bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2023, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Politiek en beleid

tekst 1
Boze studenten in brief aan minister: laat ons in de binnensteden
wonen
Studentensteden jagen studenten de stadscentra uit. Daarover klagen
studenten al jaren. Maar de frustratie hierover is nu zo groot dat de
Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV) een brief heeft geschreven
aan de minister van Binnenlandse Zaken.
Denise van de Sant is voorzitter van de LKvV. Ze woont in het centrum
van Utrecht. “Studenten hebben een positief effect op een stad.
Studenten maken een binnenstad bruisend.”
naar: nos.nl van 10 november 2020
Lees tekst 1.
12p
De LKvV is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat
ze opkomen voor de belangen van een groep.
Noem een ander kenmerk van belangengroepen en citeer uit tekst 1
een zin waaruit dit kenmerk blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk: …
Een zin uit tekst 1 waaruit dit blijkt: …
22p
Nederland kent verschillende politieke stromingen. Twee daarvan zijn de
liberale en de nationalistische stroming.
Hieronder staan vier uitgangspunten.
1 Er moet veel ruimte zijn voor de vrije markt.
2 Er moet gestreefd worden naar onafhankelijkheid en zelfbestuur van
het land.
3 Immigratie is een bedreiging voor het land.
4 Er moet nadruk worden gelegd op de eigen verantwoordelijkheid van
burgers.
Geef per uitgangspunt aan bij welke stroming het past: de liberale of
de nationalistische stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
liberale stroming of nationalistische stroming.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 2
Loekasjenko
Loekasjenko is sinds 1994 in Belarus aan de macht en werd 9 augustus
weer met een overweldigende meerderheid van stemmen herkozen. De
oppositie stelt dat hij in werkelijkheid bijna geen stemmen kreeg en met
fraude aan de macht is gebleven.
De regeringsleiders van de Europese Unie zijn woensdag bijeengekomen
op een ingelaste bijeenkomst over de toestand in Belarus.
naar: ad.nl van 19 augustus 2020
Lees tekst 2.
32p
Landen kunnen kenmerken hebben van een dictatuur.
Noem een kenmerk van een dictatuur dat te herkennen is in tekst 2.
Noem ook een kenmerk van een dictatuur waar Belarus volgens
tekst 2 niet aan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een kenmerk van een dictatuur uit tekst 2: …
Een kenmerk van een dictatuur waar Belarus niet aan voldoet: …
Zie tekst 2.
41p
Welke Europese instelling komt bijeen om de toestand in Belarus te
bespreken in tekst 2?
A de Europese Commissie
B de Europese Raad
C de Raad van de Europese Unie
D het Europees Parlement
tekst 3
Resultaten Amerikaanse presidentsverkiezingen 2020: Biden wint
Biden wordt de 46e president van de Verenigde Staten op 20 januari
2021.
naar: nbcnews.com van november 2020
tabel 1
Uitslag Amerikaanse presidentsverkiezingen 2020, per staat1)
  percentage stemmen Biden percentage stemmen Trump winnaar van de staat Arizona 49,4% 49,1% Biden Florida 47,9% 51,2% Trump Georgia 49,5% 49,2% Biden Iowa 44,9% 53,1% Trump Michigan 50,6% 47,8% Biden
noot 1 De tabel toont de uitslagen van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van vijf van de
50 Amerikaanse staten.
naar: nbcnews.com van november 2020
Lees tekst 3 en bekijk tabel 1.
51p
Er volgen drie uitspraken over gegevens uit tekst 3 en tabel 1.
Welk van de uitspraken laat zien dat de Verenigde Staten een
meerderheidsstelsel hebben?
A De burgers hebben een nieuwe president gekozen.
B De presidentskandidaat met de meeste stemmen wint de hele staat.
C In iedere staat kan op dezelfde presidentskandidaten gestemd
worden.
tekst 4
Tweede Kamer: Geen diertransporten bij tropische temperaturen
De Tweede Kamer vindt dat diertransporten in Nederland niet mogen
plaatsvinden bij temperaturen van 30 graden of hoger. Ook moeten de
dieren bij aankomst in het slachthuis binnen vijftien minuten zijn
uitgeladen. Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde in met twee
moties daarover van de Partij voor de Dieren.
naar: melkvee.nl van 9 juli 2021
Lees tekst 4.
61p
Welke taak van het parlement vervult de Tweede Kamer in de tekst?
A de (mede)wetgevende taak
B de controlerende taak
C de rechtsprekende taak
D de uitvoerende taak
tekst 5
Tweede Kamer wil strengere uitstootnormen voor Tata Steel
De Tweede Kamer vindt de milieunormen waar Tata Steel aan moet
voldoen niet streng genoeg. Een meerderheid steunt een oproep van
GroenLinks aan het kabinet om de uitstoot van schadelijke stoffen verder
te verlagen.
Uit een recent RIVM-rapport kwam naar voren dat omwonenden van de
staalfabriek van Tata Steel in IJmuiden blootgesteld worden aan hoge
concentraties giftige stoffen. “Ook al voldoet Tata Steel aan de
vergunningen, toch is de gezondheidssituatie voor omwonenden
dramatisch”, zegt GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee.
naar: lokaalaanzee.nl van 17 september 2021
Lees tekst 5.
71p
Wat laat tekst 5 zien over politieke besluitvorming in Nederland?
De tekst laat zien dat
A een politiek besluit geen eindpunt is, maar dat besluitvorming een
doorgaand proces is.
B er vaak geen draagvlak is voor besluiten van de Tweede Kamer.
C tijdens de uitvoer van besluiten kan blijken dat een besluit niet
uitvoerbaar is.
tekst 6
Fragmenten verkiezingsprogramma …
(1) Voor racisme en discriminatie is in ons land geen plaats. Ieder mens
moet hetzelfde behandeld worden. Doe je daar niet aan mee? Dan word
je hard aangepakt. Speciale agenten gaan zorgen dat mensen worden
gestraft voor zulk slecht gedrag.
(2) … wil dat mensen zoveel mogelijk zelf mogen beslissen over hun
eigen leven. Sommige mensen die ouder zijn dan 75, vinden dat hun
leven af is. Wij willen dat zij zelf mogen kiezen wanneer zij sterven. Dit
gebeurt dan met stervenshulp. Het gebeurt alleen als we zeker weten dat
er geen andere reden is om te sterven, zoals zorgen over geld.
(3) We vinden het belangrijk dat mensen kunnen meepraten en
meebeslissen over de politiek en ons land. We willen een gekozen
minister-president en dat mensen meer te zeggen krijgen over hun
gemeente, de provincie of ons land.
(4) Wij beschermen de rechten van mensen wanneer ze het internet
gebruiken. Mensen krijgen meer te zeggen over wat er gebeurt met hun
eigen gegevens op internet. Zoals door Google of op Facebook. We gaan
het verzamelen van die gegevens door bedrijven en de overheid goed in
de gaten houden.
naar: de website van een politieke partij van 12 november 2020
Lees tekst 6.
81p
De vier standpunten uit tekst 6 zijn van één Nederlandse politieke partij.
Welke politieke partij moet er op de puntjes in tekst 6 ingevuld worden?
A CDA
B D66
C PVV
D SGP
Zie tekst 6.
92p
In tekst 6 staan vier standpunten uit het verkiezingsprogramma van een
Nederlandse politieke partij.
Hieronder staan vier uitspraken over die standpunten.
1 Standpunt 1 is meer een nationalistisch dan een liberaal standpunt.
2 Standpunt 2 is meer een progressief dan een conservatief standpunt.
3 Standpunt 3 is meer een extremistisch dan een democratisch
standpunt.
4 Standpunt 4 is meer een sociaaldemocratisch dan een ecologisch
standpunt.
Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
Zie tekst 6.
102p
De politieke partij laat met de standpunten in tekst 6 zien dat zij willen dat
bestaande grondrechten beter worden gehandhaafd.
Hieronder staan zes Nederlandse grondrechten.
a alle burgers zijn voor de wet gelijk
b legaliteitsbeginsel
c recht op privacy
d vrijheid van godsdienst
e vrijheid van onderwijs
f vrijheid van vergadering
Welk grondrecht hoort bij standpunt 1?
Welk grondrecht hoort bij standpunt 4?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
standpunt 1 = …
standpunt 4 = …
tekst 7
Amsterdam Zuidoost krijgt vier jongerencentra
Amsterdam Zuidoost krijgt vanaf volgend jaar vier jongerencentra. Die
komen in sociaaleconomisch achtergestelde wijken en zijn volgens de
gemeente onmisbaar om de jeugd gezond, kansrijk en veilig op te laten
groeien.
In de centra kunnen jongeren hun talenten ontwikkelen en kunnen er
terecht voor hulp bij het zoeken van een stage of werk.
Jongeren in Zuidoost hebben bovengemiddeld vaak te maken met
problemen binnen het gezin, met armoede en ze komen vaker met politie
en justitie in aanraking.
Op dit moment is er geen jongerenvoorziening in Zuidoost. Wethouder
Kukenheim: “Het realiseren van deze jongerencentra in Zuidoost draagt
bij aan het opbouwen van zelfvertrouwen, (zelf)respect en een beter
toekomstperspectief van deze kinderen en jongeren.”
naar: parool.nl van 30 oktober 2020
Lees tekst 7.
111p
Het besluit tot de komst van jongerencentra is genomen door de
Amsterdamse politiek.
Bij welk kenmerk van Nederland past dat besluit het best?
Bij het kenmerk dat Nederland
A een constitutionele monarchie is.
B een staat is met drie bestuurslagen.
C een verzorgingsstaat is.
D lid is van de Europese Unie.
Zie tekst 7.
121p
Het besluit tot de komst van jongerencentra is genomen door de
Amsterdamse politiek.
Welke fase in het proces van politieke besluitvorming is net afgerond in
tekst 7?
A fase 1: Agendavorming
B fase 2: Beleidsvoorbereiding
C fase 3: Beleidsbepaling
D fase 4: Beleidsuitvoering
Zie tekst 7.
132p
Hieronder staan vier mogelijke doelstellingen die de politiek van
Amsterdam zou kunnen hebben.
1 het veranderen van de maatschappelijke arbeidsverdeling in de wijk
2 het verbeteren van de maatschappelijke positie van jongeren in de
wijk
3 het vergroten van de sociale mobiliteit van jongeren in de wijk
4 het verkleinen van het gezag van de overheid bij jongeren in de wijk
Welke twee doelstellingen passen het best bij de uitspraak van
wethouder Kukenheim over de jongerencentra in Zuidoost?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
doelstelling … (vul een nummer in)
doelstelling … (vul een nummer in)
141p
Hieronder staan vier uitspraken over beleidsambtenaren in de politieke
besluitvorming.
Welke uitspraak is juist?
Beleidsambtenaren
A spelen een rol tijdens de beleidsvoorbereiding.
B vertegenwoordigen de burgers van Nederland.
C zijn in dienst van politieke partijen.
D zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het overheidsbeleid.

opgave 2Criminaliteit en rechtstaat

afbeelding 1
Een wapenstok
figuur bij de opgave
bron: bredavandaag.nl van 29 oktober 2019
tekst 8
”Ik gebruik die wapenstok als zelfbescherming tijdens het
nachtvissen”
Een 28-jarige man uit Vlaardingen wordt aangehouden. Hij staat voor de
kantonrechter terecht voor twee bezittingen die de politie bij die
aanhouding aantrof: hij had een wapenstok en een mes met twee
snijkanten in zijn tas.
“Ik had op internet gelezen dat je dit soort dingen wel bij je mag hebben,
mits ze niet eenvoudig met de hand pakbaar waren. Daar had ik wel voor
gezorgd”, legt de verdachte uit.
De wapenstok heeft hij eigenlijk altijd bij zich. “Ik hou erg van het
nachtvissen. Maar dat is niet de veiligste hobby, want voor je het weet
staan er een paar mensen bij je die iets van je willen. Het is dus bedoeld
voor zelfverdediging”, legt hij uit.
De rechter volgt de officier van justitie in zijn eis: de verdachte hoeft nu
niets te betalen, maar als hij nogmaals met een wapenstok wordt
aangehouden dan moet hij toch echt 350 euro betalen.
naar: ad.nl van 17 augustus 2020
Lees tekst 8.
152p
Er volgt een aantal uitspraken naar aanleiding van tekst 8.
1 De rechter legt de man een onvoorwaardelijke straf op.
2 De man staat terecht voor het plegen van een overtreding.
3 De man is veroordeeld voor een delict uit het Wetboek van Strafrecht.
4 Er is door de rechter een bijkomende straf opgelegd.
Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 9
Meer boa’s mogen voortaan een wapenstok dragen
Meer buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) kunnen voortaan een
wapenstok krijgen. Als de burgemeester, politie en justitie het nodig
vinden, krijgen ze die.
De boa’s dringen al lange tijd aan op extra verdedigingsmiddelen. De
boa’s krijgen naar eigen zeggen steeds vaker te maken met agressie. Ze
demonstreerden de afgelopen weken in verschillende plaatsen,
waaronder Amsterdam.
naar: parool.nl van 5 juni 2020
Lees tekst 9.
161p
Overheidsinstanties hebben verschillende taken in de
criminaliteitsbestrijding.
Welke taak van welke overheidsinstantie is te herkennen in tekst 9?
A De gemeenteraad bepaalt op lokaal niveau wat strafbaar gedrag is.
B De politie voert de taak rechtshandhaving uit.
C Het driehoeksoverleg mag besluiten nemen over veiligheid op lokaal
niveau.
D Het openbaar ministerie spoort strafbaar gedrag op.
Zie tekst 9.
172p
Hieronder staan vier uitspraken over de rol en bevoegdheden van boa’s.
1 Boa’s controleren of burgers zich aan regels houden en mogen boetes
uitdelen bij overtredingen.
2 Boa’s hebben dezelfde bevoegdheden als politieagenten.
3 De taak van boa’s is het ondersteunen van de politie bij het
handhaven van de openbare orde en veiligheid.
4 Een boete die door een boa is uitgedeeld is definitief en mag dus niet
bij een rechter worden aangevochten.
Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 10
Alle sisverbod-zaken Rotterdam van de baan
Justitie in Rotterdam seponeert alle zaken rond het zogeheten sisverbod.
De gemeente voerde het sisverbod drie jaar geleden in. Mannen die
vrouwen en LHBTI’ers1) op straat lastigvielen, intimideerden en
bijvoorbeeld naar ze sisten, riskeerden sindsdien een boete van 200 euro.
Tegen één man werd een proefproces gevoerd tot bij het gerechtshof in
Den Haag. Dat oordeelde eind vorig jaar dat het verbod juridisch niet
houdbaar is, omdat er geen wet is die straatintimidatie verbiedt. Het
openbaar ministerie denkt nu dat … tegen die uitspraak geen zin heeft.
noot 1 De afkorting LHBTI staat voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender en
intersekse personen.
naar: rijnmond.nl van 14 augustus 2020
Lees tekst 10.
181p
Wat moet er op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?
A een strafeis uitspreken
B in cassatie gaan
C in hoger beroep gaan
Zie tekst 10.
192p
Aan de uitspraak van het gerechtshof in tekst 10 kun je zien dat
Nederland een rechtstaat is. Een kenmerk van een rechtsstaat is dat er
sprake is van machtenscheiding.
Welk ander kenmerk van een rechtsstaat is te herkennen in de
uitspraak van het gerechtshof? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een ander kenmerk is …, want …
tekst 11
Cybercrime1) neemt explosief toe
Nog steeds doen weinig bedrijven en personen aangifte van cybercrime,
zegt Martijn van Dam van het cyberteam van de politie Zeeland-West-
Brabant. “Onder meer uit schaamte, maar ook omdat bijvoorbeeld banken
de schade vaak vergoeden.”
noot 1 cybercrime = criminaliteit gepleegd via computers of met computers als doelwit
naar: Noord-Brabants Dagblad van 8 oktober 2020
Lees tekst 11.
201p
Van Dam kan weten dat er weinig aangifte wordt gedaan omdat hij de
politiestatistieken kan inzien.
Waarop worden politiestatistieken gebaseerd?
A aangiften en de door de politie opgespoorde zaken
B daderonderzoek en slachtofferonderzoek
C door de politie opgespoorde zaken en daderonderzoek
D slachtofferonderzoek en aangiften
Zie tekst 11.
211p
Wat is volgens Van Dam een oorzaak voor de lage aangiftebereidheid bij
cybercrime?
A de hoge materiële gevolgen voor de slachtoffers
B de immateriële gevolgen bij de slachtoffers
C de lage pakkans bij cybercrime delicten
D een laag gevoel van rechtsbescherming bij bedrijven
tekst 12
Geen 15 maar 25 jaar cel voor doodslag
De maximale gevangenisstraf voor doodslag moet omhoog van 15 naar
25 jaar. Hiervoor hebben de ministers van Justitie en Veiligheid en van
Rechtsbescherming donderdag een wetsvoorstel ingediend. Het
wetsvoorstel moet nog wel worden goedgekeurd.
Vanuit rechters zijn er signalen dat de maximale straf voor doodslag als
knellend wordt ervaren bij zeer ernstige gevallen.
De ministers vinden de verhoging wenselijk “omdat doodslag een zeer
ernstig misdrijf is dat onherstelbaar leed bij nabestaanden van
slachtoffers veroorzaakt en leidt tot onbegrip en gevoelens van
onveiligheid in de samenleving. De straf doet nu geen recht aan de ernst
van het misdrijf”, zeggen zij.
naar: nu.nl van 24 september 2020
Lees tekst 12.
222p
Volgens de ministers uit tekst 12 zorgt de verhoging van de maximumstraf
voor doodslag ervoor dat twee doelen van straffen beter kunnen worden
behaald.
Welke twee doelen van straffen zijn dat?
Zie tekst 12.
231p
Politieke stromingen hebben verschillende opvattingen over het bestrijden
van criminaliteit.
Bij welke politieke stroming passen de plannen van de ministers het best?
A de ecologische stroming
B de liberale stroming
C de sociaaldemocratische stroming
Zie tekst 12.
241p
Welke rechtsbron is te herkennen in tekst 12?
A de Nederlandse wet
B de opvattingen van de ministers van Justitie en Veiligheid en van
Rechtsbescherming
C internationale wetgeving en verdragen
D jurisprudentie van rechters
Zie tekst 12.
252p
Bij het opleggen en uitvoeren van straffen in de Nederlandse rechtsstaat
is er sprake van machtenscheiding. Een van de drie machten is de
uitvoerende macht.
Noem de twee andere machten, en geef per macht een voorbeeld uit
tekst 12.
Doe het zo: neem onderstaande antwoord over en vul het antwoord aan.
Een andere macht is …. Een voorbeeld daarvan is ….
Nog een andere macht is …. Een voorbeeld daarvan is ….
tekst 13
Woning, werk, wederhelft
Een oude wijsheid is dat recidive het best kan worden voorkomen door
het garanderen van huisvesting, een baan en een vaste relatie. In dit
verband wordt vaak gesproken van de drie W’s: ‘woning, werk en
wederhelft’.
naar: recht.nl van augustus 2015
Lees tekst 13.
261p
Er zijn verschillende theorieën die proberen te verklaren waarom
criminaliteit ontstaat.
Welke theorie paste het beste bij tekst 13?
A de anomietheorie
B de bindingstheorie
C de etikettentheorie
D de neutraliseringstheorie
272p
Hieronder staan drie uitspraken over de rol van media in de beeldvorming
over crimineel gedrag.
Berichtgeving over criminaliteit in de media
1 gaat naar verhouding vaak over opvallende en gewelddadige vormen
van criminaliteit.
2 heeft geen effect op het gevoel van onveiligheid bij burgers.
3 kan zorgen voor een stereotiep beeld over welke groepen er crimineel
zijn.
Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
tekst 14
Ruim 850 boetes per week voor telefoongebruik op de fiets
De politie deelt gemiddeld meer dan 850 boetes per week uit aan fietsers
die een telefoon vasthouden, blijkt uit cijfers van het Centraal Justitieel
Incassobureau (CJIB). Het verbod is sinds juli 2019 van kracht.
naar: nu.nl van 8 oktober 2021
Lees tekst 14.
281p
Welke taak voert de politie uit in tekst 14?
Is dat vooral repressief of vooral preventief beleid?
A het handhaven van de openbare orde en dat is hier vooral preventief
beleid
B het handhaven van de openbare orde en dat is hier vooral repressief
beleid
C het opsporen van strafbare feiten en dat is hier vooral preventief
beleid
D het opsporen van strafbare feiten en dat is hier vooral repressief
beleid
figuur 1
geregistreerde verdachten en veroordeelde daders
figuur 1
naar: CBS.nl, WODC, 31 mei 2021
Bekijk figuur 1.
292p
Hieronder staan vier uitspraken over de gegevens in figuur 1.
1 De gegevens die zijn gebruikt voor de figuur komen vooral uit
daderonderzoek.
2 In 2008 werden van de 1000 minderjarigen er 40 als verdachte
geregistreerd.
3 Elk jaar tussen 2008 en 2016 is het aantal veroordeelde minderjarige
daders groter dan het aantal minderjarige geregistreerde verdachten.
4 Tussen 2008 en 2016 is het aantal minderjarige geregistreerde
verdachten per 1000 leeftijdsgenoten afgenomen.
Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 15
Jongen (12) vast voor steekpartij en beroving leeftijdgenoot
De politie heeft een 12-jarige jongen uit Rotterdam aangehouden voor een
gewelddadige beroving bij metrostation Slinge. Die beroving ging gepaard
met een steekpartij waarbij het slachtoffer, een eveneens 12-jarige
jongen, gewond raakte.
naar: telegraaf.nl van 7 november 2021
Lees tekst 15.
301p
Welke uitspraak is het meest van toepassing op de verdachte uit de
tekst?
De verdachte
A kan vanwege zijn leeftijd niet worden vervolgd door het Openbaar
Ministerie.
B wordt verdacht van het plegen van een geweldsmisdrijf.
C zal een leerstraf opgelegd krijgen van de kantonrechter.
D zal vanwege de ernst van het delict berecht worden volgens het
volwassenenstrafrecht.

opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: wolven in Nederland

Bij de beantwoording van de vragen 31 tot en met 42 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 4 in het bronnenboekje.
Inleiding
Ruim 140 jaar na te zijn verdreven uit Nederland, wonen er sinds 2015
weer wolven in het wild in ons land. Terwijl natuurbeschermers dit zien als
een teken dat het goed gaat met de natuurgebieden, is er ook verzet
tegen de komst van de wolven.
Lees tekst 1.
311p
Het vraagstuk van de komst van wolven in Nederland kun je bekijken
vanuit verschillende invalshoeken.
Citeer een zin uit tekst 1 waaruit de politiek-juridische invalshoek blijkt.
Zie tekst 1.
322p
Uit tekst 1 blijkt dat opvattingen en normen over de wolf in Nederland
tijdgebonden zijn.
Geef aan wat tijdgebondenheid van opvattingen of normen betekent.
Citeer een zin uit tekst 1 waaruit blijkt dat opvattingen of normen
over wolven in Nederland tijdgebonden zijn.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Tijdgebondenheid van opvattingen of normen betekent …
Een zin waaruit tijdgebondenheid van opvattingen of normen blijkt …
Zie tekst 1.
331p
In de Europese Unie werken landen samen als problemen moeilijk op
nationaal niveau kunnen worden aangepakt.
Leg uit dat de bescherming van wolven moeilijk alleen op nationaal
niveau kan worden aangepakt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het is moeilijk om de bescherming van wolven alleen op nationaal niveau
aan te pakken, want …
Lees tekst 2.
342p
De terugkomst van de wolf in de Nederlandse natuur is te zien als een
maatschappelijk vraagstuk.
We spreken van een maatschappelijk vraagstuk als dit voldoet aan een
aantal kenmerken.
Een kenmerk is dat een grote groep mensen het een onwenselijke situatie
vindt en in strijd vindt met bepaalde normen en waarden.
Een tweede kenmerk is dat het probleem door gezamenlijk optreden van
burgers of de overheid kan worden opgelost.
Geef nog een ander kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk en
geef een citaat uit tekst 2 waaruit dat kenmerk blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk: …
Citaat uit de tekst bij dit kenmerk: …
Zie tekst 2.
352p
Stichting Wolvenhek Fryslân is een belangengroep.
Welke mogelijkheid tot het beïnvloeden van de politieke
besluitvorming gebruikt Wolvenhek Fryslân in tekst 2?
Noem een andere mogelijkheid die belangengroepen kunnen hebben
om invloed uit te oefenen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
mogelijkheid: …
andere mogelijkheid: …
Zie tekst 2.
361p
Stel dat de commissaris van de Koning het plan van het hek wil uitvoeren.
Waar moet Stichting Wolvenhek Fryslân dan proberen invloed uit te
oefenen zodat het plan kan worden goedgekeurd?
bij
A de Eerste Kamer
B de Koning
C de Partij voor de Dieren
D de Provinciale Staten van de provincie Friesland
Zie tekst 2.
372p
Stichting Wolvenhek Fryslân heeft belang bij het hek. Belangen komen
voort uit normen en waarden.
Noem een waarde van de schapenhouders die blijkt uit tekst 2 en een
norm die bij deze waarde hoort.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een waarde die blijkt uit tekst 2 is: ….
Een norm die bij deze waarde hoort is ….
Zie tekst 2.
382p
Een journalistieke norm die door de schrijver van tekst 2 is toegepast, is
dat feiten en meningen gescheiden moeten zijn.
Leg uit wat het scheiden van feiten en meningen betekent.
Geef met een voorbeeld aan dat feiten en meningen gescheiden zijn in
tekst 2.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het scheiden van feiten en meningen betekent …
Een voorbeeld hiervan in tekst 2 is …
Lees tekst 3.
391p
In tekst 3 is te lezen wat de opvattingen zijn van groepen mensen over de
terugkeer van de wolf in Nederland.
Bij welke invalshoek past die informatie?
A de politiek-juridische invalshoek
B de sociaaleconomische invalshoek
C de sociaal-culturele invalshoek
D de verandering- en vergelijkende invalshoek
Zie tekst 3.
402p
Er bestaat een aantal theorieën over de beïnvloeding van mensen door de
media. Een van die theorieën is de framingtheorie.
Leg uit hoe beïnvloeding van mensen door de media werkt volgens de
framingtheorie.
Geef een voorbeeld uit tekst 3 dat past bij de werking van media
volgens de framingtheorie.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Volgens de framingtheorie kunnen media mensen beïnvloeden, want …
Een voorbeeld uit tekst 3 dat daarbij past is …
Lees tekst 4.
412p
Tekst 4 komt van de website van Nieuwe Oogst. Die website informeert
boeren en tuinders over nieuws en ontwikkelingen op het gebied van
landbouw.
Media passen criteria toe bij de selectie welk nieuws ze publiceren.
Voorbeelden van selectiecriteria zijn of het nieuws actueel is en het
commerciële belang.
Noem twee andere criteria die mogelijk een rol hebben gespeeld bij
de keuze voor de publicatie van tekst 4.
Leg per criterium uit waarom dat criterium van toepassing is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Criterium 1: …, want …
Criterium 2: …, want …
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Zie tekst 4.
421p
Er is een vermoeden dat er bij het doodschieten van de wolf sprake is van
eigenrichting door de verdachte.
Wat is er gebeurd als er sprake is geweest van eigenrichting?
De dader heeft in dat geval
A een akkoord bereikt met de officier van justitie dat hij niet vervolgd
wordt.
B gehandeld uit zelfverdediging.
C het recht in eigen hand genomen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.