bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2004, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.
A
A
A
√((1)) BC (2) X^B_C (3) ^B XX^B^C
D
D
D

opgave 1POLITIEK EN BELEID

tekst 1
Verkiezingsstrijd barst los!
bron: Spits van 21 oktober 2002
11p
Dit is een krantenkop in ‘Spits’. Tussen wie gaat die ‘strijd’?
De strijd gaat tussen
A burgers en regering.
B koningin en regering.
C politieke partijen.
tekst 2
“Nu onze leider overleden is, kan alleen zijn zoon ons land leiden.”
bron: vertaald uit het Noord-Koreaanse staatsblad
21p
Tekst 2 is een bericht bij het overlijden van de Noord-Koreaanse president Kim-Il-Sung.
Het feit dat één persoon een land leidt, is een kenmerk van een
A democratie.
B dictatuur.
C republiek.
tekst 3
Peiling: meerderheid CDA en VVD
Als gisteren verkiezingen zouden zijn gehouden, komen het CDA en de VVD
aan een meerderheid in de Tweede Kamer.
naar: de Volkskrant van 17 oktober 2002
31p
Als de twee partijen uit tekst 3 samen een regering vormen, heet dat een
A coalitie.
B fractie.
C oppositie.
illustratie 1
figuur bij de opgave
42p
De gemeente is niet verplicht haar plannen over inkomsten en uitgaven voor het komend
jaar (de begroting) in een huis-aan-huis blad te verspreiden.
De Gemeente Waterland heeft dit toch gedaan.
Zijn de volgende twee redenen waarom de gemeente Waterland dit heeft gedaan
juist of onjuist?
Omcirkel de goede antwoorden.
1 De gemeente vindt het belangrijk de burgers te informeren.
juist / onjuist
2 De gemeenteraad moest dit doen van de burgemeester.
juist / onjuist
tekst 4
Nieuw voorstel haalt het
De Tweede Kamer heeft begin deze maand het voorstel voor gelijke
behandeling van gehandicapten en chronisch zieken aangenomen. De wet
moet ervoor zorgen dat mensen met een handicap of chronische ziekte meer
kunnen meedoen in de maatschappij.
naar: www.drempelsweg.nl van 22 juli 2002
51p
Welke taak van de Tweede Kamer herken je in tekst 4?
A de controlerende taak
B de ministeriële taak
C de oppositionele taak
D de wetgevende taak
61p
De nieuwe regering heeft plannen om een identificatieplicht in te voeren, dat wil zeggen
dat iedereen altijd en overal een identiteitsbewijs moet kunnen tonen.
Wie beslist er of dit idee wel of niet doorgaat?
A de koningin
B de minister-president
C het parlement
tekst 5
“Vrijlating onder voorwaarden”
DEN HAAG – Nu hoeven gevangenen na hun veroordeling maar tweederde
van hun celstraf uit te zitten. Dit moet vervangen worden door een systeem
waarbij het eerder vrijkomen wordt ‘verdiend’. Dit adviseert een door minister
Korthals van Justitie ingestelde commissie. Hij had deze commissie ingesteld
naar aanleiding van vragen uit de Tweede Kamer.
naar: NRC Handelsblad van 2 juli 2002
71p
Het eerder vrijlaten van gevangenen is een voorbeeld van een politiek probleem.
Waarom is dit een politiek probleem?
A De regering en de politieke partijen denken er over na.
B Er zijn heel veel gevangenen die snel vrij willen komen.
C Weinig burgers in het land maken zich er zorgen over.
81p
Er komt een Hoge Snelheids Spoorlijn vanuit Frankrijk naar Amsterdam. Deze spoorlijn
zal dwars door een natuurgebied lopen. De milieubeweging is tegen deze spoorlijn. Het
verzet van de milieubeweging en van GroenLinks leidt er toe dat de minister ze tegemoet
wil komen. In zijn nieuwe voorstel is rekening gehouden met de wensen van beide
groepen. Het kabinet is met het voorstel gekomen om een spoortunnel onder het
natuurgebied aan te leggen.
Het voorstel van het kabinet is
A een compromis.
B een regeerakkoord.
C een vaststelling van een wet.
tekst 6
Schiphol kan onbelemmerd doorgroeien
Opening van de vijfde baan is een triomf voor luchthavenlobby
AMSTERDAM – De vijfde baan wordt vandaag in gebruik genomen. Alle
moeilijkheden die er waren voor de uitbreiding van Schiphol zijn inmiddels
verdwenen. Er zijn geen grenzen aan de groei van Schiphol. De
luchthavenlobby heeft gewonnen.
naar: de Volkskrant van 2 januari 2003
91p
Wat doen mensen die voor de uitbreiding van Schiphol lobbyen?
A Ze demonstreren met spandoeken voor de uitbreiding van Schiphol.
B Ze praten met politici om hun standpunt naar voren te brengen.
C Ze spannen een rechtszaak aan tegen de tegenstanders van de uitbreiding van
Schiphol.
D Ze stemmen op een partij die voor de uitbreiding van Schiphol is.
illustratie 2
figuur bij de opgave
logo van de kraakbeweging
101p
In sommige gemeenten is de kraakbeweging actief. De kraakbeweging probeert
leegstaande panden bewoonbaar te houden of te maken.
Welk vetgedrukt woord is juist in de volgende zin?
Omcirkel het juiste antwoord.
Een groep die een huis kraakt is een voorbeeld van een actiegroep / politieke partij.
111p
In Nederland wordt het kabinet door twee of meer partijen gevormd.
Hoe worden partijen genoemd die ministers hebben geleverd voor het kabinet?
A oppositiepartijen
B protestpartijen
C regeringspartijen
foto 1
foto 1
121p
De koningin leest de troonrede voor. Hierin vertelt ze hoe het er met het land voorstaat en
wat de plannen voor het komend jaar zijn. De troonrede wordt geschreven door
A de koningin.
B de kroonprins.
C de minister-president.
tekst 7
God is terug in de troonrede
Voor het eerst sinds 1993 eindigde de koningin de troonrede met het
persoonlijk toewensen van ‘Gods Zegen’ aan de leden van de Tweede en
Eerste Kamer.
naar: NRC Handelsblad van 17 september 2002
131p
Welke partij wilde heel graag dat ‘Gods Zegen’ weer in de troonrede terugkwam?
A CDA
B LPF
C PvdA
D VVD
foto 2
een stemmachine
bron: www.halderberge.nl
141p
Burgers kunnen op verschillende manieren invloed uitoefenen op het proces van politieke
besluitvorming. Op foto 2 staat een apparaat dat burgers hebben gebruikt om invloed uit
te oefenen.
Welke manier van beïnvloeding van het politieke besluitvormingsproces heeft
plaatsgevonden?
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
151p
Wat is een liberaal uitgangspunt?
A christelijk geloof als inspiratiebron
B grote vrijheid om te ondernemen
C verkleinen van verschillen in inkomen
161p
Een mening: "Mensen die het financieel moeilijk hebben, moeten door de overheid
gesteund worden. Mensen die het financieel veel beter hebben, zullen meer moeten
bijdragen aan die steun."
Dit is een mening van de
A liberalen.
B rechts-extremisten.
C sociaal-democraten.
tekst 8
Neonazi
ARNHEM - De... Nederlandse VolksUnie heeft de Duitse neonazi C. Malcoci
lijstaanvoerder gemaakt in Kerkrade. Met Malcoci hoopt de partij op steun van
de vele Duitsers in Kerkrade. De Nederlandse VolksUnie staat bekend om de
zeer omstreden uitspraken over buitenlanders.
naar: NRC Handelsblad van 14 november 2002
171p
Welke politieke stroming moet op de puntjes in tekst 8 worden ingevuld?
A christen-democratische
B liberale
C rechts-extremistische
tekst 9
Verbod op tatoeëren en piercen op braderie
De gemeente Harenkarspel in de Kop van Noord-Holland verbiedt het zetten
van tatoeages en piercings op markten en braderieën.
bron: Metro van 9 september 2002
181p
Wie is verantwoordelijk voor het besluit in tekst 9?
A de ambtenaar
B de burgemeester
C de gemeenteraad
191p
In de gemeente Harenkarspel is tatoeëren en piercen op de markt niet meer toegestaan
zoals je in tekst 9 kunt lezen.
Wat is jouw mening over dit verbod?
Doe het zo:
Ik ben het wel / niet eens met dit verbod, want
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 2MASSAMEDIA

opgave als beeld van het examen
Welke van de onderstaande communicatiemiddelen behoort niet bij de massamedia? A dagblad B fax C internet-website D radio en televisie tekst 10 Turijn - De voetbalfinale van de Champions League zal gaan tussen AC Milan en Juventus. Zij zullen elkaar ontmoeten in Manchester. naar: De Telegraaf van…

Welke van de onderstaande communicatiemiddelen behoort niet bij de massamedia? A dagblad B fax C internet-website D radio en televisie tekst 10 Turijn - De voetbalfinale van de Champions League zal gaan tussen AC Milan en Juventus. Zij zullen elkaar ontmoeten in Manchester. naar: De Telegraaf van 15 mei 2003

Wat zal de belangrijkste reden geweest zijn om tekst 10 in de krant te plaatsen? A de belangstelling van een groot publiek B de nabijheid C de uitzonderlijkheid tekst 11 2004: Tunnel onder de Maasdijk Vorige week hebben de gemeente Naaldwijk, de provincie Zuid-Holland en het Hoogheemraadschap van…

Wat zal de belangrijkste reden geweest zijn om tekst 10 in de krant te plaatsen? A de belangstelling van een groot publiek B de nabijheid C de uitzonderlijkheid tekst 11 2004: Tunnel onder de Maasdijk Vorige week hebben de gemeente Naaldwijk, de provincie Zuid-Holland en het Hoogheemraadschap van Delfland overleg gevoerd. Onderwerp was het grote aantal ongelukken op de Maasdijk. Besloten werd een fietstunnel aan te leggen om aan de bestaande gevaarlijke situatie een einde te maken. bron: de … van 23 september 2002

In wat voor soort krant zal tekst 11 gestaan hebben? A een internationale krant B een landelijke krant C een regionale krant
We kennen in Nederland commerciële zenders en publieke omroepen. Welke van de onderstaande zenders/omroepen zijn commerciële zenders? A AVRO, NCRV, YORIN B NET 5, YORIN, V8 C RTL 5, KRO, VARA D SBS 6, RTL 4, BNN
tekst 12 Hieronder staat een aantal krantenkoppen, die in kranten van november 2001 te vinden waren: 1 BEPERKING KIPPENHOUDERIJ IN WOONGEBIED PURMEREND 2 GESPREKKEN AFGHAANSE LEIDERS IN BONN 3 HOUDT MAXIMA WEL VAN WILLEM-ALEXANDER?
→ Vul de drie onderstaande kolommen in. Zet de nummers van de drie krantenkoppen in de juiste kolommen. A. KWALITEITSKRANT B. POPULAIRE KRANT C. REGIONALE KRANT      
Hans zegt tegen Marieke dat er op de commerciële zenders bijna geen programma’s te zien zijn die hij leuk vindt. Hij kijkt graag naar opera’s en die zenden de commerciële omroepen niet uit. Marieke denkt daar anders over en zegt dat hij een vooroordeel heeft over de commerciële zenders. → Waarom…

Hans zegt tegen Marieke dat er op de commerciële zenders bijna geen programma’s te zien zijn die hij leuk vindt. Hij kijkt graag naar opera’s en die zenden de commerciële omroepen niet uit. Marieke denkt daar anders over en zegt dat hij een vooroordeel heeft over de commerciële zenders. → Waarom heeft Hans gelijk? Doe het zo: Hans heeft gelijk, want .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

tekst 13
Het programma van de zender SBS 6 op zo maar een vrijdagavond. Welk doel heeft SBS 6 vooral voor ogen bij het samenstellen van dit programma? A De kwaliteit van de programma's zo hoog mogelijk houden. B Het halen van zo hoog mogelijke kijkcijfers. C Het informeren van kijkers.
Bekijk het programma van SBS 6 in tekst 13. Op welk terrein spelen de programma’s van SBS 6 vooral een rol? A cultuuroverdracht B democratische besluitvorming C vrijetijdsbesteding
cartoon 1 Bron: NRC Handelsblad van 5 juli 2002
Dit is een tekening van Mat Herben, fractievoorzitter van de LPF, afgebeeld als een bromtol. Hij nam de plaats in van Pim Fortuyn nadat deze was vermoord. Welke functie van massamedia herken je in bovenstaande tekening? A de amusementsfunctie B de onderwijsfunctie C de reclamefunctie
Nederland 1, 2 en 3 zijn publieke zenders. Een belangrijke taak is zorgen voor pluriformiteit op de televisie. Dat wil zeggen dat zij ervoor moeten zorgen dat A iedereen het amusement krijgt dat hij verlangt. B verschillende meningen aan bod komen. C ze zoveel mogelijk winst maken.
tekst 14 Tulpendag Rijnsburg- Op 26 september organiseert FloraHolland een productdag voor het tulpenvak. Kwekers en afnemers zijn daarbij welkom
Tekst 14 en tekst 15 zijn afkomstig uit twee … die zich richten op verschillende doelgroepen. Welk soort bladen moet je op de puntjes invullen? A gossipbladen B opiniebladen C vakbladen tekst 16 Feyenoord beperkt de omroepen om nieuws te vergaren De Italiaanse omroep RAI mag volgende week geen…

Tekst 14 en tekst 15 zijn afkomstig uit twee … die zich richten op verschillende doelgroepen. Welk soort bladen moet je op de puntjes invullen? A gossipbladen B opiniebladen C vakbladen tekst 16 Feyenoord beperkt de omroepen om nieuws te vergaren De Italiaanse omroep RAI mag volgende week geen spelers van Feyenoord interviewen of filmen tijdens een training. De Rotterdamse voetbalclub biedt zelf beelden te koop aan. De journalistenvakbond NVJ vindt het een voorbeeld van beperking van de …. naar: de Volkskrant van 12 september 2002

Welk begrip moet op de puntjes staan? A commercie B persvrijheid C pluriformiteit
De publieke zenders worden betaald door de overheid. De commerciële omroepen hoeven niet te rekenen op geldelijke steun van de overheid. → Noem een manier waarop de commerciële omroepen aan hun geld komen.…

De publieke zenders worden betaald door de overheid. De commerciële omroepen hoeven niet te rekenen op geldelijke steun van de overheid. → Noem een manier waarop de commerciële omroepen aan hun geld komen. ..........................................................................................................................................

Jaap is met zijn ouders naar de Verenigde Staten geweest. Hij heeft altijd gedacht dat ze daar zo heel hard reden, maar dat was niet zo. “Ze reden maar 95 kilometer per uur,” zegt hij tegen een klasgenoot. Waarom zou Jaap denken dat ze in de Verenigde Staten hard zouden rijden? Dat komt door A CNN,…

Jaap is met zijn ouders naar de Verenigde Staten geweest. Hij heeft altijd gedacht dat ze daar zo heel hard reden, maar dat was niet zo. “Ze reden maar 95 kilometer per uur,” zegt hij tegen een klasgenoot. Waarom zou Jaap denken dat ze in de Verenigde Staten hard zouden rijden? Dat komt door A CNN, dat onjuiste informatie heeft gegeven. B het beeld dat Jaap had gekregen door de media. C het niet kijken naar kwaliteitszenders.

tekst 17 Tijdschriften nu nog kleiner De tijdschriftenwereld denkt een oplossing te hebben voor dalende oplages: het tijdschrift op zakformaat. Celebrity en het computerblad Computer Totaal beginnen er allebei aan. naar: de Volkskrant van 3 augustus 2002
Naar aanleiding van tekst 17 volgen twee uitspraken. 1 Tijdschriften verschillen van elkaar wat betreft inhoud en doelgroep. juist / onjuist 2 Tijdschriften horen bij de massamedia. → Welke uitspraak is juist / onjuist? Omcirkel de juiste antwoorden.
Niet alleen tijdschriften komen in de problemen, maar sommige kranten ook. Mag de overheid aan kranten die in financiële problemen komen, geld geven om ze te helpen? A Ja dat mag, maar alleen als de andere kranten dat goed vinden. B Ja dat mag, want het is belangrijk voor de meningsvorming. C Nee…

Niet alleen tijdschriften komen in de problemen, maar sommige kranten ook. Mag de overheid aan kranten die in financiële problemen komen, geld geven om ze te helpen? A Ja dat mag, maar alleen als de andere kranten dat goed vinden. B Ja dat mag, want het is belangrijk voor de meningsvorming. C Nee dat mag niet, want dat is bij wet verboden. D Nee dat mag niet, want dat zou oneerlijk zijn tegenover andere kranten.

Wie heeft de uiteindelijke beslissing genomen om het bericht uit tekst 17 in de krant op te nemen? A de redactie B de journalist C het persbureau
De media vervullen een belangrijke rol bij het overbrengen van waarden en normen. Zo wordt in veel ‘soaps’ de familieband zeer belangrijk gevonden. → Is een ‘hechte familieband’ een waarde of een norm? Doe het zo: Een hechte familieband is een…

De media vervullen een belangrijke rol bij het overbrengen van waarden en normen. Zo wordt in veel ‘soaps’ de familieband zeer belangrijk gevonden. → Is een ‘hechte familieband’ een waarde of een norm? Doe het zo: Een hechte familieband is een ..........................................................................................................................................