bronnen

Eindexamen latijn vwo 2005, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Herse en Aglauros

In de regels 726-729 komt een vergelijking voor.
11p
Wat is het punt van overeenkomst in deze vergelijking?
De regels 738-739 (quorum t/m Herse) luiden in een vertaling van M. d’Hane-Scheltema:
“’t rechtse was van Pandrosos, het linkse van Aglauros en het middelste van Herse.”
Het Latijn bevat een aantal stilistische middelen die in de vertaling ontbreken.
23p
Noteer de namen van drie stilistische middelen die in de vertaling ontbreken en citeer
daarbij de desbetreffende Latijnse tekstelementen.
Regel 741 nomenque dei scitarier ausa est
Gezien het voorafgaande was dit eigenlijk niet nodig.
31p
Toon dit aan door het citeren van een Nederlands tekstelement uit de regels 708-736.
Regel 752-755 Vertit t/m concuteret
41p
Citeer het Latijnse bijvoeglijke naamwoord waarmee de stemming waarin Minerva verkeert,
wordt uitgedrukt.
De woorden ut t/m concuteret (regel 754-755) worden door M. d’Hane-Scheltema als volgt
vertaald:
“dat niet alleen haar borst, maar ook haar borstbedekkend schild trilde.”
53p
a. Noteer het Latijnse tekstelement dat op geen enkele wijze in de vertaling is terug te
vinden.
b. Leg uit dat pectus in het Latijn een andere grammaticale functie in de zin heeft dan borst
in de vertaling. Ga bij je antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling.
De woorden Subit t/m manu (regel 755-756) worden door M. d’Hane-Scheltema als volgt
vertaald:
“Het meisje, wist ze nog, had met gewiekste vingers haar stille list ontdekt.”
63p
a. Citeer het Latijnse tekstelement waarvan ‘stille list’ de weergave is.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit het vervolg (vanaf manu regel 756) waaruit blijkt dat
wat Aglauros deed verboden was.
In de regels 760-764 komt een aantal persoonsvormen in het praesens voor. Bij één van
deze vormen wijkt de gebruikswijze van het praesens af van die van de andere
persoonsvormen in het praesens.
72p
a. Noteer de desbetreffende persoonsvorm.
b. Leg uit waarin de gebruikswijze van de onder a. bedoelde vorm afwijkt van die
van de andere persoonsvormen. Ga bij je antwoord in op beide gebruikswijzen.
82p
a. Schrijf regel 770 over en scandeer deze regel.
Op grond van het metrum wordt duidelijk welk woord er in gedachten moet worden
aangevuld bij visa (regel 770) om de constructie compleet te maken.
b. Welk Latijns woord moet worden aangevuld? Maak je keus uit: alimenta / Invidia /
virago / Minerva.
Regel 776 luidt in een vertaling van H.J. Scheuer:
“Nergens gericht in een rij, zijn vuil en loodkleurig de tanden.”
92p
In welk opzicht is deze vertaling onjuist? Beantwoord de vraag in het Nederlands en licht je
antwoord toe aan de hand van een Latijns tekstelement uit regel 787.
Regel 778 visi dolores
101p
Welk effect hebben deze dolores op Invidia? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
J.C. Arens schrijft in ‘De godenschildering in Ovidius’ Metamorphosen’ (1946) naar
aanleiding van regel 781-782:
“Merkwaardig is het spel met de dupliciteit, dat ook aan deze soort personificaties bedreven
wordt tot in de uiterste consequentie. Zooals Tellus-godin zich in zichzelf (tellus-aarde)
terugtrekt, zoo speelt de dichter ook met Invidia-personificatie en invidia-eigenschap.”
112p
Pas deze bewering toe op supplicium(que) suum est (regel 782).
Regel 784-785 Infice t/m ea est
Dit bevel wordt door Invidia uitgevoerd, maar met enige tegenzin.
121p
Waardoor wordt die tegenzin veroorzaakt? Beantwoord de vraag door het citeren van het
desbetreffende Latijnse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 795).
In de regels 794-795 zijn we terug op de plaats waar het verhaal begon.
132p
a. Citeer uit de regels 708-713 het tekstelement dat vergelijkbaar is met Tritonida arcem
(regel 794).
b. Citeer uit de regels 708-713 het tekstelement dat vergelijkbaar is met ingeniis
(regel 795).
141p
Welke van de onderstaande mogelijkheden geeft het best regel 796 weer?
A en zij barst in tranen uit, omdat ze niets te huilen ziet
B en zij heeft moeite haar tranen tegen te houden, hoewel zij niets te huilen ziet
C en zij heeft moeite haar tranen tegen te houden, omdat ze niets te huilen ziet
D en zij kan haar tranen bedwingen, omdat ze niets te huilen ziet

opgave 2Tekst 2 Mercurius en Aeneas

Regel 260 fundantem arces ac tecta novantem
151p
Hoe worden deze bezigheden van Aeneas door Mercurius getypeerd? Beantwoord de vraag
door het citeren van het desbetreffende Latijnse tekstelement uit de regels 265-276.
Regel 270 mandata
Mercurius geeft in het vervolg twee verschillende redenen waarom Aeneas deze mandata
zou moeten opvolgen.
162p
Geef deze redenen kort in het Nederlands weer.
Mercurius vindt Aeneas wel erg afhankelijk van Dido.
171p
Citeer uit de regels 265-276 het Latijnse woord waaruit dat blijkt.
Metrisch gezien had er in regel 279 in plaats van At vero Aeneas ook At pius Aeneas kunnen
staan.
182p
a. Geef een argument waarom pius hier minder passend zou zijn geweest.
b. Geef een argument waarom pius hier wel passend zou zijn geweest.
191p
Citeer het Latijnse woord uit de regels 281-286 waaruit blijkt waarom Aeneas Dido zo
voorzichtig wil gaan benaderen.
Regel 281 Ardet abire fuga
201p
Welke mogelijkheid was voor Aeneas kennelijk geen reële optie? Beantwoord de vraag in
het Nederlands.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Tekst 1 en tekst 2
De manier waarop Mercurius wordt beschreven is in beide passages geheel verschillend.
Er is ook verschil in de plaats die beide passages innemen in het grotere geheel.
212p
Leg dit laatste verschil uit en ga bij je antwoord in op de structuur van beide werken.

opgave 3Tekst 3 Chr. Ransmayr beschrijft in zijn roman ‘Die letzte Welt’, waarin de hoofdpersoon op zoek

In tekst 3 wordt een andere reden genoemd waarom Augustus zich aan de Metamorphosen
stoorde dan de reden die men algemeen aanneemt.
222p
Leg dit uit en ga bij je antwoord in op zowel de opvatting van Ransmayr (tekst 3) als op de
gangbare opvatting.
In tekst 3 wordt het werk ‘de Metamorphosen’ als reden voor de verbanning van Ovidius
gegeven.
231p
Welk werk wordt volgens de gangbare opvatting als reden voor de verbanning gezien?

opgave 4Tekst 4

2438p
38p Bestudeer tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 607 t/m 619 en 625 t/m 631.
√(Einde)
Lees verder