bronnen

Eindexamen nederlands havo 2005, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Donor worden, dat doe je voor jezelf!

11p
Welke impliciete hoofdvraag wordt in de tekst Donor worden, dat doe je voor jezelf!
beantwoord?
A Hoe kan bereikt worden dat de oude wet voor orgaantransplantatie wordt hersteld?
B Hoe kan bereikt worden dat de wachtlijsten voor ziekenhuizen verdwijnen?
C Hoe kan bereikt worden dat er in Nederland een geen-bezwaarsysteem wordt ingevoerd?
D Hoe kan bereikt worden dat meer mensen zich als donor voor orgaantransplantatie opgeven?
De tekst Donor worden, dat doe je voor jezelf! kan in een vijftal verschillende tekstdelen
worden verdeeld. Aan deze tekstdelen kunnen achtereenvolgens de volgende functies
worden toegekend:
deel 1: anekdotische inleiding;
deel 2: probleemstelling;
deel 3: analyse overheidsoptreden;
deel 4: analyse hedendaagse bereidheid tot solidariteit;
deel 5: conclusies en oplossing.
21p
Bij welke alinea begint deel 2?
31p
Bij welke alinea begint deel 3?
41p
Bij welke alinea begint deel 4?
51p
Welk idee wordt door de nierspecialist, aangehaald in alinea 3, bevestigd?
Deze specialist bevestigt het idee
A dat bij orgaandonatie persoonlijke betrokkenheid een belangrijke rol speelt.
B dat de nieuwe wet op de orgaandonatie de donorproblemen heeft verergerd.
C dat nierdialyse veel vergt van de patiënt en zijn omgeving.
D van algemene onverschilligheid van de gemeenschap tegenover orgaandonatie.
In alinea 4 wordt de Wet op Orgaandonatie (WOD) bekritiseerd.
61p
Op welk type argumentatie is die kritiek gebaseerd?
Deze kritiek is vooral gebaseerd op
A feiten.
B geloof.
C gezag.
D intuïtie.
71p
Welke functie heeft alinea 5 ten opzichte van alinea 4?
In alinea 5
A worden enkele landen genoemd waar een systeem als de WOD wel goed functioneert.
B worden enkele voorbeelden gegeven van het niet goed functioneren van de WOD.
C wordt een alternatief genoemd voor de niet goed functionerende WOD.
D wordt een nadere verklaring gegeven voor het niet goed functioneren van de WOD.
“Nederlanders zijn bereid ver te gaan.” (regel 68)
82p
Waarom is deze bewering niet in strijd met de bewering dat mensen minder dan vroeger
bereid zijn donor te worden (zie regels 164-166)?
Gebruik voor je antwoord maximaal 25 woorden.
“We zijn dus aangewezen op anonieme solidariteit …” (regels 90-91)
91p
Welke van onderstaande zinnen vormt de beste interpretatie van deze zin?
A Aangezien familie lang niet altijd toestemming geeft voor een orgaandonatie, moet de
samenleving andere regels opstellen.
B Als we geen rekening met elkaar houden, zullen de slachtoffers die geen orgaan kunnen
krijgen, in anonimiteit sterven.
C Een goed systeem van donortransplantatie werkt alleen als er veel mensen bij betrokken
zijn, die elkaar niet per se hoeven te kennen.
D Voor donortransplantatie is het maar beter dat je elkaar niet kent; een confrontatie tussen
donor en patiënt is soms te pijnlijk.
“Wie zo redeneert, komt vanzelf uit bij een geen-bezwaarsysteem.” (regels 95-97)
101p
Welke kritiek kan op deze bewering worden gegeven?
A Zij berust op een cirkelredenering.
B Zij berust op een onjuiste oorzaak-gevolgrelatie.
C Zij berust op een overhaaste conclusie.
D Zij berust op een verkeerde vergelijking.
“… doordat de overheid niet krachtig genoeg durft te zijn” (regels 105-106)
111p
Om welke reden trad de overheid bij het invoeren van de WOD niet krachtig genoeg op?
A De overheid vond het lastig goede voorlichting te geven.
B De overheid vond orgaandonatie een minder belangrijk thema.
C De overheid wilde de antidemocraten niet tot last zijn.
D De overheid wilde niet al te sturend overkomen.
Toen in 1998 de WOD werd ingevoerd, dacht de overheid dat met een goede voorlichting
het aantal orgaandonoren zou toenemen.
121p
Citeer uit het tekstgedeelte van alinea 10 en 11 de zin waaruit feitelijk blijkt dat de overheid
beter had kunnen of moeten weten.
“De campagne rondom de invoering van de WOD had weinig aantoonbare invloed.” (regels
129-131)
132p
Wat was de oorzaak van het geringe succes van deze voorlichtingscampagne?
Gebruik voor je antwoord maximaal 15 woorden.
141p
Welke functie vervult de eerste zin van alinea 12, regels 164-166, ten opzichte van de
voorafgaande twee alinea’s (alinea 10 en 11)?
Deze zin geeft
A een bewijs.
B een conclusie.
C een gevolg.
D een oorzaak.
In de alinea’s 6, 11 en 12 wordt het Nederlandse orgaandonatiesysteem vergeleken met een
verzekeringsstelsel.
151p
Wat is het belangrijkste verschil tussen het huidige Nederlandse orgaandonatiesysteem en
het beschreven verzekeringsstelsel?
A In het verzekeringsstelsel ben je in principe solidair met alle medeverzekerden, maar in het
huidige orgaandonatiesysteem is de solidariteit verdwenen.
B In het verzekeringsstelsel kom je meestal in aanmerking voor een schadevergoeding, maar
bij het huidige orgaandonatiesysteem kom je alleen in uitzonderlijke omstandigheden in
aanmerking voor een donororgaan.
C In het verzekeringsstelsel komen alle medeverzekerden in aanmerking voor een vergoeding,
terwijl bij het huidige orgaandonatiesysteem alleen geregistreerde familieleden kunnen
profiteren van orgaandonatie.
D In het verzekeringsstelsel moet premie betaald worden om een vergoeding te krijgen, maar
in het huidige orgaandonatiesysteem hoeft men niets bijzonders te doen om in aanmerking
te komen voor een donororgaan.
“Overigens, de mensen waren vroeger, in de tijd van ‘onderlinge’ verzekeringsclubs, ook
niet gek.” (regels 166-168)
161p
Wat kan uit deze zin in de gegeven context geconcludeerd worden?
A Het hulpbetoon van vroeger was voor de mensen van toen van levensbelang.
B Niet alleen in onze tijd, maar ook vroeger hielden de mensen elkaar goed in de gaten.
C Ook vroeger speelde het profijtbeginsel bij de mensen een belangrijke rol.
D Vroeger hadden de mensen toch minder voor elkaar over dan je zou denken.
171p
Wat is de belangrijkste functie van alinea 14?
A Een conclusie trekken.
B Een oplossing aanbieden.
C Een samenvatting geven.
D Een toekomstvisie uitdragen.
Lees de volgende twee slogans:
1 Donor worden, dat doe je voor elkaar!
2 Donor worden, dat doe je voor jezelf!
182p
Waarom zou in voorlichting over orgaandonatie de tweede slogan in deze tijd vermoedelijk
effectiever zijn dan de eerste, gelet op de tekst Donor worden, dat doe je voor jezelf!?
Gebruik voor je antwoord maximaal 15 woorden.
193p
Leg uit dat een geen-bezwaarsysteem vermoedelijk veel meer resultaat heeft dan het in
alinea 14 genoemde systeem.
Gebruik voor je antwoord maximaal 25 woorden.
201p
Hoe kan de tekst Donor worden, dat doe je voor jezelf! qua tekstsoort het beste getypeerd
worden?
A Een beschouwende tekst met amuserende elementen.
B Een betogende tekst met activerende elementen.
C Een uiteenzettende tekst met beschouwende elementen.
211p
Welke van onderstaande zinnen drukt het beste de hoofdgedachte uit van de tekst Donor
worden, dat doe je voor jezelf!?
A Als Nederlanders meer mogelijkheden krijgen tot zelfbeschikking, zal het huidige systeem
voor orgaandonatie beter gaan functioneren.
B Als Nederlanders meer solidariteit zouden tonen met familie, vrienden en kennissen, is een
ander systeem voor orgaantransplantatie niet nodig.
C Omdat de hedendaagse burger eigenbelang vooropstelt, is een nieuw donorsysteem nodig
dat hierop inspeelt.
D Omdat de overheid geen goede voorlichting geeft, functioneert het huidige systeem voor
orgaantransplantatie niet goed.
fragment De Nierpatiëntenvereniging Nederland pleit al lang voor een geen-bezwaarsysteem. De
tweede evaluatie van de Wet op de Orgaandonatie in 2004 laat er echter weinig van heel.
Het is duur en levert nauwelijks meer donoren op.
De Nierpatiëntenvereniging bestrijdt de gehanteerde gegevens. Of dat wel of niet terecht is,
de keuze voor een geen-bezwaarsysteem mag niet louter gebaseerd zijn op cijfers. Al zou dit
systeem leiden tot meer donoren en meer gespaarde levens, ook dan blijft zo’n systeem in de
eerste plaats een principiële keuze.
Tegenover de zwaarwegende belangen van patiënten staan de rechten van de potentiële
orgaandonoren. Zij kunnen verschillende redenen hebben om het donorformulier niet in te
vullen; niet in de laatste plaats vanwege het onvermogen een keuze te maken. ‘Wie zwijgt,
stemt toe’, het principe van het geen-bezwaarsysteem, is voor zo’n fundamentele keuze een
misplaatst uitgangspunt, dat te veel afbreuk doet aan het recht op zelfbeschikking.
uit: Trouw, 5 april 2004
Zowel in de hoofdtekst Donor worden, dat doe je voor jezelf! als in het fragment wordt het
‘recht op zelfbeschikking’ gehanteerd als een argument.
221p
Welk verschil is er in het gebruik van dit argument?
A In de hoofdtekst wordt het als argument gebruikt vóór de noodzaak tot
‘verantwoordelijkheid nemen voor jezelf’ en in het fragment vóór de belangenbehartiging
van potentiële orgaandonoren.
B In de hoofdtekst wordt het als argument vóór een geen-bezwaarsysteem gebruikt en in het
fragment tégen het principe ‘wie zwijgt stemt toe’.
C In de hoofdtekst wordt het als argument vóór een verenigingsaanpak gebruikt en in het
fragment als argument tégen het geen-bezwaarsysteem.
D In de hoofdtekst wordt het als argument vóór het profijtbeginsel gebruikt en in het fragment
tégen een cijfermatige benadering van het geen-bezwaarsysteem.

opgave 2Tekst 2 Eigen identiteit eerst!

2322p
Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal 200 woorden van
de tekst Eigen identiteit eerst!. Zorg ervoor dat je samenvatting begrijpelijk is voor iemand
die de oorspronkelijke tekst niet kent.
Uit je samenvatting moet duidelijk worden:
• welke actuele ontwikkeling zich voordoet betreffende het verschijnsel ‘xenofobie’ en wat
de oorzaken van die ontwikkeling zijn;
• welke invloed die ontwikkeling heeft op de handelwijze van nogal wat Nederlandse politici
en wat het belangrijkste verwijt is dat hun gemaakt kan worden;
• van welke bijzonderheden ze zich met betrekking tot het verschijnsel ‘vreemdeling’ bewust
zouden moeten zijn;
• van welke factoren met betrekking tot de acceptatie van de vreemdeling politici zich bewust
zouden moeten zijn;
• tot welk inzicht menig politicus zou moeten komen.
√(Einde)
Lees verder