Eindexamen muziek havo 2016 tijdvak 1

opgave 1fragment niet op de siteBlok 1 J. Haydn - Pianoconcert nr. 11, Rondo

fragment 1 Thema 1 wordt eerst door de piano gespeeld en daarna door het orkest.

Wat voor soort dynamiek wordt toegepast door het orkest? .................................................................................................................. fragment 2 Van maat 1 t/m 6 is de bovenstem van de pianopartij afgedrukt. Het motief in maat 5 en 6 is een herhaling van maat 3 en 4, maar op een andere toonhoogte.

Over welke (intervals-)afstand is het motief verlaagd? A een kwint B een octaaf C twee kwinten D twee octaven fragment 3 Van een gedeelte uit een variatie is de pianopartij afgedrukt. Een aantal noten in de bovenstem van de pianopartij wordt (door middel van een korte voorslag) versierd.

fragment 3 De pianopartij is nogmaals afgedrukt; de versieringen ontbreken.

In welke toonsoort staan de maten 1 t/m 4 en in welke toonsoort staan de maten 5 t/m 8? maat 1 t/m 4 .............................................................................................. maat 5 t/m 8 .............................................................................................. fragment 4 Het fragment is de voorzin en de nazin van de variatie.

Noem twee verschillen tussen de voorzin en de nazin. Ga bij je antwoord uit van de nazin en laat de toonsoort en de laatste maat buiten beschouwing. 1 ............................................................................................................... 2 ............................................................................................................... fragment 5 De onderstem van de piano is afgedrukt. œ œ œ œ ? # 2 1 #œ 2 3 #œ 4 # 4

In welke maat vindt in het fragment een verandering van toonsoort plaats en hoe is die verandering? A in maat 4: van majeur naar mineur B in maat 4: van mineur naar majeur C in maat 5: van majeur naar mineur D in maat 5: van mineur naar majeur

fragment 6 en 7 Fragment 6 is thema 1, fragment 7 is thema 2. Deze thema's verschillen van karakter, onder meer door de dynamiek.

Noem nog twee verschillen tussen thema 1 en thema 2, gelet op de bovenstem van de pianopartij. Ga bij je antwoord uit van thema 2. 1 ............................................................................................................... 2 ............................................................................................................... fragment 8 Van de pianopartij zijn de eerste acht maten afgedrukt. De violen spelen voortdurend hetzelfde ritme.

Noteer hieronder één maat van het ritme van de violen. 2 4 fragment 9 Het fragment is een gedeelte uit het middendeel. Dit werk is een rondo.

Wat is het belangrijkste kenmerk van een rondo? ..................................................................................................................

fragment 10 Na twee maten speelt de piano het afgedrukte notenvoorbeeld. De b in maat 3 wordt langer aangehouden.

Noteer in het notenvoorbeeld op de juiste plek het teken voor de verlenging van de noot b en geef de technische term. .................................................................................................................. Let op: vergeet niet ook het teken in het notenvoorbeeld te noteren. fragment 11 In de laatste vijf maten klinken negen akkoorden.

Zet een kruisje bij de akkoorden waar de grondtoon klinkt. 1 2 3 4 5 6 7 8 9

opgave 2fragment niet op de siteBlok 2 Steely Dan - Rikki don’t lose that number

Dit vragenblok gaat over de song Rikki don’t lose that number van Steely Dan uit 1974.

fragment 12

De intro bestaat uit zes maten.

121p

Op welk onderdeel van het drumstel wordt in elke maat (alleen) de

afterbeat gespeeld?

..................................................................................................................

fragment 12

In de intro klinkt een ostinaat basmotief.

131p

Welk notenvoorbeeld geeft dit basmotief juist weer?

Let op: de notenvoorbeelden staan in de f-sleutel.

naslagA .. œ . œ

naslagB .. œ .

naslagC .. ? 4 œ . j œ

opgave 6fragment niet op de siteD . œ .

fragment 13 Het fragment is de intro en het begin van couplet 1. De eerste toon van het basmotief in de intro is de toon e.

Welke toon is de eerste bastoon van het couplet? .................................................................................................................. fragment 14 Van couplet 1 is de tekst afgedrukt. 1 We hear you’re leaving, that’s OK 2 I thought our little wild time had just begun 3 I guess you kind of scared yourself, you turn and run 4 But if you have a change of heart

Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is. 1 De zang begint elke regel op dezelfde toonhoogte. 2 De zang begint alleen in regel 1 op de tel. 3 Regel 4 wordt unisono gezongen.

fragment 15 Het fragment is het refrein. De tekst is afgedrukt.

Geef bij elke regel aan hoeveel stemmig deze wordt gezongen. Kies uit: eenstemmig, tweestemmig, meer dan tweestemmig. 1 Rikki, don’t lose that number ................................................................ 2 You don’t wanna call nobody else ........................................................ 3 Send it off in a letter to yourself ............................................................ 4 Rikki, don’t lose that number ................................................................ 5 It’s the only one you own ...................................................................... 6 You might use it if you feel better ......................................................... 7 When you get home ............................................................................. fragment 15 De notenwaarden op het bekken veranderen na regel 3.

Benoem die notenwaarden. eerst (overwegend) ................................................................................... na regel 3 (overwegend) ........................................................................... fragment 16 Het fragment is het laatste gedeelte van de gitaarsolo en de bridge. De basgitaar en de bassdrum spelen in de bridge hetzelfde ritme.

Noteer één maat van dat ritme. 4 4 fragment 17 Het fragment is de eerste twee regels van de bridge. De tekst afgedrukt. You tell yourself you’re not my kind But you don’t even know your mind

Op hoeveel verschillende akkoorden zijn deze twee regels gebaseerd? ..................................................................................................................

Waardoor vallen de woorden Rikki don’t lose that number muzikaal op, gelet op de zang? Geef twee antwoorden. 1 ............................................................................................................... 2 ...............................................................................................................

opgave 7fragment niet op de siteBlok 3 M. Bruch - Kol Nidrei

Dit vragenblok gaat over Kol Nidrei, een compositie voor cello en orkest van Max Bruch (1838-1920). Bruch gebruikte onder meer de melodie van het Joodse lied Kol Nidrei als uitgangspunt voor deze compositie.

fragment 19

Het fragment is het begin van de inleiding.

De partij van viool 1 is afgedrukt.

˙ 41 ˙ 2˙ 3 4 5 6 & b 4 ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ w #˙. Œ

De sfeer van deze zes maten is nogal somber. Dit komt onder andere

door de klankkleur, het tempo en de dynamiek.

212p

Noem nog twee kenmerken van de partij van viool 1 waardoor deze

sombere sfeer ontstaat.

1...............................................................................................................

2...............................................................................................................

fragment 19

De vioolpartij is nogmaals afgedrukt, maar nu met twee dynamiek-tekens.

˙ 41 ˙ 2˙ 3 4 5 6 & b 4 ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ w #˙. Œ π π

In het fragment vindt overgangsdynamiek plaats.

221p

Noteer op de juiste plaats in de vioolpartij de twee tekens die deze

overgangsdynamiek aangeven.

fragment 20

Thema 1 is de melodie van het lied Kol Nidrei.

Je zou kunnen zeggen dat thema 1, gespeeld door de cello, uit een voor-

en een nazin bestaat. Het thema is afgedrukt.

œ œ œ #œ œ #œ œ œ #œ œ œ j œ. œ œ œ œ œ œ œ œ #œ œ. 4 41 ‰ J ‰ J 2 œ ‰ œ J œ ‰ J 3 ‰ J œ 4 ‰

232p

Noem drie verschillen tussen de melodie van de voorzin en de melodie

van de nazin. Ga bij je antwoord uit van de nazin.

1...............................................................................................................

2...............................................................................................................

3...............................................................................................................

fragment 20

Thema 1 is nogmaals afgedrukt.

œ œ œ #œ œ #œ œ œ #œ œ œ j œ. œ œ œ œ œ œ œ œ #œ œ. b 4 41 ‰ J ‰ J 2 œ ‰ œ J œ ‰ J 3 ‰ J œ 4 ‰

242p

Noem twee manieren waarop de cellist door zijn manier van uitvoeren

expressie geeft aan deze melodie. Laat de dynamiek buiten beschouwing.

1...............................................................................................................

2...............................................................................................................

fragment 21

Het fragment is thema 1 en een herhaling.

251p

Noem het interval tussen de eerste thema-inzet en de herhaling.

..................................................................................................................

fragment 22

Thema 1 van de cello is nogmaals afgedrukt.

Na het thema imiteren de violen (een octaaf hoger) een deel van de nazin

van het thema.

261p

Omcirkel de noot die in de imitatie afwijkt van het thema.

fragment 23

De melodie van thema 2 is afgedrukt.

Thema 2 heeft een hoopvol karakter. Eén noot in de melodie van de nazin

draagt vooral bij aan dat hoopvolle karakter.

271p

Omcirkel die noot in de nazin.

fragment 23

Tijdens het hele fragment speelt de harp overwegend gebroken

akkoorden in stijgende richting.

281p

In welke maat speelt de harp ook een gebroken akkoord in dalende

richting? Laat maat 8 buiten beschouwing.

in maat......................................................................................................

fragment 24

Thema 2 is nogmaals afgedrukt.

In dit fragment speelt de cello thema 2, maar enigszins gevarieerd.

291p

Noem de maatnummers van de maten waar de melodie afwijkt van de

notatie. Laat het octaafverschil buiten beschouwing.

maten.......................................................................................................

fragment 25

Het fragment is het slot.

301p

Op welke akkoordtoon eindigt de cello?

op de grondtoon

op de terts

op de kwint

opgave 8fragment niet op de siteBlok 4 Clean Bandit ft. Jess Glynne - Rather Be

fragment 26 In de intro speelt viool 1 een aantal motieven.

motief voor? in maat ...................................................................................................... fragment 27 Van de zangpartij van couplet 1 is het begin onvolledig afgedrukt.

Noteer de ontbrekende noten in maat 1 en 2. Het ritme is gegeven. We're a thou - sand miles from com - fort, fragment 28 De eerste vier regels van couplet 1 zijn afgedrukt. a We’re a thousand miles from comfort, ... we have traveled land and sea ... But as long as you are with me, ... there’s no place I’d rather be

Noteer vóór de tekstregels het vormschema, waar nodig met accent. De eerste letter is gegeven.

fragment 29 De regels 5 t/m 8 van couplet 1 zijn afgedrukt. I would wait forever, exulted in the scene As long as I am with you, my heart continues to beat

Welke twee drumstelonderdelen spelen in deze regels? 1 ............................................................................................................... 2 ............................................................................................................... fragment 30 In het slot van het refrein zingen de zangeres en het achtergrondkoor drie keer dezelfde tekst.

Welk notenvoorbeeld geeft het ritme van deze tekst het best weer? j Œ No, no, no, no, no, j Œ No, no, no, no, no, j Œ No, no, no, no, no, j Œ No, no, no, no, no,

fragment 31 Aan het einde van couplet 2 speelt de viool een korte melodie. Deze melodie is afgedrukt. √ 4 1 œ œ œ 2 w & 4 œ In maat 2, 3 en 4 klinkt de vioolmelodie tweestemmig.

Welk interval klinkt er dan? .................................................................................................................. fragment 31 De vioolmelodie van de vorige vraag is nogmaals afgedrukt. √ 4 1 œ œ œ 2 w & 4 œ Boven de afgedrukte vioolmelodie staat het uitvoeringsteken 8va .

Wat betekent dat uitvoeringsteken? .................................................................................................................. fragment 32 Het fragment is een overgang naar het refrein.

Noem twee manieren waarop de solist met ‘ yeah ’ naar het refrein toe werkt. Laat de dynamiek buiten beschouwing. 1 ............................................................................................................... 2 ............................................................................................................... fragment 33 Het fragment is het slot.

Vanaf welke maat ontbreekt de beat? vanaf maat ................................................................................................

opgave 9fragment niet op de siteBlok 5 Hanna Beekhuis - Rondo Capriccioso

Dit vragenblok gaat over het Rondo Capriccioso uit 1947 voor dwarsfluit en piano van de Nederlandse componiste Hanna Beekhuis (1889-1980).

fragment 34

Het fragment is het begin van de inleiding. We noemen dit het A-gedeelte.

De dwarsfluitpartij is afgedrukt. # # 21 œ j J œ. ≈œ j J œ. ≈ 2 œ j J œ. ≈ œ œ œ#œ 3 œ œ #œ œ œ 4œ œ œ œ œ œ & 4 # # 5œ. œ œ 6œ œ œ œ œ œ œ 7œ œ œ œ œ œ œ 8œ œ œ œ œ œ 9œ. ‰ &

Je zou kunnen zeggen dat de melodie van de dwarsfluit een vrolijk

karakter heeft.

403p

Noem drie kenmerken van deze melodie die bijdragen aan het vrolijke

karakter. Laat het tempo en de toonsoort buiten beschouwing.

1...............................................................................................................

2...............................................................................................................

3...............................................................................................................

fragment 34

De melodie van de dwarsfluit is nogmaals afgedrukt.

# # 21 œ j J œ. ≈œ j J œ. ≈ 2 œ j J œ. ≈ œ œ œ#œ 3 œ œ #œ œ œ 4œ œ œ œ œ œ & 4 # # 5œ. œ œ 6œ œ œ œ œ œ œ 7œ œ œ œ œ œ œ 8œ œ œ œ œ œ 9œ. ‰ &

Deze melodie lijkt gebaseerd te zijn op een pentatonische ladder op de

grondtoon D.

Eén noot hoort echter niet in deze pentatonisch ladder.

411p

Welke noot is dat?

..................................................................................................................

fragment 35

Het fragment is de hele inleiding. Je kunt het in drie gedeeltes verdelen.

421p

Welk materiaal wordt in gedeelte 3 gebruikt?

alleen materiaal uit 1

alleen materiaal uit 2

alleen materiaal uit 1 en 2

alleen materiaal uit 1 en nieuw materiaal

alleen materiaal uit 2 en nieuw materiaal

materiaal uit 1, 2 en nieuw materiaal

fragment 36

Van het begin van een langzaam middendeel is de melodie van de

bovenstem van de pianopartij afgedrukt.

# # 21 2 3 4 5 6 7 8 9 10 & 4 œ œ ˙ œ #œ ˙ œ #œ œ œ ˙ ˙ ˙ ˙

431p

Vanaf welke maat worden de eerste drie noten van deze melodie in een

andere stem van de pianopartij herhaald?

vanaf maat................................................................................................

fragment 37

Het fragment is het vorige fragment en het vervolg.

De melodie van de bovenstem van de pianopartij is nogmaals afgedrukt.

441p

Hoe vaak komt het beginmotief van drie noten vanaf maat 11 voor in de

pianopartij?

..................................................................................................................

fragment 37

In het fragment wordt het langzame tempo twee keer afgewisseld door

een korte passage in een iets sneller tempo uit het begin van het werk.

452p

Noem twee verschillen tussen de langzame en snellere passages, gelet

op de pianopartij. Ga bij je antwoord uit van de snellere passages.

Laat het tempoverschil en de lengte buiten beschouwing.

1...............................................................................................................

2...............................................................................................................

fragment 38

De dwarsfluitpartij uit de inleiding is nogmaals afgedrukt.

461p

Welk instrument speelt in fragment 38 (in een andere toonsoort) de onder

de haak afgedrukte melodie?

dwarsfluit

piano in de onderstem

piano in de bovenstem

piano in de onder- en bovenstem

fragment 39

De partij van de bovenstem van de piano is afgedrukt.

˙ ˙ ˙ b ˙ ˙ n ˙ ˙ b b˙ ˙ ˙ ˙ & # # 4 21 œ œ #œ œ œ œ œ œ 2 # #˙ ˙ ˙ 3 ˙ ˙ 4 n ˙ ˙ 5 ˙ ˙ 6 ˙ 7 ˙ n n > & 8 œ œ œ œbœ œ œbœ œ œ 9 œ bœ bœ œ œ œ œ bœ 10 œbœbœ œ œ œ œ ≈ R

471p

Op welke ladder is de melodie in maat 8 tot en met 10 gebaseerd?

op een majeur toonladder

op een mineur toonladder

op een pentatonische ladder

fragment 40

Het fragment is het slot en bestaat uit 10 maten. Het fragment begint met

de laatste drie maten van de vorige vraag.

De laatste twee maten (maat 9 en 10) van het fragment zijn verrassend.

481p

Leg dit uit.

..................................................................................................................

opgave 10fragment niet op de siteBlok 6 Pat ā x - Man in the mirror

fragment 41 De intro wordt gespeeld door de piano. De

Geef de technische term voor het ritmische verschijnsel in de pianomelodie. ..................................................................................................................

fragment 41 In de intro speelt de onderstem van de piano twee keer een baslijn.

Wat is de melodierichting van deze baslijn? A alleen dalend B alleen stijgend C dalend en stijgend fragment 42 Van couplet 1 is de tekst afgedrukt. I’m gonna make a change, for once in my life, It’s gonna feel real good, gonna make a difference, gonna make it right As I turned up the collar on my favorite winter coat, This wind is blowin’ my mind I see the kids in the street with not enough to eat Who am I to be blind? Pretending not to see their needs Tijdens het couplet wordt de pianomelodie van de intro gespeeld. Deze melodie is nogmaals afgedrukt.

Hoe vaak wordt tijdens het couplet deze pianomelodie - al dan niet gevarieerd - gespeeld? .................................................................................................................. fragment 42

Op welke tel van de maat zet een slaginstrument in? A op de eerste tel B op de tweede tel C op de derde tel D op de vierde tel

fragment 43 Van het refrein is de tekst afgedrukt. 1 (That) I’m starting with the man in the mirror 2 And I’m asking him to change his ways 3 And no message could have been any clearer 4 If you wanna make a world a better place 5 Take a look at yourself and then make that change

Noem twee manieren waarop in de begeleiding in regel 4 en 5 naar het woord change wordt toegewerkt. 1 ............................................................................................................... 2 ............................................................................................................... fragment 43 Pat ā x is een fusionband. Naast het drumstel spelen nog andere slaginstrumenten mee.

Noem er twee. 1 ............................................................................................................... 2 ............................................................................................................... fragment 44 In een ander refrein speelt naast de (tenor)saxofoon nog een ander blaasinstrument.

Welk blaasinstrument is dat? .................................................................................................................. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

fragment 45 Het fragment is een gedeelte uit een ander refrein. De blazers spelen in tweeklanken.

Welk notenvoorbeeld geeft het ritme van de blazers het best weer? > j 4

naslagA 4 ˙ œ œ

opgave 12fragment niet op de siteB 4 ˙ œ œ

> j ˙ œ œ > j ˙ œ œ fragment 46 Na een lang aangehouden ‘soort’ slotnoot halverwege het fragment gaat de band verder in een mix van latin stijlen.

In welke volgorde zetten de instrumenten dan in? A piano - percussie - basgitaar - blazers B piano - percussie - blazers - basgitaar C piano - basgitaar - blazers - percussie D piano - basgitaar - percussie - blazers fragment 47 Aan het einde klinkt nog een keer het begin van het refrein.

Door wie wordt dat begin van het refrein uitgevoerd? A door alleen de blazers B door de elektrische gitaar en blazers C door de zangeres en elektrische gitaar D door de zangeres en blazers VERGEET NIET DIT OPGAVENBOEKJE IN TE LEVEREN Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.