Eindexamen economie vmbo bb 2017 tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen

− Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

− Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.

A

(2)

(3)

D

opgave 1Daar gaat mijn baan!

De verwachting is dat de omzet van supermarkten in 2030 voor 20 procent uit onlineverkoop bestaat. Hierdoor zullen er in 2030 in Nederland 1.000 supermarktvestigingen minder zijn dan in 2015.

11p

Maak onderstaande zinnen kloppend door het juiste woord in te vullen bij

(1) en (2). Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.

Als 1.000 supermarktvestigingen moeten sluiten door meer onlineverkoop

ontstaat er …(1)... (structurele / conjuncturele) werkloosheid. Het …(2)...

(economisch / sociaal) gevolg daarvan is dat de werklozen minder te

besteden hebben.

(1)..............................................................................................................

(2)..............................................................................................................

21p

Omdat supermarktvestigingen moeten sluiten ontstaat er werkloosheid.

Deze werkloosheid kan zich uitbreiden naar andere bedrijven.

Hieronder staan zes economische verschijnselen.

1 supermarkten sluiten

2 er wordt minder geconsumeerd

3 mensen hebben minder te besteden

4 productie daalt

5 vraag naar arbeid bij supermarkten daalt

6 meer bedrijven sluiten

Kies de volgorde die economisch juist is.

1 → 2 → 3 → 4 → 5 → 6

1 → 2 → 3 → 5 → 4 → 6

1 → 4 → 3 → 5 → 2 → 6

1 → 5 → 3 → 2 → 4 → 6

31p

In 2015 zijn er in Nederland 4.300 supermarktvestigingen waarvan er

1.000 in de komende 15 jaar moeten sluiten.

Hoeveel procent van de 4.300 supermarktvestigingen zal in 2030 gesloten

zijn?

4,3%

23,3%

43%

41p

Yasmine (38 jaar) werkt al tien jaar als kassière in een grote

supermarktvestiging. Zij werkt daar 15 uur per week.

Twee stellingen:

1 Yasmine doet uitvoerend werk.

2 Als de vestiging waar zij werkt sluit, heeft Yasmine recht op een

werkloosheidsuitkering.

Wat geldt voor deze stellingen?

alleen stelling 1 is juist

alleen stelling 2 is juist

beide stellingen zijn juist

geen van beide stellingen is juist

52p

Als de verkoop zich verplaatst van supermarktvestigingen naar

onlineverkoop, zullen er nieuwe vacatures komen.

Bij welke bedrijven zullen daardoor wel en bij welke geen nieuwe

vacatures ontstaan?

Zet telkens een kruisje in de juiste kolom.

bedrijven wel nieuwe vacatures geen nieuwe vacatures internetbedrijven zuivelbedrijven transportbedrijven

61p

De supermarktvestiging waar Yasmine werkt moet sluiten. Annie, een

collega van Yasmine, is 63 jaar. Annie schrijft zich na haar ontslag niet in

bij het UWV-werkbedrijf. Zij denkt dat ze na haar ontslag toch geen kans

meer op een baan heeft.

Welke vorm van werkloosheid zal van toepassing zijn op Annie?

geregistreerde werkloosheid

regionale werkloosheid

verborgen werkloosheid

opgave 2Mountainbiken

De ouders van Maaike (17 jaar) gaan volgend jaar op vakantie naar

Zweden. Zij willen twee mountainbikes (MTB’s) kopen om mee te nemen.

Maaike heeft haar ouders beloofd om te kijken wat mountainbikes kosten.

De ouders van Maaike hebben geen geld op hun spaarrekening staan.

72p

De ouders van Maaike kunnen tot de vakantie nog vier maanden sparen.

Zij hebben een gezamenlijk netto maandinkomen van € 3.100.

Hun uitgaven per maand zijn:

hypotheek € 1.200 uitgaven voor levensonderhoud € 1.500 overige uitgaven € 225

Bereken hoeveel de ouders van Maaike tot de vakantie van hun

salaris kunnen sparen. Schrijf je berekening op.

..................................................................................................................

81p

Naast hun maandelijkse salaris ontvangen de ouders van Maaike ook nog

kinderbijslag.

Tot welke vorm van inkomen behoort de kinderbijslag?

inkomen uit arbeid

inkomen uit bezit

inkomen uit overdrachten

91p

Maaike merkt op dat het bedrag voor de MTB’s ook kan worden geleend.

Wat is een voordeel van geld lenen voor het kopen van MTB’s in plaats

van sparen?

Je bouwt geen schuld op.

Je kunt direct beschikken over de MTB’s.

Je ontvangt maandelijks een rentebedrag.

Van

voor € 750

101p

Maaike bekijkt op de site www.fietswinkel.nl de bovenstaande advertentie.

Van welk soort reclame is hier sprake?

commerciële reclame

ideële reclame

informatieve reclame

informatie lenen:

maandelijkse terugbetaling in € geleend bedrag in € in 12 maanden in 18 maanden in 24 maanden in 30 maanden in 36 maanden 500 45 36 24 − − 1.000 90 69 48 − − 1.500 133 101 71 61 50 2.000 175 135 95 79 67

112p

De ouders van Maaike kiezen voor de MTB van € 750 uit de advertentie.

Ze willen het totale bedrag voor de twee MTB’s lenen. Ze gaan het

geleende bedrag in 2,5 jaar terugbetalen.

Bereken, voor de twee MTB’s, hoeveel euro’s Maaike’s ouders méér

moeten betalen dan het geleende bedrag. Schrijf je berekening op.

..................................................................................................................

121p

Door het lenen van geld nemen de maandelijkse uitgaven toe.

Tot welke soort uitgaven behoort de maandelijkse aflossing van een

lening?

dagelijkse uitgaven

incidentele uitgaven

vaste lasten

132p

De ouders van Maaike willen op korte termijn bezuinigen op hun uitgaven.

Geef van onderstaande uitgaven aan of je wel of niet op korte termijn

hierop kunt bezuinigen.

Zet telkens een kruisje in de juiste kolom.

uitgaven wel bezuinigen niet bezuinigen maandelijkse hypotheeklasten uitgaven voor levensonderhoud rentelasten lening voor MTB’s

opgave 3Django

Django (16 jaar) zit in het laatste jaar van het vmbo en heeft geen tijd voor

een bijbaantje. Hij krijgt kleedgeld van zijn ouders, waarvan hij vaak

kleren koopt via een website van een Spaans bedrijf.

142p

Spanje behoort tot de Europese Unie (EU) en de Europese Monetaire

Unie (EMU).

Geef van elk van de volgende stellingen aan of deze juist of onjuist is.

Zet telkens een kruisje in de juiste kolom.

stellingen juist onjuist Voor producten uit Spanje moeten door Nederland invoerrechten worden betaald. Alle landen die lid zijn van de EU zijn ook lid van de EMU. In Nederland, Italië, Spanje en Portugal kun je met de euro betalen.

152p

Maak onderstaande zinnen kloppend door het juiste woord in te vullen bij

(1) en (2). Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.

Als Django broeken uit Spanje koopt zijn dat …(1)…

(ontvangsten / uitgaven) op de Nederlandse betalingsbalans. De

geldeenheid van Nederland en Spanje heeft …(2)… (geen / wel) invloed

op de prijs van de broeken.

(1)..............................................................................................................

(2)..............................................................................................................

161p

Django heeft drie broeken besteld. Op de website van een Spaans bedrijf

kosten deze in totaal € 125,45. Hij ontdekt dat op de website van een

Chinees bedrijf dezelfde broeken in totaal € 76,14 kosten.

Bereken hoeveel procent de broeken van het Chinese bedrijf

goedkoper zijn dan die van het Spaanse bedrijf. Schrijf je berekening

op en rond af op één decimaal.

..................................................................................................................

171p

Django vertelt op school dat hij broeken heeft gekocht die uit China

komen. Zijn docente economie zegt: “Er wordt wel een maximum gesteld

aan de invoer van broeken.”

Hoe wordt een maximum aan producten die ingevoerd mogen worden

genoemd?

contingentering

invoerrechten

ontwikkelingssamenwerking

181p

Steeds meer bedrijven bestellen producten uit het buitenland. Toch is niet

alle import in Nederland bestemd voor Nederland. Er is ook sprake van

doorvoer.

Noem één reden waarom Nederland geschikt is als doorvoerland naar

de rest van Europa.

..................................................................................................................

191p

De broer van Django denkt dat de werkgelegenheid in Nederland afneemt

doordat Nederlanders steeds vaker producten uit het buitenland kopen.

Django zegt: “We produceren inderdaad minder, maar in andere soorten

bedrijven neemt de werkgelegenheid misschien wel toe.”

Wat is een juist voorbeeld van bedrijven waar de werkgelegenheid toe kan

nemen als gevolg van aankopen in het buitenland?

horecabedrijven

industriële bedrijven

transportbedrijven

202p

Maak onderstaande zinnen kloppend door het juiste woord in te vullen bij

(1) en (2). Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.

Veel kleding wordt geproduceerd in landen waar de lonen …(1)…

(hoger / lager) zijn dan in Nederland. In die landen zijn de

arbeidsomstandigheden vaak …(2)… (beter / slechter) dan in Nederland.

(1)..............................................................................................................

(2)..............................................................................................................

opgave 4De Ponyhof

De eigenares van manege de Ponyhof verdient haar geld met het

verhuren van paardenboxen en het geven van paardrijlessen.

211p

De eigenares van de Ponyhof is eindverantwoordelijk voor de

bedrijfsvoering. Verder zijn er stalhulpen.

Geef bij elke persoon aan of deze uitvoerende of leidinggevende

arbeid verricht. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom.

persoon uitvoerend leidinggevend eigenares stalhulp

222p

Vorig jaar waren de totale opbrengsten € 155.789,35 en de totale kosten

€ 153.815,70.

Maak onderstaande zin kloppend door het juiste woord bij (1) en het

juiste bedrag bij (2) in te vullen. Kies uit de woorden en getallen die

tussen haakjes staan.

Het nettoresultaat dat de Ponyhof vorig jaar heeft behaald is een …(1)…

(positief / negatief) resultaat van …(2)… (€ 1.973,65 / € 309.605,05).

(1)..............................................................................................................

(2)..............................................................................................................

231p

De eigenares van manege de Ponyhof wil het nettoresultaat verbeteren

door het lesgeld voor de paardrijlessen te verhogen.

Wat is een reden waarom het verhogen van het lesgeld niet automatisch

betekent dat het nettoresultaat verbetert?

Door de verhoging van het lesgeld kan de vraag naar lessen dalen.

Door de verhoging van het lesgeld kan het aanbod van lessen dalen.

Door de verhoging van het lesgeld kunnen de kosten stijgen.

242p

Gegevens opbrengsten lesgeld vorig jaar:

aantal lessen lesgeld opbrengst 5.890 € 15 € 88.350

Voor volgend jaar heeft de eigenares van de Ponyhof besloten om het

lesgeld voor de paardrijlessen te verhogen. De eigenares wil graag dat

het lesgeld in totaal € 120.000 opbrengt. Zij gaat ervan uit dat er, ondanks

een prijsstijging, volgend jaar 6.000 lessen worden gegeven.

Bereken met hoeveel procent het lesgeld verhoogd moet worden om

deze doelstelling te bereiken. Schrijf je berekening op en rond af op

één decimaal.

..................................................................................................................

251p

De Ponyhof gaat ook een reclamecampagne starten om meer

paardenboxen te kunnen verhuren. De eigenares van de Ponyhof plaatst

een advertentie in een regionale krant.

Onder welk marketinginstrument valt het plaatsen van een advertentie in

een regionale krant?

plaatsbeleid

prijsbeleid

productbeleid

promotiebeleid

262p

De reclamecampagne voor de verhuur van paardenboxen heeft veel

nieuwe klanten opgeleverd. De opbrengsten zullen stijgen, maar er zullen

ook meer kosten gemaakt moeten worden.

Noem twee voorbeelden van kosten die voor de Ponyhof zullen

stijgen.

1................................................................................................................

2................................................................................................................

opgave 5Fotoboek

Bij de beantwoording van de vragen 28, 29, 31 en 32 moet je

gebruikmaken van de test in deze opgave.

Fenna (16 jaar) gaat na haar eindexamen vmbo met haar moeder een

week op vakantie naar Zeeland. Na elke vakantie zet Fenna’s moeder de

vakantiefoto’s in een digitaal fotoboek. Dit doet ze al jaren via de website

van Blukker.

De Consumentenbond heeft afgelopen maand een vergelijkend

warenonderzoek gedaan naar digitale fotoboeken.

271p

Maak onderstaande zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen bij

(1) en (2). Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

De Consumentenbond test met een vergelijkend warenonderzoek …(1)…

(dezelfde soort / verschillende soort) producten.

Tijdens het testen beoordelen ze de volgende aspecten: …(2)…

(hoeveelheid en prijs / kwaliteit en prijs).

(1)..............................................................................................................

(2)..............................................................................................................

test

digitale fotoboeken e r w a r e k s of t of t w a m er k e n t y p e p rij s a a n t al p a t g e i s n t a o ' o s r d e a e f d l r u k k w g a e li b t r e u it i k er b s o g e e k m k w a a m li t o e g i t elij k h e d e n s wweeggiinngg vvoooorr tteessttoooorrddeeeell 45% 30% 20% 5% 1 Albolli fotoboek liggend € 33,00 24 7,8 7,5 8,4 7,7 7,2 2 Hemma fotoboek liggend € 38,50 24 7,8 7,5 8,4 7,7 7,2 3 Piksum liggend € 35,00 26 7,6 7,6 7,9 7,1 7,6 4 Aldo liggend* € 21,50 24 6,8 7,1 6,5 6,5 7,5 5 Blukker liggend € 30,50 24 6,7 6,5 7,0 5,7 8,2 6 Fotoboek HADE € 35,00 36 6,5 6,5 6,5 6,5 6,5 7 Liddel Hardcover € 32,00 24 6,4 5,8 6,7 6,5 7,5 * beste koop

Gebruik de test.

281p

Fenna laat de test aan haar moeder zien en zegt: “Mama, volgens mij

kunnen we in elk geval beter bij Albolli dan bij Hemma een fotoboek

bestellen.”

Geef één reden waarom Fenna’s moeder zou moeten kiezen voor

Albolli.

..................................................................................................................

Gebruik de test.

291p

Fenna’s moeder geeft Fenna de opdracht om uit te zoeken welk fotoboek

per pagina het goedkoopst is. Verder moeten de afdrukkwaliteit en de

boekkwaliteit minimaal een score van 7 hebben.

Welk digitaal fotoboek zal zij kiezen?

Albolli liggend

Blukker liggend

Hemma liggend

Piksum liggend

301p

Blukker geeft nu 10% korting bij het bestellen van een digitaal fotoboek.

Welk marketinginstrument hanteert Blukker bij het geven van deze

korting?

plaatsbeleid

prijsbeleid

productbeleid

promotiebeleid

Gebruik de test.

312p

Na de herfstvakantie wil Fenna’s moeder weer een digitaal fotoboek

maken. Ze schat dat ze 36 pagina’s nodig heeft. Ze twijfelt nu tussen Aldo

en Liddel. Elke pagina boven de 24 pagina’s kost bij Aldo € 1,55 per

pagina, bij Liddel is dat € 0,38 per pagina.

Welk fotoboek zal Fenna’s moeder kiezen als zij kiest voor het

voordeligste fotoboek? Schrijf je berekening op en geef aan welk

fotoboek Fenna’s moeder zal kiezen.

berekening Aldo:........................................................................................

..................................................................................................................

berekening Liddel:......................................................................................

..................................................................................................................

keuze:........................................................................................................

Gebruik de test.

321p

Het fotoboek dat volgens de Consumentenbond het beste uit de test komt,

is Albolli. Het fotoboek dat volgens de Consumentenbond de beste koop

is, is Aldo.

Geef één reden waarom ‘de beste uit de test’ niet altijd ‘de beste koop’

is.

..................................................................................................................

opgave 6“Eerlijk goud …”

Danilo en Gracia gaan trouwen. Zij willen ringen

kopen van zogenaamd fairtrade goud. Fairtrade

goud is afkomstig van kleinschalige mijnbouwers.

Stichting Max Havelaar draagt zorg voor veilige

arbeidsomstandigheden en eerlijke (hogere)

prijzen voor deze mijnbouwers.

In de goudmijnbouw, in delen van Afrika en Zuid-Amerika, is vaak sprake

van slechte arbeidsomstandigheden en oneerlijke (lagere) prijzen.

332p

Geef van elk van de volgende stellingen aan of deze juist of onjuist is. Zet

telkens een kruisje in de juiste kolom.

stellingen juist onjuist In een ontwikkelingsland is sprake van snelle groei van de welvaart. In een ontwikkelingsland is het inkomen per hoofd van de bevolking hoog. In een ontwikkelingsland is sprake van een lage levensverwachting.

341p

Stichting Max Havelaar geeft advies en hulp bij de bedrijfsvoering in de

goudmijnbouw in ontwikkelingslanden.

In ontwikkelingslanden is namelijk vaak sprake:

van beperkte scholing en technische kennis.

van goede gezondheidszorg.

van goede infrastructuur.

351p

Eerlijke prijzen zijn belangrijk voor ontwikkelingslanden om uit de

armoede te komen.

Hieronder staan zes economische verschijnselen.

1 eerlijke prijzen

2 hoger inkomen

3 meer bestedingen

4 meer productie

5 meer werkgelegenheid

6 minder armoede

Kies de volgorde die economisch juist is.

1 → 2 → 3 → 4 → 5 → 6

1 → 2 → 4 → 3 → 5 → 6

1 → 2 → 4 → 5 → 3 → 6

1 → 2 → 5 → 4 → 3 → 6

362p

Maak onderstaande zinnen kloppend door het juiste woord in te vullen bij

(1) en (2). Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.

Door toename van de welvaart zal de vraag naar gouden sieraden …(1)…

(dalen / gelijk blijven / stijgen). Bij gelijkblijvend aanbod zal de prijs van

gouden sieraden …(2)… (dalen / gelijk blijven / stijgen).

(1)..............................................................................................................

(2)..............................................................................................................

372p

Danilo en Gracia kopen een set fairtrade gouden ringen. Een set is twee

ringen. Deze set heeft een verkoopprijs van € 650 exclusief 21% btw.

Daar komt nog een bedrag bij voor het graveren van hun voornamen. Per

ring kost dat € 6 inclusief 21% btw.

Wat moeten ze in totaal voor de ringen betalen? Schrijf je berekening op.

..................................................................................................................

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

382p

Maak onderstaande zinnen kloppend door het juiste woord in te vullen bij

(1) en (2). Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.

Door de groeiende interesse voor fairtrade goud worden Nederlandse

juweliers gestimuleerd om fairtrade goud in te kopen. Dit is gunstig voor

de …(1)… (export / import) van ontwikkelingslanden met fairtrade

goudmijnbouw en …(2)… (gunstig / ongunstig) voor het inkomen van de

mijnbouwers.

(1)..............................................................................................................

(2)..............................................................................................................

Bronvermelding

Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen

behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.