Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2006, tijdvak 2

Een stadsdeel in Eindhoven waar in de jaren ’60 van de vorige eeuw veel Spanjaarden woonden, was Strijp. Nieuwe Spaanse werknemers van Philips kozen daarom ook vaak voor een woning in Strijp. Een van de redenen was de ligging van dit stadsdeel. → Geef een ander argument waarom deze werknemers vaak in de buurt van hun landgenoten gingen wonen. kaart 1 Stadsdelen Eindhoven 0 1 2 km

De ligging van het stadsdeel Strijp (zie tekst 1 en kaart 1) kan ook een argument zijn geweest voor de Spaanse werknemers van Philips om in dit stadsdeel te gaan wonen. Waarom zou de ligging ook een argument geweest kunnen zijn? A Zij woonden dan dicht bij de autochtone bevolking. B Zij woonden dan dicht bij de snelwegen. C Zij woonden dan dicht bij hun werk.

Diagram 1 laat iets zien over veranderingen in aantallen autochtonen en niet-westerse allochtonen in de vier grote steden Den Haag, Rotterdam, Amsterdam en Utrecht samen. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van diagram 1. 1 De belangrijkste oorzaak van de toename van het aantal niet-westerse allochtonen in de vier grote steden tussen 1995 en 2003 is het migratie-overschot. 2 Naast autochtonen zijn er ook niet-westerse allochtonen die binnen Nederland verhuizen en de grote steden verlaten. Dit zullen vooral de economisch sterkeren zijn. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

In de klas hebben de leerlingen een discussie over de kaarten 2, 3 en 4. Carla zegt: “In provincies met veel allochtonen is het onderwijsniveau altijd laag.” Ayse zegt: “Uit de kaarten 2, 3 en 4 blijkt een duidelijk verband tussen onderwijsniveau en het besteedbaar inkomen per inwoner.” → Neem de namen van Carla en Ayse over op het antwoordblad en schrijf erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Naar aanleiding van de kaarten 2, 3 en 4 doet Leyla de volgende uitspraak: “In de provincies met een laag besteedbaar inkomen per inwoner is het percentage allochtonen ook erg klein.” Er is echter één provincie waar deze uitspraak niet voor klopt. Voor welke provincie geldt dat? A de provincie Friesland B de provincie Overijssel C de provincie Flevoland D de provincie Groningen

Naar aanleiding van diagram 2 doet Maarten de volgende uitspraken. 1 Het totale aandeel allochtonen bedraagt in stedelijk Twente in 2002 meer dan 40%. 2 Migranten uit de Verenigde Staten, Oost-Europa en de Antillen rekenen we tot de niet-westerse allochtonen. 3 Het percentage allochtonen in de provincie Overijssel ligt boven dat van Nederland. 4 Voor de provincie Overijssel geldt dat in stedelijke gebieden meer allochtonen wonen dan in landelijke gebieden. Welke uitspraak is juist? A 1 B 2 C 3 D 4

Rita heeft de kaarten 5 en 6 in haar werkstuk geplakt. Ze heeft er vier uitspraken onder geschreven. Bij het nakijken ontdekt haar aardrijkskundeleraar dat maar één uitspraak goed is. Welke uitspraak is juist? A De ruimtelijke spreiding van Indische allochtonen en Marokkaanse allochtonen is vrijwel gelijk. B Als we naar de ruimtelijke spreiding over de stad kijken dan is er bij de Marokkaanse allochtonen meer sprake van segregatie. C De Indische allochtonen wonen vooral in het centrum van de stad. D Als we naar de ruimtelijke spreiding over de stad kijken dan is er bij de Marokkaanse allochtonen meer sprake van integratie. foto 2 Een wijk

De meeste migranten hebben de laatste jaren met strengere regels voor toelating tot Nederland te maken. Bepaalde bedrijven en instellingen, bijvoorbeeld universiteiten, in Nederland vragen echter om versoepeling van de regels voor sommige groepen migranten. Deze bedrijven en instellingen willen Jamila en Archis (zie de foto’s 3 en 4) graag in dienst nemen. → Wat is hiervoor de reden?

Op kaart 7 staat de verdeling van de allochtonen over de stadsdelen van Berlijn (de hoofdstad van Duitsland) aangegeven. De verdeling van de verschillende bevolkingsgroepen over de stad Berlijn vertoont grote overeenkomst met die in de Nederlandse grote steden. Welke kolom heeft betrekking op stadsdeel 1 (Mitte)? A kolom P B kolom Q C kolom R D kolom S E kolom T

tabel 2 Een vergelijking van enkele sociaal-economische gegevens van enkele delen van de stad New York Gegevens   New York City Manhattan Harlem South Bronx aantal 1990 7.322.564 1.487.536 209.782 293.063 inwoners 2000 8.008.278 1.537.195 225.211 337.497   ontwikkeling in % 9,4% 3,3% 7,4% 15,2% aantal 1990 2.992.169 785.127 89.547 98.992 woningen 2000 3.200.912 798.144 99.225 117.342   ontwikkeling in % 7,0% 1,7% 10,8% 18,5% woning- in % 1990 28,6% 17,9% 4,9% 4,9% eigendom in % 2000 30,2% 20,1% 6,5% 17,4% werkloosheid in % 1990 5,5% 6,4% 11,4% 10,7%   in % 2000 5,5% 5,4% 8,7% 9,7% personen onder de in % 1990 19,3% 20,5% 39,7% 47,0% armoede- grens in % 2000 21,3% 20,0% 36,7% 43,1%

Tabel 2 geeft een aantal gegevens weer waarmee een vergelijking gemaakt kan worden tussen de sociaal-economische ontwikkelingen in verschillende delen van New York. Sommige gegevens zeggen duidelijk iets over de stadsvernieuwingsprojecten in de stad New York. → Welk gegeven uit tabel 2 zegt het meest over de stadsvernieuwing?

Ongeveer vijftig jaar geleden schreef Jaap van der Merwe het liedje ‘De Blokkendoos boem’ waarvan een deel is afgedrukt. Nederland telde in 1958 twaalf miljoen inwoners en de bevolking groeide in die tijd erg snel. Wat is de verklaring voor de snelle bevolkingsgroei in Nederland in die periode? A Er kwamen veel asielzoekers naar Nederland. B Er kwamen veel vluchtelingen naar Nederland. C Er was sprake van een groot geboorte-overschot. D Er was sprake van een groot immigratie-overschot.

diagrammen 5, 6, 7, 8 en 9 Woningen in de vier grote steden naar eigendom per 1 januari 2000 in procenten Den Haag Legenda: sociale huur particuliere huur eigendom Het woningbezit in Nederland is grofweg te verdelen in drie groepen eigenaren: − er zijn eigenaren die hun woning in eigen bezit hebben. − er zijn huurders die hun woning huren van een woningbouwvereniging (sociale huur). − er zijn huurders die hun woning huren van een particulier (particuliere huur).

De verdeling van het woningbezit in de vier grote steden wijkt behoorlijk af van de verdeling die voor geheel Nederland van toepassing is. Welke bewering over het eigen woningbezit in Nederland is juist? A In de vier grote steden is meer eigen woningbezit dan in de landelijke gebieden. B In de vier grote steden is minder eigen woningbezit dan in de landelijke gebieden. C In de vier grote steden is evenveel eigen woningbezit als in de landelijke gebieden. D In de vier grote steden is er bijna geen eigen woningbezit.

tabel 3 Kenmerken van de woningvoorraad naar eigendomssector, 1998 Tevredenheid met de directe woonomgeving in 1998 in %     sociale huursector particuliere huursector koopsector (helemaal) mee eens:       tevredenheid met directe woonomgeving 79% 82% 91% de bebouwing in de buurt is aantrekkelijk 64% 65% 79% vervelend om in deze buurt te wonen 6% 4% 1% ben gehecht aan deze buurt 50% 49% 58% voel me thuis in deze buurt 85% 84% 93% tevreden met de bevolking in de buurt 72% 74% 87%

In tabel 3 is aangegeven hoe tevreden de bewoners zijn over hun woonomgeving, verdeeld naar huur en koop. Hieruit blijkt dat de tevredenheid over de directe woonomgeving bij bezitters van een koopwoning groter is dan bij huurders. → Leg uit waarom dit logisch is. tabel 4 Kenmerken van de woningvoorraad naar eigendomssector, 1998 Soorten woningen naar eigendom       bouwwijze sociale huursector particuliere huursector koopsector vrijstaande eengezinswoning 0,7% 8,6% 27,1% twee-onder-één-kap-woning 3,1% 4,7% 19,8% X 14,6% 8,6% 14,1% Y 31,3% 22,0% 29,0% Z 50,3% 56,1% 10,0% Totaal 100% 100% 100%

De woningvoorraad in Nederland is in tabel 4 verdeeld in vijf soorten woningen. Twee soorten woningen staan reeds in de tabel. De letters X , Y en Z geven in willekeurige volgorde drie andere soorten woningen aan. Dit zijn: − etagewoningen en flatwoningen − hoekwoningen − rijtjeswoningen/tussenwoningen. Welke letter hoort bij de hoekwoningen? A letter X B letter Y C letter Z

Femke en Kim maken een sectorwerkstuk over Hoog Catharijne. Hoog Catharijne is nog altijd het grootste overdekte winkelcentrum van Nederland. Het Centraal Station (CS) van Utrecht maakt onderdeel uit van Hoog Catharijne, waardoor een uitstekende bereikbaarheid met het openbaar vervoer gegarandeerd is. Op een zaterdag lopen Femke en Kim met vragenlijsten door het winkelcentrum en interviewen het winkelend publiek. Ze vragen ondermeer naar de postcode van de mensen.

Welke onderzoeksvraag willen Femke en Kim met het vragen naar de postcode beantwoorden? A de drempelwaarde van Hoog Catharijne B het voorzieningenniveau van Hoog Catharijne C de reikwijdte van Hoog Catharijne D de woondichtheid van Hoog Catharijne diagrammen 10, 11 en 12 Herkomst winkelend publiek 10 11 Legenda: afkomstig uit Utrecht afkomstig uit de regio afkomstig uit de rest van Nederland

tabel 5 Score van de leefbaarheid van de stadsdelen in vergelijking met Amsterdam totaal, 2003 o r e ) - sc i e ondhe i t o r a t ( C i eg ge z ge v i r t w ij s i n t en m en n v i t e r k e l v aa onde r c i a l e v a r oono hoon t i e f i po r t / u w w s o e r w sc a c s Amsterdam-Centrum + + + 0 + + 0 + +/+ Westerpark - - - 0 0 0 - 0 +/+ Oud-West 0 - 0 0 - 0 0 + -/+ Zeeburg - 0 - + - - + 0 0/0 Bos en Lommer - - - + + - 0 0 0/0 De Baarsjes - - - - + - 0 + +/+ Amsterdam-Noord 0 0 0 0 - 0 0 + -/- Geuzenveld/Slotermeer - - - - - 0 - - -/- Osdorp 0 + 0 0 0 0 - 0 0/- Slotervaart/Overtoomse veld 0 0 0 - 0 0 + 0 0/- Zuidoost 0 - - - - 0 - - -/- Oost/Watergraafsmeer 0 - 0 + 0 0 0 - 0/0 Amsterdam Oud-Zuid + + + + + + 0 0 +/+ Zuideramstel + + + 0 0 + + - 0/0 De gemeente Amsterdam heeft onderzoek gedaan naar de woon- en leefomstandigheden van de bevolking in de verschillende stadsdelen van Amsterdam. In tabel 5 staan de scores van negen factoren die invloed hebben op de leefbaarheid van de stadsdelen van Amsterdam. Deze zijn vergeleken met Amsterdam als geheel. Een + geeft aan dat de score boven het gemiddelde ligt. Een 0 geeft het gemiddelde aan. Een – geeft aan dat het stadsdeel slechter scoort dan het gemiddelde.

In willekeurige volgorde behandelen de kaarten 10 en 11 het spreidingspatroon van vestigingsplaatsen van ziekenhuizen en de vestigingsplaatsen van apotheekhoudende huisartsen (huisartsen die bij hun praktijk een apotheek hebben). → Welk van de twee kaarten geeft een overzicht van apotheekhoudende huisartsen? Verklaar je keuze. kaart 12 Geboorte-overschot geboorte-overschot

In 1998 is er een grote enquête gehouden bij drie leeftijdsgroepen in ons land. Figuur 3 laat zien hoeveel procent van de ondervraagde leeftijdsgroepen het eens is met de stelling ‘Als ouders bejaard zijn, moeten ze bij hun kinderen kunnen inwonen’. De ondervraagden zijn verdeeld naar afkomst en leeftijd. Achmed en Rob bestuderen de bovenstaande figuur. Zij trekken de volgende conclusies. 1 Turken zijn het minder eens met deze stelling dan Marokkanen. 2 Autochtonen vinden dat Surinamers in hun verwachtingspatroon wat betreft inwonen bij kinderen meer lijken op de allochtonen dan op de autochtonen. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

tabel 6 Aantal sterfgevallen per 1000 kinderen   1960 1980 2000 2002 Westerse Wereld (VS, Europa, Australië, Japan) 43 17 8 8 Derde Wereld (Latijns-Amerika, Azië, Afrika) 224 133 91 89 John en Mario doen voor hun sectorwerkstuk een onderzoek naar de kindersterfte in de wereld. Ze vinden tabel 6 en daaruit blijkt dat de afgelopen veertig jaar het cijfer voor kindersterfte in bijna alle landen van de wereld is gedaald. Met kindersterfte wordt het aantal sterfgevallen van kinderen jonger dan vijf jaar bedoeld.

Mario vindt vervolgens nog een tabel met cijfers (zie tabel 7). Mario vindt dat de medische situatie in land X veel beter is dan in land Y . John is het daar niet mee eens. Met wie ben jij het eens? → Zet eerst op het antwoordblad met wie jij het eens bent, Mario of John, en leg daarna uit waarom je dat vindt.