Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2005, tijdvak 2

Birgit en Bianca bestuderen diagram 1 en kaart 1. Zij trekken de volgende conclusies: 1 In Nederland zijn er tussen 1990 en 2001 de meeste auto’s per km ² bij gekomen . 2 In België is het aantal auto’s per km² in 2001 meer dan twee maal zo hoog als gemiddeld in de EU. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze conclusie juist is of onjuist.

tekst 1 Files kosten de Nederlanderse burger zestig euro per jaar DEN HAAG – Files kosten de Nederlandse burger zestig euro per jaar door de extra kosten die de bedrijven moeten maken door het file-leed. Stilstaande vrachtwagens en doorlopende lonen van chauffeurs kosten de bedrijven jaarlijks miljoenen euro.

Om het fileprobleem te bestrijden kunnen meer wegen worden aangelegd. Het beleid van de overheid is onder meer ook gericht op het beter gebruiken van het bestaande wegennet. Het is mogelijk om op dezelfde hoeveelheid asfalt meer voertuigen te laten rijden. Welk van onderstaande maatregelen zorgt voor een grotere capaciteit op het bestaande wegennet? A carpoolen B rekeningrijden C spitsstroken op vluchtstroken D tolheffing

diagram 2 Ontwikkeling in de hoeveelheid luchtvracht op de toptien van de Europese luchthavens, 2001 – 2002 (in tonnen) Legenda: Londen 2001 Parijs +3,4% Frankfurt +1,3% Amsterdam Luxemburg Brussel Keulen Milaan Zürich Luik 0 +1,1% -12,2% +19,4% 500.000 +13,1% -9,7% +9,7% 1.000.000 +4,8% 1.500.000 2.000.000 groei met 2001 vergeleken tonnen

Amsterdam/Schiphol is voor vracht een belangrijke Europese luchthaven. In de toptien van Europese luchthavens nam Schiphol in 2001 de vierde plaats in. Eén van de volgende uitspraken is juist. Welke uitspraak is juist? A In de toptien is Schiphol de luchthaven met de sterkste groei in vrachtvervoer. B Alle luchthavens in de toptien hebben in 2002 een toename van het vrachtvervoer. C Schiphol behandelt in 2001 meer dan twee keer zoveel vracht als de luchthaven van Brussel. D Schiphol is in 2002 een positie hoger geklommen in de toptien vergeleken met 2001.

De tien belangrijkste bestemmingen voor vracht vanuit Schiphol zijn allemaal verre bestemmingen. In de toptien tref je geen Europese bestemmingen aan (zie diagram 3). Bij deze bestemmingen kiest men voor de trein, de vrachtwagen of het binnenschip. → Waarom kiest men bij Europese bestemmingen bijvoorbeeld voor de trein?

diagram 4 landbouwproducten voedingsproducten ertsen/metalen steenkool ruw mineraal/bouwmat. chemische producten gevaarlijke stoffen goederen/halffabrikaten metalen/halffabrikaten aardolieproducten meststoffen 0 2 4 6 8 10 12 tabel 1 tonnage (2002) Prinses Beatrixsluis 27,0 miljoen ton Prins Bernhardsluis 28,2 miljoen ton aantal schepen (2002) Prinses Beatrixsluis 47.000 Prins Bernhardsluis 36.211 tekst 3 Sluizen hebben onderhoud nodig. Er is sprake van achterstallig onderhoud bij twee sluizencomplexen in Midden-Nederland: de Prinses Beatrixsluis en de Prins Bernhardsluis. Bij onderhoud moeten deze sluizen voor de scheepvaart tijdelijk gesloten worden, en dat heeft grote gevolgen.

Hieronder staan vier mensen die met een tijdelijke sluiting van de sluizen te maken hebben. In willekeurige volgorde zijn dat: Flip Roerdomp: Binnenvaartschipper. Hij vaart met huisvuil uit Utrecht over de Lek naar Rotterdam. Kees Ketelaars: Binnenvaartschipper. Hij vaart met steenkool van IJmuiden naar Duitsland over de Waal. Herman Knapen: Inwoner van Tiel. Koen Versluis: Sluiswachter bij de Prinses Irenesluis in Wijk bij Duurstede. Deze vier mensen doen de volgende uitspraken. Uitspraak 1 Als de Prinses Beatrixsluis buiten gebruik is moet ik zo’n 40 km omvaren! Uitspraak 2 Als de Prinses Beatrixsluis buiten gebruik is gaan er meer gevaarlijke stoffen door de Prins Bernhardsluis. Uitspraak 3 Het zal vast drukker worden in de sluizen bij Wijk bij Duurstede en bij Tiel. Uitspraak 4 Het is wat lastiger, maar ik kan ook over de Nederrijn. Gebruik bij de vragen 10, 11 en 12 kaart 2, diagram 4, tabel 1 en tekst 3.

Hierboven staan meerdere gegevens over de Prinses Beatrixsluis en de Prins Bernhardsluis. Hieronder staan twee uitspraken. 1 Door de Prins Bernhardsluis gaan meer gevaarlijke stoffen dan door de Prinses Beatrixsluis. 2 Door de Prinses Beatrixsluis gaan meer kleinere schepen dan door de Prins Bernhardsluis. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Tegen de aanleg van de Betuwelijn en de vijfde baan bij Schiphol is en was veel protest. Toch zijn ze er allebei gekomen. Hieronder staan vier argumenten die door tegenstanders van de Betuwelijn en de vijfde baan op Schiphol gebruikt werden. Twee argumenten gelden alleen voor de Betuwelijn. 1 Er ontstaat geluidsoverlast voor omwonenden. 2 Er wordt gezegd dat het gebruik verliesgevend zal zijn. 3 De kosten van aanleg zijn buitengewoon hoog. 4 Een deel van het landschap wordt aangetast voor een betere infrastructuur. → Welke twee argumenten gelden alleen voor de Betuwelijn? Schrijf de cijfers van deze twee argumenten op het antwoordblad. kaart 4 Een aantal grote projecten voor de infrastructuur

Tot 2010 wil de Europese Unie 62 miljard euro besteden om de economie te stimuleren. Daarvan is 38 miljard voor transportnetwerken. Op kaart 4 staat een aantal belangrijke projecten voor de infrastructuur. Welke vervoerswijze krijgt op basis van kaart 4 de meeste aandacht? A vervoer door de lucht B vervoer over het spoor C vervoer over het water D vervoer over de weg

De Nederlandse regering was erg teleurgesteld over het Europese investeringsplan. Geen enkel Nederlands project werd door de Europese Unie goed genoeg gevonden. Nederland had ingezet op een project voor het goederenvervoer, namelijk de verbetering van de binnenvaartverbinding Rotterdam - Parijs, ook wel Schelde - Seine-verbinding genoemd. Welk argument kan de Europese Unie gebruikt hebben om dit project af te wijzen? A Er is nauwelijks handel tussen Nederland en Frankrijk. B Er ligt een goede HSL-spoorverbinding tussen Rotterdam en Parijs. C Goederenvervoer per vliegtuig is veel goedkoper. D Vervoer per schip kan even goed over zee van Rotterdam via Le Havre plaatsvinden. kaart 5 Benin

Met behulp van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken probeert Benin zich verder te ontwikkelen. Hieronder staan zes mogelijke maatregelen waardoor Benin kan worden ontwikkeld tot een beter distributieland. 1 Meer scholing om het analfabetisme tegen te gaan. 2 Het stichten van meer ziekenhuizen en medische hulpposten. 3 Het slopen van krottenwijken. 4 Het moderniseren van de haven van Cotonou. 5 Het opzetten van een eigen industrie. 6 Het aanleggen van wegen en spoorwegen naar de buurlanden. → Welke twee maatregelen om de mogelijke ontwikkeling van Benin tot distributieland te bevorderen zijn het beste? Schrijf de nummers van deze twee maatregelen op het antwoordblad.

kaart 6 Costa Rica Het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam en de havenautoriteiten van Moin in de Midden- Amerikaanse staat Costa Rica zijn een samenwerkingsverband aangegaan. Met hulp van Rotterdam wordt de haven van Moin gemoderniseerd en efficiënter ingericht. Via de haven van Moin worden vooral agrarische producten zoals koffie, suiker, ananas en bananen naar Europa verscheept.

Het Gemeentelijk Havenbedrijf van Rotterdam geeft de hulp aan Moin niet voor niets. Men hoopt er zelf ook beter van worden. Op welke wijze zou dit kunnen gebeuren? A De aanvoer van agrarische producten vanuit Moin naar Europa gaat door de samenwerking meer via de Rotterdamse haven. B De aanvoer van massagoederen naar de haven van Rotterdam neemt toe. C De absolute afstand tussen Rotterdam en Moin neemt af. D De relatieve afstand tussen Rotterdam en Moin neemt toe.

In een krant van 30 juli 2003 stond een prognose van het immigratie-overschot in Nederland voor het hele jaar 2003. Diagram 5 laat voor 2003 een prognose zien. Het immigratie-overschot was voor dat jaar nog niet helemaal te voorspellen. Het immigratie-overschot zou positief of negatief kunnen worden. Maar in ieder geval een stuk lager dan in voorafgaande jaren. → Wat zou een belangrijke reden kunnen zijn geweest voor deze verwachte terugloop van het immigratie-overschot?

diagram 6 De werkloosheid onder allochtonen in de vier grote steden Amsterdam Rotterdam Nederland Den Utrecht Haag 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100% Legenda: Aandeel werklozen in de beroepsbevolking per stad aandeel werklozen van de aandeel werklozen in de totale beroepsbevolking allochtone beroepsbevolking

Hieronder staan twee uitspraken over diagram 6. 1 Het aandeel werklozen in de allochtone beroepsbevolking is in elk van de vier grote steden groter dan het gemiddelde voor geheel Nederland. 2 Het aandeel werklozen van de stad Utrecht is ongeveer gelijk aan het aandeel werklozen van de totale beroepsbevolking van Nederland. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en schrijf erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Hieronder staan vier teksten over steden. Dat zijn - in willekeurige volgorde - de steden Stockholm, New York, Berlijn en Utrecht. teksten 4, 5, 6 en 7 tekst 4 Tientallen winkels zijn overgegaan in Marokkaanse of Turkse handen. Allochtone ondernemers willen, behalve hun eigen Turkse, Marokkaanse of Surinaamse afzetmarkt, ook de autochtone markt bereiken. tekst 5 De Turken hebben zich hier genesteld en voelen zich zichtbaar thuis in hun Turkse gemeenschap. Artsen, advocaten, onderwijzers, winkeliers: iedereen spreekt Turks. De Turken vormen de overheersende groep. tekst 6 Makelaars hebben hier in bepaalde buurten hele huizenblokken opgekocht. De blanke families vertrokken en daarvoor in de plaats kwamen er steeds meer zwarte families wonen. Er ontstonden getto’s. tekst 7 Het percentage inwoners met een allochtone achtergrond is in bijna alle stadsdelen laag. Er zijn uitgebreide voorzieningen voor migranten en vluchtelingen, vooral uit voormalig Joegoslavië, maar er worden strenge eisen gesteld aan de inburgering van migranten en vluchtelingen.

tekst 8 Club weigert allochtone jeugd, tenzij ouders actief meedoen BLERICK - De Limburgse voetbalvereniging SV Blerick heeft een voorwaardelijke allochtonenstop afgekondigd. Volgens de voorzitter zijn voortaan alleen nog allochtone jeugdleden welkom, wier ouders bereid zijn zich in te zetten voor de club, net als bij autochtone jeugdleden. “Het is niet meer alleen contributie betalen en de kinderen hier droppen. Ze Maar de afgelopen jaren is de toestroom moeten ook iets doen voor de club. Anders is het organisatorisch niet meer te geweest. “Dus stellen we 30 procent als behappen.” Van de jeugdspelers bij SV Blerick (de tweede klasse zondagamateurs) is gemiddeld 30 procent allochtoon.

Marc en Mario, beiden 16 jaar oud en fanatieke voetballers, hebben het op een familiefeest over het krantenartikel dat gaat over de voetbalvereniging SV Blerik. Mario die in Venlo woont en speler van de A1 bij SV Blerick zegt: “Ik vind dat je SV Blerick een zwarte club kunt noemen.“ Marc die in Amsterdam woont en speler van de A1 bij Ajax zegt: “Ik vind dat je SV Blerick helemaal geen zwarte club kunt noemen.” → Geef eerst een argument voor het standpunt van Mario. Geef daarna een argument voor het standpunt van Marc.

De minister van Vreemdelingenzaken en Integratie wil voor alle migranten in Nederland, ook zij die al jaren hier wonen, een verplicht inburgeringsexamen invoeren. Het gezin Öncül, bestaande uit vader, moeder en twee zonen Orhan en Selim, zijn in 1991 naar Nederland gekomen. Ze gingen wonen in Blerick, een plaats in Limburg. Orhan, speler van B1 van SV Blerick, beweert: “Doordat mijn vader leider is van een jeugdelftal, is hij sneller ingeburgerd en zal hij zeker slagen voor dit inburgeringsexamen.” → Geef het argument dat Orhan voor zijn bewering kan gebruiken.

diagram 7 Opleidingsniveau van niet-schoolgaanden, 16 tot en met 24 jaar % Turken Marokkanen Surinamers 100 80 60 40 20 0 8 8 9 4 9 8 0 2 8 8 9 4 9 8 0 2 8 8 9 4 9 8 0 2 8 8 9 4 9 8 0 2 8 8 9 4 9 8 0 2 1 9 1 9 1 9 2 0 1 9 1 9 1 9 2 0 1 9 1 9 1 9 2 0 1 9 1 9 1 9 2 0 1 9 1 9 1 9 2 0 Legenda: niveau basisonderwijs niveau vmbo

Het opleidingsniveau van etnische minderheden gaat langzaam vooruit. Dit is belangrijk omdat de opleiding voor een groot deel de kansen op de arbeidsmarkt bepaalt. Hieronder staan twee conclusies naar aanleiding van diagram 7. 1 Het opleidingsniveau van de etnische minderheden stijgt sneller dan dat van autochtonen. 2 Het opleidingsniveau van de Marokkanen is tussen 1988 en 2002 in verhouding het meeste toegenomen. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze conclusie juist is of onjuist.

foto 3 Leerlingen beginnen aan ‘de Cito-toets’ tabel 3 Bevolkingsgegevens van enkele stadsdelen van Amsterdam (2002) Stadsdeel van Amsterdam l a ne t k na r u A T nena l a kk t o r na a A M s r e m l/t a an na i r u A S nena l a t illi na t n A A eg i r e/v neno o l a t h t c na o ll A a l aa t o T Westpoort 3 1 1 1 47 53 Oud-West 838 1.607 1.687 346 4.163 8.641 Zeeburg 3.123 5.197 4.581 532 808 14.241 Bos en Lommer 4.951 6.797 2.143 290 1.589 15.770 Slotermeer 5.345 7.548 3.149 401 2.299 18.742 Zuidoost 865 1.403 26.556 5.581 4.128 38.533 Oud-Zuid 1.791 3.710 3.835 765 12.417 22.518 Zuideramstel 503 1.120 1.752 355 6.957 10.687

‘Onze Wereld’ (foto 3) is een zwarte school in Amsterdam. Voor het merendeel wordt de school bezocht door Surinamers. De groep leerlingen vormt een duidelijke afspiegeling van de wijk. In welk stadsdeel staat deze school (zie tabel 3)? A in Bos en Lommer B In Westpoort C In Zuideramstel D in Zuidoost

Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tabel 3 en kaart 7. 1 Het stadsdeel uit tabel 3 met de minste allochtonen had in 1998 de laagste werkloosheid. 2 Westpoort heeft zo weinig inwoners omdat het een havengebied is. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Naar aanleiding van bovenstaande kaarten ontstaat er in de klas een discussie. Robin en Femke verschillen met elkaar van mening over de spreiding van allochtonen in Overijssel. Daarnaast hebben Havva en Fuat een discussie over het percentage goedkope huurwoningen in gebieden met veel allochtonen. Robin zegt: “De allochtonen in Overijssel wonen vooral in de steden.“ Femke zegt: “De allochtonen in Overijssel wonen vooral in de plattelandsgebieden.” Havva zegt: “In steden met veel allochtonen zijn veel goedkope huurwoningen.” Fuat zegt: “In de gebieden met veel allochtonen is het aantal goedkope huurwoningen klein.” → Welke twee leerlingen hebben gelijk?

diagrammen 8 en 9 Immigranten in Nederland diagram 8 Aanvragen machtiging tot voorlopig verblijf, x1.000 2 10/8 0 r k ij e o kk o a m e h i n a o l e n s t a n e s i ë il a n d l a n d n d i a Legenda: toptien totaal 2001 2002 50.195 in T u a r r i n C P a n i d o n h a R u s I M S u f g h I n T diagram 9 Asielaanvragen naar nationaliteit, x1.000 1 5/4 0 o l a n e a n r a k a n k ij e r i a n a a li ë g o Legenda: toptien totaal 2001 2002 32.579 in A n g L e o a n i s t I I r T u r N i g e C h i o m C o n rr a g h S e p . S i e A f . R e m

Een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) is nodig in geval van gezinsvorming, gezins- hereniging, het beginnen aan een studie of werk in Nederland. Welk van deze redenen is het meest van toepassing op het grote aantal aanvragen voor een machtiging tot voorlopig verblijf van Turken en Marokkanen in 2001 en 2002? A gezinsvorming B gezinshereniging C een studie D werk

Hieronder volgen twee uitspraken naar aanleiding van de diagrammen 8 en 9. 1 Voor veel uitgeprocedeerde asielzoekers is de terugkeer vaak nog helemaal niet geregeld. 2 Veel asielzoekers hebben werk in Nederland. → Neem de cijfers van deze uitspraken over op het antwoordblad en schrijf erachter of de uitspraak juist is of onjuist. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Of een asielzoeker, die tot de asielprocedure wordt toegelaten, voorlopig in Nederland mag blijven, wordt beslist door A een Asielzoekers Centrum (AZC). B de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). C het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). foto 4 Uitgang luchthaven voor reizigers komend uit een ander EU-land Foto 4 heeft te maken met het Akkoord van Schengen dat in 1995 in werking trad. Bij dat akkoord besloot een aantal EU-landen de onderlinge grenscontroles af te schaffen. Reizigers die aankomen met een vlucht vanuit een ander EU-land kunnen daardoor via een speciaal voor hen bestemde uitgang zonder verdere controle en onnodig oponthoud de luchthaven verlaten. Afgesproken werd echter ook om de controle aan de zogenaamde buitengrenzen te verscherpen en te streven naar één Europees asielbeleid.

Hieronder staan twee conclusies naar aanleiding van het akkoord van Schengen. 1 Het eerste Schengenland waar een asielzoeker aankomt is verantwoordelijk voor de asielaanvraag. 2 Nadat een asielzoeker is afgewezen kan hij in een ander Schengenland asiel aanvragen. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze conclusie juist is of onjuist.