opgave 1Tekst 1 Het poreuze zelf
Een eerste alinea van een tekst kan diverse functies hebben, zoals:
1 de hoofdgedachte van de tekst aangeven
2 de centrale vraag stellen
3 een korte samenvatting geven van het vervolg van de tekst
4 de directe aanleiding voor het schrijven noemen.
12p
Welke twee functies zijn van toepassing op de eerste alinea van de tekst ‘Het
poreuze zelf’?
De tekst ‘Het poreuze zelf’ vertoont, over de tekst verspreid, zowel kenmerken
van een uiteenzetting, van een beschouwing als van een betoog.
22p
Welk onderwerp staat centraal in het uiteenzettende gedeelte van de tekst?
32p
Welke impliciete hoofdvraag wordt beantwoord in het beschouwende gedeelte
van de tekst?
42p
Wat is de hoofdgedachte van het betogende gedeelte van de tekst?
De titel van de tekst luidt: Het poreuze zelf.
51p
Hoe kan deze titel, gelet op de strekking van de tekst, het beste geïnterpreteerd
worden?
A Onze autonomie is een illusie.
B Onze hersenen werken als een spons.
C Onze identiteit is omgevingsgevoelig.
D Onze persoonlijkheid is breekbaar.
61p
Welke van onderstaande zinnen geeft de beste omschrijving van de “ideologie
(…) van autonome individuen” (regel 14)?
A De individuele burgers dienen zich zo te gedragen dat zij niet afhankelijk zijn
van hun omgeving.
B De individuele burgers moet alle keuzevrijheid geboden worden die
denkbaar is.
C De individuele burgers zijn zelf verantwoordelijk voor het scheppen van een
rijke omgeving.
D De individuele burgers zijn zelf verantwoordelijk voor hun positie in de
samenleving.
“Deze twee begrippen riepen een felle ideologische strijd op.” (regels 40-42)
71p
Waar had deze ideologische strijd betrekking op?
A De mate waarin de overheid invloed kan en moet uitoefenen op de
individuele burger.
B De mate waarin de overheid invloed kan en moet uitoefenen op het
onderwijs.
C De mate waarin de overheid zich moet bemoeien met de sociale
wetenschappen.
D De mate waarin de overheid zich moet bemoeien met het onderzoek naar
hersenen.
Volgens alinea 4 denken aanhangers van zowel ‘rechts’ als ‘links’ nu anders
over de mogelijkheden van individuen dan voorheen.
81p
Welk van onderstaande uitspraken over ‘rechts’ is het meest in
overeenstemming met de gedachtegang uit alinea 3 en 4 samen?
A Onder rechts bevonden zich voorheen veel aanhangers van de nature-
gedachte, terwijl zij tegenwoordig juist de nurture-gedachte aanhangen.
B Rechts benadrukt de mogelijkheid dat mensen kunnen veranderen,
voorheen leek rechts juist van de onveranderlijkheid van mensen uit te gaan.
C Rechts beschouwt maatschappelijke ongelijkheid als vanzelfsprekend en
meende in het verleden dat individuen daar zelf verantwoordelijk voor zijn.
D Rechts ziet beperkte keuzemogelijkheden voor het individu, voorheen legde
rechts meer nadruk op de onveranderlijkheid van de maatschappij.
In alinea 7 is er sprake van een “principe” (regel 111) dat uit hersenonderzoek
bij ratten blijkt.
92p
Wat houdt dit algemene principe in?
Gebruik niet meer dan 15 woorden.
In alinea 7 worden uitkomsten van onderzoek naar rattenhersenen ook op
menselijke hersenen toepasselijk geacht.
101p
Van welk type argumentatieschema is hier sprake?
A argumentatie op basis van oorzaak en gevolg
B argumentatie op basis van overeenkomst en vergelijking
C argumentatie op basis van voor- en nadelen
D argumentatie op basis van voorbeelden
In alinea 8 en hierop volgende alinea’s wordt het verschijnsel ‘spiegelneuronen’
besproken.
111p
In welke mate spelen spiegelneuronen een rol bij de vorming van het individu?
A Via de spiegelneuronen leren we een onderscheid te maken tussen valse en
echte sentimenten van ons zelf.
B Via de spiegelneuronen leren we een onderscheid te maken tussen de
verschillende zintuigen.
C Via de spiegelneuronen kunnen we ons voorbereiden op toekomstige
handelingen en leren we onze persoonlijkheid kennen.
D Via de spiegelneuronen leren we ons in te leven in de ander en nemen onze
sportprestaties toe.
121p
Waarom zijn neurowetenschappers tegenwoordig ook geïnteresseerd in sociale
processen?
A In sociale processen wordt de werking van spiegelneuronen zichtbaar.
B Mensen leren de wereld om hen heen begrijpen door sociale contacten.
C Sociale processen zijn vermoedelijk van invloed op de vorming van onze
hersenen.
D Van de minder ‘harde’ takken van wetenschap valt steeds meer te leren.
“Autonomie zien als sociale prestatie” (regel 249)
De auteur spreekt in dit verband van een paradox.
134p
Geef aan welke twee tegengestelde verschijnselen elkaar lijken uit te sluiten en
leg uit waarom het om een schijnbare tegenstelling gaat.
Gebruik maximaal 50 woorden.
Het is mogelijk na de inleidende alinea de tekst in vier delen te verdelen,
waarboven achtereenvolgens de volgende kopjes kunnen worden geplaatst:
1 Terug naar vroeger?
2 Aangeleerd of aangeboren
3 Omgeving essentieel
4 Politieke consequenties
141p
Boven welke alinea past het beste kopje 2?
151p
Boven welke alinea past het beste kopje 3?
161p
Boven welke alinea past het beste kopje 4?
171p
Welke van onderstaande zinnen drukt het beste de hoofdgedachte uit van de
tekst ‘Het poreuze zelf’?
A De mate waarin mensen autonoom zijn is afhankelijk van aangeboren
eigenschappen en derhalve heeft politieke bemoeienis slechts een gering
effect op de autonomie van de burger.
B De mate waarin mensen autonoom zijn is afhankelijk van het vermogen zich
in een ander te verplaatsen; ook van de politiek mag inlevingsvermogen
verwacht worden.
C De mate waarin mensen autonoom zijn is sterk afhankelijk van
omgevingsfactoren en aangaande de kwaliteit van die omgevingsfactoren is
een rol weggelegd voor de overheid.
D De mate waarin mensen zich kunnen ontwikkelen tot een autonoom individu
is afhankelijk van het politieke klimaat waarin zij leven.
181p
Welke van onderstaande beweringen geeft het beste het uit de tekst af te leiden
standpunt van de auteur weer over de autonomie van de burger?
A De burger is alleen verantwoordelijk voor die gebeurtenissen waarbij de
politiek geen invloed heeft kunnen uitoefenen.
B De burger is helemaal verantwoordelijk voor het eigen lot, maar autonomie
kan pas bereikt worden onder gunstige voorwaarden.
C De burger is in het geheel niet verantwoordelijk voor het eigen lot, dat
geheel bepaald wordt door omgevingsfactoren.
D De burger is slechts voor een deel verantwoordelijk voor het eigen lot en
autonomie is niet vanzelfsprekend.
tekstfragment
De discussies omtrent mogelijke oorzaken van autisme onderscheidden zich aanvankelijk in een nature- en nurturestandpunt. De nature-aanhangers stelden dat de stoornis op een organische bepaaldheid berustte, terwijl de nurture- aanhangers de stoornis als een gevolg van omgevingsfactoren beschouwden. Autisme wordt momenteel echter gezien als een neuro-biologische stoornis van de hersenen met ernstige gevolgen voor de ontwikkeling en opvoeding van kinderen met deze stoornis. Vanuit deze opvatting publiceerde Rutter in 1985 zijn baanbrekend artikel, getiteld: "De behandeling van autistische kinderen". Hij benadrukt het belang van een educatieve en ontwikkelingsgerichte benadering. De ontwikkeling moet continu worden gestimuleerd. Waar een ander kind zich spontaan dingen eigen maakt, moet een autistisch kind deze stap voor stap aangereikt krijgen. Ervaring heeft uitgewezen dat autistische kinderen het meest leren in alledaagse situaties. naar: I.A. van Berckelaer-Onnes, C. Weber en C. Aerts uit: Engagement Special deel 1, december 1997
Het tekstfragment handelt over autisme bij kinderen. Aan de ene kant staat dit
tekstfragment haaks op hetgeen in tekst 1 over de ontwikkeling van onze
hersenen wordt gesteld. In een ander opzicht sluit dit tekstfragment nauw aan bij
tekst 1.
191p
Citeer een zin uit het tekstfragment waaruit blijkt, dat voor de verklaring van
autisme de ‘nature’-visie nog steeds doorslaggevend is.
201p
Maak duidelijk dat ten aanzien van de behandeling van autisme dit
tekstfragment nauw aansluit bij de opvattingen over de ontwikkeling van de
hersenen in de tekst ‘Het poreuze zelf’.
