opgave 1Tekst 1 Het vroege Rome
Regel 7 origini Romanae et deos adfuisse
11pLeg uit waarop deze woorden een toespeling zijn. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 12 Aegre id Romana pubes passa
Uit het vervolg blijkt dat dit ook voor Romulus gold.
21pCiteer het Latijnse tekstelement uit het vervolg (t/m vocat regel 15) waaruit dat
blijkt.
Regel 19-23 Invitati t/m discurrit
De actie van de Romeinen vond niet spontaan plaats, maar was gepland.
32pCiteer de twee Latijnse tekstelementen uit de regels 21-23 (Ubi t/m discurrit)
die duidelijk maken dat er sprake was van planning.
Regel 22-23 ad rapiendas virgines
In sommige manuscripten van Livius staat niet rapiendas maar capiendas.
41pLeg uit dat de lezing rapiendas meer bijdraagt tot enargeia.
Regel 23 raptae
Uit grammaticaal oogpunt zou je hier eerder de vorm rapta verwachten.
52pa. Leg dit uit.
b. Verklaar het gebruik van raptae in plaats van rapta.
In de regels 23-28 (Magna t/m factam) komt een climax voor.
62pCiteer van elk van de drie onderdelen van deze climax steeds het eerste
Latijnse woord.
Regel 24 patrum en regel 32 patrum
Hiermee worden
dezelfde
patres bedoeld.
72pa. Beschrijf in eigen woorden wie met patrum in regel 24 worden bedoeld.
b. Beschrijf in eigen woorden wie met patrum in regel 32 worden bedoeld.
Regel 34 quo t/m sit
81pWaarop heeft de opvatting quo t/m sit betrekking?
A bezittingen
B bondgenootschap
C huwelijk
D kinderen
Regel 32-38 Sed t/m desiderium
92pa. Citeer het Latijnse woord uit de regels 32-38 (Sed t/m desiderium)
waaruit blijkt dat Romulus erkende dat de roof van de meisjes een
onbehoorlijke daad was.
b. Leg uit dat Romulus de verantwoordelijkheid voor de roof ook bij anderen
legde. Baseer je antwoord op de regels 32-38 (Sed t/m desiderium).
Regel 32-40 Sed t/m sunt
Romulus gaf de meisjes een tweeledig advies.
102pBeschrijf dit tweeledige advies in eigen woorden. Baseer je antwoord op de
regels 32-40 (Sed t/m sunt).
Regel 31 est en regel 40 sunt
Deze twee werkwoordsvormen staan in dezelfde tijd. Toch is er verschil in het
gebruik van de tijd.
112pLeg dit uit. Ga bij je antwoord in op beide werkwoordsvormen.
opgave 2Tekst 2 De Griekse schrijver Plutarchus schrijft het volgende over de Sabijnse
Tekst 2 en Tekst 1
De door Plutarchus genoemde Fabius (Tekst 2, regel 1) behoort tot de
Romeinse geschiedschrijvers die vóór Livius leefden.
122pa. Noteer de naam van deze groep geschiedschrijvers.
Tekst 2, regel 9-10 ‘van wie er maar enkelen vrouwen bezaten’
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit Tekst 1, regel 1-8 (Iam t/m miscere) dat
hiermee inhoudelijk vergelijkbaar is.
opgave 3Tekst 3 Rome wordt belegerd door Porsenna
Regel 6 eam indignitatem
Om twee verschillende redenen werd de belegering door Mucius als een
belediging ervaren.
132pBeschrijf deze twee redenen in eigen woorden. Baseer je antwoord op de
regels 1-7 (Obsidio t/m constituit).
Regel 6-7 primo sua sponte penetrare in hostium castra constituit
Later veranderde Mucius van gedachten.
142pa. Beschrijf in eigen woorden in welk opzicht hij van gedachten veranderde.
Baseer je antwoord op het vervolg (t/m facinus regel 12).
b. Beschrijf in eigen woorden op grond van welke overweging hij van gedachten
veranderde. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m facinus regel 12).
Uit een aantal gegevens in de regels 12-17 (Adprobant t/m obtruncat) valt af te
leiden dat Mucius van plan was Porsenna te doden.
152pBeschrijf in eigen woorden twee gegevens waaruit je dit kunt afleiden.
Regel 13 in confertissima turba
161pBeschrijf in eigen woorden door welke omstandigheid er zo’n grote menigte op
de been was. Baseer je antwoord op de regels 12-17 (Ubi t/m obtruncat).
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Regel 20-21 Romanus sum civis; C. Mucium vocant
De bereidheid waarmee Mucius dit hier zegt, vormt een contrast met de
terughoudendheid die hij toonde in regel 15-16 (ne semet ipse aperiret quis
esset).
172pLeg uit dat zijn houding in beide gevallen door de situatie werd bepaald. Ga in
op beide situaties.
Regel 22 facere et pati fortia
182pa. Beschrijf in eigen woorden wat facere fortia in deze context concreet inhoudt.
b. Beschrijf in eigen woorden wat pati fortia in deze context concreet inhoudt.
Regel 26 Nullam aciem, nullum proelium timueris
Op het eerste gezicht lijken deze woorden een geruststelling.
192pa. Leg dit uit.
Uit het vervolg blijkt dat het slechts om een schijnbare geruststelling gaat.
b. Leg dit uit.
Regel 32 miraculo
201pBeschrijf in eigen woorden wat de koning een miraculum vond.
Regel 36 meritum
211pBeschrijf in eigen woorden wat meritum inhield. Baseer je antwoord op het
voorafgaande (vanaf Quam regel 31).
Regel 37 quod minis nequisti
quod
222pa. Beschrijf in eigen woorden waarop quod betrekking heeft. Baseer je antwoord
op de regels 27-30 (Cum t/m vident).
minis
b. Waaruit bestond deze dreiging? Citeer als antwoord het desbetreffende
Latijnse tekstelement uit het voorafgaande (vanaf Hoc regel 25).
opgave 4Tekst 4 De Romeinen waren in de tijd van de vroege Republiek herhaaldelijk in oorlog
2337pBestudeer Tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 1 t/m 11 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
