opgave 1Opgave 1 − Landenvergelijking MINT-landen
Wereld
Opgave 1 − Landenvergelijking MINT-landen
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 4.
Gebruik bron 1 en het kaartenkatern.
Van de MINT-landen heeft Indonesië de gunstigste ligging om tot verdere
economische ontwikkeling te komen. Door deze economische
ontwikkeling zal de samenstelling van de beroepsbevolking veranderen.
12pGeef aan
− waarom Indonesië een gunstige ligging heeft om tot verdere
economische ontwikkeling te komen;
− welke verandering in de samenstelling van de beroepsbevolking zal
optreden door de verdere economische ontwikkeling.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Van de MINT-landen heeft Nigeria op dit moment een ongunstige
demografische opbouw om tot economische ontwikkeling te komen.
22pLeg uit dat Nigeria op dit moment een ongunstige demografische opbouw
heeft om tot economische ontwikkeling te komen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 3.
31pGeef het verband tussen de economische complexiteit en het bnp per
hoofd van een land.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
Stelling: Mexico is ondanks een hogere economische complexiteit
economisch kwetsbaarder dan Turkije.
42pBen jij het eens of oneens met deze stelling?
Onderbouw je keuze met twee argumenten.
Bij het opstellen van landenlijstjes als BRIC en MINT worden niet vanuit
alle dimensies kenmerken meegewogen.
52pBeredeneer dat de bruikbaarheid van dergelijke lijstjes in de geografie
daardoor beperkt is.
opgave 2Opgave 2 − Digitalisering in Afrika
Bij deze opgave horen de bronnen 5 en 6.
Gebruik bron 5.
Hieronder staan drie uitspraken.
Uitspraak 1: in Afrika bestaat een verband tussen het aantal simkaarten
per 100 inwoners en het percentage internetgebruikers van
de totale bevolking.
Uitspraak 2: door digitalisering nemen de absolute afstanden in Afrika af.
Uitspraak 3: verstedelijking en analfabetisme versnellen de digitalisering
in Afrika.
62pGeef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik bron 5.
In centrumlanden zijn telefoons met een abonnement de populairste
manier van mobiele telefonie. In Afrika wordt veel vaker gebruikgemaakt
van prepaid simkaarten dan van abonnementen.
72pBeredeneer waarom het gebruik van prepaid simkaarten goed aansluit op
de economische situatie in Afrika.
Gebruik bron 6.
Hubs als Konza Technopolis zullen op langere termijn cruciaal zijn voor
de verdere ontwikkeling van Afrika.
82pGeef hiervoor twee redenen.
Gebruik de bronnen 5 en 6.
92pBeredeneer waarom door de ontwikkeling van Konza Technopolis de
economische ongelijkheid op verschillende schaalniveaus kan toenemen.
opgave 3Opgave 3 − Geschiedenis van de platentektoniek
Aarde
Opgave 3 − Geschiedenis van de platentektoniek
Bij deze opgave horen de bronnen 7 tot en met 10.
Hieronder staan drie beschrijvingen die te maken hebben met de theorie
van de platentektoniek.
Beschrijving a: omhooggerichte convectiestromen onder de oceanische
korst zorgen hier voor ridge push.
Beschrijving b: de langgerekte, diepe delen in de oceaan die ontstaan
op plaatsen waar door slab pull de oceanische korst de
mantel ingetrokken wordt.
Beschrijving c: de aardkorst en het bovenste deel van de mantel die als
één geheel bewegen.
102pNoteer de letters a, b en c onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter het begrip dat beschreven wordt.
Gebruik de bronnen 7 en 8.
De ligging en ouderdom van gebergten aan de randen van het noordelijk
deel van de Atlantische Oceaan zijn een bewijs voor de theorie van de
platentektoniek.
112pBeredeneer dat aardwetenschappers deze ligging en ouderdom als bewijs
gebruikten om de theorie van de platentektoniek te onderbouwen.
Gebruik bron 9.
Aan de randen van de Grote Oceaan liggen delen van de aardkorst die
sterk vervormd worden.
121pWelk proces zorgt op deze plekken voor deze sterke vervorming?
Gebruik de bronnen 9 en 10.
Op de kaart in bron 9 staan met de letters a tot en met d vier locaties
aangegeven. Locatie a is Hawaii. In bron 10 staan acht beweringen over
deze locaties.
133pNoteer de letters a tot en met d onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de cijfers van de twee beweringen die daarbij
horen.
opgave 4Opgave 4 − Overstromingen in Venetië
Bij deze opgave horen de bronnen 11 en 12.
Gebruik bron 11 en het kaartenkatern.
Acqua alta in de Golf van Venetië ontstaat bij een combinatie van
natuurlijke oorzaken.
143pBeschrijf in drie stappen het ontstaan van acqua alta in de
Golf van Venetië.
Je beschrijving moet
− twee natuurlijke oorzaken van hoogwater op zee bevatten;
− een kenmerk van de vorm van de Adriatische Zee bevatten.
Gebruik bron 11.
Bij Venetië is sprake van absolute en relatieve zeespiegelstijging. Deze
zeespiegelstijging heeft oorzaken op verschillende schaalniveaus.
152pGeef voor Venetië een oorzaak van
− de relatieve zeespiegelstijging op regionaal schaalniveau;
− de absolute zeespiegelstijging op een hoger schaalniveau.
Gebruik de bronnen 11 en 12.
Er is een terugkerende discussie over de vraag op welke hoogte van het
zeewater de kleppen in de onderwaterpoorten gesloten moeten worden.
162pBeredeneer dat in deze discussie belangen vanuit verschillende
dimensies met elkaar botsen.
opgave 5Opgave 5 − Grondstoffen in Suriname
Zuid-Amerika
Opgave 5 − Grondstoffen in Suriname
Bij deze opgave horen de bronnen 13 en 14.
Gebruik het kaartenkatern.
Suriname is rijk aan de natuurlijke hulpbronnen bauxiet en aardolie.
172pGeef aan waardoor juist in Suriname
− bauxiet kon ontstaan;
− aardolie kon ontstaan.
Gebruik de bronnen 13 en 14.
Suriname is ook rijk aan goud.
182pGeef aan dat bij de winning van goud in Suriname op twee verschillende
schaalniveaus sprake is van landgrabbing.
Gebruik bron 14.
De mijnbouw is voor Suriname van groot economisch belang. De
handelsbalans van Suriname is echter kwetsbaar.
192pGeef twee aanwijzingen uit de bron waaruit blijkt dat de handelsbalans
van Suriname kwetsbaar is.
Gebruik bron 13 en het kaartenkatern.
De kleinschalige en traditionele goudwinning is voor Suriname
schadelijker dan de grootschalige goudwinning door multinationals.
203pGeef hiervoor drie redenen, elk vanuit een andere dimensie.
opgave 6Opgave 6 − Sociale ongelijkheid en de politieke toekomst van
Zuid-Amerika
Bij deze opgave horen de bronnen 15 tot en met 17.
Gebruik de bronnen 15 en 16.
Hieronder staan drie uitspraken.
Uitspraak 1: in het land met de laagste welvaart is de sociale
ongelijkheid het grootst.
Uitspraak 2: in landen waar rechtse regeringen lang aan de macht
geweest zijn, is de sociale ongelijkheid groter dan in landen
waar linkse regeringen lang aan de macht geweest zijn.
Uitspraak 3: het gemiddelde inkomen van het grootste
Zuid-Amerikaanse land is ongeveer gelijk aan het
gemiddelde van alle landen in de grafiek.
212pGeef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik het kaartenkatern.
Het beeld van Zuid-Amerika is in de loop van de tijd veranderd van een
werelddeel met instabiele corrupte landen met een grote sociale
ongelijkheid tot een werelddeel met politiek en economisch meer stabiele
landen.
222pGeef aan
− welk Zuid-Amerikaans land de laatste jaren politiek en economisch het
minst stabiel is;
− waarom in Zuid-Amerika Frans-Guyana politiek en economisch het
meest stabiel is.
Gebruik bron 17.
231pNoteer de letters van de toekomstscenario’s a, b en d op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de juiste regeringsvorm uit bron 17.
Gebruik bron 17.
Het toekomstscenario ‘dictatuur’ is voor Zuid-Amerikaanse landen niet
waarschijnlijk.
242pBeredeneer dat het sociaal-economisch beleid dat veel Zuid-Amerikaanse
landen eind twintigste eeuw zijn gaan voeren dit toekomstscenario niet
waarschijnlijk maakt.
opgave 7Opgave 7 − De Waal bij Ewijk
Leefomgeving
Opgave 7 − De Waal bij Ewijk
Bij deze opgave horen de bronnen 18 en 19.
Hieronder staan een jaartal en drie begrippen die te maken hebben met
het waterbeheer in Nederland door de tijd heen.
a 1995
b Tweede Deltacommissie
c kanalisatie
d Ruimte voor de Rivier
251pSchrijf de letters van het jaartal en de drie begrippen in de juiste
chronologische volgorde van vroeger naar later.
Gebruik bron 18.
Door de aanleg van kribben kwamen dijkdoorbraken als gevolg van
ijsdammen niet meer voor.
262pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
De laatste decennia zijn de kribben in de Waal aangepast. Hierdoor is de
overstromingskans in de winter − als de Waal veel water afvoert − kleiner
geworden.
273pGeef
− de aanpassing die aan de kribben gedaan is om de overstromingskans
te verkleinen;
− twee oorzaken waardoor de Waal in de winter meer water afvoert dan
in de andere seizoenen.
Gebruik bron 19.
Bij de herinrichting van de Ewijkse Plaat is gekozen niet het hele gebied
af te graven, maar de herinrichting zo uit te voeren dat bij laagwater
geulen droog komen te staan.
282pBeredeneer vanuit de dimensie natuur waarom gekozen is niet de hele
Ewijkse Plaat af te graven, maar in plaats daarvan geulen te graven.
opgave 8Opgave 8 − Hebben bloemkoolwijken de eeuwige jeugd?
Bij deze opgave horen de bronnen 20 en 21.
Gebruik bron 20.
De grootschalige suburbanisatie aan het einde van de jaren zestig en in
de jaren zeventig werd veroorzaakt door de demografische en de
sociaaleconomische situatie in Nederland in die periode.
292pGeef een beschrijving van de demografische en de sociaaleconomische
situatie in Nederland in die periode waardoor grootschalige suburbanisatie
optrad.
In de jaren zeventig vond in de grote steden ondanks de leegloop toch
grootschalige woningbouw plaats. Deze woningbouw voorkwam de
302p− welk woningtype in de jaren zeventig vooral in de grote steden
− waarom deze woningbouw de suburbanisatie niet voorkwam.
Gebruik bron 21.
Groeikernen bestaan voor een groot deel uit bloemkoolwijken.
312pGeef drie kenmerken van de fysiek-ruimtelijke structuur van de
woonomgeving van bloemkoolwijken.
Bloemkoolwijken in nieuwe groeikernen zijn in het algemeen meer
vergrijsd dan bloemkoolwijken in de oorspronkelijke grote steden. Door
vergrijzing neemt de functionaliteit van bloemkoolwijken af.
321pGeef aan waarom door vergrijzing de functionaliteit van bloemkoolwijken
afneemt.
332pBeredeneer waarom bloemkoolwijken in nieuwe groeikernen meer
vergrijsd zijn dan bloemkoolwijken in de oorspronkelijke grote steden.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
