opgave 1De Republiek in een tijd van vorsten
Het gewest Holland was in de vijftiende eeuw niet in staat in de eigen behoefte
aan graan te voorzien.
11pWelke oplossing werd voor dit probleem gevonden?
Gebruik bron 1.
Een bewering:
De Pragmatieke Sanctie van Karel V past in het bestuursbeleid van de
Habsburgers.
22pToon de juistheid van deze bewering aan door:
− (zonder bron) de kern van het bestuursbeleid van de Habsburgers aan te
geven en
− aan te geven dat deze bron daarbij past.
Een bewering:
De Vrede van Augsburg betekende een politieke nederlaag voor keizer Karel V.
32pLeg dit uit.
Hieronder staan zes gebeurtenissen rondom Engelse koningshuwelijken:
1 Nadat de hertog van Anjou benoemd is tot landsheer van de Nederlanden,
vaart hij naar Engeland om Elizabeth I zijn hand aan te bieden. Elizabeth
weigert.
2 Mary Tudor, koningin van Engeland, trouwt met Filips II, een jaar voordat
Filips heer der Nederlanden wordt.
3 Nu de vrede tussen Engeland en de Republiek na het Rampjaar weer is
getekend, wordt het huwelijk tussen de Engelse prinses Mary II Stuart met
stadhouder Willem III, prins van Oranje, voltrokken.
4 Tijdens de oorlog met de Republiek trouwt Jacobus, de broer van Karel II,
op aandringen van zijn bondgenoot Lodewijk XIV, met Maria d'Este, dochter
van de Italiaanse hertog van Modena.
5 Hendrik VIII trouwt zonder goedkeuring van de paus met Anna Boleyn,
waarop hij zich afscheidt van de rooms-katholieke kerk.
6 Elizabeth I wordt door Filips II, koning van Spanje en heer der Nederlanden,
ten huwelijk gevraagd. Elizabeth weigert.
42pZet deze gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar
later. Noteer alleen de nummers.
Gebruik bron 2.
In deze prent geeft de maker een mening weer over het optreden van Alva in de
Nederlanden.
54pLeg uit welke mening de maker van de prent hier weergeeft over het optreden
van Alva op politiek en op religieus gebied, telkens met een verwijzing naar de
prent.
Gebruik bron 2.
Vijftig jaar na het verschijnen van de prent spelen de afgebeelde personen geen
rol meer in de Nederlanden. Toch verschijnen omstreeks 1620 diverse kopieën
van deze prent.
62pVerklaar waarom juist omstreeks 1620 deze kopieën worden verspreid.
Na de 'Bloedbruiloft' in de Bartholomeusnacht in 1572 schrijft Willem van Oranje
aan zijn broer Jan van Nassau:
"Zou (de) Bartholomeus(nacht) niet bestaan hebben, dan zouden we Alva de
baas hebben kunnen worden."
73pLicht deze uitspraak toe door:
− aan te geven wat de 'Bloedbruiloft' was en
− uit te leggen waardoor deze gebeurtenis Willem van Oranje hinderde in zijn
strijd tegen Alva.
Vanuit de opvattingen van Willem van Oranje was de Pacificatie van Gent een
succes.
84pNoem twee politieke opvattingen van Willem van Oranje en leg per opvatting uit
dat de Pacificatie van Gent hierbij aansloot.
Omstreeks 1580 was de economische concurrentie tussen de Republiek en
Engeland en tussen de Republiek en Frankrijk beperkt.
93pGeef aan:
− (voor Engeland en Frankrijk afzonderlijk) waardoor dit land omstreeks 1580
in economisch opzicht nauwelijks concurreerde met de Republiek en
− (voor beide landen samen) waardoor dit omstreeks 1700 sterk was
veranderd.
Gebruik bron 3.
Stel: je doet onderzoek naar de oorzaken van de Nederlandse Opstand.
Je voorlopige conclusie is dat de Opstand een godsdienstoorlog is geweest. Dan
vind je deze bron.
103pLeg met twee argumenten uit of deze bron je voorlopige conclusie bevestigt.
Gebruik bron 4.
Een bewering:
De gebeurtenis op dit schilderij laat zien dat sinds de dood van Willem van
Oranje in 1584, de internationale positie van de Oranjes en van de Republiek
omstreeks 1640 sterk veranderd is.
114pToon de juistheid van deze uitspraak aan door:
− de internationale positie van de Oranjes in 1584 weer te geven en die te
vergelijken met hun positie omstreeks 1640 en
− de internationale positie van de Republiek in 1584 weer te geven en die te
vergelijken met die positie omstreeks 1640.
Voor Karel I van Engeland was het huwelijk in 1641 tussen Willem II en Mary
Stuart politiek voordelig.
122pNoem het probleem waar Karel I in Engeland in deze tijd mee te maken had en
geef aan welke oplossing de Republiek hem hiervoor bood.
Een bewering:
Het jaar 1672 betekende voor de Republiek een enorme slag, maar betekende
voor Willem III een grote kans.
132pLicht beide onderdelen van deze bewering toe.
Gebruik bron 5.
Castel Rodrigo doet in dit fragment een uitspraak over de Franse plannen met
de Republiek.
143pLicht dit toe door aan te geven:
− welke doelstelling Frankrijk heeft ten aanzien van de Nederlanden en
− waardoor het Drievoudig Verbond uit 1668 Frankrijk belemmert in deze
doelstelling en
− welk belang Castel Rodrigo heeft om de Nederlandse gezanten op de
hoogte te stellen van dit Franse plan.
opgave 2Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam
In 1945 roept Ho Chi Minh de onafhankelijkheid van Vietnam uit.
152pLeg uit waardoor de machtsverhoudingen in Vietnam in 1945 gunstig waren voor
het uitroepen van de Vietnamese onafhankelijkheid.
Gebruik bron 6.
In 1951 geven de Verenigde Staten steun aan de Franse regering in de
Vietnamoorlog. Volgens het Amerikaanse congreslid John F. Kennedy past die
steun niet bij het Amerikaanse belang in de Koude Oorlog.
162pBeredeneer dit standpunt met de bron.
In 1954 spreekt president Eisenhower in een persconferentie over de
dominotheorie. Tussen deze dominotheorie en de Amerikaanse steun aan de
regering van president Diem in Zuid-Vietnam bestaat een verband.
173pLicht dit verband toe door:
− een omschrijving te geven van de dominotheorie en
− uit te leggen dat de steun aan Diem paste in dit beleid.
Gebruik bron 7.
Deze prent is gemaakt om een bijdrage te leveren aan de communistische strijd
tegen het Westers imperialisme.
183pLeg dit uit door:
− (zonder bron) aan te geven wat het communistische vijandbeeld van het
Westers imperialisme inhoudt en
− (met bron) duidelijk te maken dat de prent bijdraagt aan de strijd tegen het
Westers imperialisme.
Begin mei 1954 was de Vietminh optimistisch over het resultaat van de
onderhandelingen die vlak daarvoor waren begonnen in Genève.
192pLeg uit wat het verband is tussen dit optimisme en het verloop van de oorlog in
Vietnam in dat jaar.
De Akkoorden van Genève stelden een groot deel van de Vietminh-leden teleur.
Toch meenden zij dat het politieke doel dat zij voor Vietnam nastreefden met de
Akkoorden kon worden bereikt.
203pNoem een bepaling uit de Akkoorden van Genève die veel Vietminh-leden
teleurstelde en leg met een andere bepaling uit waarom zij verwachtten dat hun
politieke doel toch bereikt kon worden.
Gebruik bron 8.
Stel: er is twijfel over de betrouwbaarheid van deze bron voor het onderzoek van
Jeffrey Race naar het succes van de Vietcong.
214pGeef:
− twee argumenten voor en
− twee argumenten tegen
de betrouwbaarheid van de bron voor dit onderzoek.
Gebruik bron 9.
De vier fragmenten in de bron (A tot en met D) zijn afkomstig uit toespraken van
de volgende politici:
1 Henry Kissinger, adviseur van de Amerikaanse president Richard Nixon,
2 Ho Chi Minh, de Noord-Vietnamese president,
3 Nguyen Van Thieu, de Zuid-Vietnamese president,
4 Lyndon B. Johnson, de Amerikaanse president.
223pBepaal voor elk tekstfragment welke politicus dit heeft gezegd.
Doe het zo:
Fragment A hoort bij politicus … (nummer invullen).
(enz. tot en met fragment D).
Gebruik bron 9, fragment C.
Sommige Amerikaanse tegenstanders van de Vietnamoorlog reageren
verontwaardigd op deze toespraak.
232pLeg uit waarover zij verontwaardigd kunnen zijn.
Gebruik bron 10.
Stel: deze foto uit 1965 is bruikbaar voor propaganda door de Amerikaanse
regering.
242pNoem de boodschap die de Amerikaanse regering met de foto kan overbrengen
en geef aan welk doel zij daarmee kan bereiken.
Gebruik bron 10.
Fotograaf Eddie Adams ontvangt voor deze foto een prijs van de World Press
Photo, waardoor de foto meer bekendheid krijgt. Na de bekroning wordt de foto
steeds vaker gebruikt door tegenstanders van het Amerikaanse Vietnambeleid.
252pNoem de boodschap die tegenstanders van het Amerikaanse Vietnambeleid met
de foto kunnen overbrengen en geef aan welk doel zij daarmee kunnen
bereiken.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Eddie Adams verklaart later dat de Amerikaanse mariniers, afgebeeld in bron
10, na hun actie dorpelingen ondervroegen over de schuilplaatsen van de
Vietcong. De dorpelingen hadden verschillende motieven om hierop geen
antwoord te geven.
262pNoem twee motieven voor deze houding van de dorpelingen.
Een bewering:
De kerstbombardementen van 1972 hadden voor de Verenigde Staten, behalve
een militair, ook een politiek doel.
272pLeg uit welk politiek doel de Amerikaanse regering met de bombardementen
wilde bereiken bij:
− de regering van Noord-Vietnam en
− de regering van Zuid-Vietnam.
Gebruik bron 11.
Fulbright schrijft hier over het Amerikaanse optreden tegen een nationalistische
beweging in Vietnam.
283pNoem de beweging die Fulbright bedoelt en leg uit dat zijn mening over het
Amerikaanse optreden tegen die beweging past bij de opvatting van de 'duiven'
in het Amerikaanse Congres.
Gebruik bron 12.
Stel: je schrijft een werkstuk over Amerikaanse soldaten die in Vietnam hebben
gevochten. Je vindt de brief van Allen Paul en concludeert dat deze brief een
geschikte illustratie is bij de paragraaf over de sociale achtergrond van de
soldaten.
292pLeg uit waarom de brief past bij deze paragraaf.
Door de Vietnamoorlog is het vertrouwen van veel Amerikaanse burgers in de
eigen regering gedaald.
301pGeef hiervoor een reden.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
