bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld
twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de
eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een
gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede
uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1‘Luchtig’ brood
11pBrooddeeg moet enige tijd rijzen om luchtig te worden.
Tijdens het rijzen ontstaat er koolzuurgas in het deeg.
Dit gas zorgt ervoor dat het brood ‘luchtig’ wordt.
Het brood van bakker Bas is soms wel erg ‘luchtig’.
In de boterham zit een groot gat. Zie de figuur hieronder.
Die grote gaten komen vrijwel altijd bovenin een boterham.
Hoe komt dat?
A De dichtheid van koolzuurgas is groter dan de dichtheid van brooddeeg.
B De dichtheid van koolzuurgas is gelijk aan de dichtheid van brooddeeg.
C De dichtheid van koolzuurgas is kleiner dan de dichtheid van brooddeeg.
opgave 2Te harde service
Bekijk het artikel hieronder uit het Algemeen Dagblad van 26 juni 2003.
Te harde service Om het spel aantrekkelijker te maken wil de Internationale Tennis Federatie een halt toeroepen aan de steeds hardere service. mogelijke maatregelen 1 Ballen met 6% vergroten bij gelijkblijvende massa (vermindert snelheid met 7%). 3 Speler moet verder achter de Reeds toegepast in kleinere baseline staan bij service. toernooien. 2 Kleiner blad. 4 Geen tweede service meer. Hardste service mannen Hardste service vrouwen in kilometers per uur in kilometers per uur 1 Andy Roddick 239 1 Venus Williams 205 Bij een service van 239 km/h heeft de tegenspeler slechts 0,52 sec. reactietijd
21pHoe komt dat het vergroten van de ballen de snelheid doet afnemen?
32puitwerkbijlageOver maatregel 3 staan op de uitwerkbijlage twee zinnen.
Kruis in de tabel op de uitwerkbijlage de goede antwoorden aan.
43pBereken hoever de tegenspeler verwijderd is van Andy Roddick volgens het
artikel.
opgave 3Zoals de Waard is maakt ie zijn tenten
Als rekening gehouden wordt met het feit dat voor het grondzeil een ander doek gebruikt wordt, volgt uit de berekening van vraag 7 een andere oppervlakte. → Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen met verschillende mogelijkheden. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De tent van Wil en Kees kan worden uitgerust met een binnentent. Hierover staat in de folder onder andere: De binnentent wordt met clips en ritsen aan de buitentent bevestigd. Zo ontstaat er tussen buiten- en binnendak een
opgave 4Oplaadbare batterijen
Oplaadbare batterijen (accu´s) worden tegenwoordig steeds vaker gebruikt.
101pNoem een milieuvoordeel van oplaadbare batterijen (accu´s) ten opzichte van
niet oplaadbare batterijen.
Op internet staan ze vaak aangeprezen.
Een plaatje van het internet zie je in de figuur hieronder.
Hoe lang een volle batterij energie kan leveren, hangt af van de stroomsterkte
die de batterij levert. Voor een batterij uit het plaatje is dit aangegeven in de
tabel.
113puitwerkbijlageTeken in de figuur op de uitwerkbijlage de grafiek die bij deze tabel hoort.
122pBepaal hoe lang de batterij energie levert bij een stroomsterkte van 250 mA.
Maak duidelijk hoe je aan je antwoord komt.
131pNa een groot aantal keer gebruiken zijn oplaadbare batterijen (accu’s)
uitgewerkt.
Net als gewone batterijen mogen ze niet als afval in het milieu komen.
Wat moet je daarom doen met uitgewerkte batterijen?
opgave 5Studenten koken elektrisch
In een studentenhuis wonen Bibian en Els in twee kamers naast elkaar.
Ze hebben allebei eenzelfde 2-pits-elektrisch kooktoestel op hun kamer.
De kooktoestellen zijn aangesloten op het elektriciteitsnet (230 V).
De twee elektrische kooktoestellen bestaan elk uit een elektrisch
verwarmingselement van 1000 W en een element van 1200 W.
142pBereken de stroomsterkte door het element van 1000 W, als het is ingeschakeld.
Als Bibian en Els tegelijkertijd hun kooktoestel met de twee pitten vol aanzetten,
gaat de zekering stuk. De twee kooktoestellen zijn namelijk aangesloten op
dezelfde groep die beveiligd is met een smeltveiligheid van 16 A.
153pToon door een berekening aan dat de zekering dan inderdaad stuk gaat.
Bibian en Els zien dat in de meterkast 2 groepen zitten. Op de kamer van Els
zitten meerdere stopcontacten (wandcontactdozen) en op de gang zit nog een
stopcontact.
Ze willen onderzoeken of ze twee stopcontacten kunnen vinden die op
verschillende groepen zijn aangesloten.
162pWelke twee stappen moeten Bibian en Els zetten om te onderzoeken of twee
stopcontacten op de verschillende groepen zijn aangesloten, zonder dat een
zekering stukgaat?
171pWelke stekker moet er aan dit kooktoestel zitten?
opgave 6Houd de dief
Je kunt tegenwoordig veel dure en ingewikkelde beveiligingspullen tegen
inbraak kopen.
In een tijdschrift vonden Kitty en Edward een artikel over een heel eenvoudige
beveiliging. Zie hieronder voor de handleiding.
1 Neem een zoemer en maak de uiteinden van de draad vrij van isolatie.
2 Wind om de twee kanten van een wasknijper niet geïsoleerd
elektriciteitsdraad.
3 Maak hiermee de schakeling en stop een stuk karton tussen de kanten
van de wasknijper. Maak het karton met touw vast aan de deur.
182pLeg uit hoe deze schakeling werkt.
192puitwerkbijlageHet is overzichtelijker om van de tekening in plaatje 3 een schema te tekenen.
Op de uitwerkbijlage staat een schakelaar getekend, die de wasknijper voorstelt.
Maak in de figuur op de uitwerkbijlage met de juiste symbolen het
schakelschema af.
202puitwerkbijlageTussen de wasknijper zit een stukje karton. Edward wil geen karton gebruiken
maar een ander materiaal.
Op de uitwerkbijlage staat een aantal materialen genoemd.
Kruis op de uitwerkbijlage aan welke materialen geschikt zijn.
212pEdward denkt de schakeling te kunnen veranderen door de wasknijper te
vervangen door een reedcontact. Het reedcontact wil hij op de deurpost
bevestigen en een magneet daar vlakbij op de deur. Zie de figuur hieronder.
Leg uit of de zoemer zal zoemen als de deur opengaat.
opgave 7Groene auto
223pHenk koopt een spuitbus groene lak voor zijn auto.
De massa van 150 mL groene autolak is 0,175 kg.
Bereken de dichtheid van deze groene autolak.
231pDeze speciale verf is licht ontvlambaar. Daarom staat op de achterkant van de
spuitbus een pictogram.
Welk pictogram is dat?
241pHenk heeft een beetje verf over.
Onder welk soort afval valt deze verf?
A restafval
B groenafval
C GFT
D KCA
opgave 8Spiegel boven de open haard
In de kamer van Peter en Anneke hangt een spiegel boven de open haard.
De spiegel helt iets voorover. Zie de tekening. Deze tekening staat ook op de
uitwerkbijlage.
253puitwerkbijlageLaat door een constructie op de uitwerkbijlage zien welk gedeelte van de kamer
Peter via de spiegel kan zien. Geef dat gebied duidelijk aan.
opgave 9Bril-jant idee
Natuurkundige Rob van der Heijde en
industrieel ontwerper Frederik van
Asbeck hebben onlangs een
bijzondere bril ontworpen.
Elk ‘glas’ van de bril bestaat uit
2 extreem dunne kunststof lenzen die
over elkaar geschoven kunnen
worden.
Op de website staat een plaatje om de werking uit leggen.
261pWaarom heeft het brillenglas in tekening 1 (links) geen lenswerking?
272pLeg uit of de lens in tekening 3 (rechtsonder) positief of negatief is.
281pDe sterkte van de brillenglazen kan tussen +3 en -6 gevarieerd worden.
Wat houdt het plusteken voor het getal 3 in?
A Het glas heeft een convergerende werking.
B Het glas heeft een divergerende werking.
C Het glas heeft een evenwijdige werking.
291pDe bril is geheel van plastic, waardoor hij niet gauw kapot gaat.
De ontwerpers beweren dat de bril € 1,− gaat kosten.
Vooral voor mensen in derdewereldlanden zou het een uitkomst kunnen zijn.
Naast de genoemde voordelen is er nog een voordeel voor mensen in de derde
wereld.
Welke voordeel is dat?
opgave 10Kreukelzone
Bettina gaat na wat het nut is van een kreukelzone bij een auto. Daarom doet zij
proeven. Zie de figuur hieronder.
Ze laat een wagentje van een helling afrijden en tegen een krachtsensor botsen.
Het kracht,tijd-diagram dat met de computer wordt verkregen, ziet er als volgt uit:
301pWat is de grootst gemeten kracht tijdens de meting?
A 11 N
B 11,3 N
C 11,6 N
D 12 N
E 20 N
Voor de volgende proef legt
Bettina een gevouwen papiertje
voor de krachtsensor.
Zie de figuur hiernaast.
Daarna laat ze het wagentje weer van de helling tegen de krachtsensor botsen.
Het resultaat van de tweede meting is hieronder weergegeven.
311pHoe groot was de kracht bij de tweede meting op 0,15 s?
A 3,5 N
B 4,1 N
C 5,8 N
321pHoe kun je aan de meetresultaten van beide proeven zien, wat het effect van
een kreukelzone op de inzittenden van een auto is?
331pBij de tweede proef is de kracht in het eerste deel van de botsing kleiner dan in
het tweede deel.
Wat kan hiervan de reden zijn?
A De snelheid van de botsing is kleiner.
B De auto veert terug.
C Het papier is helemaal ingedeukt in het tweede deel.
D Het papier is te stug.
opgave 11Fietsbrug
In de Gelderlander van 13 maart 2004 stond een artikel over het plaatsen van
een nieuwe fietsbrug tussen Lent en Nijmegen.
Met behulp van sleepboten, zware kabels, en drijvende bokken (hijskranen)
wordt de fietsbrug naar de spoorbrug gevaren en daaraan vastgemaakt.
De hoofdkabel wordt vastgemaakt aan de verkeersbrug. Zie de figuur hieronder.
Lent fietsbrug drijvende bok g u v s p o or br D i E s r e 6 k k 9 o a 0 m b m t e e l e w e te n a r a k la r r a a n a c g n h e t h n v e a 5 t n 8 a 5 n m 0 k i e l t l r i o m p n o e n o te t p o r n t d e i h k s a . ta n a g n t, . e rk e e rs b ru g stroomrichting vaargeul Waal verankering met kabel aan brugpijler Nijmegen De fietsbrug hangt aan vier drijvende bokken. De bokken bewegen langzaam naar de spoorbrug met de stroom van de rivier mee.
341pIn het plaatje staat dat op de kabel een kracht van 50 ton (één ton is 1000 kg)
komt te staan. Dat klopt niet. Een kracht hoort aangeven te worden in Newton.
Bij welke grootheid hoort de eenheid ton?
A energie
B lengte
C massa
D gewicht
351pWelk van de onderstaande antwoorden geeft het beste weer wat het begrip
eenheid inhoudt?
A De eenheid is hetgeen dat je meet.
B De eenheid is de maat waarin je meet.
C De eenheid is het apparaat waarmee je meet.
Een van de drijvende bokken staat op de foto hieronder.
362pDe bok heeft twee verschillende takels. De maximale belasting staat gegeven.
Leg uit waarom de maximale belasting van de onderste takel groter is dan
die van de bovenste takel.
opgave 12Strategisch rijden met een zonne-auto NUNA-III
In Australië wordt om de twee jaar een race georganiseerd voor zonneauto’s.
Al drie keer won het Nederlandse team. In 2001 met de Nuna-I, in 2003 met de
Nuna-II en in 2005 met Nuna-III.
373pIn 2005 reed de Nuna-III de route van 3020 km in 29 uur en 11 min.
Bereken de gemiddelde snelheid van de Nuna-III in km/h.
Als de zon flink schijnt, leveren de zonnecellen een elektrisch vermogen van
1,5 kW.
Met de energie die de zonnecellen leveren, wordt een elektromotor aangedreven.
Het vermogen dat de elektromotor gebruikt, hangt af van de snelheid van
Nuna-III. Zie hiervoor de tabel hieronder.
Behalve zonnecellen beschikt de auto ook over een accu die kan worden
ingeschakeld voor de aandrijving.
382p
Leg uit of de Nuna-III bij een snelheid van 100 km/h behalve de zonnecellen
ook gebruik moet maken van de accu.
Het vermogen dat de zonnecellen leveren, hangt af van de
weersomstandigheden. Het NUNA-team moet daarom voortdurend nadenken
over de snelheid waarmee ze rijden. In de auto achter de Nuna bevinden zich
veel computers die de strategie bepalen.
De Nuna-III start elke dag met een volle accu. Er zit dan 5 kWh energie in de
accu. Hiermee kan de Nuna-III een aantal uren rijden, zelfs als de zon niet
schijnt.
393pStel dat de zonnecellen helemaal geen energie leveren.
Bereken hoe lang de Nuna-III dan met alleen de volle accu kan rijden met
een snelheid van 120 km/h.
opgave 13Schaduw van Mauro
Mauro staat tussen een lamp en een muur. Op de muur ontstaat een grote
schaduw van het hoofd van Mauro. Zie de figuur hieronder.
401pWat moet worden gedaan om het schaduwbeeld groter te maken?
A Mauro moet verder van de lamp en dichter bij de muur gaan staan.
B Mauro moet dichter bij de lamp en verder van de muur gaan staan.
C De lamp moet verder van Mauro worden geplaatst.
opgave 14Multimeter
opgave 15Oranje op het ijs
Tijdens de Olympische Winterspelen van 2006 in Turijn won Ireen Wüst een
gouden medaille. ’s Avonds bij de uitreiking van de medaille stond ze volop in
het witte licht.
Het pak dat ze aan had, was oranje en blauw van kleur. Haar muts was wit met
een oranje bies.
441pWat gebeurt er met het licht dat op het pak schijnt?
A Alle kleuren worden geabsorbeerd.
B Alle kleuren, behalve oranje en blauw worden geabsorbeerd.
C Oranje en blauw worden geabsorbeerd en de andere kleuren niet.
D Geen enkele kleur wordt geabsorbeerd.
451pBij de uitreiking viel haar gouden medaille extra op. Hiervoor was een goudgeel
filter voor de lampen geschoven.
Welke kleur(en) zie je dan het beste?
A alle kleuren behalve geel
B alleen geel
C alleen blauw
D alleen oranje
462puitwerkbijlage’s Avonds was ze te gast in het Holland-Bier-Huis. Ze had daar dezelfde muts op.
Daar werd ze beschenen met blauw licht. Haar muts is nu te zien in andere
kleuren.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen met verschillende mogelijkheden.
Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
