opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 1

Fraudeur moet miljoenen terugbetalen Een ex-directrice van een zorginstelling in Lelystad, die is veroordeeld voor fraude met persoonsgebonden budgetten, moet ruim 3,1 miljoen euro terugbetalen aan de Staat. Dat heeft de rechtbank in Lelystad donderdag bepaald.
naar: www.trouw.nl van 22 november 2012
Lees tekst 1.
11pWaaraan heeft de ex-directrice zich schuldig gemaakt?
aan

georganiseerde criminaliteit

heling

klassenjustitie

witteboordencriminaliteit
tekst 2

Plan voor stageplaatsen jonge criminelen Jonge moordenaars, overvallers en andere criminelen zullen straks als stagiairs aan de slag gaan in het bedrijfsleven. PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch heeft dit plan bedacht, dat is opgenomen in het regeerakkoord van het nieuwe kabinet. Met deze stages moet het percentage jeugdige criminelen dat na hun straf weer in de fout gaat, fors worden verlaagd. Een (gevangenis)straf maakt op 80 procent van hen geen indruk, zo meldt het dagblad Spits. In de jeugdgevangenissen zitten jongeren al vanaf 12 jaar, maar Marcouch mikt met zijn maatregel voornamelijk op de 15- à 16-jarigen. “Die zitten normaal gesproken op school. Door ze nog tijdens hun straf een stageplaats te geven, bied je hen een kans. Het is de bedoeling dat ze uiteindelijk een goede aanbeveling krijgen en een bewijs van goed gedrag.”
naar: www.trouw.nl van 2 november 2012
Crimineel gedrag kan verschillende oorzaken hebben. Hierbij kan een
onderscheid gemaakt worden tussen individueel crimineel gedrag en
criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel.
21pWelke mogelijke maatschappelijke oorzaak van crimineel gedrag zou
met het plan uit tekst 2 aangepakt kunnen worden?

de gelegenheid maakt de dief

de samenleving wordt steeds anoniemer

een slechte maatschappelijke positie

gedragsproblemen in gezin en op school
32pIn het Nederlandse Strafrecht wordt onderscheid gemaakt tussen
overtredingen en misdrijven.
Hieronder staan vier voorbeelden van crimineel gedrag.
1 een gestolen iPhone kopen op internet voor € 10,-
2 iemand een bloedneus slaan
3 openbare dronkenschap
4 een inbraak plegen in een voetbalkantine

Geef van elk voorbeeld aan of het een misdrijf of een overtreding is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 =...
4 = …
tekst 3

Hennepteelt Het telen van hennep is in Nederland verboden. Vaak heeft een hennepteler banden met de georganiseerde misdaad. De teelt zorgt voor overlast en risico’s voor omwonenden: bijvoorbeeld brandgevaar en overlast van criminelen die het pand bezoeken. De overheid wil personen die materiaal leveren voor hennepplantages aanpakken.
naar: www.rijksoverheid.nl van 15 januari 2013
42pLeg uit waarom de hennepteelt in tekst 3 zowel een sociaal als een
politiek probleem is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een sociaal probleem, omdat …
Een politiek probleem, omdat …
tekst 4

Kritiek op uitspraken Teeven over dode inbreker GroenLinks, PvdA en SP hebben commentaar op de uitspraak van staatssecretaris Fred Teeven dat de inbreker die omkwam bij een vechtpartij met de bewoners van een huis in Noord-Brabant zelf het risico heeft opgezocht. In De Telegraaf zei Teeven (VVD) woensdag: “Het is treurig dat er iemand dood is gegaan, maar dat is wel een inbrekersrisico.” Ahmed Marcouch van de PvdA is het met de staatssecretaris eens dat de bewoners zichzelf mochten verdedigen, maar waarschuwt ook dat Teeven niet de suggestie moet wekken dat … (het recht in eigen hand nemen) zomaar kan. “Mensen hebben het recht om zichzelf te verdedigen, maar daar moet vervolgens wel verantwoording over worden afgelegd. Daar beslist de rechter over”, zei Marcouch tegen NU.nl.
naar: www.nu.nl van 26 september 2012
51pWat moet er op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?

eigenrichting

genoegdoening

vergelding

zelfverdediging
tekst 5
bron: www.trouw.nl van 28 september 2012
Lees tekst 5.
61pOnder verantwoordelijkheid van welke persoon heeft de politie de tieners
aangehouden?
onder verantwoordelijkheid van

de burgemeester

de commissaris van de Koning(in)

de officier van justitie

de rechter
tekst 6

Zorgen over maatregelen Rechters en advocaten maken zich zorgen over een aantal maatregelen die het nieuwe kabinet wil nemen. In het regeerakkoord staat dat het eenvoudiger moet worden verdachten tot de zitting van hun zaak vast te zetten. Vorig jaar stelde de Raad voor de Rechtspraak al dat de maatregel strijdig is met een belangrijk uitgangspunt uit het strafrecht: … .
naar: www.trouw.nl van 5 november 2012
71pWelk uitgangspunt uit het strafrecht moet op de puntjes in tekst 6 worden
ingevuld?

Elke verdachte heeft het recht te zwijgen.

Iedereen is voor de wet gelijk en moet zo behandeld worden.

Verdachten moeten weten waar zij van verdacht worden.

Verdachten zijn onschuldig tot het tegendeel is bewezen.
tekst 7

Een rake klap, maar waarom? Uit een verslag van een rechtszitting “Ik zag die jongen bij een tante van me en hij irriteerde me een beetje”, vertelt de verdachte aan de rechter. “Ik kende hem al langer en zou hem nog geld betalen. Maar daar ging het helemaal niet over. We gingen weg bij m’n tante. Buiten gaf ik hem een klap en hij viel achterover.” De rechter: “Het was een voltreffer. Was daar een directe aanleiding voor?” De verdachte: “Dat weet ik niet, tja, het was nogal een klap.” De rechter: “Wanneer heeft u voor het laatst gewerkt?” “Vorig jaar”, antwoordt de verdachte. “Als postsorteerder. Maar ik moest een straf uitzitten en toen was dat afgelopen. Kijk, weet u, ik heb die jongen gewoon op zijn plaats gezet. Meer niet.”
naar: Trouw van 28 januari 2013
81pIn tekst 7 wordt een onderdeel van een rechtszitting weergegeven.
Welk onderdeel van de rechtszitting komt als eerste hierna?

aanklacht

getuigenverhoor

pleidooi

requisitoir
tekst 8

De man die op Prinsjesdag 2010 een waxinelichthouder naar de Gouden Koets gooide, heeft in hoger beroep een celstraf van vijf maanden gekregen. Omdat hij al bijna twee jaar heeft vastgezeten, blijft hij nu op vrije voeten.
naar: www.trouw.nl van 2 februari 2013
91pVan welke rechter of rechtbank heeft de man in tekst 8 de celstraf van vijf
maanden gekregen?
van

de Hoge Raad

de kantonrechter

de strafrechter

het gerechtshof
tekst 9

OM: daders mogen herkenbaar zijn Het Openbaar Ministerie (OM) blijft bij ernstige misdrijven de beelden vrijgeven waarop de daders herkenbaar zijn. Dat zegt hoofdofficier van justitie Greive tegen de NOS in een reactie op de ophef over beelden van de zware mishandeling in Eindhoven. Afgelopen maandag gaf het OM beelden daarvan vrij. De daders van die mishandeling waren daarop duidelijk herkenbaar. Volgens de hoofdofficier is daar erg goed over nagedacht. Het politieonderzoek had na ruim twee weken nog niet tot aanhoudingen geleid.
naar: nos.nl van 26 januari 2013
102pIn de rechtsstaat heeft de overheid de volgende taken:
1 handhaven van de rechtsorde
2 beschermen en respecteren van de rechten van de burgers
Deze twee taken van de overheid kunnen met elkaar botsen. Tekst 9 is
daarvan een voorbeeld.

Leg aan de hand van tekst 9 uit dat de taken 1 en 2 met elkaar kunnen
botsen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uit tekst 9 blijkt taak 1 van de overheid, want …
Deze taak 1 botst met taak 2 omdat …
112pHieronder staan vier uitspraken over doelen van straffen.
1 Het doel ‘wraak’ was vroeger belangrijker bij het straffen dan nu.
2 Uit alle onderzoeken blijkt dat harder straffen preventief werkt.
3 Een rechter kan meerdere doelen hebben met het opleggen van een
straf.
4 De rechter kan iemand voorwaardelijk veroordelen tot een geldboete.

Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tabel 1
Woninginbraak
bron: AD Misdaadmeter over 2011
122pTabel 1 laat zien dat er in de gemeente Maastricht per tienduizend
inwoners meer woninginbraken worden gepleegd dan in de gemeente
Echt-Susteren.
De gemeente Echt-Susteren bestaat uit verschillende kleine dorpen.
Er zijn verschillende maatschappelijke verklaringen voor crimineel gedrag.

Noem een maatschappelijke verklaring waarmee je het verschil in
woninginbraken tussen de gemeente Maastricht en de gemeente Echt-
Susteren kunt verklaren.
Licht je antwoord toe.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een mogelijke maatschappelijke verklaring is …
Hiermee zou het verschil in woninginbraken verklaard kunnen worden,
omdat …
tekst 10

Laag overvalcijfer De ‘driehoek’ die in de stad over de openbare orde gaat, had vrijdagmiddag mooie cijfers te presenteren. De ‘driehoek’ van … , politiechef en hoofdofficier van justitie presenteerde de cijfers vanmiddag op het Amsterdamse hoofdbureau van politie aan de pers. Het aantal overvallen liep in 2012 nóg weer verder terug, waardoor het sinds 2009, met 561 zaken, tot zo’n 250 is gedaald.
naar: www.parool.nl van 4 januari 2013
131pWelke persoon moet op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?

burgemeester

commissaris van de Koning(in)

rechter

wethouder van veiligheid
142pIn de wet zijn de rechten van een verdachte vastgelegd.

Welke rechten heeft iemand die verdacht wordt van een overval?
Kies twee nummers uit onderstaand rijtje.
1 recht om een andere naam op te geven
2 recht om te weigeren mee te werken aan een DNA-onderzoek
3 recht om te weten waarvan hij wordt verdacht
4 recht om te zwijgen
5 recht op schadevergoeding
151pStel de politie betrapt een man op diefstal en neemt de man mee naar het
politiebureau, waar ze om 14.00 uur aankomen.
Tot hoe laat mag de politie deze man dan vasthouden voor verhoor,
zonder dat er toestemming nodig is van de officier van justitie?

tot 15.00 uur

tot 17.00 uur

tot 18.00 uur

tot 20.00 uur
tekst 11
bron: www.rechtspraak.nl van maart 2012
161pEen rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen
opleggen.
Wat heeft de rechter de verdachte in tekst 11 opgelegd?

een hoofdstraf en twee bijkomende straffen

een hoofdstraf, een bijkomende straf en een maatregel

twee hoofdstraffen en een bijkomende straf

twee hoofdstraffen en een maatregel
opgave 2Politiek en beleid
afbeelding 1
naar: website met de naam van een politieke stroming
171pOp afbeelding 1 stond oorspronkelijk ook nog de naam van een politieke
stroming.
Wat stond er op de afbeelding?

www.christendemocratie.nu

www.liberalisme.nu

www.rechtsextremisme.nu

www.socialisme.nu
tekst 12
naar: www.amsterdam.nl van januari 2013
181pOp de puntjes in tekst 12 is driemaal hetzelfde woord weggelaten.

Welk woord moet op de puntjes in tekst 12 ingevuld worden?
tekst 13

Meerderheid Kamer wil af van verbod op godslastering De VVD in de Tweede Kamer is het definitief eens met het voorstel om het verbod op godslastering uit het wetboek te schrappen. Hiermee heeft het voorstel een meerderheid in de Kamer. Het verbod op godslastering staat sinds 1932 in het Nederlandse wetboek. Het verbiedt uitlatingen die kwetsend zijn voor gelovigen. In de praktijk wordt de wet vrijwel nergens meer toegepast. D66-Kamerlid Gerard Schouw noemt het verdwijnen van de wet van ‘fundamenteel’ belang voor … .
naar: www.elsevier.nl van 27 november 2012
191pWelk grondrecht heeft op de puntjes in tekst 13 gestaan?

de vrijheid van godsdienst

de vrijheid van meningsuiting

de vrijheid van vergadering

het recht op privacy
tekst 14

Kamerleden weigeren eed aan Willem-Alexander De SP-Kamerleden Sadet Karabulut en Farshad Bashir zullen bij de troonswisseling op 30 april niet de eed of belofte van trouw aan koning Willem-Alexander afleggen. Het tweetal vindt de ceremonie overbodig, aangezien ze al een eed hebben afgelegd toen ze werden geïnstalleerd in de Tweede Kamer. Daarbij zijn de SP’ers naar eigen zeggen republikein1). Dit zeiden ze donderdag in het actualiteitenprogramma Nieuwsuur. nnoooott 1 republikein = aanhanger van een republiek
naar: de Volkskrant van 15 februari 2013
Lees tekst 14.
201pDe SP’ers zeggen dat ze republikein zijn.

Verklaar waarom dit ook een reden kan zijn dat zij bij de
troonswisseling geen eed willen afleggen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Als republikein ben je voor …
en Willem-Alexander …
tekst 15

Nog geen 16 en alcohol bij je? Boete! Op 1 januari 2013 is het strafbaar geworden om in het openbaar alcohol bij je te hebben, als je jonger bent dan 16 jaar. Ben je jonger dan 16 jaar en word je met alcohol betrapt? Dan kun je een taakstraf of boete krijgen. De boete is dan € 45.
naar: www.vraaghetdepolitie.nl
Lees tekst 15.
211pHet politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen.
In welke fase bevindt zich de besluitvorming over het bezit van alcohol
door jongeren onder de 16 jaar?

fase 1: noemen van wensen / het (h)erkennen van het probleem als
politiek probleem

fase 2: vergelijken of afwegen van wensen of behoeften: de politiek
komt met oplossingen

fase 3: het nemen van besluiten

fase 4: het uitvoeren van besluiten
221pIn de media lees of hoor je soms over het zogeheten ‘geheim van het
paleis’.
Wat wordt bedoeld met ‘het geheim van het paleis’?

De inhoud van de gesprekken die de koning met de minister-president
voert, is vertrouwelijk en komt, als het goed is, niet in de media.

De media hebben de taak om de geheimen van de koning en familie
openbaar te maken.

De ministers zijn verantwoordelijk voor wat de koning in het openbaar
en in het geheim zegt en doet.

Wat de koning privé in het paleis doet, is geheim en is, als het goed is,
alleen bekend bij vrienden en familie.
tekst 16

Ontwerp-regeerakkoord klaar De Tweede-Kamerfracties van VVD en PvdA komen morgen bijeen om het ontwerp-regeerakkoord te bespreken. De onderhandelaars Rutte (VVD) en Samsom (PvdA) brengen morgen ook verslag uit aan de informateurs Henk Kamp en Wouter Bos.
naar: www.nos.nl van 29 oktober 2012
Een mogelijke tijdlijn
Lees tekst 16 en bekijk de tijdlijn.
231pOp welke plaats in de tijdlijn moet je tekst 16 plaatsen?

tussen 1 en 2

tussen 2 en 3

tussen 3 en 4

tussen 4 en 5
Zie de tijdlijn.
241pNormaal gesproken zijn er om de vier jaar verkiezingen voor de Tweede
Kamer. Soms loopt het echter anders.
Wat is er volgens deze tijdlijn uiteindelijk gebeurd?

De koning heeft de regering ter verantwoording geroepen.

Er heeft een kabinetscrisis plaatsgevonden.

Er zijn Europese verkiezingen geweest.

Het kabinet en de regering zijn het oneens geworden.
tekst 17

Petitie1) kinderopvang Brancheorganisatie Kinderopvang (belangenvereniging van ondernemers in de kinderopvang) maakt zich steeds meer zorgen over de gevolgen van de bezuinigingen op de kinderopvang. De bezuinigingen hebben gevolgen voor ouders en hun kinderen, voor werknemers en voor werkgevers in de kinderopvang. Steeds meer ouders besluiten minder of helemaal geen kinderopvang meer af te nemen, kinderen raken hun vertrouwde plek kwijt, werknemers zitten in onzekerheid over hun baan, en werkgevers moeten hard hun best doen in te spelen op de afnemende vraag. Daarom hebben we alle mensen die een belang hebben bij de kinderopvang, opgeroepen de online petitie kinderopvang te ondertekenen. Woensdag 24 oktober 2012 om 13.30 uur bieden we deze petitie aan de woordvoerders kinderopvang van de Tweede Kamer aan. noot 1 petitie = een schriftelijk verzoek van een groep mensen aan bijvoorbeeld de Tweede Kamer, waarmee kritiek geuit wordt op het beleid.
naar: www.kinderopvang.nl van 19 oktober 2012
254pNoem twee kenmerken van een belangengroep en geef per kenmerk aan
waarom Brancheorganisatie Kinderopvang in tekst 17 daaraan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1 van een belangengroep: …
De organisatie in tekst 17 voldoet daaraan omdat …
Kenmerk 2 van een belangengroep: …
De organisatie in tekst 17 voldoet daaraan omdat …
Zie tekst 17.
262pDe Brancheorganisatie Kinderopvang heeft een online petitie gestart en
de petitie in oktober 2012 aangeboden aan de woordvoerders
kinderopvang van de Tweede Kamer. De organisatie had ook bijvoorbeeld
in crèches of op straat handtekeningen kunnen verzamelen.

Wat kan deze organisatie nog meer doen om te zorgen dat er niet
verder bezuinigd wordt door de overheid?
Noem twee mogelijkheden.
tekst 18

Vanaf juli lagere prijzen voor bellen en internetten in EU Het Europees Parlement is akkoord gegaan met prijsverlagingen voor mobiel bellen in Europa. Ook zal er vanaf juli 2012 voor het eerst een maximumprijs gelden voor internetten in het buitenland. De komende twee jaar dalen de tarieven verder. Het is de bedoeling dat de concurrentie onder providers toeneemt zodat de prijzen laag blijven.
naar: www.nrc.nl van 10 mei 2012
Lees tekst 18.
271pDe nieuwe regelgeving is in werking getreden op 1 juli 2012.
Wie moest de prijsverlagingen voor mobiel bellen nog meer goedkeuren?

de Europese Commissie

de Europese Raad

de Raad van de Europese Unie (Raad van Ministers)

het Europees Hof van Justitie
281pDe Europese Unie oefent op verschillende terreinen invloed uit.
Op welk terrein oefent de EU invloed uit met de regelgeving in tekst 18?

op het terrein van justitie

op het terrein van stabiliteit en veiligheid

op sociaal-cultureel terrein

op sociaal-economisch terrein
292pHieronder staan vier beweringen over wethouders.
1 Wethouders hebben het laatste woord en controleren de
burgemeester.
2 Wethouders maken deel uit van het dagelijks bestuur van de
gemeente.
3 Wethouders zijn lid van de gemeenteraad.
4 Wethouders zijn onafhankelijk en hoeven geen verantwoording af te
leggen aan de gemeenteraad.

Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 19

Tweede Kamer voor referendum Invoering van een referendum is een stap dichterbij gekomen. Een meerderheid in de Tweede Kamer stemde vandaag voor een initiatiefwet van PvdA, D66 en GroenLinks, die een raadgevend referendum mogelijk maakt.
naar: nos.nl van 14 februari 2013
Lees tekst 19.
301pDe invoering van een referendum is een stap dichterbij gekomen, maar
nog niet helemaal zeker.

Welke stap in het politieke besluitvormingsproces moet er nog
genomen worden, zodat de invoering van een referendum ook echt
door kan gaan?
tekst 20

Richtingwijzers De uitgangspunten van onze partij zijn vastgelegd in vijf ‘richtingwijzers’. De richtingwijzers voor een progressieve sociaal-liberale visie zijn onder andere: vertrouw op de eigen kracht van mensen beloon prestatie en deel de welvaart
naar: de website van een politieke partij van 10 april 2013
311pVan de website van welke politieke partij is tekst 20 afkomstig?
van

D66

de PvdA

de VVD

het CDA
tekst 21

Standpunt: Belasting De overheid moet belasting heffen om zaken als onderwijs, zorg, de wegen, het leger en de politie te betalen. Onze partij wil dat hierbij solidariteit het uitgangspunt is: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Wie meer kan bijdragen, moet dat doen. En wie minder heeft, hoeft iets minder bij te dragen.
naar: website van een politieke partij van maart 2013
321pVan de website van welke politieke partij is tekst 21 afkomstig?
van

D66

de SGP

de SP

de VVD
opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: gebrek aan orgaandonoren
Bij de beantwoording van de vragen 33 tot en met 44 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 4 in het tekstboekje.
Lees tekst 1.
334pEen gebrek aan donororganen en geregistreerde donoren is een
maatschappelijk vraagstuk.
Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Eén kenmerk
is dat het moet gaan om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden.
Een tweede kenmerk is dat het vraagstuk de aandacht krijgt van de
media.
In tekst 1 kun je behalve deze twee kenmerken ook twee andere
kenmerken van een maatschappelijk probleem herkennen.

Welke
twee andere kenmerken van een maatschappelijk probleem
kun je herkennen in tekst 1?
Verklaar je antwoord met behulp van tekst 1.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: …
Want uit de tekst blijkt …
Kenmerk 2: …
Want uit de tekst blijkt …
342pEen maatschappelijk vraagstuk kun je vanuit de volgende invalshoeken
bekijken:
1 politiek-juridische invalshoek
2 sociaal-culturele invalshoek
3 sociaal-economische invalshoek
4 veranderings- en vergelijkende invalshoek
In tekst 1 zijn verschillende invalshoeken te herkennen.
Hieronder staat een aantal vragen die naar aanleiding van tekst 1 gesteld
zouden kunnen worden.
a Wat is het huidige beleid ten aanzien van donorregistratie?
b Hoe is donorregistratie in andere landen geregeld?
c Mogen we van mensen vragen om eens goed na te denken over wat
ze voor anderen kunnen betekenen?
d Welk(e) belang(en) hebben mensen die op de wachtlijst staan voor
een donororgaan?

Geef van elke vraag aan welke invalshoek hierin te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
a = …
b = …
c = …
d = …
Zie tekst 1.
351pVan welk kenmerk van het proces van politieke besluitvorming is het
voorstel tot verandering van de donorregistratiewet een voorbeeld?

beleidsvorming als doorgaand proces

macht van ambtenaren bij het formuleren van wetsvoorstellen

sluiten van compromissen

uitvoeren van politieke besluiten
Lees tekst 2.
362pDe media hebben verschillende functies voor mensen.
Belangrijke functies van de media zijn de informerende en de opiniërende
functie.

Leg uit dat in tekst 2 sprake is van zowel een informerende als een
opiniërende functie van de media.
Verwijs in je antwoord naar een gegeven uit de tekst.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De tekst is informerend omdat …
In de tekst staat bijvoorbeeld …
De tekst is opiniërend omdat …
In de tekst staat bijvoorbeeld …
371pRondom de Nationale Donorweek en vlak na het bekend maken van het
voornemen een initiatiefwet in te voeren over donorregistratie, is er in de
media veel aandacht geweest voor het tekort aan orgaandonoren.
Donorregistratie was daardoor in deze periodes een onderwerp van
gesprek onder de mensen.
Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de
massamedia.
Welke beïnvloedingstheorie verklaart dat mensen in deze periodes veel
over donorregistratie hebben gesproken?

de agendatheorie

de multi-step-flow theorie

de theorie van de media als betekenisgever

de theorie van de selectieve perceptie
381pEen maatschappelijk vraagstuk kun je vanuit verschillende invalshoeken
bekijken.
Wanneer iemand gaat onderzoeken waarom nabestaanden zo vaak ‘nee’
zeggen tegen orgaandonatie, vanuit welke invalshoek heeft hij of zij dat
onderzoek dan gedaan?
vanuit de

politiek-juridische invalshoek

sociaal-culturele invalshoek

sociaal-economische invalshoek

veranderings- of vergelijkende invalshoek
391p“Wanneer iemand zijn of haar keuze over donatie niet heeft vastgelegd,
dan wordt de nabestaanden om toestemming gevraagd.” (zie tekst 2)
Nabestaanden moeten dan beslissen om wel of niet toestemming te
geven voor orgaandonatie.

Noem een waarde die een rol kan spelen bij het nemen van deze
beslissing.
Lees tekst 3.
401pWat moet op de puntjes in tekst 3 worden ingevuld?

de Europese Commissie

de Europese Raad

de Raad van de Europese Unie
411pNa de laatste zin van tekst 3 is een zin weggelaten. In deze zin stond wat
de EU-landen moeten, zullen of mogen doen nu de richtlijn (wet) is
aangenomen.
Hoe luidde deze zin?

De EU-landen moeten de voorschriften van de richtlijn omzetten in
nationale wetgeving.

De EU-landen mogen de voorschriften van de richtlijn omzetten in
nationale wetgeving, maar dit hoeft niet.

De volgende stap is dat de parlementen van de EU-landen moeten
stemmen over deze richtlijn.

De volgende stap is dat alle regeringsleiders van de EU-landen deze
richtlijn moeten goedkeuren.
Lees tekst 4.
422pDe organisatie van de Donorweek heeft de beschikking over een aantal
machtsmiddelen om haar doel te bereiken.

Noem een machtsmiddel waarvan de organisatie van de Donorweek
gebruik heeft gemaakt bij de wervingsactie.
Verklaar je keuze voor dit machtsmiddel met een gegeven uit de tekst.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Machtsmiddel: …
Dit blijkt uit: …
Zie tekst 4.
432pRTL Boulevard heeft een reportage uitgezonden over deze online
wervingsactie door de BN’ers tijdens de Donorweek.
Niet alle onderwerpen kunnen aan bod komen tijdens een uitzending van
RTL Boulevard. Bij de keuze om een onderwerp wel of niet uit te zenden
wordt gebruik gemaakt van een aantal criteria.

Noem
twee selectiecriteria die een rol kunnen hebben gespeeld bij het
uitzenden van de reportage over de online wervingsactie door BN’ers
tijdens de Donorweek.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Selectiecriterium 1... want …
Selectiecriterium 2 … want …
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
442pVolgens D66 moet er nieuw beleid komen voor donorregistratie. D66 wil
hiervoor een initiatiefwet indienen (zie tekst 1).
De partij vindt dat er een actief registratiesysteem moet komen, waarbij
burgers de keus voorgelegd wordt of ze orgaandonor willen worden, en
mensen die niet reageren automatisch donor worden.
Stel: jij bent lid van een christendemocratische partij. Jij wilt de
Kamerleden van jouw partij overtuigen van jouw mening over de
initiatiefwet van D66. Daarom wil je ze een e-mail sturen. Als lid van een
christendemocratische partij kun je voor of tegen zijn.

Geef jouw mening over deze wet. Je mening past natuurlijk bij
uitgangspunten van de christendemocratische partij waar je lid van
bent.
Ondersteun je mening met twee argumenten.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Als christendemocratisch lid ben ik … (kies uit: voor/tegen)
het wetsvoorstel, want … (geef twee argumenten)
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.