bij dit examen
Meerkeuzevragen- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.
Open vragen- Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee
redenen worden gevraagd geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee
redenen kunnen punten opleveren.
- Vermeld altijd de berekening. Als een gedeelte van de berekening goed is kan dat
punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
- Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1ZWERFVUIL
De overheid voerde in 2003 de actie
‘Nederland schoon’.
De bedoeling was de hoeveelheid
zwerfvuil te verminderen.
Zij deed dit onder andere door het
plaatsen van posters zoals in de
afbeelding hiernaast.
11p
De meeste frisdrankblikjes bestaan voor een groot deel uit ijzer.
Na een aantal jaren zal van het blikje niet veel meer over zijn.
Hoe noem je de chemische reactie waardoor van het blikje niet veel meer over blijft?
..........................................................................................................................................
21p
Sommige frisdrankblikjes zijn van aluminium gemaakt.
Deze blikjes blijven nog veel langer rondzwerven als je ze achterlaat in de natuur.
Hoe komt het dat aluminium blikjes nog veel langer blijven rondzwerven?
..........................................................................................................................................
31p
De actie heeft ook de tekst: “Met hetzelfde gemak gooi je het in de afvalbak.”
Behalve dat het veel netter staat als er geen afval op straat ligt, is er nog een groot
voordeel van het in de afvalbak gooien van blikjes.
Schrijf dat voordeel op.
..........................................................................................................................................
opgave 2FIETSVERLICHTING
Een fiets is onder andere voorzien van
een dynamo, een koplamp en een
achterlicht.
Hieronder zijn drie schakelschema’s
getekend. G stelt de dynamo voor.
41p
In welke figuur is het schakelschema van de fietsverlichting juist weergegeven?
A in figuur A
B in figuur B
C in figuur C
Op het lampje van het achterlicht staat: 6V; 0,05A
Het vermogen van een lampje kan worden berekend met de woordformule:
vermogen = spanning x stroomsterkte
Hierin is vermogen in W, spanning in V en stroomsterkte in A.
52p
Bereken het vermogen van het lampje bij 6 V.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
opgave 3WATER EN IJS
De temperatuur in de koelkast wordt door een thermostaat op 4 o C gehouden. De temperatuur van het vriesvak is 6 o C onder het vriespunt. → In de thermometers hieronder is een gedeelte van de vloeistof in de buis al weergegeven. Kleur in de thermometers hieronder de vloeistof in de buis tot de juiste temperaturen. -/10 ˚ 0 ˚ 10 ˚ 20 ˚ 30 ˚ 40 ˚ 50 ˚ vriesvak: -/10 ˚ 0 ˚ 10 ˚ 20 ˚ 30 ˚ 40 ˚ 50 ˚ koelkast:
opgave 4JAMPOT-OPENER
De deksel van een nieuwe pot jam is vaak moeilijk open te draaien.
Met een jampot-opener gaat dit gemakkelijker omdat je meer grip op de deksel hebt. Zie
de foto. Er is nog een reden waarom het met een opener gemakkelijker gaat.
102p
Leg uit wat de tweede reden is waarom het openen van een jampot gemakkelijker gaat
met een opener.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
opgave 5RECORDPOGING VRIJE VAL
Hieronder staat een artikel over een recordpoging vrije val. Lees het artikel.
De Gelderlander
woensdag 26 juli 2000
Een Fransman wil binnenkort als eerste mens in vrije val de
geluidsbarrière doorbreken. Hij laat zich door een weerballon op 40
kilometer hoogte boven de aarde brengen om dan met zijn hoofd vooruit
naar beneden te storten.
Het opstijgen duurt twee uur.
112p
Het opstijgen van de ballon naar 40 km hoogte duurt twee uur.
Bereken de gemiddelde snelheid van de ballon tijdens het opstijgen.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
Het artikel gaat verder met de volgende tekst:
Volgens wetenschappers bereikt de man na 37 seconden een snelheid van
1224 kilometer per uur, wat op die hoogte de geluidsnelheid is. De
Fransman gaat daarna nog sneller. Op 7000 meter hoogte wil hij zijn
parachute openen. In totaal duurt de val 8,5 minuut.
122p
Volgens wetenschappers bereikt de man na een tijdje een snelheid van 1224 km/uur.
Bereken deze snelheid in m/s.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
Het laatste gedeelte van het artikel gaat over het pak dat de man aan heeft.
De 54-jarige Michel Fournier trekt voor zijn recordpoging een speciaal
pak aan, dat beschermt tegen temperaturen tot 110oC.
131p
Tijdens de vrije val loopt de temperatuur op tot 65
oC.
Waardoor loopt de temperatuur op tijdens de vrije val?
..........................................................................................................................................
opgave 6SMELTPUNT
Een blokje wordt verwarmd. Tijdens het verwarmen smelt het blokje.
De temperatuur wordt in een diagram uitgezet tegen de tijd.
Zie de figuur hieronder.
141p
Bij welke temperatuur begint de meting?
..........................................................................................................................................
151p
Na enige tijd gaat de stof smelten en blijft de temperatuur een tijdje constant.
Om welke stof gaat het?
..........................................................................................................................................
161p
Wat is de toestand van de stof als het blokje 20 minuten is verwarmd?
A vast
B vloeibaar
C vast en vloeibaar
opgave 7STRAATLANTAARNS OP ZONNE-ENERGIE
Overdag is er voldoende licht om via zonnecellen elektrische
energie op te wekken.
In de avond en nacht moeten straatlantaarns branden.
Het lijkt dus onlogisch om straatlantaarns op zonne-energie te
laten branden.
Toch gebeurt dat wel, zie de foto hiernaast.
171p
Op welke manier kan de overdag opgewekte energie worden opgeslagen?
A in een accu
B met een dynamo
C met een transformator
183p
De gebruikte zonnecellen hebben elk een oppervlakte van 1 m
2.
Op een mooie dag schijnt de zon gedurende 8 uur.
De zonnecel levert gemiddeld 100 W per m2.
Bereken hoeveel kWh elektrische energie één zonnecel in 8 uur levert.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
Van de opvallende zonne-energie wordt maar een gedeelte omgezet in elektrische
energie. Dit heeft te maken met het rendement van de zonnecel.
Zie de tabel hieronder.
Rendement van verschillende soorten zonnencelle en -panelen (situatie begin 2001) Uitvoering Materiaal Omschrijving Maximaal rendement zonnecellen in laboratorium Typisch rendement commerciële zonnepanelen Cellen Cellen Dunne film Dunne film Dunne film Monokristallijn silicium Polykristallijn silicium Amorf silicium Koperindiumdiselenide Cadmiumtelluride c-Si mc-Si a-Si CIS CdTe 25% 20% 14% 19% 16% 13-16% 12-14% 6-8% 9-11% 7-9%
Bron: Philips Solar
191p
Welk materiaal levert het hoogste maximale rendement?
..........................................................................................................................................
201p
Maak de zin hieronder af.
Een belangrijk voordeel van het gebruik van zonnecellen ……………………………………..
..........................................................................................................................................
opgave 8SUPERGELEIDING
Een docent deelt in de klas een krantenknipsel uit. Zie de tekst hieronder.
Lithium blijkt
supergeleider
Lithium, een van de simpelste metalen,
lijkt sterk op waterstof en is een
supergeleider. Bij afkoeling tot 20
graden boven het absolute nulpunt
verliest het zijn elektrische weerstand
volledig. Dat melden Japanse
onderzoekers in het blad Nature.
212p
In het knipsel staat dat lithium een metaal is.
Schrijf twee andere metalen op.
1.......................................................................................................................................
2.......................................................................................................................................
221p
Verder gaat het over een temperatuur van 20 graden boven het absolute nulpunt.
In het tabellenboek BINAS staan gegevens over het absolute nulpunt.
Hoeveel graden Celsius is het absolute nulpunt?
..........................................................................................................................................
231p
Bij een temperatuur van 20 graden boven het absolute nulpunt verliest het materiaal zijn
elektrische weerstand volledig.
Wat gebeurt er als materiaal zijn elektrische weerstand volledig verliest?
A Het materiaal brandt door.
B De stroom door het materiaal verliest geen energie.
C De stroom door het materiaal kan in maar één richting lopen.
241p
Sommige stoffen hebben een zeer hoge weerstand.
Hoe noemen we die stoffen?
A geleiders
B isolatoren
C transformatoren
opgave 9AFKOELEN
In het natuurkundelokaal is het 20 o C. Twee leerlingen doen de volgende proef. Twee bekers, beker A en beker B, zijn beide geïsoleerd. Ze worden gevuld met water van 80 o C. Om de twee minuten meten de leerlingen de temperatuur van het water in de beide bekers. De wanden van beide bekers zijn geïsoleerd met verschillende materialen. Na 20 minuten heeft het water in beide bekers verschillende temperaturen. Zie de tabel hieronder. Tijd (min.) Temperatuur ( o C) Temperatuur ( o C) 0 Beker 80 A Beker 80 B 20 27
Marieke zegt dat de temperatuur van het water in de bekers op den duur gelijk wordt aan de temperatuur van het lokaal. Heeft Marieke gelijk? A Ja, de temperatuur van het lokaal en het water in beide bekers wordt gelijk. B Nee, het water in beker B blijft warmer dan de temperatuur van het lokaal. C Nee, het water in beker A wordt kouder dan de temperatuur van het lokaal.
opgave 10NAGELKNIPPER
Op de foto hieronder zie je een nagelknipper.
De nagelknipper bestaat uit een hefboom, een bovenblad en een onderblad.
Met de wijsvinger wordt een kracht van 2 N op de hefboom uitgeoefend.
283p
Teken in de foto de kracht van de wijsvinger op de hefboom.
De krachtenschaal is 1 cm
0,5 N
291p
Wat kun je zeggen over de kracht in punt P op het bovenblad van de knipper?
A Deze kracht is kleiner dan de kracht die je met je hand uitoefent.
B Deze kracht is even groot als de kracht die je met je hand uitoefent.
C Deze kracht is groter dan de kracht die je met je hand uitoefent.
Voor de kracht waarmee de mesjes van de knipper op elkaar knijpen, geldt de volgende
woordformule.
Kracht van de mesjes = kracht F x 
Hierin zijn de beide
krachten in N en
en
l2 in cm. Zie de foto hieronder.
302p
In de nagelknipper hierboven zijn de afstanden
l1 = 8,1 cm en
l2 = 6,5 cm.
Bereken de kracht van de mesjes als de kracht F = 10 N.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
opgave 11WASMACHINE
Hieronder is het typeplaatje van een wasmachine afgebeeld.
311p
Hoe groot is het vermogen van deze wasmachine?
A 50 Hz
B 230 V
C 2500 W
321p
Op het typeplaatje hoort een symbool te staan dat betekent dat de machine geaard is.
Welk symbool is dat?
..........................................................................................................................................
331p
Waarvoor wordt randaarde toegepast bij sommige apparaten?
A Om te zorgen dat er geen kortsluiting komt.
B Om te zorgen dat het apparaat niet wordt overbelast.
C Om te zorgen dat het apparaat veilig te gebruiken is
D Om de stroomsterkte in het apparaat niet te groot te laten worden.
341p
De motor van de wasmachine is aangesloten op de spanningsbron.
Met een schakelaar kun je de motor aan- en afzetten.
Hieronder zie je getekende symbolen van de spanningsbron, de schakelaar en de motor.
spanningsbron schakelaar motor
Teken hiervan een compleet schakelschema.
opgave 12IN VIJF MINUTEN NAAR DE OVERKANT
Op 14 maart 2003 werd de Westerscheldetunnel geopend.
Op de website van de tunnel staat dat reizen naar de overkant nog slechts 5 minuten in
beslag neemt.
In 5 minuten naar de overkant
De centrale ligging van de Westerscheldetunnel zorgt voor een snelle
verbinding tussen de havensteden Vlissingen-Terneuzen-Gent.
Nederland en België komen dichter binnen je bereik.
Reizen via de Westerscheldetunnel neemt nog slechts 5 minuten in
beslag. Met het veer kostte je dit vroeger een half uur.
Geen wachttijden, snel passeren op het tolplein, in 5 minuten naar de
overkant. Je bespaart tijd en geld
353p
De tunnel is 6,6 km lang.
Bereken de gemiddelde snelheid van een auto die in 5 minuten door de tunnel reist.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
opgave 13BOUWMATERIALEN
uitzetting van stoffen
50
40
30
20
361p
Als een stof wordt verwarmd zet deze uit. Hoeveel die stof uitzet, hangt af van de soort
stof, de afmetingen en de temperatuurstijging.
In het diagram hierboven zie je van 5 verschillende materialen de uitzetting van een staaf
van 1 meter bij een temperatuurstijging van 1 oC.
Welk materiaal zet bij gelijke lengte en temperatuurstijging het meest uit?
..........................................................................................................................................
371p
Een raam bestaat uit een plexiglas ruit in een aluminium kozijn.
Bij 20 oC past de ruit strak in het kozijn.
Wat gebeurt er als de temperatuur stijgt tot 30 oC?
A Het kozijn wordt kleiner.
B De ruit wordt kleiner.
C Het kozijn zet minder uit dan de ruit.
D Het kozijn zet meer uit dan de ruit.
381p
Je kunt ook ijzer of staal gebruiken voor het maken van kozijnen.
Toch zie je meer aluminium kozijnen dan kozijnen van ijzer of staal.
Dit komt omdat ijzer kan roesten
Schrijf een andere reden op waarom je meer aluminium kozijnen ziet.
..........................................................................................................................................
opgave 14GOOTSTEENONTSTOPPER
Op een fles gootsteenontstopper staan
twee pictogrammen.
De tekst onder de pictogrammen is
weggehaald.
Zie de foto hiernaast.
392p
Wat moet er onder deze pictogrammen staan?
1 ………………………………………….
2 ………………………………………….
(2) 
(3) 
