bronnen

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2011, tijdvak 1

naslagOVERZICHT FORMULES:

omtrek cirkel = π × diameter
oppervlakte cirkel = π × straal 2
inhoud prisma = oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud kegel = (1)/(3) × oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud piramide = (1)/(3) × oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud bol = (4)/(3) × π × straal 3

opgave 2Snelwandelen

In 2006 kwam het wereldrecord snelwandelen op
de 50 km op naam van de Australiër
Nathan Deakes.
Hij legde de 50 km af in 3 uur 35 minuten en
47 seconden.
figuur bij de opgave
14p
Bereken de gemiddelde snelheid in m/s van Nathan Deakes bij dat wereldrecord
snelwandelen. Schrijf je berekening op en rond je antwoord af op één decimaal.
Ook vrouwen doen aan snelwandelen. Onderstaande formule geeft het verband
tussen de beenlengte en de maximale snelheid die een vrouw bij snelwandelen
kan bereiken:
maximale snelheid = √((9,8 × beenlengte))
Hierin is maximale snelheid in m/s en beenlengte in meters.
22p
Yasmina doet aan snelwandelen. Ze heeft een beenlengte van 0,9 meter.
Laat met een berekening zien dat zij volgens de formule een maximale
snelheid van afgerond 2,97 m/s kan halen.
34puitwerkbijlage
Beenlengtes onder 0,6 m en boven 1,4 m komen niet voor bij vrouwen die aan
snelwandelen doen.
Teken op de uitwerkbijlage de grafiek die bij de formule hoort. Je mag
daarbij de tabel op de uitwerkbijlage gebruiken.
43p
Ook Elvira doet aan snelwandelen. Haar maximale snelheid is 3,2 m/s.
Bereken met behulp van de formule de beenlengte van Elvira. Rond het
antwoord af op hele centimeters. Schrijf de berekening op.

opgave 3Taxitarieven

figuur bij de opgave
De prijs van een taxirit wordt bepaald door een instaptarief en een
kilometertarief. Een rit tot twee kilometer kost alleen het instaptarief. Is de rit
langer dan twee kilometer, dan komt er nog een bedrag bij voor elke extra
kilometer.
De tarieven van taxibedrijf Pentax voor een personentaxi en een taxibusje staan
in de tabel hieronder.
instaptarief kilometertarief voor elke soort vervoer inclusief eerste 2 km extra km personentaxi € 6,00 € 2,00 (maximaal 4 personen) taxibusje € 12,25 € 2,50 (maximaal 8 personen)
54p
Johan en Marije stappen bij het station in een personentaxi voor een rit van
5 kilometer naar een museum. Johan en Marije delen de kosten van de taxirit.
Ze betalen ieder € 6,00.
In het museum komen Johan en Marije drie vrienden tegen. Ze besluiten om
voor de terugrit naar het station gezamenlijk een taxibusje te nemen en de
kosten te delen.
Bereken hoeveel euro Johan minder hoeft te betalen op de terugrit dan op
de heenrit. Schrijf je berekening op.
Het taxibedrijf heeft een dagtarief en een nachttarief.
In de tabel hieronder staan deze tarieven voor personentaxi’s.
instaptarief kilometertarief voor elke inclusief eerste 2 km extra km dagtarief (6-20 uur) € 6,00 € 2,00 nachttarief (20-6 uur) € 7,00 € 1,75
Op de uitwerkbijlage is de grafiek voor het nachttarief getekend.
63puitwerkbijlage
Bepaal vanaf hoeveel hele kilometers een taxirit volgens het nachttarief bij
Pentax meer dan € 25,00 kost. Laat zien hoe je aan je antwoord komt. Je mag
de grafiek op de uitwerkbijlage gebruiken.
74puitwerkbijlage
Bij welk aantal kilometers kost een taxirit volgens het dagtarief en het nachttarief
hetzelfde? Laat zien hoe je aan je antwoord komt. Je mag de grafiek op de
uitwerkbijlage gebruiken.
83p
Bij het dagtarief van taxibedrijf Pentax hoort een formule bij het verband tussen
de ritprijs in euro’s van ritten van 2 km en langer en het aantal kilometers van de
rit:
ritprijs = …
Stel deze formule op.

opgave 4Speeltoestel

Op de foto hieronder zie je kinderen spelen op een speeltoestel.
Het speeltoestel is een constructie van metalen buizen waarin een net is
gespannen.
Op de tekening naast de foto zie je de metalen constructie die bestaat uit vier
even grote ruiten. Elke zijde van zo’n ruit is 3 meter lang.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
94p
Hiernaast staat een tekening van een van de ruiten.
Hoek A is 60°.
Laat met een berekening zien dat de lengte
van AT afgerond 5,20 meter is.
T 3 m 3 m H E 3 m 3 m 60 A
103puitwerkbijlage
Hiernaast staat een model van het speeltoestel.
Deze tekening staat ook op de uitwerkbijlage.
ABCD is een vierkant.
De driehoeken ABE, BCF, ADH en CDG staan
loodrecht op grondvlak ABCD.
Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt met het
tekenen van het bovenaanzicht van dit model.
Teken in deze figuur het volledige
bovenaanzicht en schrijf de letters van de
hoekpunten erbij.
T G H F E D C A B
115p
Vierkant ABCD heeft zijden van 4,24 meter.
De lengte van AT is 5,20 meter. M is het midden van AC. Zie figuur 1.
Driehoek ACT uit figuur 1 met daarin de hoogtelijn TM is voor de duidelijkheid
ook nog apart getekend. Zie figuur 2.
figuur 1
figuur 2
T G H F E D C M A B
T A M C
Bereken de lengte van TM. Schrijf je berekening op en rond het antwoord af
op hele centimeters.

opgave 5Ademhaling

123p
132p
figuur bij de opgave
Op dit moment zitten er luchtdeeltjes in je longen
die ook in de longen van Julius Caesar zijn
geweest. We gaan in deze opgave berekenen
hoeveel luchtdeeltjes dat zijn.
We gaan ervan uit dat Julius Caesar 60 jaar is
geworden.
Per uur gaat er bij een mens door het in- en
uitademen gemiddeld 0,5 m3 lucht door de longen.
Bereken hoeveel m3 lucht de longen van Julius
Ceasar is gepasseerd. Schrijf je berekening op.
In 25 liter lucht zitten ongeveer 6 × 1023
luchtdeeltjes. Stel dat jouw longen op dit moment 4
liter lucht bevatten.
Laat met een berekening zien dat er dan
afgerond 1023 luchtdeeltjes in je longen zitten.
143p
Wetenschappers hebben uitgerekend dat 1 op de 20 000 000 000 000 (2 × 1013)
luchtdeeltjes in de atmosfeer van de aarde in de longen van Julius Caesar is
geweest.
Bereken hoeveel luchtdeeltjes er op dit moment in de 4 liter lucht in jouw
longen zitten die ook in de longen van Julius Caesar zijn geweest.
Schrijf je berekening op.

opgave 6Boombank

figuur bij de opgave
Hierboven zie je een boombank die bestaat uit zes gelijke delen waar je op kunt
zitten. De binnen- en buitenrand van de boombank hebben de vorm van een
regelmatige zeshoek.
153puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een tekening van deel 1 van de bank. In die tekening
zijn ook enkele hulplijnen gestippeld.
Teken in die tekening op de uitwerkbijlage de delen 2 en 6 erbij.
162puitwerkbijlage
In de tekening op de uitwerkbijlage staat dat hoek A 60° is.
Laat met een berekening zien dat hoek A inderdaad gelijk is aan 60°.
173puitwerkbijlage
In de tekening op de uitwerkbijlage is te zien dat AD = 120 cm, BD = 80 cm en
DE = 120 cm.
Laat zien dat BC gelijk is aan 200 cm.
185puitwerkbijlage
In de tekening op de uitwerkbijlage staat deel 1 van de boombank.
Daarin is ook de hoogte h aangegeven.
Bereken hoeveel cm2 de oppervlakte van deel 1 van de boombank is.
Schrijf je berekening op.

opgave 7Geluidsgolven

Geluiden zijn trillingen in de lucht. Een geluid verplaatst zich door de lucht. We
spreken dan over geluidsgolven.
192p
Geluid kan zichtbaar worden gemaakt met een apparaat dat een geluidstrilling
omzet in een elektrische trilling. Hieronder zie je wat het apparaat weergeeft bij
twee verschillende geluiden. Elk van deze plaatjes geeft een aantal trillingen
weer in een bepaalde tijd (bijvoorbeeld 1 milliseconde).
A
B
Het aantal trillingen per seconde noemen we de frequentie van het geluid.
Bij welke figuur hoort een hogere frequentie? Leg uit hoe je aan je antwoord
komt.
203p
Van een geluid duurt één trilling 0,8 milliseconde.
1 seconde = 1000 milliseconden.
Hoeveel trillingen zijn dat in 1 minuut? Schrijf je berekening op.
Hieronder staan de grafieken van twee geluidsgolven f en g getekend van
0 tot 0,5 milliseconde. Deze grafieken staan ook op de uitwerkbijlage.
f g 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 1,1 1,2 tijd (in milliseconden)
213puitwerkbijlage
De golven snijden elkaar op de horizontale as in de oorsprong.
Na hoeveel milliseconden snijden de golven elkaar voor het eerst weer op
de horizontale as? Laat zien hoe je aan je antwoord komt. Je mag de
grafieken op de uitwerkbijlage gebruiken.
224puitwerkbijlage
Geluidsgolf h heeft dezelfde amplitude als geluidsgolf f. De periode van
geluidsgolf h is de helft van de periode van geluidsgolf f.
Teken in de figuur op de uitwerkbijlage één periode van geluidsgolf h.

opgave 8Yin-Yang symbool

Hieronder staat links het Yin-Yang symbool. Dit is een Chinees symbool, waarin
het zwarte gedeelte staat voor de maan (Yin) en het witte gedeelte voor de zon
(Yang).
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
In deze opgave bekijken we een vereenvoudigde versie van het Yin-Yang
symbool, dat rechts staat afgebeeld. Hierin zijn de stippen weggelaten.
De grens tussen het zwarte en witte gedeelte wordt gevormd door twee halve
cirkels.
233puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een cirkel met het middelpunt M erin aangegeven.
Teken in deze cirkel het vereenvoudigde Yin-Yang symbool.
244p
We bekijken een Yin-Yang symbool met een diameter van 5 cm.
Laat zien dat de omtrek van het zwarte deel van het symbool even groot is
als de omtrek van de hele cirkel.