opgave 1Tekst 1 Onderwijs is er niet voor zelfontplooiing
11p
een actuele gebeurtenis aan te halen en het belang voor de lezer
een controversieel voorbeeld te noemen en zijn eigen mening
een grappige anekdote te vertellen en daar een standpunt aan te
een opvallende uitspraak weer te geven en daar reacties op te
Een schrijver heeft verschillende middelen tot zijn beschikking om in de
inleiding van een tekst de aandacht van de lezer te trekken.
Op welke manier wordt in de eerste alinea van ‘Onderwijs is er niet voor
zelfontplooiing’ de aandacht van de lezer getrokken?
De schrijver doet dit vooral door
een actuele gebeurtenis aan te halen en het belang voor de lezerdaarbij te noemen.
een controversieel voorbeeld te noemen en zijn eigen meningdaarover te geven.
een grappige anekdote te vertellen en daar een standpunt aan teverbinden.
een opvallende uitspraak weer te geven en daar reacties op teverwoorden.
In alinea’s 1 tot en met 3 wordt de huidige visie op het belang van
onderwijs vergeleken met die van de periode kort na de Tweede
Wereldoorlog.
23p
Beschrijf de beide visies met betrekking tot dat belang van onderwijs.
Gebruik voor je gehele antwoord niet meer dan 35 woorden.
De kern van de tekst ‘Onderwijs is er niet voor zelfontplooiing’ bestaat uit
alinea’s 4 tot en met 10. Deze kern bestaat uit twee delen.
31p
Bij welke alinea begint het tweede deel van de kern?
43p
Geef aan wat volgens de tekst het belangrijkste verschil is tussen de
opvattingen van Marx en Marshall over de kansen voor de
arbeidersklasse.
Besteed aandacht aan beide opvattingen.
Gebruik voor je gehele antwoord niet meer dan 35 woorden.
51p
afweging
gevolg
oorzaak
vergelijking
Met welk begrip kan de functie van alinea 6 ten opzichte van alinea 5 het
beste aangeduid worden?
afweging gevolg oorzaak vergelijking“Het ontbreken van het economische aspect in het denken over onderwijs
is in Nederland een schadelijke misstand die ons nu al veel en in de
toekomst nog meer geld en welvaart gaat kosten.” (regels 115-120)
63p
In alinea’s 7 en 8 worden twee argumenten gebruikt om dit standpunt te
ondersteunen.
Geef deze twee argumenten in eigen woorden weer.
Gebruik voor je beschrijving van beide argumenten samen niet meer dan
25 woorden.
71p
cirkelredenering
onjuist beroep op causaliteit
persoonlijke aanval
vertekenen van het standpunt
Welk type drogreden zou een kritische lezer kunnen herkennen in
alinea 7?
cirkelredenering onjuist beroep op causaliteit persoonlijke aanval vertekenen van het standpuntIn alinea 8 wordt uitgelegd waarom leerlingen in het beroepsonderwijs
vroeger beter tot hun recht kwamen dan nu. Een kritische lezer zou in die
redenering een voorbeeld kunnen lezen van overhaaste generalisatie.
81p
Citeer het zinsgedeelte waarin hij die zou kunnen vinden.
“Het is absurd dat die ministeries zitten af te wachten wat de deskundigen
van Onderwijs in hun pedagogenwijsheid op de scholen en de jeugd
loslaten, om vervolgens vele decennia lang de scherven te moeten
opvegen.” (regels 189-195)
91p
neerbuigend
pessimistisch
relativerend
tegendraads
Door welke van onderstaande omschrijvingen wordt de houding van de
auteur tegenover de in de tekst genoemde ministeries het beste
getypeerd?
neerbuigend pessimistisch relativerend tegendraads“Welvaart is een altijd stromende limonadebeek in Luilekkerland.”
(regels 215-216)
102p
Leg deze vergelijking uit.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 15 woorden.
Over het onderwijs wordt in regel 219 gezegd: “Alles is er ‘proces’”.
111p
Welk aspect van het onderwijs blijft in het onderwijs onderbelicht, volgens
alinea 10?
121p
Als onze inhoudelijke visie op het onderwijs voldoende verandert, zal
Het duurt niet lang meer, voor we ons realiseren hoe belangrijk
In de toekomst lijkt het niet mogelijk te zijn het onderwijsbeleid
We moeten weer beseffen hoe belangrijk onderwijs is voor onze
Welke van onderstaande beweringen geeft de kern van alinea 12 het
beste weer?
Als onze inhoudelijke visie op het onderwijs voldoende verandert, zalonze welvaart in de toekomst toenemen.
Het duurt niet lang meer, voor we ons realiseren hoe belangrijkonderwijs is voor onze welvaart.
In de toekomst lijkt het niet mogelijk te zijn het onderwijsbeleidadequaat af te stemmen op het economische beleid.
We moeten weer beseffen hoe belangrijk onderwijs is voor onzewelvaart, anders gaat ons dat geld kosten.
131p
Het onderwijs is in ons land te veel gericht op de ontwikkeling van het
In de huidige situatie hebben ouders te veel invloed op het onderwijs,
In tegenstelling tot de huidige situatie zouden in het onderwijs
Onze overheid zou zich minder moeten bemoeien met het onderwijs
Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte weer van de tekst ‘Onderwijs
is er niet voor zelfontplooiing’?
Het onderwijs is in ons land te veel gericht op de ontwikkeling van hetindividu en te weinig op het economische en algemene belang en als
dat zo doorgaat, zal onze welvaart afnemen.
In de huidige situatie hebben ouders te veel invloed op het onderwijs,waardoor er te weinig aandacht is voor inhoud en het economische
aspect steeds meer wordt verwaarloosd.
In tegenstelling tot de huidige situatie zouden in het onderwijseconomische principes een rol moeten spelen, omdat hiermee kosten
bespaard kunnen worden.
Onze overheid zou zich minder moeten bemoeien met het onderwijsen de prioriteit bij economische ontwikkeling moeten leggen, want
anders komt onze persoonlijke welvaart in gevaar.
tekstfragment 1
De visie van beleidsmakers op het onderwijs vindt Martin Slagter te instrumentalistisch. “Ze zien een diploma uitsluitend als middel om aan een baan te komen. Maar onderwijs is meer. Sommige zaken die je op school leert, zijn geen middel maar doel op zichzelf. Het is algemene ontwikkeling. Ook als je er niet meteen een goede baan mee krijgt, is dit verrijkend.” naar: interview met mbo-docent Martin Slagter, februari 2013
Zowel in alinea 6 van de hoofdtekst als in tekstfragment 1 komt aan bod
welke visie op het onderwijs de overheid of haar beleidsmakers hebben.
143p
Beschrijf die beide visies.
Gebruik voor je gehele antwoord niet meer dan 35 woorden.
152p
Welke drie van onderstaande beweringen moeten in ieder geval worden
opgenomen in een beknopte samenvatting van maximaal 60 woorden van
de tekst ‘Onderwijs is er niet voor zelfontplooiing’?
Noteer de nummers van je keuze.
1 Ouders zouden volgens de minister van Onderwijs meer tijd moeten
besteden aan de opvoeding van hun kinderen.
2 Ouders zagen vroeger het economisch belang in van goed onderwijs
voor de toekomst van hun kinderen.
3 Onderwijs behoort dienstbaar te zijn aan de economie en de
samenleving.
4 Ouders van nu stellen geen eisen meer aan hun kinderen.
5 De school wordt leverancier van algemene vorming en kinder- en
puberopvang.
6 Bij voortzetting van het huidige onderwijsbeleid zal onze welvaart
achterblijven.
tekstfragment 2
Schaberg gaat in op twee van de drie kernvragen die gesteld moeten
worden bij een discussie over onderwijs. Die vragen zijn: waarom moet er
onderwijs zijn, wat moeten kinderen in dat onderwijs leren en hoe moeten
ze het leren. Het zijn de vragen naar doelstelling, onderwijsinhouden en
de pedagogisch-didactische omstandigheden. Schabergs antwoorden
doen me de haren te berge rijzen. Zijn doelstelling: welvaart, zijn bijdrage
betreffende onderwijsinhouden: meer vreemde talen en de
ambachtsschool.
Dat de Duitse bondspresident Merkel en de Franse president Sarkozy
onderhandelden in het Engels bewijst dat Engels lingua franca1) van ons
deel van de wereld is geworden. Dat maakt het leren van andere vreemde
talen steeds minder relevant. De ambachtsschool hoorde bij de
standenmaatschappij. Schaberg hanteert een uit die tijd stammende
classificatie van jongens ‘goed met hun handen’. Dat waren slimme
jongens van lage komaf die niet naar de HBS mochten. De
ambachtsschool is afgeschaft omdat hij leegliep.
Maar dan Schabergs doelstelling: welvaart. Nederland is nog nooit zo rijk
geweest als nu en behoort op de lijst van ‘normale’ landen (Liechtenstein
en Qatar bijvoorbeeld niet meegerekend) tot de vijf rijkste van de wereld.
Moet het nog meer worden? Schaberg ziet de leerlingen van nu als
toekomstige productiefactoren en niet als de toekomstige bewoners van
dit land.
naar: reactie op ‘Onderwijs is er niet voor zelfontplooiing’,
januari 2012
noot 1 lingua franca: gemeenschappelijke taal die sprekers met verschillende moedertalen
hanteren
163p
Geef twee redenen uit tekstfragment 2 waarom de argumenten van
Schaberg in alinea’s 7 en 8 van de hoofdtekst niet zouden gelden.
Gebruik voor je totale antwoord niet meer dan 35 woorden.
“Schaberg ziet de leerlingen van nu als toekomstige productiefactoren en
niet als de toekomstige bewoners van dit land.” (laatste zin
tekstfragment 2)
172p
Welke rol ziet Schaberg voor het onderwijs weggelegd, volgens
tekstfragment 2?
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 15 woorden.
tekstfragment 3
Ik denk dat Schabergs constatering dat het economisch belang in het
onderwijs buiten beeld is geraakt terecht is, maar zijn opvatting dat het
onderwijs zijn doel voorbijschiet met alle aandacht voor zelfontplooiing,
vind ik riskant.
Afgelopen dinsdag publiceerde het Maastrichtse Researchcentrum voor
Onderwijs en Arbeidsmarkt zijn jaarlijkse visie op de arbeidsmarkt voor de
komende vijf jaar. Een studie theologie biedt de meeste kans op een
baan. Wie voor een rechtenstudie kiest of voor informatica moet er ernstig
rekening mee houden dat hij met deze bagage uiteindelijk niet aan de
slag zal komen.
Je hoeft niet langer dan tien jaar op de arbeidsmarkt rond te kijken om te
ondervinden hoe snel het tij daar kan keren. Een gemiddeld mens loopt
hier veertig jaar rond. Het onderwijs moet zich dus zeker bekommeren om
het economisch belang van degenen die op het punt staan dit lange
traject binnen te stappen. Maar ik zou dit invullen met het ‘bewust’ flexibel
en weerbaar maken van leerlingen om veranderingen op te vangen en
economisch voor zichzelf op te komen: tegenslagen leren overwinnen en
leren hoe je nieuwe kansen creëert.
Ik stel ook voor om dit belangrijke onderwijsdoel gewoon ‘zelfontplooiing’
te noemen, omdat de betekenis van dit woord deze lading dekt en omdat
iedereen, ongeacht opleidingsniveau, het inmiddels wel kent.
naar: reactie op ‘Onderwijs is er niet voor zelfontplooiing’,
december 2011
Tekstfragment 3 geeft een andere invulling aan het economisch belang
van scholing dan de hoofdtekst.
183p
Op welke manier moet enerzijds volgens de hoofdtekst en anderzijds
volgens tekstfragment 3 het economische belang van scholing inhoud
krijgen?
Beschrijf beide manieren.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 45 woorden.
Coöperaties en burgerinitiatieven
Coöperaties wereldwijd
Herwaardering van coöperaties
Vernieuwing van coöperaties
De coöperatie als basis voor een nieuw economisch bestel
De coöperatie en invloed van politieke partijen
De vorming van een nieuw politiek en economisch bestel
De wijze van politieke samenwerking in de toekomst
Hoe komt samenwerking tot stand?
Waarom is samenwerking nodig?
Wat is nodig om tot samenwerking te komen?
Welke kenmerken heeft samenwerking?
oorzaak en gevolg.
overeenkomst of vergelijking.
voorbeelden.
voor- en nadelen.
Coöperaties zouden een nog belangrijkere rol moeten spelen in de
In het huidige Nederland zijn sterke coöperaties onmisbaar geworden.
Moderne coöperaties zouden sterker moeten zijn dan coöperaties
Voor politici zijn coöperaties tegenwoordig belangrijker dan vroeger.
alleen 1
alleen 2
beide
formuleren van de probleemstelling.
geven van een historische schets.
stellen van een retorische vraag.
vertellen van de aanleiding.
De boer en zijn klanten begrijpen de voor de economie gunstige
De boer en zijn klanten menen dat de nieuwe regels van het
De boer en zijn klanten vinden de uitleg van de nieuwe regels van het
De boer en zijn klanten worden uiteindelijk overtuigd van het gunstige
hoogdravende toon
ironische toon
neerbuigende toon
positieve toon
jonger gemaakt.
menselijker gemaakt.
mooier gemaakt.
schattiger gemaakt.
geeft een verklaring voor de tweede ontwikkeling.
noemt een gevolg van de tweede ontwikkeling.
schetst een voorwaarde voor de tweede ontwikkeling.
vormt een weerlegging bij de tweede ontwikkeling.
accentueert dat de tekst een ironische toonzetting heeft.
de kern van de tekst in een zin samenvat.
het standpunt van de tekst in andere woorden herhaalt.
van de tekst een mooi afgerond geheel maakt.
beschouwing met uiteenzettende elementen.
betoog met beschouwende elementen.
uiteenzetting met betogende elementen.
