bronnen

Eindexamen natuurkunde vwo 1977, tijdvak 1Scan van het oorspronkelijke examen.

bij dit examen

figuur bij de opgaveBenodigde gegevens kunnen worden opgezocht in het tabellenboekje. Het is de bedoeling dat van tabel 1 wordt gebruikt de kolom „afgeronde waarde”. Een thermozuil bestaat uit vier in serie geschakelde thermo-elementen. Elk van deze thermo-elementen bestaat uit een koperdraad en een constantaandraad. Van ieder van deze thermo-elementen is het ene contactpunt plat gewalst tot een contactoppervlak en zwart gemaakt (A). De andere contactpunten worden op de constante temperatuur To van de omgeving gehouden. De uiteinden R en S van de thermozuil zijn aangesloten op een ideale spanningsmeter (zie figuur R De thermospanning bij 1,0 graad temperatuurverschil bedraagt bij koper-constantaan 0,040 mV. Vanaf het tijdstip t= valt een constante stralingsstroom van P watt op elk van de zwarte contactoppervlakken A van de thermozuil. Hierdoor stijgt de temperatuur van deze oppervlakken. Het verband tussen de spanning Vgg en de tijd is in figuur 2 weergegeven.
figuur bij de opgave3 a. Waarom is het zinvol een aantal thermo-elementen in serie te schakelen? De temperatuur van de omgeving (7) bedraagt 18,5°C. b. Bepaal de eindtemperatuur van de contactoppervlakken A van de thermozuil. c. Schets in het diagram op het bijgevoegde antwoord papier (bijlage 1) het verband tussen de temperatuur van de contactoppervlakken A en de tijd, voor het tijdsinterval Os<ts8s. d. Verklaar hoe het komt dat de temperatuur van de contactoppervlakken A steeds lang- zamer toeneemt. De temperatuur van de contactoppervlakken A als functie van de tijd (f) wordt gegeven door de volgende relatie: Hierin zijn a en k constante grootheden. e. 1. Leid uit deze formule af wat de eenheid van a in het SI is. 2. Bepaal de eenheid van k uitgedrukt in de grondeenheden van het Sl. Men laat nu op elk van de zwarte contactoppervlakken A een constante stralingsstroom van 3 P watt vallen. f. Hoe groot wordt nu de eindtemperatuur van deze contactoppervlakken? Zie ommezijde
figuur bij de opgave4 Een afgesloten metalen vat met een volume van 1,0 dm?* wordt op een constante tempe- ratuur van 300 K gehouden. In het vat bevindt zich alléén een zeer dun plaatje met de vaste stof A (zie figuur 3). De kernen van stof A zijn radio-actief en vervallen onder uitzending van B-deeltjes tot stof B. De kernen van stof B zijn ook radio-actief en vervallen onder uitzending van a-deeltjes tot stof C, die stabiel is. De stoffen B en C zijn gasvormig. metalen vat A—B +5 stof A fig. 3 Onder N, verstaat men het aantal aanwezige atomen van stof A op het tijdstip t. Np) en Ne hebben analoge betekenissen. Op het tijdstip t 0,0 uur is de situatie N4(0) = 10,0.10° Ne (0) = 0 NAW en Np 10.102, 9.102 7.102: 5.10 4.102 3.102 2.102 1.102 3
figuur bij de opgave5 In figuur 4 zijn en Np als functie van de tijd weergegeven. a. 1. Waarom geldt dat (£) + Mp + Ne (f) onafhankelijk is van de tijd? 2. Teken in het diagram op het bijgevoegde antwoordpapier (bijlage 2) Na als functie van de tijd tussen 0,0 uur en t= 26 uur. b. 1. Bepaal de halveringstijd van stof A. 2. Bepaal de halveringstijd van stof B. c. Hoe verhouden zich de aantallen helium-atomen en atomen van het gas C in het vat na het tijdstip f= 100 uur? In de wand van het metalen vat zijn geen a-deeltjes blijven steken. De spanning van een mengsel van gassen in een vat is gelijk aan de som van de spanningen die elk van de gassen zou hebben als het zich alleen in dat vat zou bevinden (wet van Dalton). d. Bereken hoe groot de spanning van het gasmengsel in het vat is na het tijdstip t= 100 uur. e. Bepaal het aantal desintegraties per seconde van stof A op het tijdstip f 4,0 uur. f. Bepaal het aantal desintegraties per seconde van stof B op het tijdstip f 4 0 uur. fig. 4 tijd (uur) 16 17 18 21 22 23 24 25 26 Zie ommezijde
figuur bij de opgave6 Een schijf (puck) bevindt zich op een horizontaal opgestelde luchttafel. In de tafel be- vinden zich gaatjes waaruit lucht stroomt. De schijf kan op die manier wrijvingsloos over de tafel bewegen (zie figuur 5). Aan de schijf is een as bevestigd met een straal r = 0,013 meter. Om de as is een touw gewonden. Het touw loopt via een katrol op de rand van de tafel naar een massa mm. Deze massa bevindt zich 0,85 meter boven de grond. lucht 0,85 geks fig. 5 De massa m wordt losgelaten. De schijf gaat dan over de tafel een beweging maken, die een combinatie is van een translatie en een rotatie. Deze beweging wordt stroboscopisch belicht met een flitsfrequentie van 2,0 Hz en gefotografeerd. De resultaten van deze foto zijn in figuur 6 weergegeven. De eerste flits op het tijdstip t = 0,0 seconde valt samen met het loslaten van de massa touw 0 10 20 30 40 50 60 70 (em) fig. 6 a. Teken in het diagram op het bijgevoegde antwoordpapier (bijlage 3) met behulp van de resultaten van de foto (zie figuur 6) de verplaatsing (s) van de schijf als functie van het kwadraat van de tijd. b. Wat voor soort beweging is de translatie van de schijf? c. Bepaal met behulp van de tekening in het diagram op het antwoordpapier (bijlage 3) de translatiesnelheid van de schijf op het tijdstip ft 2,0 seconde.
figuur bij de opgave7 In figuur 7 is met behulp van de resultaten van de foto (zie figuur 6) de hoek w (in gra- den) waarover de schijf gedraaid is als functie van het kwadraat van de tijd getekend. 1 gemeten in graden t? (seconde?) fig. 7 d. Wat voor soort beweging is de rotatie van de schijf” e. Bepaal met behulp van figuur 7 de hoeksnelheid van de schijf op het tijdstip t= 2,0 seconde. f. Bereken de afstand waarover de massa m gedaald is op het tijdstip 2,0 seconde. g. Bereken de snelheid van de massa 7 op het tijdstip t 2,0 seconde. Zie ommezijde
figuur bij de opgave8 Aen B zijn twee identieke luidsprekers, die in de open lucht staan opgesteld (zie figuur 8). De luidsprekers worden aangesloten op dezelfde toongenerator. We kunnen A en B als puntvormige geluidsbronnen opvatten, die trillingen met dezelfde amplitudo, dezelfde frequentie en dezelfde fase uitzenden. Een microfoon wordt langs / van links naar rechts d bewogen. In M neemt men een maximum in geluidssterkte = van de interfererende geluidsgolven waar. Als men de microfoon vanuit M verder langs / naar rechts beweegt, constateert men in P voor het fig. 8 eerst weer een maximum in geluidssterkte. MP = 1,50 m; a 10,0 m; d = 3,00 m a. Bereken de golflengte van het geluid. b. Bereken de frequentie van het geluid als de temperatuur van de lucht 0°C is. De microfoon wordt weer in M geplaatst en verbonden met een oscilloscoop. Op het scherm van de oscilloscoop is een sinusoïde waar te nemen (zie figuur 9). fig. 9 c. Bepaal de frequentie van de zaagtandspanning (tijd basis) van de oscilloscoop. Op een zeker tijdstip hebben de luchtdeeltjes in M hun maximale uitwijking u; deze is weergegeven door de getekende pijl in de figuur op het bijgevoegde antwoord- papier (bijlage 4). Voor de duidelijkheid is de pijl evengroot getekend als de ampli- tude van het oscilloscoop-beeld in figuur 9. d. Teken voor datzelfde tijdstip in de figuur op het antwoordpapier (bijlage 4) de pijlen die de maximale uitwijkingen t‚ en tg van de luchtdeeltjes in M aangeven respec- tievelijk veroorzaakt door het geluid uit A en uit B. Vervolgens verwisselt men de aansluitingen van de toevoerdraden bij B. De luidsprekers A en B gaan dan trillingen uitzenden met dezelfde amplitude en frequentie, maar met tegengestelde fase. De microfoon blijft in M opgesteld en de instelling van de oscilloscoop blijft ongewijzigd. e. Teken op het bijgevoegde antwoordpapier (bijlage 4) de pijl die de maximale uitwij- king u’ van de luchtdeeltjes in M aangeeft. f. Teken op het bijgevoegde antwoordpapier (bijlage 5) het oscilloscoop-beeld.