bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2008, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen

foto’s 1, 2, 3, 4 en 5 Bestemmingen in Turkije
opgave als beeld van het examen
Turkije heeft allerlei soorten vakanties te bieden. De foto’s laten vijf reisbestemmingen in Turkije zien, die voor verschillende groepen toeristen interessant zijn. Welke twee foto’s laten reisbestemmingen zien voor vooral de actieve toerist? A 1 en 2 B 1 en 3 C 2 en 4 D 3 en 5 E 4 en 5
Welke twee foto’s laten bestemmingen zien voor de toerist die in cultuur geïnteresseerd is? A 1 en 2 B 1 en 3 C 2 en 4 D 3 en 5 E 4 en 5
kaart 1 De belangrijkste bestemmingen van Nederlanders voor lange vakanties in Europa, 2001 en 2005
Op kaart 1 staan de belangrijkste vakantiebestemmingen van Nederlanders in Europa. Het betreft hier de lange vakanties. → Wat wordt er bedoeld met een lange vakantie?
In de periode 2001 - 2005 (zie kaart 1) hebben zich een aantal verschuivingen in de vakantiebestemmingen voorgedaan. Er waren stijgers en dalers. Opvallende stijger in het Middellandse Zeegebied was Turkije. → Geef de reden waarom de belangstelling van Nederlandse vakantiegangers voor Turkije is…

In de periode 2001 - 2005 (zie kaart 1) hebben zich een aantal verschuivingen in de vakantiebestemmingen voorgedaan. Er waren stijgers en dalers. Opvallende stijger in het Middellandse Zeegebied was Turkije. → Geef de reden waarom de belangstelling van Nederlandse vakantiegangers voor Turkije is toegenomen in deze periode.

Spanje en Frankrijk zijn voor Nederlanders belangrijke bestemmingen voor de lange vakanties. Welke twee landen zijn voor Nederlanders de belangrijkste bestemmingen voor korte vakanties? A België en Duitsland B België en Oostenrijk C Italië en Turkije D Oostenrijk en Duitsland
opgave als beeld van het examen
Kaart 1 geeft alleen informatie over de belangrijkste Europese bestemmingen in de periode 2001 - 2005. Nederlanders gaan ook buiten Europa met vakantie. Wat zal in deze periode de ontwikkeling zijn geweest van vakanties van Nederlanders naar bestemmingen buiten Europa? A Het aantal vakanties blijft…

Kaart 1 geeft alleen informatie over de belangrijkste Europese bestemmingen in de periode 2001 - 2005. Nederlanders gaan ook buiten Europa met vakantie. Wat zal in deze periode de ontwikkeling zijn geweest van vakanties van Nederlanders naar bestemmingen buiten Europa? A Het aantal vakanties blijft gelijk. B Het aantal vakanties neemt af. C Het aantal vakanties neemt toe. tabel 1 Vooruitzichten internationaal toerisme van 1995 tot 2020 (in miljoenen), in aantallen binnenkomende toeristen per regio   1995 2020 gemiddelde groei per jaar in % Totaal 565,4 1.561,1 4,1         Afrika 20,2 77,3 5,5 Noord- en Zuid-Amerika 108,9 282,3 3,9 Oost-Azië en Oceanië 81,4 397,2 6,5 Europa 338,4 717,0 3,0 Zuid-Azië 4,2 18,8 6,2

Geef een reden voor de sterke groei van het aantal toeristen wereldwijd.
Volgens de tabel is de gemiddelde groei per jaar van het aantal toeristen in Europa het laagst in vergelijking met de andere gebieden. → Geef daarvoor een reden.
kaart 2 Toeristen in een deel van het Caribisch gebied
Het Caribisch gebied is een van de populairste vakantiebestemmingen in de wereld. Dat blijkt wel uit de grote vakantiedrukte gedurende het hele jaar. → Verklaar de grote vakantiedrukte in het Caribisch gebied gedurende het hele jaar.
Jaarlijks gaan er maar enkele duizenden Nederlandse toeristen naar een eiland als Cuba. Dat geldt ook voor de meeste andere eilanden in het Caribisch gebied. Naar Curaçao daarentegen gaan jaarlijks meer dan vijftig duizend Nederlandse toeristen. → Geef een reden waarom Curaçao kennelijk veel…

Jaarlijks gaan er maar enkele duizenden Nederlandse toeristen naar een eiland als Cuba. Dat geldt ook voor de meeste andere eilanden in het Caribisch gebied. Naar Curaçao daarentegen gaan jaarlijks meer dan vijftig duizend Nederlandse toeristen. → Geef een reden waarom Curaçao kennelijk veel aantrekkelijker is voor Nederlandse toeristen dan bijvoorbeeld Cuba.

Op Curaçao probeert men het toerisme verder te stimuleren. Hieronder staan drie mogelijke maatregelen om het toerisme verder te stimuleren. 1 de aanleg van nieuwe golfterreinen 2 renovatie van monumentale panden en landhuizen 3 de aanleg van winkelcentra Welke maatregel helpt of welke maatregelen…

Op Curaçao probeert men het toerisme verder te stimuleren. Hieronder staan drie mogelijke maatregelen om het toerisme verder te stimuleren. 1 de aanleg van nieuwe golfterreinen 2 renovatie van monumentale panden en landhuizen 3 de aanleg van winkelcentra Welke maatregel helpt of welke maatregelen helpen het toerisme te stimuleren? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D 1 en 2 E 1 en 3 F 2 en 3

tekst 1 Een wandelreis (trekking) door het moeilijk toegankelijke Bhutan kaart 3 Bhutan
tekst 2 Kleine groepen van 8 - 12 personen Zwaarte van de reis: pittig Route 23-daagse reis 01 vlucht naar Calcutta met KLM 15 02 vlucht naar Paro 03 Paro 04 Thimphu 05 Thimphu - Phunaka 06 Phunaka - Phobjikha 07 Phobjikha - Trongsa 08 – 13 trekkings 14 Trongsa - Bhumtan Vallei Reissom vanaf €…

tekst 2 Kleine groepen van 8 - 12 personen Zwaarte van de reis: pittig Route 23-daagse reis 01 vlucht naar Calcutta met KLM 15 02 vlucht naar Paro 03 Paro 04 Thimphu 05 Thimphu - Phunaka 06 Phunaka - Phobjikha 07 Phobjikha - Trongsa 08 – 13 trekkings 14 Trongsa - Bhumtan Vallei Reissom vanaf € 3.895,00 per persoon   Vertrekmaanden*         jan feb mrt apr mei juni jul aug sept okt nov dec * alleen in de vetgedrukte maanden

Een reisorganisatie biedt een 23-daagse reis naar Bhutan aan (zie tekst 1 en tekst 2) In deze reis is een zesdaagse wandeltocht (trekking) opgenomen. Die wandeltocht is ontwikkeld in samenwerking met de Stichting Nederlandse Vrijwilligers (SNV): een ontwikkelingsorganisatie.
Hieronder staan vijf begrippen die betrekking hebben op vakanties. 1 massatoerisme 2 elitetoerisme 3 actieve vakantie 4 natuurvakantie 5 kleinschalig toerisme → Welke van bovenstaande begrippen zijn van toepassing op deze reis naar Bhutan? Neem alle cijfers van de begrippen die van toepassing zijn…

Hieronder staan vijf begrippen die betrekking hebben op vakanties. 1 massatoerisme 2 elitetoerisme 3 actieve vakantie 4 natuurvakantie 5 kleinschalig toerisme → Welke van bovenstaande begrippen zijn van toepassing op deze reis naar Bhutan? Neem alle cijfers van de begrippen die van toepassing zijn op deze reis over op het antwoordblad.

De reisorganisatie richt zich op een bepaalde groep toeristen. → Noem eerst een element uit de reisbeschrijving (zie tekst 1 en 2) waaruit blijkt dat de reisorganisatie deze reis niet richt op gezinnen met jonge kinderen. → Noem daarna een element uit de reisbeschrijving (zie tekst 1 en 2) waaruit…

De reisorganisatie richt zich op een bepaalde groep toeristen. → Noem eerst een element uit de reisbeschrijving (zie tekst 1 en 2) waaruit blijkt dat de reisorganisatie deze reis niet richt op gezinnen met jonge kinderen. → Noem daarna een element uit de reisbeschrijving (zie tekst 1 en 2) waaruit blijkt dat de reisorganisatie zich vooral richt op mensen met een goede conditie.

Herman en zijn vriendin hebben deze reis geboekt. Tijdens de wandeltocht in de bergen valt hen op dat de plaatselijke bevolking vooral bij het toerisme wordt betrokken door hen in te huren als dragers tijdens de voettocht. → Geef een voorbeeld van inkomsten die de plaatselijke bevolking daarnaast…

Herman en zijn vriendin hebben deze reis geboekt. Tijdens de wandeltocht in de bergen valt hen op dat de plaatselijke bevolking vooral bij het toerisme wordt betrokken door hen in te huren als dragers tijdens de voettocht. → Geef een voorbeeld van inkomsten die de plaatselijke bevolking daarnaast nog uit dit toerisme kan halen.

tabel 2 Top tien belangrijkste binnenlandse vakantiebestemmingen, 1 oktober 2004 - 30 september 2005
Tabel 2 laat de tien belangrijkste binnenlandse vakantiebestemmingen zien in de periode oktober 2004 tot oktober 2005. Op de plaatsen 1, 5, 8 en 10 in de tabel zijn de namen van vier bestemmingen open gelaten. Dat zijn – in willekeurige volgorde – West- en Midden-Brabant, de IJsselmeerkust, de…

Tabel 2 laat de tien belangrijkste binnenlandse vakantiebestemmingen zien in de periode oktober 2004 tot oktober 2005. Op de plaatsen 1, 5, 8 en 10 in de tabel zijn de namen van vier bestemmingen open gelaten. Dat zijn – in willekeurige volgorde – West- en Midden-Brabant, de IJsselmeerkust, de Noordzeebadplaatsen en Zuid-Limburg. Welk gebied moet worden ingevuld op plaats 1? A de Noordzeebadplaatsen B West- en Midden-Brabant C IJsselmeerkust D Zuid-Limburg

diagrammen 1, 2, 3 en 4 Sneeuwhoogten in vier skigebieden in Oostenrijk diagram 1 diagram 2 sneeuw- 375 sneeuw- 375 hoogte 350 300 HHaahhnneennkkaammmm hoogte 350 300 (cm) 325 275 (cm) 325 275 250 200 225 175 150 100 125 75 50/25 0 0 0 0 0 1999 ’00 ’01 ’02 ’03 ’04 ’05 ’06 diagram 3 diagram 4…

diagrammen 1, 2, 3 en 4 Sneeuwhoogten in vier skigebieden in Oostenrijk diagram 1 diagram 2 sneeuw- 375 sneeuw- 375 hoogte 350 300 HHaahhnneennkkaammmm hoogte 350 300 (cm) 325 275 (cm) 325 275 250 200 225 175 150 100 125 75 50/25 0 0 0 0 0 1999 ’00 ’01 ’02 ’03 ’04 ’05 ’06 diagram 3 diagram 4 sneeuw- 375 sneeuw- 375 hoogte 350 300 SScchhmmiitttteennhhoohhee hoogte 350 300 (cm) 325 275 (cm) 325 275 250 200 225 175 150 100 125 75 50/25 1999 ’00 ’01 ’02 ’03 ’04 ’05 ’06 Legenda: eerste week december kerstweek

De diagrammen 1, 2, 3 en 4 geven de sneeuwhoogten aan in vier skigebieden in Oostenrijk. Je kunt over de periode 1999 - 2006 de hoogte van het sneeuwdek in de eerste week van december en in de kerstweek aflezen. Deze vier skigebieden liggen op verschillende hoogten. Ze liggen van laag naar hoog op:…

De diagrammen 1, 2, 3 en 4 geven de sneeuwhoogten aan in vier skigebieden in Oostenrijk. Je kunt over de periode 1999 - 2006 de hoogte van het sneeuwdek in de eerste week van december en in de kerstweek aflezen. Deze vier skigebieden liggen op verschillende hoogten. Ze liggen van laag naar hoog op: − 1763 meter. − 1953 meter. − 2254 meter. − 3111 meter. Welk skigebied ligt op 3111 meter? A Hahnenkamm B Patscherkofel C Schmittenhohe D Sonnblick

kaart 4 ‘Zwarte zaterdag’ in Frankrijk Topdrukte Zaterdag 29 juli 2006 was het weer zover. Topdrukte op de Franse wegen, ‘zwarte zaterdag’. Dit weekend ging de regio Parijs met vakantie. Met nog vele andere vakantiegangers op de weg betekende dat topdrukte op de Franse snelwegen.
Hieronder staan vier gebeurtenissen die zich ten tijde van ‘zwarte zaterdag’ op 29 juli 2006 voordeden. Voor een gedeelte zijn die terug te vinden op de kaart. 1 In de regio Parijs begonnen de schoolvakanties. 2 De temperaturen waren in heel Frankrijk boven de 30 graden. 3 De belangrijkste…

Hieronder staan vier gebeurtenissen die zich ten tijde van ‘zwarte zaterdag’ op 29 juli 2006 voordeden. Voor een gedeelte zijn die terug te vinden op de kaart. 1 In de regio Parijs begonnen de schoolvakanties. 2 De temperaturen waren in heel Frankrijk boven de 30 graden. 3 De belangrijkste verkeersstromen waren te vinden op de oost-west- verbindingen. 4 Er vonden wegwerkzaamheden plaats op een groot aantal autosnelwegen. Welke twee gebeurtenissen hebben bijgedragen aan het ontstaan van ‘zwarte zaterdag’? A 1 en 2 B 1 en 3 C 1 en 4 D 2 en 3 E 2 en 4 F 3 en 4

opgave als beeld van het examen
Een deel van de verkeersdrukte doet zich voor in het zuiden van Frankrijk. → Verklaar de grote verkeersdrukte op de N10 (ten zuiden van Bordeaux) en op de A9 (ten zuiden van Montpellier) zoals je uit de kaart kunt afleiden. diagram 5 Lange vakanties in het buitenland per vervoermiddel, 2006…

Een deel van de verkeersdrukte doet zich voor in het zuiden van Frankrijk. → Verklaar de grote verkeersdrukte op de N10 (ten zuiden van Bordeaux) en op de A9 (ten zuiden van Montpellier) zoals je uit de kaart kunt afleiden. diagram 5 Lange vakanties in het buitenland per vervoermiddel, 2006 aantallen (x1000) 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 1 2 3 In diagram 5 staan de aantallen lange vakanties in het buitenland per vervoermiddel in 2006. Dat zijn – in willekeurige volgorde – de trein, de auto en de touringcar. Deze zijn in het diagram weergegeven met de cijfers 1, 2 en 3.

Welke van deze drie staven (zie diagram 5) geeft het aantal lange vakanties met de auto weer? A nummer 1 B nummer 2 C nummer 3
De keuze van het vervoermiddel bij een lange vakantie hangt samen met de kosten van de reis, het gemak en de afstand. Hieronder staan drie bestemmingen. 1 België 2 Verenigd Koninkrijk 3 Thailand Bij iedere bestemming hoort een andere verhouding van de keuze tussen vervoer per auto en vervoer per…

De keuze van het vervoermiddel bij een lange vakantie hangt samen met de kosten van de reis, het gemak en de afstand. Hieronder staan drie bestemmingen. 1 België 2 Verenigd Koninkrijk 3 Thailand Bij iedere bestemming hoort een andere verhouding van de keuze tussen vervoer per auto en vervoer per vliegtuig. Hieronder staan drie van deze verhoudingen. P auto 97% en vliegtuig 0% Q auto 33% en vliegtuig 37% R auto 0% en vliegtuig 99% Welke verhouding past bij het Verenigd Koninkrijk? A P B Q C R

tekst 3

opgave 2Kamperen bij Keizerspinguïns

Belangrijk: * goede conditie * kleine groepen * verlenging in mogelijk Prijs: € 30.795,00
Afrika 30 ZB Zuid- Amerika Mount Vinson zuidpool Nieuw- AAuussttrraalliiºe Zeeland 0 2333 4666 km
Veel reizen naar Antarctica gaan per schip. Ze zijn avontuurlijk en worden soms
aangevuld met een aanbod van activiteiten zoals kajakken en duiken.
Onderstaande reis laat u kennismaken met het binnenland van Antarctica.
Er komen geen schepen en er zijn geen wegen. U wordt per chartervliegtuig
naar de plaats van bestemming gebracht en vandaar bent u geheel op uzelf
aangewezen. Kamperen, wandelen en skiën behoren ook tot de mogelijke
bezigheden.
Uit de mogelijkheden is een selectie voor u gemaakt. U kunt de Mount Vinson
beklimmen, naar de Hercules Inlet aan de kust, of naar de geografische zuidpool
skiën.
211p
Een reisorganisatie biedt de reis aan die beschreven staat in tekst 3.
Welke kenmerken zijn van toepassing op deze reis?
A actief elite duurzaam B actief massaal duurzaam C actief elite kleinschalig D passief massaal duurzaam E passief elite grootschalig F passief elite kleinschalig
221p
De familie De Vries komt bovenstaande reis tegen tijdens het bladeren door
allerlei vakantiebrochures. De oudste zoon Albert zegt deze reis wel te willen
maken in zijn zomervakantie. Vader Klaas zegt dat deze reis naar het uiterste
puntje van het Zuidelijk halfrond in de zomervakantie niet aangeboden zal
worden.
Leg uit waarom deze reis in de zomervakantie van de familie De Vries niet
aangeboden wordt.
231p
Het zijn vooral natuurliefhebbers die deze reis zullen boeken. Toch zijn
natuurorganisaties niet erg gelukkig met dit soort reizen.
Geef een reden waarom natuurorganisaties niet gelukkig zullen zijn met dit
soort reizen.
diagrammen 6 en 7
Lange vakanties en vakantie-uitgaven van Nederlanders
lange vakanties 27% 40% 7% 5% 7% 10% 5%
diagram 7
16% 2% 10% 51% 10% 6% 5%
Legenda: Nederland Belgie Frankrijk Spanje Oostenrijk Duitsland verre/verdere bestemmingen
241p
Uit onderzoek blijkt dat 27% van de lange vakanties als reisdoel heeft de verre /
verdere bestemmingen (zie diagram 6).
Volgens diagram 7 wordt echter ruim 51% van de vakantie-uitgaven aan deze
verre / verdere bestemmingen besteed.
Geef hiervoor een reden.
251p
Uit datzelfde onderzoek blijkt dat bij de lange vakanties in Nederland die
verhouding juist andersom is.
Geef hiervoor een reden.
kaart 5
De wereld, Greenseat-regio’s
Legenda: 0 2500 5000 km reiziger groep1 reiziger groep 3 reiziger groep 2 reiziger groep 4
Greenseat is een organisatie die reizigers vraagt de milieuschade die hun vlucht
veroorzaakt (door de uitstoot van verbrandingsgassen) te compenseren. Als de
reiziger via deze organisatie zijn reis boekt, wordt de vlucht iets duurder.
Greenseat onderscheidt hierbij vier tarieven, te weten 13 euro voor groep 1,
32 euro voor groep 2, 52 euro voor groep 3 en 72 euro voor groep 4.
De organisatie gebruikt dit extra geld om op verschillende plaatsen op aarde
natuurprojecten te steunen.
261p
Aan wat voor soort natuurprojecten zal Greenseat vooral financiële steun
geven?
A aan de aanleg van bossen
B aan de aanleg van dierenparken
C aan de aanleg van waterrijke gebieden
271p
Greenseat richt zich met zijn activiteiten op een groot aantal landen. Het kaartje
hierboven, waarop de Greenseat-regio’s aangegeven zijn, is speciaal gericht op
de West-Europese reiziger.
Hoe kun je dit afleiden uit het kaartje?

opgave 3Omgaan met natuurlijke hulpbronnen

foto 6
De Veluwe
foto 6 De Veluwe
281p
In de winter van 2005 sneeuwde en vroor het op de Veluwe. De sneeuw bleef
daardoor een aantal dagen liggen. Neerslag zoals te zien op foto 6 is in de
kringloop … X... onderweg dan regen.
Wat moet er in bovenstaande zin bij de letter X worden ingevuld?
A even lang
B korter
C langer
291p
Wat is de volgende fase van het grootste deel van de neerslag op foto 6 in de
kringloop van het water?
A verdampen
B via het grondwater wegzakken
C via rivieren afstromen
tekst 4
Aanpakken van de klimaatverandering
Volgens Nicolaas Stern, voormalig hoofdeconoom van de Wereldbank, moet de wereld haast maken met het aanpakken van de klimaatverandering. Zo niet dan worden de gevolgen van het broeikaseffect onbetaalbaar. “Er is nog…

Volgens Nicolaas Stern, voormalig hoofdeconoom van de Wereldbank, moet de wereld haast maken met het aanpakken van de klimaatverandering. Zo niet dan worden de gevolgen van het broeikaseffect onbetaalbaar. “Er is nog tijd iets te doen aan de ergste gevolgen van klimaatverandering, als we maar nú en internationaal handelen.”

301p
Het broeikaseffect heeft effect op de kringloop van het water.
Geef daarvan een voorbeeld.
diagram 8
Verdeling totale hoeveelheid water op aarde
507 20 miljoen km3 water 14,5 15 11,3 10 5 0,853 0,1187 0 1 2 grondwater in meren overig en rivieren
312p
De totale hoeveelheid water op aarde heeft een volume van ruim 530 miljoen
kubieke kilometer. In diagram 8 is de verdeling hiervan te zien. Bij de cijfers 1 en
2 is echter het onderdeel van de kringloop waar dat ‘water’ te vinden is
weggelaten.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en schrijf erachter waar dat
‘water’ te vinden is.
kaart 6
Herkomst van het drinkwater in Nederland
Legenda: herkomst van het drinkwater grondwater oppervlaktewater grondwater met geinfiltreerd oppervlaktewater grond- en oppervlaktewater oppervlaktewater en grondwater met geinfiltreerd spaarbekken productie van…

Legenda: herkomst van het drinkwater grondwater oppervlaktewater grondwater met geinfiltreerd oppervlaktewater grond- en oppervlaktewater oppervlaktewater en grondwater met geinfiltreerd spaarbekken productie van drinkwater uit grondwater met geinfiltreerd oppervlaktewater rivier 0 40 80 km

321p
Op kaart 6 wordt de herkomst van ons drinkwater aangegeven. In met name
West-Nederland wordt daarvoor vooral oppervlaktewater gewonnen.
Geef een nadeel van de winning van oppervlaktewater als je dat vergelijkt
met de winning van grondwater.
331p
Op kaart 6 is een aantal spaarbekkens aangegeven. In de aardrijkskundeles van
een vierde klas VMBO ontstaat een discussie over waar het water in deze
spaarbekkens voor bestemd is.
Huriye zegt: “Vooral voor de kastuinbouw.”
Jan zegt: “Vooral voor de industrie.”
Kadira zegt: “Vooral voor de drinkwaterbedrijven.”
Kira zegt: “Vooral voor de akkerbouwbedrijven.“
Wie heeft er gelijk?
A Huriye
B Jan
C Kadira
D Kira
341p
Volgens kaart 6 is in grote delen van West-Nederland het drinkwater afkomstig
uit grondwater met geïnfiltreerd oppervlaktewater. Dit gebeurt met name in de
duinen. Lang niet iedereen is gelukkig met de infiltratie van oppervlaktewater in
de duinen.
Noem een bezwaar van de infiltratie van oppervlaktewater in de duinen.
diagram 9
Herkomst van het oppervlaktewater in Nederland
Legenda: aanvoer water 1 blokje is 1% P Q R S
351p
In diagram 9 zijn de verschillende bronnen van de herkomst van het
oppervlaktewater in Nederland weergegeven. Met de letter Q wordt de
hoeveelheid neerslag aangegeven. Met de letters P, R en S wordt de aanvoer
van het water van de rivieren weergegeven.
Welke letter geeft de aanvoer van de Rijn weer?
A P
B R
C S
kaart 7
Geplande werkzaamheden voor overloopgebieden
Legenda: Utrecht AArrnnhheemmIIJJsssseell overloopgebied Rotterdam Lek Nederrijn rivier grens Waal DDoorrddrreecchhtt Waal NNiijjmmeeggeenn Maas R BBrreeddaa Den Bosch ijn Tilburg Orsoy-land 0 15 30 km
tekst 5
Gezamenlijke bestrijding van hoogwater biedt kansen,
maar kan Den Haag ook geld kosten.
Nederland betaalde mee aan een Rijnproject in Duitsland. Bij Orsoy-land (zie kaart 7) werd een overloopgebied aangelegd. Ambtenaren en bestuurders in Gelderland waren enthousiast. De miljoeneninvestering op Duits…

Nederland betaalde mee aan een Rijnproject in Duitsland. Bij Orsoy-land (zie kaart 7) werd een overloopgebied aangelegd. Ambtenaren en bestuurders in Gelderland waren enthousiast. De miljoeneninvestering op Duits grondgebied heeft immers ook voordelen voor Nederland. Regeringsambtenaren in Den Haag zijn echter bang dat landen als Frankrijk en Belgiё nu eerst geld van Nederland willen zien voordat ook zij soortgelijke projecten gaan uitvoeren in de Maas. Volgens deze ambtenaren kan zo de situatie ontstaan dat … X … gebieden als Nederland door … Y … gebieden, zoals Frankrijk en Belgiё, onder druk worden gezet. Immers, Nederland profiteert ook mee van de Franse en Belgische investeringen om hoogwater in deze … Z … te bestrijden.

361p
In de tekst is een aantal begrippen vervangen door de letters X, Y en Z.
Wat is de juiste combinatie van begrippen die daarbij moet worden ingevuld?
  X Y Z A benedenstroomse bovenstroomse gletsjerrivier B benedenstroomse bovenstroomse regenrivier C benedenstroomse bovenstroomse gemengde rivier D bovenstroomse benedenstroomse gletsjerrivier E bovenstroomse benedenstroomse regenrivier F bovenstroomse benedenstroomse gemengde rivier
371p
Overloopgebieden zoals bij Orsoy-land (zie kaart 7) zullen in het kader van de
hoogwaterbestrijding ook in Nederland worden aangelegd.
Daarnaast is er al een aantal dijken verhoogd en verbreed om de rivieren meer
ruimte te geven.
Noem een andere maatregel om de rivieren meer ruimte te geven.
381p
In tekst 5 wordt gewezen op voordelen die overloopgebieden hebben in het
kader van de hoogwaterbestrijding.
De aanleg van overloopgebieden stuit echter ook op bezwaren.
Noem een bezwaar tegen de aanleg van overloopgebieden.
tekst 6 Watertekort Volgens onderzoek zal in 2025 de helft van de wereldbevolking leven in gebieden met een tekort aan water.
kaart 8
De wereld
P Q S R 0 2280 4560 km
391p
Wie zullen in het jaar 2025 de grootste verbruikers van water op de wereld zijn?
A de drinkwaterbedrijven
B de huishoudens voor huishoudelijk gebruik
C de industrieën voor koelwater
D de landbouwers voor irrigatie
401p
Op kaart 8 staan vier landen aangegeven met de letters P, Q, R en S.
Welk land zal in 2025 een watertekort hebben?
A land P
B land Q
C land R
D land S
tekst 7
Rode Zee – Dode Zee-project
De Dode Zee droogt op. Het grondwater in de omgeving daalt. Het opdrogende zoutmeer is niet makkelijk te redden. Sinds 1975 is het waterpeil 25 meter gedaald. Maar er is hoop, tenminste als het aan Israël, Jordanië…

De Dode Zee droogt op. Het grondwater in de omgeving daalt. Het opdrogende zoutmeer is niet makkelijk te redden. Sinds 1975 is het waterpeil 25 meter gedaald. Maar er is hoop, tenminste als het aan Israël, Jordanië en de Palestijnse Autoriteit ligt. Ze gaan namelijk onderzoeken of er een kanaal aangelegd kan worden van de Rode Zee naar de Dode Zee.

kaart 9
Deel van het Midden-Oosten
Legenda: E LIBANON S Y R I E E rivier Z grens E gepland S Haifa D kanaal N A L L E D Amman D Jeruzalem I M Dode Zee I S R A E L ontziltingsfabriek 2 n waterkrachtcentrale a a d or J O R D A N I E J kanaaltrace van…

Legenda: E LIBANON S Y R I E E rivier Z grens E gepland S Haifa D kanaal N A L L E D Amman D Jeruzalem I M Dode Zee I S R A E L ontziltingsfabriek 2 n waterkrachtcentrale a a d or J O R D A N I E J kanaaltrace van Rode Zee naar Dode Zee E G Y P T E pompstation 1 Eilat Rode Zee 0 50 100 km

411p
Wat is de oorzaak van het opdrogen van de Dode Zee?
421p
Hoe lang zal het kanaal zijn als het project doorgaat (dit gemeten van
pompstation 1 naar ontziltingsfabriek 2, zie kaart 9)?
A ongeveer 50 km
B ongeveer 115 km
C ongeveer 180 km
D ongeveer 245 km
431p
Het kanaal zal niet alleen het waterpeil in de Dode Zee weer op het vroegere
peil brengen. Langs de route van het kanaal moet ook de grootste
ontziltingsfabriek ter wereld gebouwd worden.
Noem twee doeleinden waarvoor het water uit deze ontziltingsfabriek zal
worden gebruikt.
foto 7
Door de stuwdammen in de Tigris zal de plaats Hasankeyf verdwijnen
foto 7 Door de stuwdammen in de Tigris zal de plaats Hasankeyf verdwijnen
441p
Het onder water verdwijnen van de plaats Hasankeyf (zie foto 7 en kaart 10)
heeft een aantal nadelen.
Noem twee nadelen.
tekst 8
Stuwdammenproject in Zuid-Oost-Anatoliё: een zegen of een vloek?
Het stuwdammenproject in Zuid-Oost-Anatolië omvat de bouw van 22 stuwdammen en 19 waterkrachtcentrales in de Eufraat en de Tigris. Een groot aantal dammen en centrales is al voltooid. Het project is vooral gericht op…

Het stuwdammenproject in Zuid-Oost-Anatolië omvat de bouw van 22 stuwdammen en 19 waterkrachtcentrales in de Eufraat en de Tigris. Een groot aantal dammen en centrales is al voltooid. Het project is vooral gericht op de uitbreiding van … X … Turkije zag toen al strategische voordelen in het beheersen van de waterstromen naar de buurlanden Syrië en Irak.

kaart 10
Turkije
Bulgarije Gr. Turkije Iran Hasankeyf Irak Syrie 0 200 400 km
451p
In tekst 8 staat dat het Zuidoost-Anatoliё stuwdammenproject vooral gericht is
op de uitbreiding van … X …
Wat moet worden ingevuld bij … X …?
A irrigatiemogelijkheden en energiewinning
B landschapsbeheer en economische ontwikkeling
C prestigevergroting en landschapsbeheer
D sociale ontwikkeling en milieubescherming
461p
In tekst 8 wordt ook gesproken over strategische voordelen van het beheersen
van de waterstromen naar de buurlanden Syrië en Irak (zie kaart 10).
Op welke manier kan Turkije de waterstromen naar deze buurlanden
beïnvloeden?
A alleen op kwalitatieve manier
B alleen op kwantitatieve manier
C zowel op kwalitatieve als op kwantitatieve manier
figuur 1
Regenwater gaat zijn eigen weg
tekening 1
figuur 1 Regenwater gaat zijn eigen weg
tekening 2
figuur bij de opgave
472p
Onder het kopje: Regenwater gaat zijn eigen weg, stonden tekening 1 en
tekening 2 op de website van de gemeente Alkmaar.
Als je de beide tekeningen met elkaar vergelijkt dan zijn er verschillen in
waterafvoer te zien. Als in een wijk het rioolstelsel aan vervanging toe is, dan
kiest de gemeente Alkmaar steeds vaker voor dit milieuvriendelijke systeem van
waterafvoer zoals te zien is op tekening 2.
Behalve dat dit systeem milieuvriendelijk is, zijn er nog andere voordelen van dit
systeem.
Noem twee andere voordelen van dit systeem.
tekst 9
Afvalwater reinigen met riet
In Nepal experimenteert men met zogenaamde rietfilters om afvalwater te zuiveren. In plaats van onbekommerd lozen op de bergbeken zouden Nepalese dorpen hun afvalwater door een rietveld moeten leiden. Rietvelden…

In Nepal experimenteert men met zogenaamde rietfilters om afvalwater te zuiveren. In plaats van onbekommerd lozen op de bergbeken zouden Nepalese dorpen hun afvalwater door een rietveld moeten leiden. Rietvelden blijken uitstekende waterzuiveraars te zijn. Onder meer doordat via de holle stengels lucht in de bodem komt, zodat daar bacteriën kunnen leven die het afval afbreken.

482p
Schoon water en goed sanitair spelen een sleutelrol in de armoedebestrijding in
ontwikkelingslanden.
Allerlei kleinschalige vormen van waterzuivering worden uitgeprobeerd, zoals in
het voorbeeld van Nepal in tekst 9.
Hier experimenteert men onder andere met waterzuivering door middel van
rietvelden.
Noem, behalve het verschil in kosten, twee voordelen van de waterzuivering
door middel van rietvelden in vergelijking met de zuivering van water zoals
dat in Nederland gebeurt in rioolwaterzuiveringsbedrijven.
foto 8
Waterhalen in Afrika
foto 8 Waterhalen in Afrika
491p
Zonder water geen leven. Dat geldt zeker voor de vele droge gebieden op het
platteland in ontwikkelingslanden.
Hier is men vaker aangewezen op ver weg gelegen waterputten.
Meestal zijn meisjes belast met de taak het water te halen (zie foto 8). Welk
nadeel heeft deze situatie voor de meisjes in zo’n gebied?
A De ongelijkheid tussen jongens en meisjes wordt steeds kleiner.
B Het vervoer van het water door meisjes is duur.
C Meisjes kunnen daardoor vaak niet of nauwelijks naar school.
D Meisjes kunnen daardoor weinig meehelpen in het huishouden.
foto 9
Deel van de stad Bombay in India
foto 9 Deel van de stad Bombay in India
501p
In grote steden, zoals Bombay in India (foto 9), is men voor water vaak
aangewezen op duur en slecht water van privé-waterverkopers.
De komende jaren wil men in Bombay een betere watervoorziening realiseren.
Toch denkt men dat zo’n 60% van de bevolking van Bombay hier nog steeds
niet van zal kunnen profiteren.
Over welke 60% van de bevolking zal het hier vooral gaan?
Gebruik hierbij foto 9.
A Bewoners van flats zoals op de voorgrond van de foto.
B Bewoners van flats zoals op de achtergrond van de foto.
C Bewoners van wijken zoals die liggen tussen de flats op de voorgrond en de
flats op de achtergrond van de foto.
D Alle bewoners in het gebied van de foto.
512p
Nederland en Bangladesh zijn twee voorbeelden van natte landen. Zowel
Nederland als Bangladesh voert een strijd tegen het water.
Geef twee redenen waarom voor de bevolking deze strijd tegen het water in
Bangladesh een groter probleem is dan in Nederland?
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
521p
Joris, Kathelijne en Maran discussiëren er in de aardrijkskundeles met elkaar
over hoe het komt dat zowel Bangladesh als Nederland tot de natte landen
behoort.
Joris zegt: “De landen hebben beide een regenrijk klimaat.”
Kathelijne zegt: “Het zijn allebei laag gelegen gebieden.”
Maran zegt: “De landen liggen beide in een delta.”
Wie geeft of geven een juiste reden?
A alle drie de leerlingen
B alleen Kathelijne en Maran
C alleen Kathelijne en Joris
D alleen Joris en Maran
E geen enkele leerling
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.