opgave 1De Republiek in een tijd van vorsten
In de vijftiende eeuw werden Brabant en Vlaanderen gezien als de
kerngewesten van de Nederlanden.
12p
Noem daarvoor twee redenen.
Twee gebeurtenissen uit de Engelse geschiedenis:
1553 De rooms-katholieke Mary Tudor, dochter van Hendrik VIII, wordt
koningin van Engeland. Door haar strenge vervolging van protestanten
krijgt zij de bijnaam 'Bloody Mary' (Bloedige Maria).
1554 Mary trouwt met Filips II, de toekomstige koning van Spanje.
23p
Geef aan:
− met welk beleid van haar vader Mary Tudor brak en
− waardoor haar huwelijk door de rooms-katholieken in Engeland met
instemming werd begroet maar
− waardoor in Frankrijk dit huwelijk als een bedreiging werd gezien.
Voor historici die zich met sociale onrust bezighouden, is de ontwikkeling van de
graanprijs van groot belang.
33p
Licht dit toe door:
− uit te leggen waarom de ontwikkeling van de graanprijs een indicatie is voor
de welvaart en
− aan te geven waarom een hoge graanprijs zorgde voor sociale onrust.
Gebruik bron 1.
In deze bron beschrijft Moryson twee sectoren van de economie van de
Republiek die bijdragen aan de economische bloei in de Gouden Eeuw.
44p
Noem beide sectoren en geef per sector aan, waardoor deze bijdraagt aan de
economische bloei van de Republiek.
Gebruik bron 2.
Een reeks gebeurtenissen:
1566 De Beeldenstorm trekt door de Nederlanden.
1567 Alva arriveert in de Nederlanden.
1568 De invasie van Willem van Oranje wordt bij Heiligerlee afgeslagen.
1569 Alva besluit tot invoering van de Tiende Penning.
1571 Filips II stuurt een grote vloot naar Lepanto (Griekenland) en verslaat in
een zeeslag de Turkse vloot.
1572 Watergeuzen veroveren Den Briel.
1574 Invasie van het leger van Lodewijk van Nassau: opening van een tweede
front in het oosten van de Nederlanden.
1575 De Spaanse staat gaat bankroet.
Gevolgen van elk van deze gebeurtenissen zijn in de tabel terug te vinden.
53p
Toon dit aan voor drie van deze gebeurtenissen.
Gebruik bron 3.
Een bewering:
Willem van Oranje geeft in deze rede een vertekend beeld van de godsdienstige
situatie in de omringende landen.
62p
Ondersteun deze bewering met een voorbeeld.
Gebruik bron 3 en 4.
De oudejaarsrede uit 1564 wordt wel gezien als wegbereider voor het
Smeekschrift der Edelen uit 1566.
72p
Ondersteun deze visie met beide bronnen.
Gebruik bron 5.
Stel: je gebruikt deze prent bij een presentatie over de Pacificatie van Gent,
omdat je met deze prent veel kunt uitleggen over deze overeenkomst.
85p
Geef deze uitleg door aan te geven:
− (zonder bron) welke politieke tegenstelling door de Pacificatie van Gent
verzoend werd en
− (zonder bron) welke religieuze tegenstelling door de Pacificatie van Gent
verzoend werd en
− wat de opvatting over de rol van koning Filips is die uit de bron blijkt en
− in welk opzicht deze bron die rol niet juist weergeeft en
− (zonder bron) welk gevolg het beleid van Filips II had voor de Pacificatie van Gent.
Het jaar 1588 wordt door historici die de geschiedenis van de Republiek
bestuderen, gezien als een belangrijk omslagpunt.
92p
Geef aan waardoor 1588 in militair en in politiek opzicht een belangrijk
omslagpunt was.
Hieronder staan vier omschrijvingen van het beleid van belangrijke bestuurders
uit de geschiedenis van de Republiek:
1 Steden in Brabant veroveren op de Spanjaarden, om zo een buffer te
creëren tegen de Spaanse troepen in de Zuidelijke Nederlanden.
2 Coalities smeden om de pogingen van Lodewijk XIV tot Franse
machtsuitbreiding te dwarsbomen.
3 Handel en scheepvaart beschermen om de Republiek economisch sterk te
maken, en daarbij niet opzij gaan voor de Engelse zeemacht.
4 De Opstand doorzetten tot en met de breuk met koning Filips II van Spanje.
Hierbij passen vier personen:
a Johan de Witt
b Willem van Oranje
c koning-stadhouder Willem III van Oranje
d stadhouder Frederik Hendrik van Oranje
102p
Maak de juiste combinaties van personen en omschrijvingen. Noteer alleen de
cijfers en letters.
Een aantal gebeurtenissen:
1 In 1598 reisde Johan van Oldenbarnevelt, de landsadvocaat van de
Republiek, naar Frankrijk om Hendrik IV ervan te overtuigen geen vrede te
sluiten met Spanje.
2 Voor tijdgenoten was het opmerkelijk dat de Franse koning Van
Oldenbarnevelt persoonlijk ontving.
3 Hendrik IV kondigde tijdens het verblijf van Van Oldenbarnevelt het Edict
van Nantes af.
113p
Licht deze gebeurtenissen toe door:
− een reden te noemen voor Van Oldenbarnevelt om een vrede tussen Spanje
en Frankrijk te willen verhinderen en
− aan te geven waardoor de ontvangst van Van Oldenbarnevelt voor
tijdgenoten opmerkelijk was en
− aan te geven dat Van Oldenbarnevelt waarschijnlijk het Edict met
instemming zal hebben begroet.
Tijdens de feestelijkheden ter gelegenheid van de Vrede van Münster van 1648
werd in Amsterdam een herinneringspenning uitgegeven met daarop de tekst:
"Pax una triumphis innumeris potior" (''één vrede is meer waard dan ontelbare
overwinningen'').
122p
Geef telkens aan waardoor:
− deze tekst toen opgevat kon worden als kritiek op de stadhouder en
− juist in Amsterdam de bereikte vrede werd toegejuicht.
In de zeventiende en achttiende eeuw bestond er in de Republiek veel
onenigheid over de inrichting van het bestuur. In de volgende drie jaren werd
deze discussie door de gebeurtenissen op scherp gesteld:
1650 stadhouder Willem II overlijdt.
1672 het Rampjaar.
1702 stadhouder Willem III overlijdt.
133p
Geef voor elk van deze jaren aan, welk besluit de Staten-Generaal namen met
betrekking tot de rol van de stadhouder en welk motief zij daarvoor hadden.
Twee citaten uit een boek over de Franse koning Lodewijk XIV:
1 "Minister Colbert schonk de tapijtindustrie monopolistische rechten en
beschermde haar door vastgestelde tarieven."
2 "Ten slotte herriep Lodewijk in 1685 het Edict van Nantes, dat zijn
grootvader Hendrik IV had afgekondigd."
Lodewijk XIV van Frankrijk is wel eens 'de plaaggeest van de Republiek'
genoemd.
142p
Geef bij elk van deze twee citaten aan, waardoor Lodewijk XIV terecht kan
worden gezien als 'plaaggeest van de Republiek'.
