bronnen

Eindexamen nederlands vmbo gl/tl 2014, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Aandacht voor de ziekte van Lyme

11p
Welk kopje past het beste bij de inhoud van alinea 2?
A Burgerinitiatief
B Lymepatiënten
C Slopende ziekte
D Tweede Kamer
21p
Welk kopje past het beste bij de inhoud van de alinea’s 4, 5 en 6?
A Landelijk kenniscentrum
B Nederlandse vereniging voor Lymepatiënten
C Onbekende bacteriestammen
D Tienduizenden chronisch zieken
31p
Wat is het verband tussen alinea 3 en alinea 4?
A Alinea 3 geeft een voorbeeld voor het gestelde in alinea 4.
B Alinea 3 noemt een oorzaak van het gestelde in alinea 4.
C Alinea 4 spreekt het gestelde in alinea 3 tegen.
D Alinea 4 zwakt het gestelde in alinea 3 af.
41p
“Veel huisartsen weten te weinig over de ziekte van Lyme. ‘Ze denken dat
het allemaal wel meevalt’,” (regels 65-68)
Citeer de zin uit de alinea’s 3 tot en met 5 waarin een voorbeeld van
deze uitspraak wordt gegeven.
51p
Wat is het verband tussen alinea 6 en alinea 7?
A Alinea 6 geeft een tegenstelling met het gestelde in alinea 7.
B Alinea 6 noemt een reden voor het gestelde in alinea 7.
C Alinea 7 is een bevestiging van het gestelde in alinea 6.
D Alinea 7 vormt een uitwerking van het gestelde in alinea 6.
61p
“De vereniging heeft goede hoop in de Tweede Kamer een luisterend oor
te vinden.” (regels 126-128)
Waarvoor wil de vereniging een luisterend oor vinden?
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 15 woorden.
71p
Hoe staat de schrijver tegenover de uitspraken van deskundigen in deze
tekst?
A Hij gebruikt ze vooral om zijn eigen standpunten te verdedigen.
B Hij geeft ze weer zonder verder commentaar.
C Hij laat merken het oneens te zijn met de uitspraken.
D Hij trekt de juistheid van de uitspraken in twijfel.
tekstfragment 1
Lyme: complex en lastig te behandelen. De ziekte van Lyme is vernoemd naar het stadje Old Lyme in de Verenigde Staten waar de ziekte in 1975 is ontdekt. Kenmerkend voor Lyme is dat symptomen terugkeren. Die zijn:…

Lyme: complex en lastig te behandelen. De ziekte van Lyme is vernoemd naar het stadje Old Lyme in de Verenigde Staten waar de ziekte in 1975 is ontdekt. Kenmerkend voor Lyme is dat symptomen terugkeren. Die zijn: koorts, vermoeidheid, stijve nek, hoofd- rug- en spierpijn, misselijkheid, braken en een zere keel. Ook kan er sprake zijn van pijn in de gewrichten, problemen met het zenuwstelsel en hartafwijkingen. Lyme kan zich ontwikkelen tot een ziekte met verschijnselen als stemmingswisselingen, concentratie- en geheugenproblemen, en zelfs ADHD, dementie en psychoses. Ongeveer 1,2 miljoen Nederlanders worden jaarlijks door een teek gebeten. Niet iedereen die besmet raakt, wordt ook ziek.

81p
“Niet iedereen die besmet raakt, wordt ook ziek.” (laatste zin
tekstfragment 1)
Citeer de zin uit de alinea’s 1 tot en met 3 van de hoofdtekst waaruit
hetzelfde blijkt.
91p
Wat is het belangrijkste doel van de schrijver met deze tekst?
A adviseren
B informeren
C overtuigen
D waarschuwen
101p
Hoe kun je de inhoud van alinea 7 het beste weergeven?
In alinea 7 wordt
A een advies gegeven.
B een toekomstbeeld geschetst.
C een waarschuwing uitgesproken
D een wens geuit.
111p
Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte weer van de tekst Aandacht
voor de ziekte van Lyme?
A De ziekte van Lyme kan zich ontwikkelen tot een chronische ziekte
met diverse ziekteverschijnselen.
B Er moet volgens de NVLP een kenniscentrum komen voor de ziekte
van Lyme, zodat patiënten sneller en effectiever geholpen kunnen
worden.
C Huisartsen zijn volgens de NVLP te weinig op de hoogte van de ziekte
van Lyme en ondernemen daardoor niet tijdig actie.
D Jaarlijks worden steeds meer mensen ziek nadat ze een beet van een
besmette teek hebben opgelopen en dat kan voorkomen worden.

opgave 2Tekst 2 Overbodig gepieker

1210p
Samenvattingsopdracht
Vat de tekst Overbodig gepieker samen in maximaal 220 woorden.
Besteed daarbij alleen aandacht aan de volgende punten:
1 wat psychologen ontdekken over het maken van keuzes;
2 op welke manier mensen in het algemeen belangrijke beslissingen
denken te moeten nemen;
3 op wie die denkwijze volgens Pachur terug te voeren is;
4 wat de theorie van Franklin inhoudt;
5 welke tegenstelling er bestaat tussen de theorieën van Franklin en
Pachur;
6 welke twee vergelijkbare resultaten Pachur en andere onderzoekers
hebben verkregen;
7 welke twee stappen in je hersenen gemaakt worden waardoor je
razendsnel een keuze maakt.
Maak er een samenhangend geheel van. Gebruik geen telegramstijl.
Noem niet onnodig voorbeelden. Tel de woorden en zet het aantal onder
de samenvatting. Zet de titel erboven.

opgave 3Tekst 3 Evolutie van de kiloknaller

131p
Wat is het belangrijkste doel van deze advertentie?
de lezer
A aansporen tot het kopen van vlees van verantwoord gefokte kippen
B informeren over de langdurige ontwikkeling van oervogel naar kip
C vragen om geld over te maken naar stichting Wakker Dier Amsterdam
D waarschuwen voor het gezondheidsrisico van goedkoop kippenvlees
141p
Het gebruik van de tijdbalk in de afbeelding heeft in deze advertentie een
speciale functie.
Welke functie is dat?
A het geven van voorbeelden van verschillende kippenrassen
B het laten zien van de dieronvriendelijke ontwikkeling van de kip
C het minder schokkend maken van de boodschap van de tekst
D het vragen van aandacht voor diervriendelijke acties van Wakker Dier
151p
Welk element van de boodschap van de tekst wordt duidelijk door de
afbeelding?
A De gefokte kip past niet bij de natuurlijke kip.
B Er lopen al heel lang kippen rond op de wereld.
C Het eten van kippenvlees is niet altijd aantrekkelijk.
D Kippen zijn voorbeelden van dieren die geleidelijk veranderd zijn.

opgave 4Tekst 4 Schrijfopdracht

161p
Hoe wordt het onderwerp van de tekst in alinea 1 ingeleid?
Het onderwerp wordt ingeleid door
A de mening van de schrijver te geven.
B de opbouw van de tekst aan te geven.
C een toepasselijk voorbeeld te geven.
D vooraf een samenvatting van de tekst te geven.
171p
Wat is het verband tussen alinea 3 en alinea 4?
A Alinea’s 3 en 4 vormen een opsomming.
B Alinea’s 3 en 4 vormen een tegenstelling.
C Alinea 4 is een uitwerking van alinea 3.
D Alinea 4 noemt een gevolg van alinea 3.
182p
“Maar niet iedereen is overtuigd van deze bewering.” (regels 41-42)
Om welke vier redenen wordt er volgens de tekst getwijfeld aan de
uitkomst van het onderzoek onder taxichauffeurs?
191p
Het overslaan van je ontbijt heeft volgens alinea 7 drie gevolgen voor je
gedrag.
Noem deze drie gevolgen.
201p
Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van de alinea’s 4 en 5?
A Kritiek op het BBC-experiment
B Vette vis en gezondheid
C Visdieet in de mode
D Wetenschap en televisie
211p
Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van de alinea’s 6 tot en met 9?
A Chocolade en koolhydraten
B Gebrek aan goed onderzoek
C Kinderen in de wetenschap
D Voeding en gedrag nader onderzocht
221p
De BBC heeft onderzocht wat het effect van vette vis is op ons gedrag. In
de tekst wordt nog een onderzoek van de BBC genoemd.
Citeer de zin uit alinea 8 waaruit blijkt welke theorie de BBC nog meer
heeft onderzocht met betrekking tot voeding en gedrag.
231p
“De gestreste taxichauffeurs in Londen hadden dus misschien beter met
koolhydraten kunnen experimenteren dan met vette vis.” (regels 141-145)
Welke reden wordt hiervoor gegeven?
A Gestreste mensen kunnen vaak niet genoeg eten vanwege de
spanning.
B Het eten van koolhydraten kan je stemming verbeteren.
C Het onderzoek met vis is zinloos, omdat mensen veel minder vis eten
dan koolhydraten.
D Vette vis heeft meer nadelen dan voordelen vanwege het vet.
241p
In de tekst komt de onderzoeker Rob Markus regelmatig aan het woord.
Op welke manier gebruikt de schrijver de mening van Markus?
A De schrijver gebruikt het commentaar van Markus om zijn eigen
mening te ondersteunen.
B De schrijver geeft de mening van Markus zonder eigen commentaar
weer.
C De schrijver laat merken dat hij het niet eens is met de kritiek van
Markus op het BBC-programma.
D De schrijver steunt de mening van Markus dat veel onderzoek
ondeugdelijk is.
251p
De schrijver en Rob Markus willen de lezers informeren over het effect
van voeding op ons gedrag.
Welk doel hebben de uitspraken van Rob Markus nog meer?
Deze uitspraken dienen er ook toe om de lezers
A ertoe over te halen omega-3-pillen en visolie te kopen bij de drogist.
B ervan te overtuigen dat een visdieet goed werkt tegen stress.
C te adviseren gezond en gevarieerd te eten.
D te vermaken met misvattingen over de invloed van voedsel op ons
gedrag.
261p
Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van de tekst weer?
A Bekende uitspraken over voeding en gedrag zijn onjuist en die
uitspraken beïnvloeden ons eetgedrag op een negatieve manier.
B Omdat uit onderzoek blijkt dat voeding effect heeft op ons gedrag, is
het belangrijk om vooral goed te ontbijten en regelmatig vette vis te
eten.
C Onderzoek laat zien dat stoffen in voedsel invloed hebben op ons
brein en functioneren, maar het is nog niet helemaal duidelijk hoe dat
werkt.
D Uit onderzoek blijkt dat het eten van chocolade een gunstig effect op
ons gedrag en humeur kan hebben.
Schrijfopdracht
Regelmatig hoor je om je heen dat kinderen steeds drukker worden. Een
neefje van je mag van zijn ouders geen snoep en bij jou op school is
energiedrank verboden. Dat drukke gedrag zou te maken hebben met eet- en
drinkgewoontes. Je vraagt je af of dat echt zo is of dat volwassenen nogal
overdrijven. Je wilt hier wel meer over weten.
Je zit in de vierde klas van het vmbo en je moet dit jaar voor Nederlands een
interview houden of een enquête afnemen. Je kiest het onderwerp ‘voeding en
gedrag’. Je vindt op internet de website van het Voedingscentrum. Op die site,
www.voedingscentrum.nl, vind je veel boeiende informatie waar je wat aan
hebt. Toch wordt het je niet helemaal duidelijk hoe het nou precies zit met het
verband tussen voeding en gedrag.
Ook heb je het artikel Voer voor je brein gelezen. Je weet nu niet meer wie of
wat je geloven moet. Heeft bepaalde voeding nu wel of geen invloed op
gedrag? Daarom lijkt het je een goed idee een interview te gaan houden met
een deskundige van het Voedingscentrum.
Je besluit een brief te sturen naar het Voedingscentrum om te vragen of het
afnemen van een interview mogelijk is. Je weet dat mijnheer Overbeek bij het
Voedingscentrum werkt en dat hij wel vaker geïnterviewd wordt over gezonde
voeding. Je stelt voor om op 23 juni 2014 naar het Voedingscentrum in Den
Haag te komen om de heer Overbeek te interviewen. Je kunt die dag om half
tien in Den Haag zijn. In de brief geef je aan waarom je graag een interview
wilt. Ook stel je in je brief alvast een aantal concrete vragen over het verband
tussen voeding en gedrag. Verder vermeld je in de brief kort je eigen mening
over wat jij onder goede voeding verstaat. Je hoopt dat je snel wordt
uitgenodigd, zodat je het interview kunt afnemen.
2713p
Opdracht
Schrijf een brief aan de heer Overbeek van het Voedingscentrum.
Het adres is:
Postbus 85700
2508 CK Den Haag
Dateer je brief op 3 juni 2014.
Gebruik bovenstaande informatie uit de schrijfopdracht en de inhoud van
de tekst Voer voor je brein.
Besteed verder aandacht aan de volgende punten:
− jezelf voorstellen met naam, klas en school;
− aanleiding van je verzoek: de opdracht voor Nederlands;
− de keuze van je onderwerp;
− reden van je verzoek: onduidelijkheid ondanks site en artikel Voer
voor je brein;
− vraag over het effect van vette vis op gedrag;
− vraag over invloed van ontbijten op gedrag;
− vraag over het effect van suiker op gedrag;
− jouw eigen mening over goede voeding;
− plaats, datum en tijdstip van je interview;
− verzoek om een snelle reactie;
− een bedankje vooraf voor de medewerking.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.