Eindexamen nederlands vmbo gl/tl 2019, tijdvak 2

Een tekst kan op verschillende manieren worden ingeleid.

bijvoorbeeld door

1 de uitkomsten van een recent onderzoek weer te geven

2 een voorbeeld te geven bij het onderwerp van de tekst

3 een voor de tekst belangrijke vraag te stellen

4 vooraf een korte samenvatting van de tekst te geven

Welke twee manieren komen in alinea 1 het duidelijkst naar voren?

In de eerste alinea staat tussen haakjes: “ja ja, die bestaan”. (regel 4)

Wie geeft deze toelichting?

Anne Vegterloo, de schrijfster van de tekst

één van de organisatiefanaten

huishoudcoach Els Jacobs

opruimgoeroe Marie Kondo

De populaire Japanse opruimgoeroe Marie Kondo en haar aanhangers

zijn voorstander van opruimen. (alinea 2)

Welke drie gevolgen heeft opruimen volgens haar aanhangers?

Wat is het tekstverband tussen alinea 2 en alinea 3?

Alinea 2 en alinea 3 vormen samen een opsomming.

Alinea 2 en alinea 3 vormen samen een tegenstelling.

Alinea 3 bevestigt vooral de inhoud van alinea 2.

Alinea 3 geeft vooral een conclusie bij alinea 2.

In alinea 4 noemt huishoudcoach Els Jacobs twee hoofdredenen voor de

kracht van opruimen. De eerste hoofdreden is: fysiek bezig zijn.

Citeer de zin waarin de tweede hoofdreden genoemd staat.

“Zorgt de rommel voor stress?” (regels 90-91)

Volgens de informatie uit alinea 7 wel.

Citeer de zin uit alinea 7 die het duidelijkst aangeeft hoe de rommel

voor stress zorgt.

Wat is de belangrijkste functie van alinea 8?

Alinea 8 geeft met name advies bij de rest van de tekst.

Alinea 8 geeft met name een nuancering bij de rest van de tekst.

In alinea 8 wordt met name een conclusie getrokken.

In alinea 8 wordt met name een nieuwe hoofdvraag uitgewerkt.

“(…) troep maakt creatief.” (regels 146-147)

Citeer de zin uit alinea 8 die het duidelijkst de reden hiervoor

weergeeft.

Het middenstuk van deze tekst bestaat uit alinea 2 tot en met 8 en kan

verdeeld worden in vier delen met de volgende tussenkopjes:

deel 1: Psychische gezondheid en opruimen

deel 2: Lichamelijke gezondheid en opruimen

deel 3: Rommelstress of stressrommel?

deel 4: Creatief gerommel

Geef in de tabel in de uitwerkbijlage aan bij welke alinea deel 2, deel 3

en deel 4 beginnen.

Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van de tekst weer?

Mensen met opgeruimde en schone huizen zijn gezonder dan mensen

met rommelige huizen.

Mensen met rommelige huizen zijn veel creatiever, dus opruimen is

niet noodzakelijk.

Opruimen kan helpen je beter te voelen, maar niet iedereen heeft last

van rommel.

Opruimen zorgt voor een betere lichamelijke en psychische

gesteldheid.

Wat is het doel van deze tekst?

de lezer aansporen om vanaf nu meer te gaan opruimen

de lezer amuseren met leuke anekdotes over opruimen

de lezer informeren over opruimen en de invloed ervan op je

welbevinden

de lezer waarschuwen voor gezondheidsrisico’s van rommelige huizen

Vat de tekst ‘In Zweden is contant geld zeldzaam’ samen in maximaal

190 woorden.

Besteed daarbij alleen aandacht aan de volgende punten:

1 de ontwikkeling die in de tekst centraal staat;

2 twee technologische vernieuwingen die verder hebben bijgedragen

aan het succes van de cashloze betalingen in Zweden;

3 drie redenen voor de snelle ontwikkeling in Zweden volgens financieel

adviseur Björn Segendorff;

4 de reden waarom de besturen van de diverse Zweedse banken

cashloze betalingen stimuleren;

5 de bevolkingsgroepen voor wie de ontwikkeling met name een

probleem vormt;

6 de drie verschillende redenen waarom de ontwikkeling een probleem

kan vormen voor sommigen volgens Lars Eriksson;

7 de verwachting van financieel adviseur Björn Segendorff.

Maak er een goedlopend geheel van. Gebruik volledige zinnen waarbij de

tekstverbanden duidelijk weergegeven worden. Noem niet onnodig

voorbeelden. Tel de woorden en zet dat aantal onder je samenvatting. Zet

de titel erboven.

Een afbeelding in een advertentie kan verschillende functies hebben.

Wat is de belangrijkste functie van de afbeelding met de tekst “Hier doen

we het niet voor”?

De afbeelding

is vooral nodig om de tekst onder de afbeelding te kunnen begrijpen.

trekt vooral de aandacht van de lezer.

voegt nieuwe informatie toe aan de tekst onder de afbeelding.

Greenchoice is een energiebedrijf dat duurzame energie wil leveren aan

zijn klanten.

Wat is de belangrijkste boodschap van de advertentie?

Alle energie zou duurzaam opgewekt moeten worden.

Awards voor groene bedrijven moeten verboden worden.

Greenchoice zal het enige groene energiebedrijf blijven.

Greenchoice wil in de toekomst meer prijzen winnen.

Doordat het woordje ‘NIET’ in de afbeelding in een ander lettertype en

onderstreept weergegeven is, kun je de zin in de afbeelding op twee

manieren lezen. Namelijk als:

1 Hier doet Greenchoice het voor.

2 Hier doet Greenchoice het niet voor.

Waarnaar verwijst ‘Hier’ in de zin “Hier doet Greenchoice het NIET voor”?

duurzaam zijn

het maken van keuzes

het meest klantvriendelijk zijn

het winnen van prijzen

Wat is het uiteindelijke doel van Greenchoice met deze advertentie?

andere energiebedrijven aansporen om net als Greenchoice groene

energie te produceren

mensen informeren over klantvriendelijkheid en duurzaamheid van

Greenchoice

mogelijk nieuwe klanten overhalen om klant te worden bij Greenchoice

stemmers bedanken dat ze Greenchoice hebben gekozen als beste

merk

Een tekst kan op verschillende manieren worden ingeleid.

bijvoorbeeld door

1 de mening van de schrijver over het onderwerp weer te geven

2 een samenvatting van de tekst te geven

3 een voorbeeld te geven bij de tekst

4 voor de tekst belangrijke vragen te stellen

Welke twee manieren worden in alinea 1 en 2 van deze tekst gebruikt

om de tekst in te leiden?

In alinea 3 en 4 noemt Lieke Verheijen van de Radboud Universiteit van

Nijmegen vier veranderingen in conventies die optreden bij digi-taal.

Noteer deze vier veranderingen in conventies.

Wat is het verband tussen alinea 3 en alinea 4?

Alinea 3 en alinea 4 vormen samen een opsomming.

Alinea 3 en alinea 4 vormen samen een tegenstelling.

Alinea 4 geeft een advies bij alinea 3.

Alinea 4 geeft een toelichting bij alinea 3.

De Amerikaanse taalwetenschapper Mark Liberman toonde aan dat het

niet altijd alleen het apparaat of programma zelf is dat de regels bepaalt.

Citeer de zin waarin uitgelegd wordt hoe hij dit aantoonde.

In alinea 6 worden drie manieren genoemd waarmee je toch sociale

context kunt toevoegen aan een appje of sms’je.

Noteer deze drie manieren.

In alinea 3 en alinea 8 wordt gesproken over conventies in taalgebruik.

In de titel van deze tekst wijkt de schrijver af van de gebruikelijke manier

om een titel te formuleren.

Van welke afwijking is er in de titel sprake?

In alinea 7 staat: “Terug naar het gebruik van punten”.

Naar welke alinea’s wordt hier vooral terugverwezen?

alinea 1, 2 en 3

alinea 1, 2 en 4

alinea 1, 3 en 4

alinea 1, 4 en 5

“Verder is het nog maar de vraag hoe definitief de veranderingen zijn (…)”

(regels 132-134)

Waarom hoeven we ons volgens Van Oostendorp geen zorgen te maken

over de invloed van digi-taal op het Nederlands?

De nieuwe media veranderen minder snel.

De standaardtaal verandert niet zo snel.

Er bestaat geen gelimiteerd aantal karakters meer.

Het aantal afkortingen neemt niet meer toe.

In alinea 11 legt Van Oostendorp uit waarom hij zich geen zorgen maakt

over taalverloedering.

Van Oostendorp maakt zich geen zorgen over taalverloedering omdat

de Romeinen al klaagden over taalverloedering.

het bij taal gaat om verwoorden en begrijpen en dat gaat goed.

scholieren door de sociale media juist veel creatiever worden met taal.

uit onderzoek van 2004 blijkt dat iedereen denkt dat de taal verloedert.

In de tekst worden twee hoofdvragen gesteld: “Waarom verschilt digitale

taal (digi-taal) van het gewone Nederlands?” (regels 27-29) en “En

moeten we ons daar zorgen over maken?” (regels 29-30)

Bij welke alinea uit het middenstuk begint het antwoord op de tweede

hoofdvraag?

Het onderzoek van Verheijen gaat over de invloed van chatten en appen

op de schrijfvaardigheid van scholieren.

Noteer het positieve gevolg en het negatieve gevolg van chatten en

appen dat zij noemt.

Citeer de zin uit alinea 12 die het duidelijkst aangeeft hoe Verheijen denkt

over de invloed van sociale media op taal.

Mevrouw De Vries, de directeur van jouw school, houdt na de

kerstvakantie altijd een nieuwjaarstoespraak voor alle examenleerlingen.

In die toespraak wordt er onder andere vooruitgekeken naar de examens

en de diploma-uitreiking. Meestal is dat een leuke toespraak, dit jaar ging

het echter een beetje anders. Tijdens de toespraak gingen er mobiele

telefoons af en er zaten leerlingen op hun mobiele telefoon te appen.

Mevrouw De Vries reageerde eerst met een grapje, maar toen het niet

ophield, werd ze steeds bozer en uiteindelijk heeft ze de rest van de

toespraak vooral gesproken over het gebruik van mobiele telefoons. Ze

sprak niet alleen over het storende gedrag van de leerlingen, maar ook

over het effect van sociale media op het taalgebruik. Het gebruik van

sociale media leidt volgens haar tot taalverloedering. Ze adviseerde alle

leerlingen dan ook om zo min mogelijk gebruik te maken van sociale

media om zo beter te presteren bij het examen Nederlands.

Enkele dagen later behandelen jullie bij Nederlands de tekst ‘Een punt

maken.’ van Anouk Vleugels. In dat artikel wordt ingegaan op de effecten

van sociale media op de taal. In de klas ontstaat na het lezen van de tekst

een discussie over de toespraak van mevrouw De Vries. Veel leerlingen

uit de klas vinden de reactie van de directeur overdreven, zeker nu jullie

de inhoud van het artikel hebben gelezen. De docent Nederlands wijst

echter op de vele taalfouten die gemaakt werden tijdens de laatste

schrijfvaardigheidstoets. Sommige leerlingen denken dat deze fouten

inderdaad te maken hebben met het gebruik van sociale media. Jij hebt

na deze discussie een duidelijke mening over de toespraak en wilt die

graag kenbaar maken aan mevrouw De Vries.

Je docent Nederlands zegt dat als je wilt reageren op de toespraak, je

mevrouw De Vries het beste een e-mail kunt sturen. Jij besluit dat te

doen. In je e-mail ga je in op zowel de positieve effecten als de nadelige

effecten van het gebruik van sociale media op taal. Natuurlijk geef je ook

je mening. Aan het eind van je e-mail nodig je de directeur uit om met de

klas in gesprek te gaan.

Schrijf de e-mail aan mevrouw De Vries, de directeur van jouw school.

Een aantal gegevens is al voorgedrukt in de uitwerkbijlage. Vermeld het

onderwerp van je e-mail in de onderwerpregel.

Gebruik voor je e-mail de gegevens uit de tekst op de vorige bladzijde en

eventueel de tekst ‘Een punt maken.’ van Anouk Vleugels. Gegevens die

niet in de opdracht staan, moet je zelf bedenken.

Besteed in jouw e-mail aandacht aan de volgende punten:

− de aanleiding om de e-mail te schrijven;

− twee verschillende positieve effecten van sociale media op taal;

− twee verschillende nadelige effecten van sociale media op taal;

− jouw mening over de invloed van sociale media op de Nederlandse

taal;

− twee verschillende argumenten voor jouw mening;

− het verzoek aan de directeur om met de klas in gesprek te gaan;

− voorstel voor datum en tijdstip van gesprek met de klas;

− verzoek om een snelle reactie.

Sluit je e-mail af met ‘Met vriendelijke groet,’ en je eigen voor- en

achternaam.

Let op: Zorg ervoor dat je tekst minimaal uit 100 woorden bestaat. Bij

minder dan 100 woorden krijg je geen punten voor taalgebruik.