opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 1

Een standpunt over criminaliteit Overlast en crimineel gedrag moeten we snel en keihard aanpakken. Bij aanhouding volgt direct voorgeleiding en berechting. Straffen worden zo snel mogelijk ten uitvoer gebracht. Criminele winsten moeten worden afgenomen en slachtoffers snel schadeloos gesteld.
naar: www.vvd.nl van 23 april 2014
11pEr zijn verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit.
Onder welk soort beleid valt het standpunt van de VVD in tekst 1?

gevangenisbeleid

opsporingsbeleid

preventief beleid

vervolgingsbeleid
tekst 2

Duizenden ‘vrienden’ gezocht om (ex-)gedetineerden te begeleiden Er is een fors tekort aan vrijwilligers die (ex-)gedetineerden op het rechte pad kunnen houden. Er is behoefte aan ruim 7000 mensen die hen begeleiden bij de terugkeer naar de maatschappij. 70 procent van de (ex-)gedetineerden pleegt binnen zes jaar weer een strafbaar feit. Vrijwilligers die (ex-)gevangenen begeleiden in en buiten de gevangenis, moeten daar verandering in gaan brengen. “Vrijwilligers bezoeken gedetineerden in de gevangenis, onderhouden contact en helpen hem of haar als maatje weer terug te keren in de samenleving”, zegt Rien Timmer, directeur van vrijwilligersorganisatie Exodus. Volgens Timmer is isolement nadelig. “De eerste reflex van de samenleving, iemand uitkotsen, is het slechtste wat er kan gebeuren. Waarom zou iemand dan zijn leven beteren?”
naar: Metro van 3 april 2014
Lees tekst 2.
21pEr zijn verschillende oorzaken van crimineel gedrag. Er kan een
onderscheid gemaakt worden tussen individueel crimineel gedrag en
criminaliteit als maatschappelijk verschijnsel.
Welke maatschappelijke oorzaak van criminaliteit wordt volgens Rien
Timmer in tekst 2 aangepakt met het begeleiden van (ex-)gedetineerden
door vrijwilligers?

Crimineel gedrag wordt aangeleerd in gezin of jeugdgroep.

De gelegenheid maakt de dief.

het gebrek aan bindingen met de samenleving

persoonlijkheidskenmerken, zoals te weinig sociale vaardigheden
Zie tekst 2.
31pVrijwilligers die (ex-)gedetineerden begeleiden moeten ervoor gaan
zorgen dat een bepaald verschijnsel minder zal voorkomen.
Welk verschijnsel moeten vrijwilligers die (ex-)gedetineerden begeleiden
terugdringen?

klassenjustitie

recidive

sociale ongelijkheid

socialisatie
tekst 3

Hogere straf voor doodschieten taxichauffeur Een 45-jarige man heeft in hoger beroep een zwaardere straf gekregen voor het doodschieten van een taxichauffeur in 2010. … (1) … in Den Bosch legde vrijdag achttien jaar celstraf op voor doodslag. Eerder legde … (2) … voor moord vijftien jaar celstraf op.
naar: www.nu.nl van 6 december 2013
41pWat moet op de puntjes in tekst 3 worden ingevuld?

(1) De Hoge Raad en (2) het gerechtshof

(1) De Hoge Raad en (2) de kantonrechter

(1) De rechtbank en (2) de kantonrechter

(1) De rechtbank en (2) het gerechtshof

(1) Het gerechtshof en (2) de Hoge Raad

(1) Het gerechtshof en (2) de rechtbank
tekst 4

Dagelijks 200 serieuze bedreigingen via Twitter In Nederland worden dagelijks 35.000 bedreigingen via Twitter geuit. Ongeveer 200 daarvan zijn zo serieus, dat de politie besluit daar werk van te maken. Dat leidt bijna iedere dag tot een arrestatie of berisping. Dreigtweets zijn berichten waarin wordt gedreigd met geweld tegen personen, gebouwen of eigendommen van een ander. Dergelijke bedreigingen leidden in het recente verleden een aantal keer tot behoorlijke onrust. Zo moest warenhuis V&D in Haarlem dicht na een dreigement.
naar: www.ad.nl van 31 oktober 2013
Lees tekst 4.
51pDreigtweets kunnen materiële en immateriële gevolgen hebben. De
dreigtweets hebben materiële gevolgen gehad voor V&D.

Noem een
materieel gevolg van de dreigtweets voor V&D in Haarlem.
Zie tekst 4.
61pNoem een mogelijk immaterieel gevolg van de dreigtweets voor V&D in
Haarlem.
tekst 5

‘Dreigtweets even strafbaar als dreigbrieven’ Dreigtweets zijn even strafbaar als dreigbrieven. Dat zegt ICT-jurist Arnoud Engelfriet in reactie op de digitale dreigementen aan het koningshuis en een school in Leiden afgelopen weekend. Naast een celstraf kan een ‘dreigtwitteraar’ ook een werkstraf of een 5 boete krijgen. Bedreiging is immers strafbaar, ongeacht het medium waarop de bedreiging wordt geuit. “Bedreiging via Twitter is daarom hetzelfde als een bedreiging per brief. Daarvoor staan dezelfde straffen”, zegt de ICT-jurist. De maximale celstraf wordt echter bijna nooit opgelegd. Een zaak waarin 10 een gebruikelijke straf werd opgelegd, is de bedreiging van de dochter van een voormalig Tweede Kamerlid via Twitter in 2010. Een man moest daarvoor 17 dagen de cel in en een werkstraf van 80 uur uitvoeren. Bovendien kreeg hij 30 dagen cel voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaar.
naar: www.ad.nl van 22 april 2013
Lees regel 1 tot en met 8 van tekst 5.
71pSarah en Meral hebben bij maatschappijleer geleerd dat criminaliteit een
plaats- en tijdgebonden begrip is. Zij lezen allebei tekst 5.
Sarah zegt: “Tekst 5 is een goed voorbeeld van het feit dat criminaliteit
een tijdgebonden begrip is.” Meral is het er niet mee eens.

Wie heeft er gelijk, Sarah of Meral? Verklaar je antwoord.
Lees regel 9 tot en met 14 van tekst 5.
81pDe man heeft 30 dagen cel voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar
gekregen.

Geef zo precies mogelijk aan wat deze straf betekent.
Zie regel 9 tot en met 14 van tekst 5.
91pEen rechter kan verschillende soorten hoofdstraffen, bijkomende straffen
en maatregelen opleggen.
Wat heeft de rechter opgelegd aan de man die de dochter van een
voormalig Tweede Kamerlid bedreigd heeft?

een hoofdstraf en een bijkomende straf

een hoofdstraf, een bijkomende straf en een maatregel

twee soorten hoofdstraffen en een bijkomende straf

twee soorten hoofdstraffen en een maatregel

twee soorten hoofdstraffen
tekst 6

Vrijspraak voor verdachte van roof uit museum De rechtbank in Utrecht heeft vrijdag een verdachte vrijgesproken in de zaak van het kostbare museumstuk, dat uit een museum in Utrecht werd geroofd. Het gaat om een 23-jarige Utrechter die de rover van het kostbare museumstuk met zijn scooter vervoerd zou hebben. Het Openbaar Ministerie had 4 jaar gevangenisstraf tegen de man geëist. De rechter vindt dat niet is bewezen dat de scooter die bij de 23-jarige Utrechter werd gevonden, inderdaad het vervoermiddel is dat na de roof is gebruikt. DNA-sporen die op de scooter werden gevonden, kunnen daar ook op een ander moment zijn achtergelaten.
naar: www.telegraaf.nl van 28 februari 2014
Lees tekst 6.
101pStel dat er volgend jaar bij het museum nieuw bewijs wordt gevonden
tegen de vrijgesproken verdachte.
Wat zal er dan gebeuren?

De officier van justitie bepaalt of de rechtszaak opnieuw geopend
wordt.

De verdachte krijgt alsnog 4 jaar gevangenisstraf.

De verdachte moet opnieuw voor de rechter verschijnen.

De verdachte wordt niet opnieuw vervolgd.
tekst 7

Minister wil onderzoek De minister van Veiligheid en Justitie wil laten onderzoeken hoe vaak het aanhouden van iemand op basis van uiterlijk of afkomst (‘etnisch profileren’) voorkomt bij de politie in Den Haag. Amnesty International concludeerde in een rapport dat etnische minderheden in Nederland veel vaker worden gecontroleerd door de politie dan autochtone Nederlanders.
naar: www.omroepwest.nl van 4 november 2013
Lees tekst 7.
111pWelk kenmerk van de rechtsstaat komt in gevaar als er sprake zou zijn
van ‘etnisch profileren’ door de politie?

machtenscheiding

rechtsgelijkheid

rechtszekerheid

veiligheid
121pOm een beeld te krijgen van de omvang van de criminaliteit in Nederland
wordt gebruik gemaakt van verschillende soorten onderzoeken en
statistieken.
Welk soort onderzoek of statistiek zal het beste beeld geven van de
werkelijke omvang van heling?

daderonderzoek

politiestatistieken

rechtbankstatistieken

slachtofferonderzoek
tekst 8
Spijbelaarster krijgt toch vertrouwen
Een meisje (16) staat voor de rechter wegens spijbelen.
“Het gaat heel erg slecht op school”, verzucht het meisje. “Ik kan het echt
niet helpen, ik doe mijn best maar het lukt gewoon niet. Ik loop bij een
psycholoog.”

Bureau Jeugdzorg is zeker niet ontevreden over haar, vertelt een in de
rechtszaal aanwezige medewerkster. “Ze heeft het geprobeerd en het lukt
niet. We zouden gewoon een jaar moeten doorgaan.”
De rechter kijkt het meisje aan en vraagt wat zij van die suggestie vindt.
“Ik wil doorgaan”, klinkt het vastberaden uit de mond van de zestienjarige,

om dan toch de twijfels weer een kans te geven. “Ik weet alleen niet of het
me lukt.” De rechter denkt na. “Schoolverzuim zonder geldige reden kan
en mag niet”, zegt hij. “Laten we afwachten wat de officier er van vindt.”
De officier van justitie noemt het dossier een ‘lastig verhaal’. “Veel
mensen zeggen dat je er alles aan doet, maar dat het je domweg niet lukt.

Hoe dan ook, je hebt zonder reden van school verzuimd en dat kan niet.
Ik eis tien uur werkstraf voorwaardelijk en een proeftijd van een jaar.”
De rechter neemt de eis over. Daarnaast: doorgaan met begeleiding van
Jeugdzorg. “Ik wens je heel veel succes. Het gaat de goede kant op. Blijf
je best doen.”
naar: www.trouw.nl van 28 oktober 2013
Lees tekst 8.
131pTekst 8 is een beschrijving van een rechtszaak.

Welke regels geven het requisitoir weer? Noteer alleen de
regelnummers.
tekst 9

Regering wil reisgegevens opslaan De regering wil reisgegevens opslaan om potentiële terroristen beter te kunnen opsporen. Wanneer iemand Nederland verlaat of binnenkomt, wordt dat in de toekomst geregistreerd en bewaard. Dat zei de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Dick Schoof gisteren tegen RTL Nieuws. Schoof zei in het nieuwsprogramma dat het ministerie van Veiligheid en Justitie beter zicht wil krijgen op potentiële terroristen, zoals Nederlanders die momenteel in Syrië vechten. “Nu worden uw reisgegevens niet opgeslagen. Wat we willen is dat alle reisgegevens worden opgeslagen en daarmee ter beschikking komen van inlichtingen- en veiligheidsdiensten.” De minister van Veiligheid en Justitie presenteert later deze maand een wetsvoorstel. Schoof zegt dat de registratie onder ‘hele strenge voorwaarden’ moet plaatsvinden.
naar: NRC Next van 8 november 2013
Lees tekst 9.
142pTwee hoofdtaken die de overheid in de rechtsstaat heeft, kunnen met
elkaar botsen.
Er zijn mensen die vinden dat het plan van de regering om reisgegevens
op te slaan, kan botsen met één van deze taken.

Leg uit met welke taak van de overheid in de rechtsstaat dit plan van
de regering volgens deze mensen kan botsen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Dit plan van de regering kan botsen met de taak …, want …
tekst 10

Mensen in Kerkrade zijn in opstand gekomen tegen een kort geleden tot twee jaar gevangenisstraf veroordeelde pedofiel. Ze hebben aanstootgevende posters met zijn foto verspreid en op meerdere plaatsen in de stad opgehangen. De man heeft aangifte gedaan. De man is in hoger beroep gegaan en daarom nog op vrije voeten.
naar: De Telegraaf van 31 oktober 2013
Lees tekst 10.
151pWelk doel van straffen heeft in dit geval niet gewerkt?

handhaving van de rechtsorde

preventie

resocialisatie

voorkomen van eigenrichting
afbeelding 1
Blowverbod volgens art. 2.8 van de Algemene Plaatselijke
Verordening van Amsterdam
afbeelding 2
Verboden toegang volgens art. 461 van het Wetboek van Strafrecht
Bekijk afbeelding 1 en 2.
162pZijn deze strafbare feiten misdrijven of overtredingen en wie heeft deze
strafbare feiten vastgesteld? Kies voor beide afbeeldingen uit misdrijf of
overtreding en uit gemeenteraad of parlement.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Afbeelding 1 is een … (misdrijf/overtreding), vastgesteld door … (de
gemeenteraad/het parlement).
Afbeelding 2 is een … (misdrijf/overtreding), vastgesteld door … (de
gemeenteraad/het parlement).
tekst 11

VVD en D66 willen aangiftebereidheid verhogen Slechts tien procent van de geweldslachtoffers in Amsterdam doet aangifte bij de politie. Daarom komen de Amsterdamse afdelingen van de partijen D66 en VVD met het ‘Actieplan Aangiftebereidheid’.
bron: www.parool.nl van 13 juni 2013
Lees tekst 11.
171pOnder welk soort overheidsbeleid vallen de voorstellen van de VVD en
D66?

opsporingsbeleid

preventief beleid

repressief beleid

vervolgingsbeleid
tekst 12

Voorwaardelijke werkstraf voor klap op billen Een 31-jarige man, die in september 2013 een 17-jarige fietsster vanuit de auto een klap op de billen gaf, is schuldig aan een ‘aanranding’. De politierechter legde de man een voorwaardelijke werkstraf op van 20 uur. De verdachte zag de ‘onverhoedse klap op de billen’ als een ‘geintje’, waar hij nu ‘veel spijt van heeft’. Hij kende het slachtoffer niet.
naar: www.bd.nl van 10 juni 2014
Lees tekst 12.
182pStraffen worden met bepaalde doelen opgelegd. Een voorbeeld van een
doel van straffen is resocialisatie.

Leg uit welk
ander doel van straffen de rechter uit tekst 12 met zijn
vonnis kan hebben gehad.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het doel: …, want …
opgave 2Politiek en beleid
tekst 13

Bevolking de Krim stemt: Rusland of Oekraïne De bevolking van de Krim kan volgende week zondag meebepalen of het schiereiland onderdeel wordt van Rusland of onderdeel van Oekraïne blijft. Het parlement van de Krim koos donderdag al unaniem voor Rusland. De uitslag van het … lijkt van tevoren vast te staan: 60 procent van de bevolking op het schiereiland bestaat uit etnische Russen.
bron: www.telegraaf.nl van 6 maart 2014
191pOp de puntjes in tekst 13 is een woord weggelaten, dat een manier van
besluitvorming verwoordt.

Welk woord is dat?
tekst 14

Over Europese wetgeving … (1) … neemt initiatieven voor Europese wetgeving en stelt wetsvoorstellen op. … (1) … doet ook voorstellen voor de begroting van de Europese Unie. Al deze voorstellen worden ter goedkeuring voorgelegd aan de ministers van de regeringen van de EU-landen die over het onderwerp van de wet gaan en aan … (2) … .
naar: www.tweedekamer.nl van 29 september 2013
202pHieronder staan verschillende bestuursorganen van de EU.
a de Europese Commissie
b de Europese Raad
c de Raad van de Europese Unie
d het Europees Parlement
e het Europese Hof

Welke bestuursorganen moeten er op de puntjes bij (1) en (2) in
tekst 14 worden ingevuld?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
(1) = …
(2) = …
tekst 15

Dure fout belastingdienst Amsterdam Een fout bij het uitbetalen van de jaarlijkse woonkostenbijdrage kan de gemeente Amsterdam duur komen te staan. Ruim 9000 mensen hebben een veel hoger bedrag overgemaakt gekregen dan de bedoeling was. De bedragen die de Amsterdammers hebben gekregen, variëren. Een man kreeg 15.500 euro in plaats van 155 euro. Het is niet duidelijk wat er precies is misgegaan. Mogelijk gaat het om een fout met komma’s en punten in het computersysteem.
naar: nos.nl van 13 december 2013
Lees tekst 15.
211pWie moet(en) in de gemeenteraad verantwoording afleggen voor deze
fout?

de burgemeester

de coalitiepartijen in de gemeenteraad

de directeur van de belastingdienst

de wethouder van Financiën
tekst 16

Uit een folder van de Nederlandse Volks-Unie “Volksgenoten, Wij maken ons ernstige zorgen over de situatie in ons vaderland. De grenzen zijn wagenwijd open gezet voor de komst van Oost-Europese werknemers terwijl we al voldoende allochtone werklozen hebben. Deze ‘goedkope’ Oost-Europese werknemers brengen ook nog eens uw baan in gevaar. Nederlandse arbeidsplaatsen op de eerste plaats voor Nederlandse werklozen!”
naar: folder van de Nederlandse Volks-Unie
221pWelk kenmerk van de rechts-extremistische stroming herken je in
tekst 16?

centraal leiderschap

gerichtheid op geweld

met haar denkbeelden inspelen op gevoelens van onzekerheid

opkomen voor de zwakkeren in de samenleving
tekst 17

Gun bijstandskind een baan Vandaag bespreekt de Kamer een aantal aanpassingen van de Wet Werk en Bijstand met de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Een onderdeel daarvan is het plan om ouders te korten op hun bijstandsuitkering als zij inwonende kinderen hebben met een eigen inkomen. Als hun kinderen een inkomen verdienen, worden zij per maand tussen 132 en 176 euro gekort op de bijstand. Het plan brengt jongeren onnodig in de problemen. Dat schrijft FNV Jong1) (de jongerenbond van de vakbond FNV) in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de FNV Jong-voorzitter zullen deze jongeren door de scherpe inkomensdaling van hun ouders, nog meer dan dat ze al deden moeten bijdragen aan de huishoudelijke kosten. “Ongeveer 14.000 huishoudens worden door deze maatregel geraakt. Hierdoor worden duizenden jongeren uit kansarme gezinnen nog meer geremd bij het opbouwen van hun eigen toekomst. Dat kan niet de bedoeling zijn.” noot 1 De FNV is de grootste vakbond van Nederland. De FNV is een vereniging waar je lid van kan worden en heeft meer dan 1 miljoen leden. De FNV bestaat uit verschillende bonden, waarvan FNV Jong er één is.
naar: www.spitsnieuws.nl van 16 december 2013
Lees tekst 17.
232pFNV Jong is een pressiegroep. Een kenmerk van pressiegroepen is dat ze
druk proberen uit te oefenen op de politieke besluitvorming.

Noem een
ander kenmerk van pressiegroepen en geef aan waarom
FNV Jong in tekst 17 daaraan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een ander kenmerk van pressiegroepen: …
FNV Jong voldoet daaraan omdat …
Zie tekst 17.
242pFNV Jong heeft een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. FNV Jong zou
ook een openlijke actie, zoals een demonstratie of een
handtekeningenactie kunnen organiseren.

Wat kan FNV Jong als vakbond nog meer doen om te proberen de
politieke besluitvorming te beïnvloeden? Noem twee andere
mogelijkheden.
Zie tekst 17.
252pNoem twee machtsmiddelen of -bronnen die FNV Jong heeft om de
politieke besluitvorming te beïnvloeden.
tekst 18

Geen e-sigaret1) voor jongeren onder de 18 Het kabinet wil een minimumleeftijd van 18 jaar instellen voor de verkoop van e-sigaretten. Dat heeft de staatssecretaris van Volksgezondheid aan de Tweede Kamer laten weten. De staatssecretaris vindt het onwenselijk als ‘jongeren die niet roken een nicotineverslaving zouden opdoen door gebruik van de e-sigaret’. noot 1 e-sigaret = elektronische sigaret die geen tabak bevat en niet brandt, maar wel nicotine bevat
naar: www.trouw.nl van 13 december 2013
261pWaarvan is in tekst 18 sprake?

agendavorming

beleidsvoorbereiding

besluitvorming

uitvoering van besluiten
tekst 19

In september 2012 zijn er verkiezingen gehouden. De samenstelling van de Tweede Kamer na deze verkiezingen was als volgt: partij aantal zetels VVD 41 PvdA 38 SP 15 PVV 15 CDA 13 D66 12 ChristenUnie 5 GroenLinks 4 SGP 3 Partij voor de Dieren 2 50Plus 2 Na de verkiezingen werd door VVD en PvdA het kabinet (Rutte II) gevormd.
Lees tekst 19.
272pHieronder staat een aantal beweringen naar aanleiding van tekst 19.

Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De VVD en de PvdA zijn de coalitiepartijen.
2 De sociaaldemocratische oppositiepartijen hebben samen meer dan
25 zetels.
3 De SP moet zich aan het regeerakkoord houden.
4 Een CDA-lid in de Tweede kamer heeft over het algemeen meer
invloed op de ministers dan een VVD-lid in de Tweede Kamer.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 20

GroenLinks stapt uit college provincie Groningen Wiebe van der Ploeg van GroenLinks is vrijdag uit het college van de provincie Groningen gestapt. Het is nog onduidelijk hoe het Groningse college, dat naast GroenLinks bestaat uit PvdA, VVD en D66, verder gaat. Zonder GroenLinks is er geen meerderheid meer.
naar: de Volkskrant van 23 maart 2013
Lees tekst 20.
281pWelke functie had Wiebe van der Ploeg?

Hij was gedeputeerde.

Hij was lid van de gemeenteraad.

Hij was lid van de Provinciale Staten.

Hij was wethouder.
tekst 21

Ministeries doen te lang over het beantwoorden van schriftelijke Kamervragen. Terwijl het antwoord binnen drie weken binnen moet zijn, nemen ministers en staatssecretarissen gemiddeld bijna vijf weken (33 dagen) de tijd. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar de 10.000 schriftelijke Kamervragen die gedurende het eerste kabinet-Rutte werden gesteld. De meeste vragen gaan over veiligheid, zorg en Europa en komen binnen op de ministeries van Veiligheid en Justitie, Volksgezondheid en Buitenlandse Zaken. Uit het onderzoek blijkt ook dat de Kamerleden het vaakst De Telegraaf en de Volkskrant als bron voor hun Kamervragen noemen.
naar: de Volkskrant van 20 oktober 2012
Lees tekst 21.
292pHieronder staan vier functies die de massamedia voor de democratische
besluitvorming hebben.
1 aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda
2 burgers informeren over de inhoud van het overheidsbeleid
3 controleren van politici
4 meningsvorming
Uit tekst 21 blijkt dat de Volkskrant twee van deze functies heeft vervuld.

Noem de
twee functies die de Volkskrant heeft vervuld en geef een
citaat uit de tekst waaruit dit blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Functie …, want in de tekst staat: …
Functie …, want in de tekst staat: …
tekst 22

Oostenrijkers krijgen jongste minister ooit De nieuwe regering in Oostenrijk heeft de jongste minister van Buitenlandse Zaken ooit. Het gaat om de 27-jarige Sebastian Kurz. Zijn benoeming werd vrijdag bekendgemaakt. Hij zal Oostenrijk in Brussel vertegenwoordigen als jongste van de 28 ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie.
naar: Metro van 16 december 2013
Lees tekst 22.
301pVan welk bestuursorgaan van de Europese Unie zal deze minister deel
uitmaken?

van de Europese Commissie

van de Raad van de Europese Unie

van het Europees Parlement

van het Europese Hof
tekst 23
Kieswijzer: het onderwijs
fragment a
Basisbeurs afschaffen en sociaal leenstelsel invoeren. De opbrengst
investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Bijverdiengrens afschaffen.
Universiteiten, hogescholen en mbo’s mogen studenten selecteren op
motivatie en geschiktheid. Niveaus 1 en 2 van vmbo en mbo
samenvoegen.
fragment b
Geen verandering aan studiefinanciering en basisbeurs. OV-jaarkaart
voor 16- en 17-jarige jongeren in het mbo. Bezuinigingen op ‘passend
onderwijs’ terugdraaien. Geen prestatiebeloning voor leraren.
fragment c
Meer salaris voor eerstegraads leraren. Scholen moeten bij voorkeur met
de bijbel werken. Meer aandacht voor onderwijs aan kleuters op de Pabo.
Een (grafische) rekenmachine bij een toets of examen moet beperkt
worden.
fragment d
Studiefinanciering blijft bestaan. Geen leenstelsel. Dieren-, natuur- en
milieu-onderwijs voor leerlingen op basis- en middelbare scholen. Scholen
ondersteunen bij het inrichten van een schooltuin, zodat kinderen de kans
krijgen zelf voedsel te telen.
naar: Metro van 30 augustus 2012
Lees tekst 23.
312pOp 12 september 2012 vonden er in Nederland verkiezingen plaats voor
de Tweede Kamer. Voorafgaand aan de verkiezingen vatte het dagblad
Metro de plannen voor het onderwijs van verschillende politieke partijen
samen.

Welk fragment hoort bij welke politieke partij? Kies uit: Partij voor de
Dieren, SGP, SP en VVD.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
fragment a = …
fragment b = …
fragment c = …
fragment d = …
tekst 24

De kersttoespraak van de koning Koning Willem-Alexander houdt morgen zijn eerste kersttoespraak. Hoe persoonlijk wordt die kersttoespraak? Hij heeft er een professionele tekstschrijver voor ingehuurd. Het is de enige toespraak waarin de koning niet namens de regering spreekt. Maar ook met een persoonlijk verhaal moet hij keurig binnen de lijntjes blijven. De Rijksvoorlichtingsdienst laat weten dat het staatshoofd in deze toespraak “traditiegetrouw ruimte heeft voor eigen accenten, maar vanzelfsprekend geldt ook hiervoor de ministeriële verantwoordelijkheid”.
naar: NRC Handelsblad van 24 december 2013
321pHieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tekst 24.
Welke van de onderstaande beweringen is juist?

De koning hoeft zijn toespraak in geen geval in het parlement te
verdedigen.

De koning moet zich als lid van de regering verantwoorden voor de
inhoud van deze toespraak.

De minister schrijft de toespraak en de koning mag deze aanvullen
met eigen ideeën.

De minister-president is de professionele tekstschrijver van de koning.
afbeelding 3
Bekijk afbeelding 3.
331pDe koning heeft verschillende functies.
Welke functie vervult koning Willem-Alexander in afbeelding 3?

de ceremoniële functie

de politieke functie

de representatieve functie

de symbolische functie
opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: gehoorschade bij jongeren
Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 46 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 5 en tabel 1 en 2 van het bronnenboekje.
Lees tekst 1.
341pDe Nationale Hoorstichting maakt zich zorgen over de gevolgen van
blootstelling aan harde muziek en lawaai voor jongeren.
De Hoorstichting roept de Tweede Kamer en de staatssecretaris van VWS
op om de preventie van gehoorschade bij jongeren op te nemen in het
Nationaal Programma Preventie.

Vanuit welke waarde komt de Nationale Hoorstichting tot deze oproep
aan de staatsecretaris?
Zie tekst 1.
351pDe Nationale Hoorstichting spant zich in om gehoorschade als gevolg van
harde muziek en lawaai tegen te gaan. Op haar website schrijft de
Hoorstichting: “Het beschermen van het gehoor is een kwestie van
persoonlijk én maatschappelijk belang.”
De Hoorstichting kan verschillende machtsmiddelen inzetten om voor
deze belangen op te komen.
Welk machtsmiddel herken je in tekst 1?

bezit van geld

gebruik maken van kennis

inzetten van personen met charisma

hebben van wettelijke bevoegdheden
Zie tekst 1.
362pHet vraagstuk van de toenemende gehoorschade onder jongeren kun je
bekijken vanuit verschillende invalshoeken. In tekst 1 kun je onder andere
de sociaal-economische en de politiek-juridische invalshoek herkennen.

Geef bij beide invalshoeken een citaat uit tekst 1 waaruit de
invalshoek blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Citaat waaruit de sociaal-economische invalshoek blijkt:...
Citaat waaruit de politiek-juridische invalshoek blijkt: …
Lees tekst 2.
374pDe toenemende gehoorschade onder jongeren door het luisteren naar te
harde muziek kan beschouwd worden als een maatschappelijk vraagstuk.
We spreken van een maatschappelijk vraagstuk als dit voldoet aan een
aantal kenmerken.
Een kenmerk is bijvoorbeeld dat er verschillende meningen zijn over hoe
een maatschappelijk vraagstuk kan worden opgelost.

Geef
twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en
geef voor elk kenmerk een citaat uit tekst 2 dat betrekking heeft op het
kenmerk.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: …
Citaat uit de tekst bij kenmerk 1: …
Kenmerk 2: …
Citaat uit de tekst bij kenmerk 2: …
Zie tekst 2.
381pPvdA-Kamerlid Agnes Wolbert wil dat de minister maatregelen neemt om
gehoorschade bij jongeren tegen te gaan.
Van welk recht kan Agnes Wolbert het beste gebruik maken als zij wil dat
de minister naar haar wens luistert en maatregelen neemt?

van het budgetrecht

van het recht van amendement

van het recht van enquête

van het recht van motie
Zie tekst 2.
391pKamerlid Wolbert is van mening dat jongeren zich nog onvoldoende
bewust zijn van de risico’s die ze lopen op gehoorschade.
Een maatschappelijk vraagstuk als de toenemende gehoorschade onder
jongeren kun je bekijken vanuit verschillende invalshoeken.
Stel dat iemand gaat onderzoeken hoe het komt dat jongeren zich niet
genoeg bewust zijn van de risico’s op gehoorschade en weinig
preventieve maatregelen nemen.
Vanuit welke invalshoek doet hij of zij dit onderzoek dan?

vanuit de politiek-juridische invalshoek

vanuit de sociaal-culturele invalshoek

vanuit de sociaal-economische invalshoek

vanuit de veranderings- en vergelijkende invalshoek
Zie tekst 2.
402pDe drie grootste politieke stromingen in Nederland hebben verschillende
ideeën over de rol die de overheid in de samenleving moet spelen.

Bij welke politieke stroming behoort de PvdA?

Welk kenmerk van deze stroming, wat betreft de rol die de overheid
moet spelen, herken je in het voorstel van PvdA-Kamerlid Agnes
Wolbert? Kies uit:
a relatief kleine rol van de overheid
b relatief grote rol van de overheid
c geen grote en geen kleine rol (tussenpositie)
Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De PvdA hoort bij de … stroming.
Ik herken het kenmerk …, want …
Lees tekst 3.
411pUit tekst 3 blijkt dat er verschillende meningen zijn over de maatregelen
die Kamerlid Wolbert wil om gehoorschade bij jongeren tegen te gaan (zie
tekst 2).
Jimmy is voor de maatregelen die het Kamerlid wil. De mening die iemand
over iets heeft, hangt af van het referentiekader van die persoon.

Leg het verband uit tussen het referentiekader van Jimmy en de
mening van Jimmy over het voorstel.
Let op: in je antwoord moet een kenmerk van het begrip
referentiekader genoemd worden.
421pEr zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de
massamedia.
Bij welke theorie is het referentiekader een heel belangrijk begrip?

de agendatheorie

de injectienaaldtheorie

de theorie van de media als betekenisgever

de theorie van de selectieve perceptie
Lees tekst 4 en zie tekst 3.
431pTeksten kunnen in meer of mindere mate subjectief of objectief zijn.

Welke tekst is het meest objectief, tekst 3 of tekst 4?
Geef een reden waarom dat zo is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Tekst … (vul nummer in) is het meest objectief, want (in) deze tekst …
en (in) de andere tekst …
Bekijk tabel 1 en 2.
441pHieronder staan twee beweringen naar aanleiding van tabel 1 en 2.
a Meer dan 10% van de jongeren van 16-18 jaar scoort ‘slecht’ op de
gehoortest.
b Kinderen van 12-15 jaar hebben een slechter gehoor dan oudere
kinderen, maar denken zelf vaker dat hun gehoor in orde is.

Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
a = …
b = …
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Lees tekst 5.
451pHet profielwerkstuk van Jamey Blaauboer is onder andere te lezen op de
website van de NVVS, de Nederlandse Vereniging Voor Slechthorenden.
Welke functies van de massamedia hoopt Jamey Blaauboer met haar
profielwerkstuk te vervullen?

de controlerende en de opiniërende functie

de informatieve en de socialiserende functie

de socialiserende en de controlerende functie
462pBen jij voor of tegen het invoeren van de gehoorbeschermende
maatregelen in uitgaansgelegenheden die Kamerlid Wolbert wil (zie
tekst 2)?
Geef twee argumenten voor je mening en gebruik per argument gegevens
uit het bronnenboekje. Vermeld hierbij uit welke tekst of uit welke tabel de
gegevens afkomstig zijn.
Let op: je krijgt alleen een punt voor een argument als je daarbij verwijst
naar een tekst of tabel uit het bronnenboekje.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.