bij dit examen
Meerkeuzevragen
− Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
− Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A
(2) 
(3) 
D
D
D
(2) (3) opgave 1Minispeaker
11p
Noem een consumentenorganisatie die ook producten test en
Lisa en Valentino zien op televisie een uitzending van het
consumentenprogramma Kassa over minispeakers. Kassa is een
consumentenprogramma dat producten test en producten met elkaar
vergelijkt.
Noem een consumentenorganisatie die ook producten test enproducten met elkaar vergelijkt.
..................................................................................................................
21p
Alleen Lisa heeft gelijk.
Alleen Valentino heeft gelijk.
Beiden hebben gelijk.
Beiden hebben ongelijk.
Lisa en Valentino vertrouwen de testuitslagen van Kassa.
Lisa: “Consumentenorganisaties doen onderzoek naar de prijs en de
kwaliteit van producten. Op basis daarvan geven ze onafhankelijke
informatie en advies”.
Valentino: “Consumentenorganisaties houden zich niet alleen bezig met
het testen van producten. Ze informeren ook over mogelijke gevolgen
voor het milieu”.
Wat geldt voor deze beweringen?
Alleen Lisa heeft gelijk. Alleen Valentino heeft gelijk. Beiden hebben gelijk. Beiden hebben ongelijk.test minispeakers tot € 60
31p
Welke twee minispeakers komen het slechtst uit deze test?
Lisa en Valentino bekijken de testresultaten.
Welke twee minispeakers komen het slechtst uit deze test?1...............................................................................................................
2...............................................................................................................
41p
House of Marley Chant Mini
JAM HX-P240 Plus
JBL Clip
Logitech X100
Valentino wil een minispeaker met de volgende eigenschappen:
− niet duurder dan € 50
− een accutijd van minimaal vier uur
− een testcijfer van minimaal 8,5
Welke speaker kan Valentino het best kiezen?
House of Marley Chant Mini JAM HX-P240 Plus JBL Clip Logitech X10051p
NU € 36,95
Hoeveel moet Valentino betalen voor deze minispeaker uit de
Valentino ziet op internet een aanbieding van een minispeaker die
vergelijkbaar is met zijn keuze uit de test. Op de speaker zit een jaar
garantie. De garantie kan tot drie jaar worden verlengd als Valentino een
bijbetaling van 15% op de prijs uit de aanbieding doet.
NU € 36,95 Hoeveel moet Valentino betalen voor deze minispeaker uit deaanbieding als hij kiest voor de extra lange garantie? Schrijf je
berekening op en rond af op twee decimalen.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
62p
Noteer in het schema een argument voor en een argument tegen het
Valentino besluit de minispeaker van de aanbieding te kopen, maar hij
twijfelt over het nut van het bijkopen van extra lange garantie.
Noteer in het schema een argument voor en een argument tegen hetbijkopen van extra lange garantie.
opgave 2Made in Europe
Chinese fabrikanten produceren
zonnepanelen. Deze worden onder andere
geëxporteerd naar landen binnen de
Europese Unie (EU).
71p
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Chinese fabrikanten bieden zonnepanelen aan onder de kostprijs op de
Europese markt. Europese fabrikanten van zonnepanelen eisen dat de EU
maatregelen hiertegen neemt.
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.
Als Europese bedrijven en consumenten voor zonnepanelen uit China
kiezen, zal de …(1)… (export / import) door Europa stijgen.
Omdat Nederland een …(2)… (gesloten / open) economie is, worden ook
op de Nederlandse markt Chinese zonnepanelen aangeboden.
(1)..............................................................................................................
(2)..............................................................................................................
82p
Geef van elk van de volgende stellingen aan of deze juist of onjuist is.
Zet telkens een kruisje in de juiste kolom.
stellingen juist onjuist Door invoerrechten te heffen op producten van buiten de EU worden Europese producten in Europa goedkoper. Door invoerrechten te heffen op producten van buiten de EU worden Europese bedrijven beschermd tegen concurrenten van buiten de EU. Invoerrechten bepalen hoeveel goederen maximaal mogen worden ingevoerd.
91p
Alleen stelling I is juist.
Alleen stelling II is juist.
Beide stellingen zijn juist.
Beide stellingen zijn onjuist.
Jan Kozijn uit Nederland wil zonnepanelen aanschaffen die in Europa zijn
geproduceerd. Hij gaat de Nederlandse prijzen van zonnepanelen
vergelijken met die uit België en Duitsland. Deze landen zijn alle drie lid
van de Europese Monetaire Unie (EMU).
Stelling I: Alle EMU-landen zijn lid van de EU.
Stelling II: De EU vertegenwoordigt alle landen van Oost- en West-
Europa.
Wat geldt voor deze stellingen?
Alleen stelling I is juist. Alleen stelling II is juist. Beide stellingen zijn juist. Beide stellingen zijn onjuist.101p
Hoeveel hebben de 20 zonnepanelen gekost exclusief btw? Schrijf je
Jan Kozijn koopt 20 zonnepanelen tegen de voordeligste hoeveelheid-
prijscombinatie. Omdat de overheid de aanschaf van zonnepanelen wil
stimuleren, kan Jan de btw terugkrijgen.
Hoeveel hebben de 20 zonnepanelen gekost exclusief btw? Schrijf jeberekening op en rond af op twee decimalen.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
111p
Noem een reden voor het verplaatsen van de productie naar deze
Chinese fabrikanten verplaatsen steeds meer de productie naar landen
zoals India en Vietnam.
Noem een reden voor het verplaatsen van de productie naar dezelanden.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
opgave 3Arbeidsmarkt
Robert en Wendy (allebei 20 jaar) zijn net klaar met hun mbo-opleiding. Zij hebben een gesprek over hun kansen op de arbeidsmarkt. • Geef van elk van de volgende stellingen aan of deze juist of onjuist is. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom. stellingen juist onjuist De arbeidsmarkt is het geheel van de vraag naar arbeid en het aanbod van arbeid. Als het aanbod van arbeid groter is dan de vraag naar arbeid is er sprake van werkloosheid. Structurele werkloosheid ontstaat als bedrijven arbeid vervangen door machines.
Robert werkt vijftien uur per week bij een supermarkt. Wendy werkt vijftien uur per week als vrijwilliger bij de kinderopvang. Wendy is voorlopig niet beschikbaar voor een betaalde baan. stelling I: Robert behoort tot de beroepsbevolking. stelling II: Wendy behoort tot de groep verborgen werklozen. Wat geldt voor deze stellingen? A Alleen stelling I is juist. B Alleen stelling II is juist. C Beide stellingen zijn juist. D Beide stellingen zijn onjuist.
Wendy doet vrijwilligerswerk. • Noem twee motieven voor het verrichten van onbetaald werk. 1 ............................................................................................................... 2 ...............................................................................................................
Volgens Robert maken nieuwe technieken, zoals robots, massaproductie mogelijk. Dit kan uiteindelijk nieuwe banen opleveren. Hieronder staan zes verschijnselen. • Zet deze in de juiste volgorde, zodat een economisch logische redenering ontstaat. Nummer 1, 2 en 6 staan al op de juiste plaats. 1 nieuwe technieken 2 lagere loonkosten per product 3 hogere arbeidsproductiviteit 4 hogere vraag naar producten 5 lagere kost- en verkoopprijzen per product 6 nieuwe banen 1 → … → 2 → … → … → 6 robotverkopen per jaar wereldwijd 0 robotverkopen (x per 1000) jaar 220/200 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Gebruik bovenstaande grafiek.
Voor de meeste beroepen is een opleiding nodig (geschoold werk). Voor sommige beroepen is geen opleiding nodig (ongeschoold werk). • Geef bij elk beroep aan of het geschoold of ongeschoold werk is. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom. beroepen boekhouder geschoold werk vakkenvuller verpleegkundige vrachtwagenchauffeur inpakker
opgave 4De scooter van Manon
181p
van sparen voor een doel en sparen voor de rente
van sparen voor een doel en sparen uit voorzorg
van sparen voor de rente en sparen uit voorzorg
Manon heeft een bijbaantje bij een supermarkt. Het geld dat ze hiermee
verdient, spaart zij om later een scooter te kunnen kopen. Haar moeder
heeft ook geld gespaard. “Je weet nooit waarvoor je het nodig hebt”, zegt
haar moeder.
Van welke twee spaarmotieven is hier sprake?
van sparen voor een doel en sparen voor de rente van sparen voor een doel en sparen uit voorzorg van sparen voor de rente en sparen uit voorzorg191p
Bereken de ontbrekende bedragen in de begroting van Manon.
Manon besteedt per maand 40% van haar uitgaven aan uitgaan en in de
schoolkantine. Ze besteedt 10% van haar uitgaven aan de afbetaling van
haar smartphone.
Bereken de ontbrekende bedragen in de begroting van Manon.Schrijf je berekeningen op.
Begroting van Manon
Berekening uitgaan en schoolkantine:....................................................
..................................................................................................................
Berekening afbetaling smartphone:.........................................................
………………………………………………………………………………………..
201p
Hoeveel verdient Manon extra per maand? Schrijf je berekening op en
Manon gaat elke dinsdag 2 uur extra werken bij de supermarkt.
Ze verdient € 3,75 per uur.
Hoeveel verdient Manon extra per maand? Schrijf je berekening op enrond af op twee decimalen.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
212p
Geef van elk van de volgende uitgaven aan of Manon daar wel of niet
Manon kan ook bezuinigen op haar uitgaven om een scooter te kunnen
kopen. Ze kan alleen niet onmiddellijk op alle uitgaven bezuinigen.
Geef van elk van de volgende uitgaven aan of Manon daar wel of nietonmiddellijk op kan bezuinigen. Zet telkens een kruisje in de juiste
kolom.
uitgaven
make-up
kleding
uitgaan en schoolkantine
afbetaling smartphone
cadeaus
221p
17 maanden
18 maanden
20 maanden
Manon heeft inmiddels € 200 gespaard. Nu ze extra gaat werken, kan ze
per maand in totaal € 67,50 sparen. De scooter die Manon wil kopen kost
€ 1.350.
Hoeveel hele maanden moet Manon nog sparen om de scooter te kunnen
kopen?
17 maanden 18 maanden 20 maanden232p
Hoeveel gaat Manon in totaal voor de scooter betalen als ze deze op
De scooter die Manon graag wil hebben, is nu in de aanbieding. Als ze de
scooter nu koopt, kost hij € 1.150 in plaats van € 1.350.
Manon kan de scooter op afbetaling kopen. Ze gebruikt haar volledige
spaargeld als aanbetaling. Dan moet zij nog 24 maanden € 42,50 per
maand betalen.
Hoeveel gaat Manon in totaal voor de scooter betalen als ze deze opafbetaling koopt? Schrijf je berekening op.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
241p
Geef een argument voor de mening van Tim.
Tim, Manon’s broer, vindt dat ze de scooter uit de aanbieding op
afbetaling moet kopen. Manon spaart liever voor de scooter.
Geef een argument voor de mening van Tim...................................................................................................................
..................................................................................................................
opgave 5Licht en water in ontwikkelingslanden
251p
Zet deze in de juiste volgorde, zodat een economisch logische
Een Nederlands bedrijf heeft ledlampen ontwikkeld die op zonne-energie
werken. In Tanzania is het om zes uur ’s avonds al donker. Met lampen
op zonne-energie wordt het mogelijk gemaakt dat kinderen in Tanzania
’s avonds hun huiswerk kunnen maken. Met deze scholing maken ze later
meer kans op een baan.
Hieronder staan vijf verschijnselen.
Zet deze in de juiste volgorde, zodat een economisch logischeredenering ontstaat. Nummer 1 en 5 staan al op de juiste plaats.
1 betere scholing
2 meer bestedingen
3 meer inkomen
4 minder analfabetisme
5 meer werkgelegenheid
1 → … → … → … → 5
262p
Geef van elk van de volgende stellingen aan of deze juist of onjuist is.
Een ander Nederlands bedrijf maakt voor Tanzania elektrische
waterpompen die op zonne-energie werken. Deze waterpompen leveren
stromend water, wat zorgt voor meer hygiëne en betere gezondheidszorg.
Een slechte gezondheidszorg is een van de kenmerken van een
ontwikkelingsland.
Geef van elk van de volgende stellingen aan of deze juist of onjuist is.Zet telkens een kruisje in de juiste kolom.
271p
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Ook de landbouw profiteert van de elektrische waterpompen.
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.
Door het gebruik van de elektrische waterpompen hebben de boeren
…(1)… (meer / minder) tijd voor werken op het land, omdat ze het water
niet met de hand hoeven op te pompen. De arbeidsproductiviteit van de
boeren kan hierdoor …(2)… (dalen / stijgen).
(1).............................................................................................................
(2).............................................................................................................
281p
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Veel rijke landen treffen maatregelen tegen de invoer van producten uit
landen als Tanzania.
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.
Door gebruik te maken van …(1)... (contingentering / invoerrechten) laten
de rijke landen maar een beperkte hoeveelheid producten toe uit
Tanzania. Bovendien maken de rijke landen bij de handel in tabak en thee
gebruik van invoerrechten. Door deze laatste maatregel wordt de import
van tabak en thee uit Tanzania …(2)... (duurder / goedkoper) in de rijke
landen.
(1).............................................................................................................
(2).............................................................................................................
291p
$ 8,5 miljard
$ 34 miljard
$ 85 miljard
Tanzania is een van de armste landen van de wereld.
In 2013 bedroeg het inkomen per hoofd van de bevolking in Tanzania
$ 1.700. Het aantal inwoners in dat jaar was 50 miljoen.
Hoe hoog was het nationaal inkomen in Tanzania in 2013?
$ 8,5 miljard $ 34 miljard $ 85 miljard301p
Noem nog een economische maatregel waardoor de welvaart in
Door het afschaffen van maatregelen tegen de invoer kunnen de rijke
landen eraan bijdragen dat de welvaart in ontwikkelingslanden toeneemt.
Noem nog een economische maatregel waardoor de welvaart inontwikkelingslanden kan toenemen.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
opgave 6De frietautomaat van Frits
Uit de krant: Het Nederlandse bedrijf Caenator heeft in samenwerking met de Universiteit Wageningen een frietautomaat ontworpen. Het apparaat bakt een portie friet in 120 seconden en levert ook saus, een vorkje en een zakje zout.
311p
arbeidsproductiviteit
arbeidsverdeling
automatisering
Frits is eigenaar van een snackbar en leest het krantenstukje over de
nieuwe frietautomaat. Hij overweegt een personeelslid te vervangen door
zo’n frietautomaat.
Hoe wordt het vervangen van arbeid door deze computergestuurde
frietautomaat genoemd?
arbeidsproductiviteit arbeidsverdeling automatisering322p
Bereken hoeveel de nettowinst op jaarbasis zal stijgen. Schrijf je
Frits verwacht dat hij één personeelslid kan ontslaan en dat de nettowinst
dan zal stijgen. De bedrijfskosten van de automaat bedragen € 80 per
week. De totale loonkosten zullen per maand afnemen met € 1.100. De
snackbar van Frits is het hele jaar geopend.
Bereken hoeveel de nettowinst op jaarbasis zal stijgen. Schrijf jeberekening op.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
332p
Geef van elk van de volgende voorbeelden aan of ze wel of geen
Behalve loonkosten zijn er nog andere bedrijfskosten.
Geef van elk van de volgende voorbeelden aan of ze wel of geenbedrijfskosten zijn. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom.
het elektriciteitsverbruik van de
automaat
de inkoopwaarde van de friet
de huur van het pand
het onderhoud van de automaat
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
342p
Bereken de verkoopprijs van één portie friet exclusief btw. Schrijf je
Als Frits 130 porties uit de automaat per dag verkoopt, ontvangt hij
€ 292,50. Dit is inclusief 6% btw.
Bereken de verkoopprijs van één portie friet exclusief btw. Schrijf jeberekening op. Rond af op twee decimalen.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
351p
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Frits heeft nu vijf mensen in dienst.
Maak de volgende zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.Kies daarbij uit de woorden die tussen haakjes staan.
Als Frits in de snackbar arbeidsverdeling toepast, zal de
arbeidsproductiviteit …(1)… (dalen / stijgen). Dezelfde productie kan dan
met …(2)… (meer / minder) mensen worden gedaan.
(1)..............................................................................................................
(2)..............................................................................................................
361p
Noem een reden waarom iemand met een leidinggevende functie vaak
De nicht van Frits, Tonnie, werkt ook in de snackbar. Zij verdient minder
per uur dan Frits, terwijl ze even oud is. Frits legt haar uit dat dit komt,
omdat hij een leidinggevende functie heeft en Tonnie niet.
Noem een reden waarom iemand met een leidinggevende functie vaakmeer verdient dan iemand met een uitvoerende functie.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
21p
C
31p
41p
D
51p
62p
71p
82p
91p
A
101p
111p
122p
131p
A
141p
151p
161p
B
172p
181p
B
191p
201p
212p
221p
B
232p
241p
251p
262p
271p
281p
291p
C
301p
311p
C
322p
332p
342p
351p
361p
