bij dit examen
Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 53e druk
gebruiken.
opgave 1Opgave 1 − Gentrification in Williamsburg (New York)
Wereld
Opgave 1 − Gentrification in Williamsburg (New York)
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.
De wijk Williamsburg ligt in New York. New York is net als Washington en
Los Angeles een mondiaal knooppunt.
12p
Neem onderstaande tabel over op je antwoordblad.
Geef in de tabel door het plaatsen van kruisjes aan vanuit welke
dimensie(s) de drie steden een mondiaal knooppunt zijn. Het eerste
kruisje is al geplaatst. Je moet er vijf kruisjes bij plaatsen.
Aan het sluiten van de fabrieken in wijken als Williamsburg lagen zowel
ontwikkelingen op mondiale als lokale schaal ten grondslag.
22p
Geef een ontwikkeling op mondiale schaal en een ontwikkeling op lokale
schaal waardoor fabrieken in wijken als Williamsburg in de tweede helft
van de twintigste eeuw werden gesloten.
Gebruik de bronnen 2 en 3.
In Williamsburg vindt gentrification plaats. De ligging aan het water en de
goedkope vrijgekomen ruimte zijn twee kenmerken die Williamsburg
geschikt maken voor gentrification.
32p
Geef nog twee andere kenmerken van Williamsburg waardoor juist daar
gentrification plaatsvindt.
Gentrification in Williamsburg begon al meer dan dertig jaar geleden met
de komst van kunstenaars die leegstaande pakhuizen en fabrieken in
gebruik namen als atelier en woonruimte. Uiteindelijk leidde dit de komst
van nog een andere groep bewoners in. Hierdoor veranderde zowel de
bewonerssamenstelling als het type voorzieningen in de wijk.
42p
Leg uit dat door de komst van kunstenaars uiteindelijk zowel de
bewonerssamenstelling als het aanbod aan voorzieningen in Williamsburg
veranderde.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 2Opgave 2 − Handelspartners van Nederland
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
Er bestaat een verband tussen de afstand van de afgebeelde landen tot
Nederland en de waarde van de handel van die landen met Nederland.
51p
Welk verband is dit?
Uit de bronnen blijkt dat Nederland relatief weinig handel drijft met
Afrikaanse landen. Andere West-Europese landen handelen meer met
Afrikaanse landen.
61p
Welke twee West-Europese landen handelen het meest met Afrikaanse
landen?
Gebruik bron 1.
Drie handelspartners van Nederland zijn: Duitsland, Turkije en China. Met
één van deze drie landen heeft Nederland een negatieve handelsbalans.
72p
Geef aan
− met welk van deze drie landen Nederland een negatieve
handelsbalans heeft;
− waarom Nederland met dit land een negatieve handelsbalans heeft
door in te gaan op de samenstelling van het exportpakket van dit land.
Gebruik bron 1.
82p
Geef aan
− welke twee landen in Europa een duidelijk andere handelsbalans met
Nederland hebben dan de meeste andere landen in Europa;
− welke twee producten Nederland vooral uit deze landen importeert.
Gebruik de atlas.
stelling 1: De ruilvoet van Nederland met zowel India als Brazilië is sinds
1995 verslechterd.
stelling 2: De ruilvoet van Nederland met Zweden en Finland is sinds
1995 verbeterd.
stelling 3: De waarde van de invoer uit Nederland was in Frankrijk in 2005
meer dan tweemaal zo groot als de waarde van de uitvoer naar
Nederland.
92p
Neem de cijfers 1 tot en met 3 over op je antwoordblad.
Schrijf achter elke stelling of deze waar of niet waar is.
opgave 3Opgave 3 − Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden
Aarde
Opgave 3 − Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.
Gebruik bron 3a en de atlas.
De Schotse Hooglanden maakten oorspronkelijk deel uit van een veel
groter gebergte, dat ontstond tijdens de Caledonische plooiingsfase (zie
de geologische tijdtafel in de atlas op kaartblad 192). Restanten van dit
oorspronkelijke Caledonisch gebergte liggen niet alleen op de
Euraziatische plaat, maar ook op een andere plaat.
102p
Noem, afgezien van Schotland, twee gebieden waar restanten van dit
oorspronkelijke gebergte te vinden zijn:
− één op de Euraziatische plaat;
− en één op een andere plaat.
Gebruik bron 3b.
Voordat het Caledonisch gebergte ontstond was er sprake van actief
vulkanisme, maar tijdens het ontstaan van dit gebergte niet meer.
112p
Leg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Tegenwoordig liggen in de Schotse Hooglanden metamorfe gesteenten
aan het aardoppervlak. Deze gesteenten lagen oorspronkelijk niet aan het
aardoppervlak.
123p
Noem een voorbeeld van een metamorf gesteente.
Geef aan
− op welke wijze metamorfe gesteenten ontstaan;
− waardoor deze gesteenten in de Schotse Hooglanden aan het
aardoppervlak zijn komen te liggen.
Gebruik bron 2 en de atlas.
De laatste circa 200.000 jaar is het uiterlijk van het landschap van de
Schotse Hooglanden sterk veranderd.
132p
Geef aan
− welke vorm van erosie het uiterlijk van het landschap in deze periode
het sterkst bepaald heeft;
− uit welk kaartblad op continentale schaal je kunt afleiden dat deze
vorm van erosie in de Schotse Hooglanden in deze periode heel actief
is geweest.
Gebruik atlaskaart 100.
Op deze atlaskaart kun je in de Schotse Hooglanden een grote
geologische breuk herkennen.
141p
Tussen welke twee plaatsen bevindt zich deze geologische breuk?
opgave 4Opgave 4 − Zeestromen en klimaat
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Op kaartblad 196 staan twee kaarten afgebeeld. De grote kaart laat
zeestromen aan de oppervlakte zien. De kleine kaart (196A) toont een
ander stromingssysteem. Dit stromingssysteem ontstaat door een verschil
in dichtheid van het water.
152p
Geef de twee oorzaken voor dit verschil in dichtheid.
Gebruik de kaartbladen 194 en 196.
Op de grote kaart van kaartblad 196 zijn in de Atlantische Oceaan twee
circulerende zeestromen aan de oppervlakte te zien, één ten noorden van
de evenaar en één ten zuiden van de evenaar. Deze zeestromen
circuleren elk in een andere richting.
162p
Beschrijf met behulp van het begrip luchtdruk hoe het komt dat deze
zeestromen elk in een andere richting circuleren.
Gebruik bron 2 en de atlas.
Zeestromen beïnvloeden het klimaat. De klimaatgrafieken in bron 2 zijn -
in willekeurige volgorde - van de plaatsen Madrid, New York,
San Francisco en Tokyo.
172p
Neem de namen van deze vier steden over op je antwoordblad.
Schrijf achter elke stad de letter van de juiste klimaatgrafiek.
Gebruik de kaartbladen 188, 194 en 196.
Rond de Steenbokskeerkring valt aan de oostkust van Zuid-Amerika veel
meer neerslag dan aan de westkust. Dit verschil ontstaat door een
combinatie van drie oorzaken.
183p
Beschrijf met behulp van deze drie oorzaken hoe dit verschil in neerslag
ontstaat.
opgave 5Opgave 5 − Stuwdammen in Myanmar
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − Stuwdammen in Myanmar
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
De provincie Kachin in het noorden van Myanmar is geschikt voor de
aanleg van stuwdammen, onder andere door de grote hoeveelheid
jaarlijkse neerslag.
192p
Geef
− nog een ander fysisch-geografisch kenmerk dat Kachin geschikt maakt
voor de aanleg van stuwdammen;
− een fysisch-geografisch kenmerk dat de aanleg van stuwdammen in
Kachin juist risicovol maakt.
Gebruik bron 1.
De aanleg van stuwdammen in Kachin heeft op verschillende
schaalniveaus zowel negatieve als positieve gevolgen.
203p
Geef van de aanleg van stuwdammen in Kachin
− een negatief gevolg op lokale/regionale schaal;
− een negatief gevolg op de schaal van het stroomgebied van de
Irrawaddy;
− een positief gevolg op de schaal van het stroomgebied van de
Irrawaddy.
Gebruik bron 2.
China wil investeren in de bouw van stuwdammen in Zuidoost-Aziatische
landen als Myanmar. Indirect hebben multinationale ondernemingen door
het opsplitsen van hun productieketen de laatste decennia bijgedragen
aan dergelijke investeringen door China.
213p
Beredeneer in drie stappen dat multinationale ondernemingen de laatste
decennia indirect hebben bijdragen aan Chinese investeringen in de bouw
van stuwdammen in landen als Myanmar.
Gebruik de atlas.
In bron 2 staat dat de regering van Myanmar zich onafhankelijker wil
opstellen ten opzichte van China. Volgens de atlas werden de meeste
investeringen in Myanmar in de periode 1995-2003 niet gedaan door
China, maar door twee andere regio’s.
221p
Welke twee regio’s investeerden volgens de atlas in die periode het meest
in Myanmar?
opgave 6Opgave 6 − Zuidoost-Azië en Sub-Sahara Afrika
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
In veel opzichten stonden Zuidoost-Azië en Sub-Sahara Afrika er na de
dekolonisatie wat betreft ontwikkeling ongeveer gelijk voor. Veel landen
waren arm en hadden een slecht geschoolde bevolking.
Tegenwoordig zijn de meeste landen in Zuidoost-Azië verder ontwikkeld
dan de landen in Sub-Sahara Afrika.
232p
Noteer
− twee atlaskaarten waaruit blijkt dat Zuidoost-Azië minder armoede
kent dan Sub-Sahara Afrika;
− twee atlaskaarten waaruit blijkt dat het onderwijs in Zuidoost-Azië
beter ontwikkeld is dan in Sub-Sahara Afrika.
In Zuidoost-Azië vindt de laatste veertig jaar een snelle economische
ontwikkeling plaats, terwijl dit in Sub-Sahara Afrika veel minder het geval
is. Dit heeft voor een groot deel te maken met het beleid dat in
Zuidoost-Aziatische landen wel en in Sub-Sahara Afrika niet werd gevoerd
(zie bron 1).
242p
Geef twee redenen waarom het in bron 1 genoemde beleid een
belangrijke basis bleek om tot verdere ontwikkeling te komen.
De laatste veertig jaar vindt in Zuidoost-Azië behalve een snelle
economische ontwikkeling ook demografische transitie plaats.
252p
Leg uit dat de demografische transitie in Zuidoost-Azië heeft geleid tot
een bevolkingsopbouw die gunstig is voor verdere economische
ontwikkeling.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
In Zuidoost-Azië was Singapore het eerste land dat zich snel ontwikkelde.
Daarna volgden Thailand en nog een ander Zuidoost-Aziatisch land.
263p
Welk Zuidoost-Aziatisch land was dit?
Beredeneer vanuit de politieke dimensie waarom deze twee landen eerder
tot ontwikkeling kwamen dan landen als Vietnam en Cambodja.
opgave 7Opgave 7 − De Maas van bron tot monding
Leefomgeving
Opgave 7 − De Maas van bron tot monding
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
In de tekst van bron 1 zijn de letters a, b en c aangegeven. Deze letters
horen bij de omschrijvingen van drie begrippen.
272p
Neem de letters a, b en c uit de bron over op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter het begrip dat daarop van toepassing is.
In het noordoosten van de Ardennen bevinden zich de Hautes Fagnes (zie
kaartblad 97). De Hautes Fagnes zijn een hoogveengebied waar veel
neerslag valt.
282p
Leg uit welk effect dit hoogveengebied heeft op een afvoerpiek in het
Nederlandse deel van de Maas.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de atlas.
Door de fysisch-geografische situatie bij Mook, ten zuiden van Nijmegen,
maakt de Maas daar een scherpe bocht. In het verleden stroomde de
Maas daar bij hoge afvoer vaak over de linkeroever. Om grote
overstromingen te voorkomen werd bij Beers al in de 16e eeuw een
verlaging in de dijk gemaakt: de Beerse Overlaat. Bij een hoge
waterafvoer kon dan het gebied ten zuiden van de Maas tot aan
’s-Hertogenbosch tijdelijk onder water komen te staan. Sinds 1942 wordt
deze Beerse Overlaat niet meer gebruikt.
293p
Geef
− met behulp van de kaartbladen 43 en 45 aan waardoor de Maas bij
Mook een scherpe bocht maakt;
− aan welk effect de Beerse Overlaat had op het regiem stroomafwaarts;
− aan welk onderdeel uit de drietrapsstrategie vergelijkbaar is met de
Beerse Overlaat.
Gebruik kaartblad 42-43.
In het mondingsgebied van de Maas wordt in het Volkerak de waterstand
kunstmatig laag gehouden.
302p
Beredeneer dat het juist tijdens een zware storm op de Noordzee
belangrijk is dat de waterstand in het Volkerak kunstmatig laag is.
opgave 8Opgave 8 − Wijken en spoor in Delft
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 4 uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.
Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
De cirkeldiagrammen in bron 2 zijn in willekeurige volgorde van de wijken
Binnenstad, Voordijkshoorn en Voorhof.
311p
Neem de letters van de cirkeldiagrammen over op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de bijbehorende wijk.
Gebruik de bronnen 1 en 3.
Hieronder staan vier uitspraken over verschillende wijken in Delft.
a een ruim opgezette, groene wijk met veel hoogbouw
b populaire wijk bij zowel bewoners als bezoekers
c dichtbevolkte wijk waar relatief veel twintigers wonen. Er is weinig
groen. De wijk is aantrekkelijk vanwege de gunstige ligging.
d een kinderrijke wijk. Er zijn drie basisscholen en drie
peuterspeelzalen.
De vier uitspraken zijn in willekeurige volgorde van de wijken Binnenstad,
Hof van Delft, Tanthof-West en Voorhof.
322p
Neem de letters a tot en met d over op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de bijbehorende wijk.
Gebruik de bronnen 1 en 3.
stelling 1: Er bestaat een verband tussen de afstand tot de binnenstad en
de ontstaansperiode van de verschillende wijken.
stelling 2: Er bestaat een verband tussen de afstand tot de
binnenstad en het gemiddeld besteedbaar inkomen per
huishouden in de verschillende wijken.
stelling 3: Er bestaat een verband tussen het gemiddeld besteedbaar
inkomen per huishouden in de verschillende wijken en het
percentage sociale huurwoningen.
333p
Welk van de bovenstaande stellingen is onjuist?
Beredeneer waarom het verband dat in deze stelling genoemd wordt niet
opgaat.
Gebruik de bronnen 1 en 4.
Het spoor in Delft wordt aangepast omdat de ligging van het spoor
tegenwoordig op twee verschillende schaalniveaus tot problemen leidt.
342p
Schrijf deze twee schaalniveaus op je antwoordblad.
Geef bij elk schaalniveau aan hoe de ligging van het spoor tegenwoordig
tot problemen leidt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
12p
22p
32p
42p
51p
61p
72p
82p
92p
102p
112p
123p
132p
141p
152p
162p
172p
183p
192p
203p
213p
221p
232p
242p
252p
263p
272p
282p
293p
302p
311p
322p
333p
342p
