Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2003 tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen

- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.

naslag(1) B (2) X_B (3) B X_B

opgave 2POLITIEK

tekst 1

Brinkhorst stelt MKZ-keuring verplicht

Den Haag (ANP)- Minister Brinkhorst (Landbouw) stelt een maandelijkse MKZ-

keuring van alle kalveren, schapen en geiten verplicht. Wie geen ‘MKZ-verklaring’

heeft, mag vanaf 5 augustus geen dieren meer houden. Dat heeft de minister

bekendgemaakt.

Landbouworganisatie LTO-Nederland noemt, namens de boeren, de maatregel

een "absoluut dwaze, belachelijke vertoning".

naar: de Amersfoortse Courant van 10 juli 2001

11p

Waar is LTO-Nederland uit tekst 1 een voorbeeld van?

A een belangenorganisatie

B een politieke partij

C een vriendenclub

D een werkgeversvereniging

tekst 2

Budget zorg groeit weer explosief

Hogere lonen en extra miljarden voor de wachtlijsten hebben de

gezondheidszorg vorig jaar fors duurder gemaakt. De kosten zijn vorig jaar

volgens berekeningen van het CBS met ruim zes procent gestegen tot in totaal

33 miljard euro. De VVD wil een parlementair onderzoek naar de besteding van

die miljarden.

bron: de Volkskrant van 8 juni 2001

21p

Welke taak van het parlement voert de VVD uit in tekst 2?

A de controlerende taak

B de oppositionele taak

C de uitvoerende taak

D de wetgevende taak

tekst 3

Politiek zet vaart achter nieuwe WAO

De bereidheid van zowel politieke partijen als sociale partners om de WAO te

hervormen is groot. Maar er is nog veel onenigheid. Die spitst zich toe op de

hoogte van de WAO-uitkering. De vakbonden en sommige politieke partijen

vinden dat de WAO-uitkering hoger moet dan 70% van het laatstverdiende loon.

naar: de Volkskrant van 31 mei 2001

31p

Welke partijen zijn het vaak met de standpunten van de vakbonden eens?

A de liberale partijen

B de middenpartijen

C de rechtse partijen

D de sociaal-democratische partijen

tekst 4

Haagse politie arresteert aanhanger Milosevic

Den Haag(ANP)- De Haagse politie heeft bij het Joegoslavië-Tribunaal een 46-

jarige man gearresteerd. Hij protesteerde met een spandoek tegen de vervolging

van ex-president Milosevic van Servië. De politie zei de man aangehouden te

hebben, omdat hij geen gehoor gaf aan het bevel zich te verwijderen.

naar: Dagblad Rivierenland van 11 juli 2001

41p

Een van de kenmerken van een rechtsstaat is dat burgers grondrechten hebben.

Op welk grondrecht zal de demonstrant uit tekst 4 een beroep doen als hij voor een

rechter moet verschijnen?

A persvrijheid

B vrijheid van meningsuiting

C vrijheid van vergadering

tekst 5

Zuid-Holland wil forensen met hulp van files uit

auto krijgen

DEN HAAG- De provincie Zuid-Holland vindt dat personen die per auto naar hun

werk gaan, de wachttijd in files voor lief moeten nemen. Het provinciebestuur wil

voor dit woon-werkverkeer geen extra wegen aanleggen.

bron: Algemeen Dagblad van 6 juli 1996

52p

Noem twee mogelijkheden die een individuele automobilist heeft om te bereiken dat er

toch meer wegen komen.

..........................................................................................................................................

tekst 6

GroenLinks wil IJzeren Rijn niet door natuurgebied

AMSTERDAM- GroenLinks zal in de Tweede Kamer proberen te voorkomen dat

de weer in gebruik te nemen spoorlijn tussen Antwerpen en Duitsland in Limburg

door een natuurgebied zal lopen.

bron: de Volkskrant van 20 september 2001

61p

GroenLinks is een voorbeeld van een:

A actiegroep

B belangengroep

C politieke partij

71p

Nederland is een democratie.

Welk kenmerk behoort niet bij een democratie?

A Alle burgers zijn voor de wet gelijk.

B De grootste partij heeft de macht over de massamedia.

C De overheid is gebonden aan de wet.

D Er zijn vrije verkiezingen.

81p

In welk land is er sprake van een dictatuur?

A in de Verenigde Staten

B in Frankrijk

C in Irak

D in Zweden

uitspraak 1

Geen A4 door Midden-Delfland!

91p

Dit is een uitspraak van een actiegroep die wil voorkomen dat er een directe autoweg-

verbinding (de A4) komt door Midden-Delfland. De ANWB en het ministerie van Verkeer

en Waterstaat willen zo’n weg juist wel, vanwege de dagelijkse files.

Alle groepen gaan om de tafel zitten om tot een oplossing te komen.

Is het voor de betrokken groepen gemakkelijk om tot een compromis te komen?

A Ja, want één van de groepen krijgt uiteindelijk gelijk.

B Ja, want het ministerie van Verkeer en Waterstaat moet de beslissing nemen.

C Nee, want de groepen hebben precies tegengestelde belangen.

101p

Stel dat de bovenstaande actiegroep een brief schrijft aan de Koningin om haar hulp in te

roepen om de aanleg van de weg te voorkomen. De Koningin schrijft een brief terug.

Wat kan de Koningin in deze brief schrijven?

A Ik heb de minister van Verkeer en Waterstaat gezegd onmiddellijk te stoppen met het

aanleggen van deze autoweg.

B Ik heb de verschillende partijen in de Tweede Kamer gevraagd nog eens over deze

zaak na te denken.

C Ik kan helaas niets voor u doen. U kunt beter contact opnemen met het ministerie van

Verkeer en Waterstaat.

111p

Dit is het logo van een grote politieke partij. Deze partij is

A christen-democratisch.

B liberaal.

C sociaal-democratisch.

tekst 7

‘Partij? Nu meer een bende’

“Is de Arabische Democratische Partij nou een partij of een organisatie?” wil een

bezoeker weten wanneer na een uur ‘vergaderen’ de oprichting van de ADP

wordt uitgesteld. “Op dit moment is het een bende”, verzucht initiatiefnemer

Ibrahim Farouk.

De oprichting van de Arabische partij is ontaard in een chaos. Toch lopen tal van

zaken verkeerd in Nederland. “Ik noem maar de inburgeringcursussen die

nauwelijks werken of het feit dat buitenlanders die al dertig jaar deelnemen aan

de Nederlandse maatschappij nog altijd geen landelijk kiesrecht hebben.”

bron: de Volkskrant van 10 september 2001

121p

Waarom wil Farouk de ADP oprichten (tekst 7)?

Hij wil dat, omdat

A hij graag meer invloed wil uitoefenen.

B in sommige Arabische landen geen democratie bestaat.

C zijn toekomstige kiezers niet willen integreren in Nederland.

131p

Welk kenmerk van een democratie herken je in tekst 7?

A persvrijheid

B vrijheid van godsdienst

C vrijheid van vergadering

tekst 8

Kabinet wil meedoen in Macedonië

bron: de Volkskrant van 18 augustus 2001

141p

Het Kabinet wil Nederlandse soldaten beschikbaar stellen voor een vredesmacht in

Macedonië.

Wie beslist uiteindelijk of de soldaten naar Macedonië gestuurd worden?

A de minister van defensie

B het Kabinet

C het parlement

tekst 9

Bouw wijkgebouw gestart

Sneek- De Sneker wethouder Liesbeth van der Zwan en de voorzitter van het

wijkplatform Lemmerweg-Oost, Tjeerd de Vries, hebben vanmiddag de eerste

paal geslagen voor het nieuwe wijkgebouw. De kosten worden op 517.309 euro

begroot.

naar: Internet Courant Sneek van 23 augustus 2001

151p

Wie heeft of wie hebben het besluit goedgekeurd om het bedrag uit tekst 9 beschikbaar te

stellen?

A de burgemeester

B de gemeenteraad

C de wethouder

D de wijkbewoners

161p

Hier volgen twee uitspraken:

1 De landelijke overheid maakt wetten die geldig zijn in alle Nederlandse gemeenten.

2 Een gemeente maakt wetten die geldig zijn in geheel Nederland.

Welke uitspraak is juist of welke uitspraken zijn juist?

A geen van beide

B alleen uitspraak 1

C alleen uitspraak 2

D beide uitspraken

tekst 10

Een voorzitter vertelt:

…”Wat de partij wel wil, is regeren. Twee keer paars is de partij goed bevallen.

We hebben een aantal goede dingen gedaan. Zo is de staatsschuld aardig

gedaald, maar dat kan nog lager. De partij wil meer politie op straat, maar dat is

nog onvoldoende gelukt. Andere partijen willen graag meer staatsbemoeienis,

maar wij willen de burger juist meer zelf laten bepalen, meer keuzevrijheid

geven.”

bron: Metro van 1 november 2001

172p

Tekst 10 is een deel van een vraaggesprek met de voorzitter van een landelijke politieke

partij.

Met de voorzitter van welke partij vond het vraaggesprek uit tekst 10 plaats en tot

welke politieke stroming behoort die partij?

De partij is..........................................................................................................................

..........................................................................................................................................

De politieke stroming is......................................................................................................

..........................................................................................................................................

181p

In tekst 10 staat dat er meer geld uitgetrokken moet worden voor meer politieagenten op

straat. De bedoeling is om de veiligheid van de burger te vergroten.

Waarom stelt de overheid geld beschikbaar voor zaken als zorg, onderwijs en veiligheid?

A Dit doet de overheid alleen in verkiezingstijd om er stemmen mee te winnen.

B Dit doet de overheid om haar controlerende taak goed te kunnen uitoefenen.

C Dit doet de overheid omdat zij voor het algemeen belang moet zorgen.

191p

Met welk doel wordt een politieke partij opgericht?

A Om bij de Nationale Ombudsman te kunnen klagen over fouten van de overheid.

B Om gemakkelijker contact te hebben met andere politici.

C Om meer invloed te krijgen op het politieke besluitvormingsproces.

tekst 11

Asielcentrum sluit na druk plaatselijke bevolking

Het asielzoekerscentrum in Eexterveenschekanaal (Dr) met 400 bewoners gaat

dicht. Burgemeester en Wethouders hebben dat besloten. Ze komen daarmee

tegemoet aan de wens van de meerderheid van de plaatselijke bevolking.

bron: Algemeen Dagblad van 1 november 2001

202p

De komst en handhaving van een asielzoekerscentrum in een gemeente is vaak

aanleiding tot discussie.

Hieronder staan twee partijen genoemd:

PvdA en VVD

Welke partij zal waarschijnlijk voor de komst van een asielzoekerscentrum stemmen?

Geef een argument voor je antwoord.

De partij is..........................................................................................................................

..........................................................................................................................................

Mijn argument is.................................................................................................................

..........................................................................................................................................

opgave 3MASSAMEDIA

211p

Een commerciële omroep haalt zijn inkomsten voornamelijk uit reclamegelden.

Publieke omroepen voor een deel ook.

Noem een andere manier waarop een publieke omroep aan geld komt.

tekst 12

Thuisduels ADO Den Haag komen rechtstreeks op TV

Amsterdam- Met ingang van het nieuwe seizoen zullen de thuiswedstrijden van

ADO Den Haag allemaal direct worden uitgezonden. Het is voor het eerst dat alle

thuisduels van een voetbalvereniging rechtstreeks uitgezonden gaan worden.

naar: de Volkskrant van 22 juni 2001

221p

Tekst 12 is een artikel uit de Volkskrant.

Welke functie van de Volkskrant herken je in tekst 12?

A de educatieve functie

B de informatieve functie

C de opiniërende functie

tekst 13

Willy Wortel met nummerbordtruc betrapt

Heerde- Een 39-jarige automobilist uit Heerde dacht de politie te slim af te zijn

met zijn kentekenplaatverdwijntruc, maar helaas voor hem werd hij betrapt. De

politie zag de Heerdenaar zonder kentekenplaat rijden, maar toen hij stopte

kwam het nummerbord opeens te voorschijn. Volgens de politie is er met deze

'James-Bondachtige' constructie geen nieuwe trend gezet.

bron:..… van 2 juli 2001

231p

In wat voor soort krant zal het bericht uit tekst 13 gestaan hebben?

A een goede krant

B een kwaliteitskrant

C een populaire krant

tekst 14

Tegenslag bij roof middenstip

Eindhoven- De politie heeft gisteren drie mannen aangehouden die de

middenstip van het PSV-stadion wilden stelen. De politie had gisteren de reden

van de voorgenomen diefstal nog niet achterhaald.

naar: Algemeen Dagblad van 16 juni 2001

241p

Niet al het nieuws komt in de krant.

Waarom zal tekst 14 vooral in de krant geplaatst zijn?

A vanwege de uitzonderlijkheid

B vanwege de waarden en normen van de journalist

C vanwege het belang van het onderwerp

251p

Wie heeft besloten tekst 14 in de krant te plaatsen?

A de journalist die het artikel heeft geschreven

B de redactie van de krant

C het persbureau

tekst 15

Nederland 1

17.00 NOS-Journaal (NOS)

17.08 Columbus: Gevleugelde vrouwen (EO)

17.57 Jota (TELEAC)

18.13 Jessica Fletcher (Murder she wrote)

Amerikaanse detectiveserie (NCRV)

bron: Metro van 13 juli 2001

261p

Hoe zou je de omroep TELEAC het beste kunnen omschrijven?

A een buitenlandse zender gericht op Nederland

B een commerciële omroep

C een educatieve omroep

D een omroep met een eigen identiteit

tekst 16

Friezin liet geitjes maanden onderduiken

door Bart Olmer

Morra- De boerderij van Rita Visser in het Friese gehucht Morra dreigt voor de

tweede keer geruimd te worden door de Algemene Inspectie Dienst, omdat de

hobbyboerin vijf van haar geitjes heeft laten onderduiken.

In verband met de mond- en klauwzeercrisis werden in april al haar dieren

afgemaakt, alleen haar vijf Angorageitjes had Rita stiekem achtergehouden. Als

Rita niet vertelt waar haar geitjes zijn geweest, worden al haar dieren afgemaakt.

bron:..… van 13 juli 2001

271p

Niet alle kranten plaatsen hetzelfde nieuws.

Uit welke krant is tekst 16 afkomstig?

A De Telegraaf

B de Volkskrant

C NRC Handelsblad

D Trouw

tekst 17

Zomaar een stuk van een week

Zondag 19 augustus 2001:

17.00 uur RTL-5 Engels voetbal live

19.00 uur Nederland 2 Studio Sport met competitievoetbal

21.00 uur TVE De Spaanse Super Cup

22.45 uur Nederland 2 Eredivisie Sport

Maandag 20 augustus 2001:

21.00 uur RTL-5 Engels voetbal live

22.30 uur Eurosport: Las Palmas - Lazio Roma live vriendschappelijk

Dinsdag 21 augustus 2001:

21.00 uur RTL-5 Engels voetbal live

21.30 uur Eurosport Barcelona - Widslev Lodz. Voorronde Champions

Leage live

23.15 uur Studio Sport met Nederlands competitie voetbal

Woensdag 22 augustus 2001:

18.30 uur Canal+ Roda JC - Feyenoord. Nederlandse competitie

20.00 uur RTL-5 Fenerbache - Glasgow Rangers. Voorronde Champions

Leage live

20.15 uur ZDF Borussia Dortmund - Shakter Donetsk. Voorronde Campions

Leage live

20.20 uur Nederland 2 Voorbeschouwing Celtic - Ajax

20.45 uur Nederland 2 Celtic - Ajax voorronde Champions Leage live

21.45 uur TVE Real Madrid - Zaragoza 2^e wedstrijd Spaanse Supercup live

23.10 uur Nederland 2 Studio Sport met Nederlands competitievoetbal

23.10 uur V8 samenvattingen van de gespeelde Amstel Cup wedstrijden

bron: VARA TV-Magazine van 18 t/m 25 augustus 2001

281p

Een van de redenen waarom er zoveel voetbal wordt uitgezonden, is dat er veel mensen

naar kijken.

Noem nog een reden waarom er zoveel voetbal op de televisie wordt uitgezonden.

..........................................................................................................................................

291p

In tekst 17 kun je lezen dat er veel voetbal wordt uitgezonden.

Op welk terrein speelt de televisie een centrale rol bij het uitzenden van zoveel voetbal?

A de cultuuroverdracht

B de democratische besluitvorming

C de vrijetijdsbesteding

tekst 18

Koningin heeft rubber eend

Koningin Elizabeth gaat in bad met een geel rubber eendje dat een kroontje op

zijn kop heeft. Zo is gisteren onthuld door een woninginrichter die een kijkje nam

in de koninklijke badkamer. "Ik viel bijna van de ladder waar ik op stond toen ik

het eendje zag", vertrouwde hij onze verslaggever toe. Het blijft natuurlijk de

vraag of de koningin ook daadwerkelijk met het gekroonde eendje speelt.

Uiteraard zullen wij ons best doen u hiervan op de hoogte te houden.

naar: The Sun van 4 oktober 2001

301p

Dit artikel stond in het Engelse dagblad The Sun.

Wat voor soort blad herken je in tekst 18?

A een damesblad

B een familieblad

C een opinieblad

D een roddelblad

tekst 19

Zomaar enkele krantenkoppen

Burgeroorlog in Soedan

Aardbeving in Nicaragua

Overstromingen in Bangla Desh

Hongersnood in Afghanistan

311p

Je leest veel van dit soort berichten over de Derde Wereld.

Welke bewering is juist?

A Berichten uit de Derde Wereld worden altijd klakkeloos geplaatst en nauwelijks

gecontroleerd.

B Je krijgt door deze berichten een goed beeld van de werkelijkheid, want er is alleen

maar ellende in de Derde Wereld.

C Je krijgt door deze berichten een negatief beeld van de werkelijkheid, want er is niet

alleen maar ellende in de Derde Wereld.

Krant 1 Op de voorpagina staat de volgende advertentie:

'Orgelbouw' is één van de belangrijkste bedrijven op het gebied van kerkorgels.

Sinds 1971 worden de Johannus-orgels geproduceerd in Ede en verkocht in

meer dan 70 landen. Op onze site vindt u meer informatie over onze uitgebreide

collectie van kwalitatief schitterende kerkorgels.

Lezers van deze krant kunnen rekenen op een fantastische aanbieding.

naar: ….. van 1 november 2001

Krant 2 Hier staat het volgende bericht in:

Meer over de nieuwe Ford Fiësta

In december rijdt de pers met de nieuwe Ford Fiësta, maar dan duurt het nog

negen maanden voor hij in de showrooms staat. Intussen hebben we hem van

binnen en van buiten geïnspecteerd in het ontwikkelingscentrum van Ford in

Engeland.

bron: ….. van 1 november 2001

321p

Welke krant richt zich in ieder geval op de religieuze identiteit van de lezer?

A alleen krant 1

B alleen krant 2

C beide kranten

331p

Er zijn kranten of tijdschriften die zich richten op de religieuze identiteit van hun lezers.

Noem nog een kenmerk waar kranten of tijdschriften zich op kunnen richten.

..........................................................................................................................................

tekst 20

Raad van Bestuur NOS wil van Nederland 2 nieuwszender maken

AMSTERDAM- Moet Nederland 2 een nieuwszender worden? Als het aan de

Raad van Bestuur van de NOS ligt wel.

De Raad werkt aan een plan om, liefst zo snel mogelijk, Nederland 2 tussen zes

uur 's morgens en zes uur 's avonds te vullen met alleen maar

nieuwsprogramma's.

naar: de Volkskrant van 6 september 2001

341p

Hoe noemt men de invoering van de plannen van de NOS?

A commerciële programmering

B horizontale programmering

C zenderkleuring

tekst 21

Uit het NOS 8-uur-journaal van

10 september 2006:

"De landelijke dagbladen De Telegraaf, Algemeen Dagblad, de Volkskrant, NRC-

Handelsblad en Trouw hebben besloten tot een fusie. De krant zal 'Dagblad van

Nederland' gaan heten. De nieuwe krant heeft 97% van de dagbladmarkt in

handen.”

351p

De regering zal met verwijzing naar de Mediawet deze fusie verbieden.

De fusie wordt verboden omdat de regering grote waarde hecht aan

A persvrijheid.

B pluriformiteit.

C vrijheid van meningsuiting.

361p

Er zijn publieke en commerciële zendgemachtigden.

Welke zendgemachtigde hoort niet thuis in het volgende rijtje?

A AVRO

B NET5

C RTL5

D YORIN

371p

Welke uitspraak is juist?

Een vooroordeel

A is vaak star en negatief.

B komt zelden voor.

C verandert snel.

381p

Op de televisie zijn nogal wat ‘soaps’ te zien. Je kunt hierbij denken aan Goede Tijden

Slechte Tijden, The Bold and the Beautiful en Onderweg naar Morgen.

Denk je dat in ‘soaps’ een goed beeld van de werkelijkheid te zien is?

Geef je mening hierover en geef een argument voor je mening.

Omcirkel het goede antwoord.

Soaps geven wel/geen goed beeld van de werkelijkheid.

Mijn argument is.................................................................................................................

..........................................................................................................................................

tabel 1

Top 20 programma's 2001 Pos Datum Programma Zender Kijkdichtheid 1 30-03-01 TOESPRAAK BEA/KOK Ned2 26.7 2 30-03-01 GESPREK WA/MAXIMA Ned2 26.3 3 30-03-01 PERSCONF. KOK Ned2 26.0 4 02-10-01 50 JR TV: DRAMA Ned2 25.3 5 28-03-01 PORTUGAL-NEDERLAND Ned2 25.3 6 11-02-01 SCHAATSEN:WK Ned2 25.2 7 02-10-01 50 JR TV:AMUSEMENT Ned2 25.2 8 01-09-01 IERLAND-NEDERLAND Ned2 24.6 9 16-11-01 DOMINO DAY 2001 SBS6 22.6 10 02-10-01 50 JR TV:INFORMATIE Ned2 21.8 11 01-01-01 JOURNAAL 20 U. Ned1 21.7 12 30-03-01 ALEX & MAXIMA Ned2 21.5 13 30-03-01 WANDELING WA/MAXIMA Ned2 21.5 14 16-11-01 NB:DOMINO DAY '01 SBS6 21.2 15 18-03-01 STUDIO SPORT I Ned2 21.1 16 12-05-01 EUR. SONGFESTIVAL Ned2 20.7 17 25-04-01 NEDERLAND-CYPRUS RTL5 19.3 18 02-10-01 50 JR TV:CABARET Ned2 19.3 19 07-12-01 BAANTJER RTL4 19.1 20 02-06-01 ESTLAND-NEDERLAND Ned2 18.6

bron: Intomart

391p

Welke conclusie kun je trekken uit tabel 1?

A Het Nederlandse volk is zeer geïnteresseerd in nieuws over het koninklijk huis.

B Het zijn vooral cultuurprogramma’s die goed bekeken worden.

C Naar RTL-4 kijken niet zoveel mensen.

D Sport speelt een ondergeschikte rol op de televisie.

401p

In tabel 1 kun je zien welke omroep een bepaald programma heeft uitgezonden.

Welke uitspraak naar aanleiding van tabel 1 is juist?

A De commerciële omroepen zijn het best vertegenwoordigd in de Top 20 van 2001.

B De publieke omroepen zijn het best vertegenwoordigd in de Top 20 van 2001.

C De regionale omroepen zijn het best vertegenwoordigd in de Top 20 van 2001.

bij dit examen

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

opgave 2POLITIEK

opgave 3MASSAMEDIA

11p

21p

31p

41p

52p

61p

71p

81p

91p

101p

111p

121p

131p

141p

151p

161p

172p

181p

191p

202p

211p

221p

231p

241p

251p

261p

271p

281p

291p

301p

311p

321p

331p

341p

351p

361p

371p

381p

391p

401p

naslag(1) B (2) X_B (3) B X_B