de pers selectief bericht.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Citaat (maximaal één zin):...
Dit is een voorbeeld van selectieve berichtgeving omdat...
Zie tekst 4.
471p
De schrijver van het artikel vindt dat het negatieve imago van de Ajaxsupporters
door de acties van de politie wordt versterkt.
Hoe wordt een onjuist, negatief en generaliserend beeld van een bepaalde
groep ook wel genoemd?
A een referentiekader
B een stereotype
C een subcultuur
D een vooroordeel
Zie tekst 4.
481p
De ene bron is objectiever dan de andere. Tekst 4 voldoet niet aan de
objectiviteitscriteria.
Waarom is tekst 4 niet objectief?
A omdat de tekst op de site van Supportersvereniging Ajax staat
B omdat er geen feiten in staan
C omdat er geen duidelijke scheiding van feiten en mening is
D omdat er sprake is van teveel hoor en wederhoor
493p
De voetbalwet geeft aan burgemeesters de bevoegdheid om voetbalfans,
waarvan zij denken dat deze overlast zullen gaan geven, zich te laten melden op
het politiebureau.
Vind je dat deze bevoegdheid van de burgemeesters past bij het kenmerk
rechtsbescherming van de rechtsstaat?
Beargumenteer je antwoord. Leg eerst uit wat het kenmerk
rechtsbescherming inhoudt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Rechtsbescherming houdt in: …
Deze bevoegdheid van de burgemeesters past hier … (wel/niet) in, omdat …
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.